༢. ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
༡༡. ཡེ་ན ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱ་ད་ཡོ སུ་ཏྟ་ཏྠཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ པ་རི་པུ་ཎྞོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཧཱ་རེ་སུ ཀ་ཏ་མོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཀིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཀིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ ཝི་ཙ་ཡོ ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦོ, ཏཾ ཝི་ཙ་ཡཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦཾ ཝི་ས་ཡཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, པ་ཉྷཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀིཾ ཝི་ཙ་ཡོ པ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི, པ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཙ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ན་ཝ་ཝི་དྷ་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ས་བྦཾ པ་དཾ ཡཱ་ཝ ནི་ག་མ་ནཱ ནཱ་མ་པ་དཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ས་དྡཱ་དི་ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་དི་པ་ཋ་མ་ཝི་བྷ་ཏྱ་ནྟཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ན་ཏི. པ་ཉྷཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་དི་ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་མྨུ་ཏི་ཝི་ས་ཡཱ་དི་ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་དི་སཱ་ཝ་སེ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་དི ས་ཨུ་ཏྟ་ར་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་དི ལོ་ཀི་ཡ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ན་ཏི. པུ་བྦཱ་པ་རཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི པུ་བྦེ་ན ཨ་པ་རཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཨ་སྶཱ་དཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ཨ་སྶཱ་ད་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་སུ་ཁཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཙི་ན་ཏི. ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ མ་གྒ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ག་མ་ཝ་སེ་ན, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཕ་ལཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི དྷ་མྨ་ཙ་ར་ཎ་སྶ དུ་གྒ་ཏི་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ མ་ཙྩུ་ཏ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཝཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལཾ, དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཙ་ར་ཎ་སྶ ཕ་ལཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཨུ་པཱ་ཡཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་དྡྷཱ་ས་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཡཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཨཱ་ཎ་ཏྟིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི པཱ་པ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ལོ་ཀ་སྶ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཙི་ན་ཏི. ཨ་ནུ་གཱི་ཏིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ གཱི་ཏིཾ ཝི་ཙི་ན་ཏི. ས་བྦེ ན་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཝི་ཙི་ན་ཏཱིཏི སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ཀེ ན་ཝ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནཱི་ཏ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནེ་ཡྻ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཙི་ན་ཏི.
ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ པ་ཋ་མཾ ཝི་བྷ་ཏྟོ, སུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ནུ་པ་དཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་བྷཱ་རི་ཡོ, ན སུ་ཀ་རོ པ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ་ཏི ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྷཱ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡེ ཏཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཀིཾ བྷ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀིཾ བྷ་ཝེཏི ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན སོ པ་ཉྷཱ་ཝི་ཙ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ, ཏཾ པ་ཀཱ་ར་ཛཱ་ཏཾ ཀཱི་དི་སཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཉྷཾ ཡ་ཐཱ ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཉྷཱ་ཝི་ཙ་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་སྨཱཏི པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཛི་ཏོཏི བཱ་ཝ་རཱི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཙཱ་ར་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་ཛི་ཏོ. པཱ་རཱ་ཡ་ནེཏི པཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་རཱ་ཡ་ནཾ, ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་སོ་ལ༹་ས་སུ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ, (ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ,)
ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི;
ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སི, ཀིཾ སུ ཏ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༠༣༨; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ ༥༧, ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡) –
གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ལོ་ཀོ ཨ་རི་ཡ་ཝ་ཛྫོ ས་ཏྟོ ནི་ཝུ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ, ཨི་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ པུ་ཙྪ་ཏི. ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི, ཨ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཀིཾ ཨ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ ཨི་ཏི ཏྭཾ བྲཱུ་སི, ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ཀིཾ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ་ནྟི ཏྭཾ བྲཱུ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨི་མཱ་ནི གཱ་ཐཱ་པཱ་དཔ་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནི པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ་ནི ཝཱ, པ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན སོ ‘‘ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ’’ཏི མ་ཏོ, ཡ་དི་པི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཉཱ་ཏུཾ པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒ་ཧཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཡ་དི་པི ནི་ཝཱ་ར་ཎཱ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་བྷི་ལེ་པ་ན་མ་ཧ་བྦྷ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཏྠཱ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ག་ཧི་ཏཱ, ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྠ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཏོ ‘ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ’ཏི པ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཐཾ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཧ, ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ན ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ན ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ. ‘‘ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ན ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ. ‘‘ཀིཾ སུ ཏ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶེ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ན ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཉྷོ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ, དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ, ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པ་ཉྷོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘པ་ཉྷ་སྶ ཡོ ལོ་ཀོ ‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ’ཏི ག་ཧི་ཏོ, སོ ལོ་ཀོ ཏི་ཝི་དྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ལོ་ཀོ ཏི་ཝི་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ ཝི་དྷཱ ཨེ་ཏ་སྶ ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ. ཀི་ལི་སྶ་ཏི རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟོ་ཏི ཀི་ལེ་སོ, ཀི་ལེ་སོ ཙ སོ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟོ. སོ ཧི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ་ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི བུ་དྡྷཱི་ཧཱི་ཏི བྷ་ཝོ, བྷ་ཝོ ཙ སོ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟོ. སོ ཧི ཛྷཱ་ནཱ་དི་བུ་དྡྷཱི་ཧི བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡོ, ཨི་ནྡྲི་ཡོ ཙ སོ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟོ. སོ ཧི ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷི་ནྡྲི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་རི་ཡཱ ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི.
‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཀ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ –
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ,)
ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི;
ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་མི, དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༠༣༩; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ ༥༨, ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས) –
ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙ་ཏུ་དྡ་སཱི, གྷ་ན་ཝ་ན་ས་ཎྜ, མེ་གྷ་པ་ཊ་ལ་ཙྪཱ་ད་ན, ཨ་ཌྜྷ་ར་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ར་ཐ་གྷ་ཊཱ་དི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཏྟལོ་ཀོ ནི་ཝུ་ཏོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ. ‘‘ཨ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་ལ་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ. ཝི་ཝི་ཙྪཱཏི ཝི་ཙིཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་མཱ་ད་ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི. ཛ་པྤཾ ཏ་ཎྷཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ‘‘ཨ་བྷི་ལེ་པ་ན’’ནྟི ཨ་ཧཾ བྲཱུ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, དུ་ཀྑཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཨ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ ‘‘མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཧཾ བྲཱུ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐཾ ཝི་ཙི་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནཱིཏི ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི གཱ་ཐཱ་པ་དཱ་ནི. ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི གཱ་ཐཱ་པ་དེ་ཧི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ནི. ཀ་ཐཾ? པ་ཋ་མཾ པ་དཾ པ་ཋ་མེ་ན པ་དེ་ན, དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་དེ་ན, ཏ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ ཏ་ཏི་ཡེ་ན པ་དེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན པ་དེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ.
‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་ཋ་མཔ་ཉྷེ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་ཋ་མཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཛཱ་ན་ཀོ ལོ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀ་ཐཾ ནི་ཝུ་ཏོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཧི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་པཱ་ཎཱ་ནཾ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎཾ ཝ་དཱ་མི, ཡ་དི་དཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ ཧི ས་བྦེ ས་ཏྟཱ. ས་བྦ་སོ་ཝ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ན ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི.
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་དེ་ན ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་ཋ་མ་སྶེ་ཝ པ་ད་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ན སི་ཡཱ, ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶཱ་པི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ སི་ཡཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་དེ་ན ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་ཋ་མ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི, ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་ཉྷེ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཏི མ་ཡཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྷེ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཝི་ཝི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ, པ་མཱ་དཱ ཙ ལོ་ཀོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ‘‘ཀ་ཐཾ ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ལོ་ཀོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡོ པུ་གྒ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཝི་ཛྫཱནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཝུ་ཏོ, སོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ཝི་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཙྪ་ཏི, སཱ ཝི་ཝི་ཙྪཱ ཀ་ཏ་མཱ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྪཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏཱ་ཡ ཀ་སྨཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ནྟོ སོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦེ་སུ ནཱ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ཏི; ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦེ་སུ ན ཨ་བྷི་ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ནཱ་ར་བྷ་ཏི; ཨ་ནཱ་ར་བྷ་ནྟོ སོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ ལོ་ཀེ པ་མཱ་ད་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི, པ་མཱ་དེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟོ པ་མ་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཀྐེ དྷ་མྨེ ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཡ་ཏི; ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཡ་ནྟ་སྶ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏེ སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ནྟི པ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི; ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ལོ་ཀོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཏཱ་དི་ས་སྶ སུ་ཀྐ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ཨ་མྷེ་ཧི ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ –
‘‘དཱུ་རེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཧི་མ་ཝ་ནྟོ་ཝ པ་བྦ་ཏོ;
ཨ་ས་ནྟེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ནྟི, ར་ཏྟིཾ ཁི་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ས་རཱ;
ཏེ གུ་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཀི་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡ་སེ་ན ཙཱ’’ཏི. –
ཡཾ གཱ་ཐཱ་པཱ་ཋཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ན ཏེ་ན གཱ་ཐཱ་པཱ་ཋེ་ན ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སུ་ཀྐ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ལོ་ཀོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
གཱ་ཐཱ་ཏྠོ པ་ན – ཧི་མ་ཝ་ནྟོ པ་བྦ་ཏོ དཱུ་རེ ཋི་ཏོ དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ཏི ཨི་ཝ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟོ ས་པྤུ་རི་སཱ དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་ཏྟི་ཡཱ ཙ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཡ་ས་པ་རི་བྷོ་ག་པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི ཙ དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ར་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཁི་ཏྟཱ ས་རཱ ཨུ་སཱུ ན དི་སྶ་ནྟི ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཝི་ཝི་ཙྪཱ་པ་མཱ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ས་ནྟོ ན དི་སྶ་ནྟི. ཡེ ས་ནྟོ པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཏེ ས་ནྟོ གུ་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ གུ་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གུ་ཎཱ ནཱ་མ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱ་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཐཾ གུ་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀི་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཡ་སེ་ན ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་ཏྟི་ཡཱ ཙ གུ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཡ་སེ་ན ཙ པ་ཀཱ་ས་ནྟཱ པུ་གྒ་ལཱ གུ་ཎེ་ཧི པ་ཀཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཝཱ་ཏི.
ཡ་དི ཝི་ཝི་ཙྪཱ་པ་མཱ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ལོ་ཀོ ནི་ཝུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མ་སྶ པ་ད་སྶཱ་པི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི པ་དེ་ན ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་དེ་ནཱཏི ཙ པ་ད་ཏྠ་ཊྛེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ད་སྶཱཏི པ་ད་ཏྠ་སྶ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ, ཨུ་པ་རི ཙ.
‘‘ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སཱི’’ཏི པ་ཉྷེ ‘‘ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་མཱི’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཛི་ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཛ་པྤཱ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཛ་པྤཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཏ་ཎྷཱ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་ལི་མྤ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཡེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ལེ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན –
‘‘ར་ཏྟོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ནྡྷཾ ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ རཱ་གོ ས་ཧ་ཏེ ན་ར’’ནྟི. –
ཡཾ གཱ་ཐཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ཏེ་ན ཨ་བྷི་ལེ་པ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཏཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ སཱ ཏ་ཎྷཱ ལོ་ཀཾ ཨ་བྷི་ལི་མྤ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
གཱ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན – ར་ཛྫ་ཏི ས་ཏྟོ་ཏི ར་ཏྟོ, རཱ་ག་ས་མ་ངྒཱི་ས་ཏྟོ. ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ས་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཕ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ, ཕ་ལཾ. ཀཱ་ར་ཎཾ ཕ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དྷ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནྡྷཾ. ཡནྟི ཡ་མྷི ཀཱ་ལེ. ཡནྟི ཧི བྷུ་མྨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་མྷི ཀཱ་ལེ རཱ་གོ ན་རཾ རཱ་ག་ས་མ་ངྒིཾ ས་ཧ་ཏེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་དཱ ཀཱ་ལེ ཨ་ནྡྷཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཏ་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. རཱ་གོ ན་རཾ ཡཾ ཡ་སྨཱ ས་ཧ་ཏེ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྡྷཾ ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ, རཱ་གོ ཡཾ ན་རཾ ས་ཧ་ཏེ, ཏ་སྶ ན་ར་སྶ ཨ་ནྡྷཾ ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ, རཱ་གོ ན་རཾ ཡཾ ས་ཧ་ཏེ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཡ་ཏེ ཡཾ ས་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ས་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ནྡྷཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཏ་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཡ་དི ར་ཏྟོ ཨ་ཏྠཱ་དི་ཀཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཀ་ཐཾ ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨཱ་ས་ཏྟི་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཨཱ་ས་ངྒ་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ས་མ་ངྒི་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སཱ ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཨཱ་ས་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཛ་པྤཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ཡི་ནཱི ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏྟལོ་ཀོ ཀེ་ན་ཙི སི་ལེ་སེ་ན ཨ་བྷི་ལི་ཏྟོ མ་ཀྑི་ཏོ ཝི་ཡ ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པེ་ན ཨ་བྷི་ལི་ཏྟོ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་སྶ་པི ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཀེ་ན་སྶུ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’ཏི དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཏྠ་སྶ་པི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ སི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ན ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཏ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡཾ ཀི’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྷེ ‘‘ཨ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ དུ་ཀྑཾ མ་ཧ་བྦྷ་ཡཾ བྷ་ཝེ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ཛི་ཏེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ. བྷཱ་ཡ་ཏི ལོ་ཀོ ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི བྷ་ཡཾ, མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡཾ མ་ཧ་བྦྷ་ཡཾ. ‘‘ཀ་ཏི་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘དུ་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ ཝི་དྷཱ ཨ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མཾ དུ་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ, ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ ཡཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ, ཨི་དཾ དོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
རོ་གཱ་དི་ས་ཏྠཱ་དི་ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ཀ་ཐཾ དུ་ཀྑཾ མ་ཧ་བྦྷ་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཏི ས་དྡ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨུ་བྦི་ཛྫ་ནྟི, དུ་ཀྑེ་ན ས་མ་ས་མཾ ཨ་ཉྙཾ བྷ་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཏྠི, དུ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ ཝཱ པ་ན བྷ་ཡཾ ཀུ་ཏོ ཨ་ཏྠི. ཧི ཡ་སྨཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན རོ་གཱ་དི་ས་ཏྠཱ་དི་ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏི་སྶོ དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཏི་སྶོ དུ་ཀྑ་ཏཱ ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦ་ཀཱ་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི ཀ་སྶ་ཙི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱ་སུ ཏཱི་སུ དུ་ཀྑ་ཏཱ་སུ. ལོ་ཀོཏི བྷོ་ག་ས་མྤ་ནྣོ ཙེ་ཝ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཙ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ. ཨོ་དྷ་སོ ཨོ་དྷི་སོ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལཱ་ཡ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨོ་དྷ་སོ ཨོ་དྷི་སོ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ལོ་ཀོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པུ་ཙྪཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟལོ་ཀེ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ བྷོ་ག་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཝི་སེ་ས་ཏོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཏེ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ མུ་ཙྩ་ནྟི; ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ མུ་ཙྩ་ནྟི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ.
ཏེ་སཾ ཏཱ་ཧི དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཧི མུ་ཙྩ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ཧི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ མུ་ཙྩ་ནཾ ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཾ, ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་མུ་ཙྩ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡཱཏི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་པི ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ལོ་ཀོཏི ཨ་ར་ཧཱ. ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ཨུ་པཱ་དི, ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཝ སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཾ, ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏཾ ན་ཏྠི ཨེ་ཏི་སྶཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ. ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙཱ་ཡཾ ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི ཙ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ ནི་བྦཱ་ཡ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་སྨཱཏི ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་བྱཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་ལོ་ཀ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་བྦལོ་ཀ་སྶ དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༦; སཾ. ནི. ༢.༡, ༣, ༣༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༡; ཝི་བྷ. ༢༢༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི པ་དེ་ན ‘‘ཀི་སྶཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་སཱི’’ཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶཱ་པི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏེ་ན ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་ཛཱ་ན་ན་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ ཏུ་མྷེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་ཀ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཙ ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝཱ་དེ་སུ ས་མ་ཡ་ནྟ་རེ་སུ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཙ ཏེ་སུ ས་མ་ཡ་ནྟ་རེ་སུ ཙེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཙ སཾ་ས་ཡ་པ་ཀྑ་ནྡེ་ན ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་ཙྪཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ ཙཱ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཛཱ་ཏ་སཾ་ས་ཡ་སྶ ཙ སཾ་ས་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ. ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཝི་ས་ཡཱ་ནཾ ལོ་ཀོ ཙ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ‘‘ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝི་ཙ་ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ, ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཀཱ་དྷཱ་རེ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཝི་ཙ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷཱ་རེ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཡོ ཝི་ཙ་ཡོ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ར་ཧོ, སོ ཝི་ཙ་ཡོ ཀ་ཐཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཙ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷཱ་རཾ པུ་ཙྪཾ ཏཱ་ཝ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ –
‘‘ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱ, (ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ,)
སོ་ཏཱ་ནཾ ཀིཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧི, ཀེ་ན སོ་ཏཱ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ ༥༩, ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༣) –
གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. གཱ་ཐཱ་ཏྠོ ཏཱ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཝ་ནྟཱིཏི ས་ནྡ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་དྷཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ. སོ་ཏཱཏི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱ་ད་ཡོ སོ་ཏཱ. ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱཏི ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ ཨཱ་ཧ. སོ་ཏཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ སོ་ཏཱ་ནཾ. ཀིཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎནྟི ཀིཾ ཀ་ཏ་མཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ, ཀཱ ཀ་ཏ་མཱ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏི ར་ཀྑཱ བྷ་ཝེ. སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧཱིཏི སོ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏྭཾ ཀ་ཐེ་ཧི. ཀེ་ན སོ་ཏཱ པི་དྷཱི་ཡ་རེཏི ཀེ་ན པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་དྷ་མྨེ་ན ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱ་ད་ཡོ སོ་ཏཱ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པི་དྷཱི་ཡ་རེ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནི.
‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡ ‘ས་ཝ་ནྟི…པེ… པི་དྷཱི་ཡ་རེ’ཏི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཀི་ཏྟ་ཀཱ་ནི པ་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནི, ཀི་ཏྟ་ཀཱ པ་ཉྷཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནི, ཏེ དྭེ པ་ཉྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཡ་དི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི སི་ཡུཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་སུ པ་ཉྷཱ་པི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ སི་ཡུཾ, ཀ་སྨཱ ‘དྭེ’ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་སྨཱ? ཨི་མེ ཧི བ་ཧྭཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མེ ཨེ་ཏཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྠཱ བ་ཧྭཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ས་ཝ་ནྟི…པེ… པི་དྷཱི་ཡ་རེ་ཏི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟཱ སཾ་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་ཏི ཙེ་ཝ པི་ད་ཧ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྙཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཨ་ཏྠཱ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དྭེ པ་ཉྷཱ ཝུ་ཏྟཱ ཝཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཡ དུ་ཝི་དྷ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ ཀ་ཐཾ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ པུ་ཙྪཱ་ཡ དུ་ཝི་དྷ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱཏི ཨི་མཱ་ཧི དུ་གྒ་ཏི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཧི ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཧི ཨཱ་པ་དཱ་ཧི ཝཱ, པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་པ་དཱ་ཧི ཝཱ, ས་མཾ ས་ཧ, ས་བྦ་ཐཱ ཝཱ ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་སྶ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སྶཱཏི ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཱ་ད་ཡོ ཝཱ པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ག་མྨ པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ད་ས་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཙ ཨ་ཡཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོ, ཨེ་ཝཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་སྶ ཙ ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཝོ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀིཾ ཀ་ཏ་མཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ བྷ་ཝེ. ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཙྩཾ ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟེ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏྠོ, པུ་ཙྪཱ་ཡ དུ་ཝི་དྷ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ ཉཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཀིཾ ནུ སོ་ཏཱ ས་བྦ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་བྦ་དྷི ས་ཝ་ནྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱ་ཏི, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ས་ཝ་ནྟི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་མཱ་ད་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་མཱ་ད་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ སོ་ཏཱ ས་ཝ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, ཀ་ཏ་མོ བྱཱ་པཱ་དོ, ཀ་ཏ་མོ པ་མཱ་དོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་མཱ་དེ་སུ. ཡཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, ཨ་ཡཾ ལོ་བྷོ, ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་མ་ཏྟཾ. ལོ་བྷོ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ན ལུ་བྦྷ་ན་མ་ཏྟཾ. ཡོ བྱཱ་པཱ་དོ, ཨ་ཡཾ དོ་སོ, ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟཾ. དོ་སོ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ན དཱུ་ས་ན་མ་ཏྟཾ. ཡོ པ་མཱ་དོ, ཨ་ཡཾ མོ་ཧོ, ན ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་མ་ཏྟཾ. མོ་ཧོ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, ན མཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་པྤ་མཱ་ད་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ཚ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཏ་ཎྷཱ ས་ཝ་ནྟི.
‘‘ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ སཱ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ…པེ… དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཚ་ནྣཾ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ཚ་སུ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ས་ཝ་ནཾ ཀེ་ན ཙ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཧ, ཏ་ཐཱ ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ སོ་ཏཱ་ནཾ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ནི་སྶི་ཏཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ཡཾ ས་ཝ་ནྟོ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦཱ ས་བྦ་སྨཱ ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་ར་ཏོ ཙ ས་ཝ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཨུ་ནྣ་མ་ནཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཝ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀ་སྨཱ ས་བྦ་སྨཱ ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་ར་ཏོ ཙ ས་ཝ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཨུ་ནྣ་མ་ནཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཝ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་ར་ཏོ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཨུ་ནྣ་མ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
‘‘སོ་ཏཱ་ནཾ ‘ཀིཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ པུ་ཙྪ་ཏི? སོ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི ཀིཾ? ཨུ་དཱ་ཧུ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་ཧཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སོ་ཏཱ་ནཾ ཀིཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ནྟི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཝོ་དཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དཾ ཝོ་དཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་ཧི, ‘ཀེ་ན སོ་ཏཱ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ པུ་ཙྪ་ཏི? སོ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི ཀིཾ? ཨུ་དཱ་ཧུ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ས་མུ་གྒྷཱ་ཊཾ ཝཱ པུ་ཙྪ་ཏི ཀི’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་ནཾ…པེ… པི་དྷཱི་ཡ་རེ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊཾ ཝོ་དཱ་ནཾ ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ; ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ –
‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ, (ཨ་ཛི་ཏཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ,)
ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མི, པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི. (སུ. ནི. ༡༠༤༡ ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ ༦༠, ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༤) –
གཱ་ཐཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཛི་ཏ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནི ས་ཝ་ནྟི, ཏེ་སཾ སོ་ཏཱ་ནཾ ཡཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ, སཱ ས་ཏི ཧོ་ཏི; ཏཾ ས་ཏིཾ སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཧཾ བྲཱུ་མི; ཨེ་ཏེ སོ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པི་དྷཱི་ཡ་རེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཏཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. པི་དྷཱི་ཡ་རེཏི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པི་དྷཱི་ཡ་ནྟི པ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི.
‘‘ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ བྲཱུ་མཱི’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ས་ཏི་ཡཱ སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ སི་དྡྷཾ ཀིཾ, ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ སི་དྡྷཾ ཀིཾ, ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ སི་དྡྷ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱཏི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ག་ཏཾ ཀེ་སཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ. བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏོ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ན་ཏོ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ན་ནྡིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; ནི་རོ་དྷེ་ནྟོ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ ཨཱ་དཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན དི་ཝ་ས་མྤི མཱ་ས་མྤི སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་མྤི ས་ཏྟ་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་མྤི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཙ་ཀྑུནྟི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟི་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏཾ ཙ་ཀྑུཾ, ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ག་མཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ས་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ, ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཾ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི. མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ ས་དྡེ་སུ…པེ… ཨ་མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ ས་དྡེ་སུ ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ་ར་ཀྑེ་ན ཏེ སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི, ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑེ་ན ཏེ སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ‘‘ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑེ་ན སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཀེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྨཱ ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑེ་ན སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ, ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི ས་ཏི་ཨཱ་ར་ཀྑེ་ན སཾ་ཝུ་ཏ་ནི་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཉྙཱ ས་ཏྱཱ་ནུ་གཱ་ཏི ཀི་ཙྩ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ས་ཏི ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏྠོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏྠོ ‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ད་ཡོ. པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་སུ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱི་ནེ་སུ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཀི་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ‘‘པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི? ཨ་ནུ་ས་ཡ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀིཾ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏཾ ཡ་ཐཱ ཁ་ནྡྷ་ཝ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷ་ཝ་ནྟ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཀུ་དཱ་ལཱ་དི་ནཱ བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་མཱུ་ལུ་དྡྷ་ར་ཎེ ཀ་ཏེ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ལླ་ཝ་ངྐུ་ར་ས་ནྟ་ཏི་པི ཀུ་དཱ་ལཱ་དི་ནཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ཝ བྷ་ཝ་ཏི ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡེ་སུ པ་ཧཱི་ནེ་སུ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ནྟ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ པི་ད་ཧི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏི. ཀེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏི? པ་ཉྙཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཏེ པི་དྷཱི་ཡ་རེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་མེ་སུ པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ སོ་ཏཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཾ, པི་དྷཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཝཱ སཾ་ས་ཡི་ཏེ་ན ཝཱ སཾ་ཝ་ར་པི་དྷཱ་ནཱ་ནཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཙེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་སུ ཙ ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་ཉྷོ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་པ་མཱ་ད་ཛ་པྤཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི ལོ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ་པི པ་ཉྷོ སཾ་ཝ་ར་པི་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ པ་ཉྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, སོ་ཏཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ‘‘བ་ཧུ་པ་ཉྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ; ཏ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ སོ་ཏེ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ར་པི་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཝ་ནྟི ས་བྦ་དྷི སོ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ‘‘དྭེ པ་ཉྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ‘‘ཀེ་ན་སྶུ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི་པི ལོ་ཀཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྷཱ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་མ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ར་ཙི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷ་སྶ ཙེ་ཝ པ་ཉྷཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ, པ་ཊི་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཙ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷ་སྶ ཙེ་ཝ ཏཾ པ་ཉྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, པ་ཊི་ཉྙ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཙ ཡོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཝི་བྷ་ཏྟོ, སོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རོ ཀ་ཐཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཙ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སུ ཝི་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཱ་ནི སོ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝི་ཙ་ཡཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ས་ཏི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ཏྠོ ཏཱ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ – ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན སོ་ཏ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན སོ་ཏ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་ཡཾ པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ སཱ་ཡཾ ས་ཏི ཙ ཏཱ་ཧི པ་ཉྙཱ་ས་ཏཱི་ཧི ཨ་སེ་སཾ ས་ཧུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་ཏྠ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནེ ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི མཱ་རི་ས མེ མ་ཡཱ པུ་ཊྛོ ཏྭཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ པ་བྲཱུ་ཧི, ཨི་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཛི་ཏ ཏྭཾ ཡ་མེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ མཾ ཨ་པུ་ཙྪི, ཨ་ཧཾ ཏེ ཏ་ཝ ཏཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ པ་ཉྙཱ་ས་ཏི་ས་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ཏ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཾ སོ སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ཏ་སྨིཾ པ་ཉྷེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཛི་ཏོ ཀིཾ པུ་ཙྪ་ཏི? ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཉྷེ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡནྟི ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ པ་ཉྷཾ ཨ་པུ་ཙྪཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཛི་ཏོ. པ་ཉྷེཏི ‘‘པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ས་ཏི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཉྷེ. ཡ་དི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཀ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི? ན, ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱིཏི ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཀིཾ…པེ… ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་པུ་ཙྪ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི པུ་ཙྪ་ན་ཏོ ‘‘ཀ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
‘‘ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཏཾ ཀ་ཏ་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཝི་ས་ཡེ་ན ས་ཧ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཱི་ཎཱི ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྑ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷཱུ་ཡ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑ་ཏཱ་ནི. ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ནཱིཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ, དྷ་མྨོ་པི ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ནི་རོ་དྷོ དྷ་མྨོ ས་བྷཱ་ཝོ ཡེ་སཾ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ན་ནྟི ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཀྑཾ ས་མུ་ད་ཡོ མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱི་ཎི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནི ས་ངྑ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ‘‘ཀིཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ནི་རོ་དྷོ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ ‘‘ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨོ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏོ. ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨོ. ‘‘པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཀ་ཏ་མེ་ན པ་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ན ཀ་ཏ་མོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་ཏ་མཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ས་མུ་ད་ཡོ དྭཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྭཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སཱུཏི ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མཱི་སུ. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་རཱ་གོ. རཱུ་པ་རཱ་གོཏི རཱུ་པ་བྷ་ཝ་རཱ་གོ. ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གོཏི ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་རཱ་གོ. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷེ་ད་ཏོ ད་ས སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༢. པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི་བྷེ་དེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་མྷེ་ཧི་པི ཉཱ་ཏཱ་ནི, ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ ཀ་ཐཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་སུ ཀ་ཏ་མཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཀ་ཏ་མཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨ་ར་ཧཱ ‘‘མེ ཛཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ ཁ་ཡེ ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ. ཡཾ ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨ་ར་ཧཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་པ་རཾ ན བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ པ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ‘‘ཏཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཀ་དཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏུ, ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་སྶ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏུ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་དཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩ ཁ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྭེཏི ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན དྭེ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཝ.
‘‘པ་ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་མྤི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, ཀ་ཐཾ དྭེ སི་ཡུ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཉྙཱ་བྷེ་དེ་ན དྭེ ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱཏི ཡཱ པ་ཉྙཱ པུ་བྦ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ སོ་ཏ་པི་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, སཱ པ་ཉྙཱ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨོ་གཱ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཏི ནཱ་མ.
༡༣. ‘‘པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ས་ཏི ཙཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩཱ’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཀ་ཐཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཉཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་བྷེ་དེ བྷ་ཝ་ཏྟ་ཡེ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་དཱ་ཡེ. པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟནྟི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཱི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་བྷཱ་གཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི པ་ན ‘‘ནཱ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, རཱུ་པཾ པ་ན ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶཱཏི པ་ཉྙཱ་ས་ཏི་ས་ཧི་ཏ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ. ནི་རོ་དྷནྟི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ.
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ ‘‘པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ…པེ… ཀ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ ཨཱ་ཧ. ‘‘པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ པུ་ཙྪི་ཏཱ, སཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཀ་ཏ་མེ་ན ཨ་དྷི་ག་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་མུ་ཁེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་མུ་ཁེ་ན པ་ཏྟ་བྦཱ, ཙ་ཏུ་རི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཏ་སྨཱ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ས་ཏི ཙ པ་ཉྙཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྭེ་ས་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ས་མཱ་དྷི ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ས་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཙ ས་མཱ་དྷི་ཀི་ཙྩཾ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཝི་ནཱ ཏེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙཱ དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི.
ཨི་མེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝཱ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་སུ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཡཱ ས་དྡ་ཧ་ནཱ ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱ སི་དྡྷཱ, ཨི་དཾ ས་དྡ་ཧ་ན་ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ སི་དྡྷཾ, ‘‘ཏེ་སུ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ སི་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏ་མེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཀ་ཏ་མོ དྷ་མྨོ སི་དྡྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡཾ སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ ས་དྡྷཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ས་ཏྱཱ་དཱི་སུ. ས་དྡྷཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ སི་དྡྷོ ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་དྷི་པ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཏི ས་དྡྷཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ. ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཚ་ནྡཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི, པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. པ་ཧཱ་ནནྟི ཙ པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་སེ ཨེ་ཏེ་ན ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ནཱ་ཏི པ་ཧཱ་ནནྟི ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ནཱཏི པ་རི་ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ནཱཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན.
‘‘སོ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ས་ཡཾ ཀེ་ཝ་ལོ་ཝ པ་ཧཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཨ་སྶཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་སྶཱ་སཱ་དི་སཱི་སེ་ན ཨ་སྶཱ་སཱ་དི་ཛ་ན་ཀཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ ཙ ཡཱ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི, ཏཱ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ར་ཎ་ཏོ ཙ ས་རཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ ས་ངྐ་པྤཱ. ཡོ པ་ན ‘‘ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ པུ་རི་མ་ཀོ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཧེ་ཏུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ, ‘‘ཨི་མེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ ཀིཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི ཚ་ནྡོ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི, ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་མཱ་དྷི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཚ་ནྡཾ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་པ་ཏིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷི’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༤༣༢). ཚ་ནྡ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི, ཚ་ནྡཱ་དི་ཀོ ཝཱ ས་མཱ་དྷི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི, ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི་སྶ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑཱ་རཱ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ, པ་དྷཱ་ན་ས་དྡེ་ན ས་ངྑ་ཏ་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པི་ཏཱ, ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ཙ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ ཙཱ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ, ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཚ་ནྡ…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏཾ…པེ… ག་ཏཾ. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནི་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, ཀོ་ཊྛཱ་སོ, ཨི་དྡྷི ཨེ་ཝ པཱ་དོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ, ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཙ་ཏུ་ཏྠོ. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཝཱ ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨི་དྡྷཱ ཝུ་དྡྷཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དྡྷི, པ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་དོ, ཨི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་དོ་ཏི ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ. ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་པི ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ ཏཾ ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ. ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཏ་ད་ངྒ་ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒ་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝོ་སྶ་གྒོ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ, ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝོ་སྶ་གྒོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ཝོ་སྶ་གྒོ་ཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་རི་ཎ་མ་ཏི, པ་རི་ཎ་ཏཾ ཝཱ པ་རི་པ་ཙ་ཏི པ་རི་པ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མཱི, ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ.
ཚ་ནྡི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཐཾ ཝཱི་རི་ཡི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ. སཾ་ཁི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཋ་པི་ཏཾ པཱ་ཋཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཋ་པེ་སྶཱ་མི. ཀ་ཐཾ? –
‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི. ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་ཏི པུ་རི་མ་ཀོ ཙ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཨི་མེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི. ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་ཏི པུ་རི་མ་ཀོ ཙ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི, ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཨི་མེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི, ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཝཱ, ཨི་དཾ པ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨི་མེ ས་ངྑཱ་རཱ. ཨི་ཏི པུ་རི་མ་ཀོ ཙ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཨི་མེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་སྶ་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མི’’ནྟི.
ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི. ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི. ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཝཱི་མཾ་སཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི ཝཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི.
ས་ཏྟི་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎེ་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ ཝཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
༡༤. ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀོ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙེ ཏ་ཡོ ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ས་བྦེ ས་མཱ་དྷ་ཡོ ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ད་ཡོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦོ ས་མཱ་དྷི ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྦོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི, ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི, ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ས་མཱ་དྷི. ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀོཏི ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀོ. ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མོཏི ཨ་དྷི་ག་མ་ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ. ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱིཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉཱ་ཎཾ ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཉཱ་ཎཾ ཝཱ མཱུ་ལཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀོ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ, ཨ་པྤ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི. ས་བྦཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཉཱ་ཎཾ མཱུ་ལཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀོ. ཨ་པྤ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི. ཉཱ་ཎཾ པ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ.
ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱཏི ཡ་ཐཱ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ས་མཱ་དྷི་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་སུ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་སྶ, པ་རེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་སྶ ཙ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ་སུ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་སྶ, པ་རེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་སྶ ཙ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེཏི ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ས་ཏྟ་སུ་ཡེ་ཝ དི་ཝ་སེ་སུ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ པུ་རེ ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ ས་ཏྟ་སུ་ཡེ་ཝ དི་ཝ་སེ་སུ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིནྟི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀེ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན་པི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཏ་ཐཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ, ཏ་ཐཱ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ སུ་ཁུ་མ་སྶ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ ཏི་རོ་ཧི་ཏ་སྶ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁུ་མ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ ཏི་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་སྶ དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁུ་མ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནཱ ཏི་རོ་ཧི་ཏ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཝཱ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ, ན དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ་པི ནེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ཡ་ཐཱ པུ་རེཏི ཡ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཙ ནེ་ཏ་བྦ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༡༤).
‘‘ཉཱ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་ས་མཱ་དྷི་ནཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་དི་ས་ཧི་ཏེ་ན ཀིཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ནཱཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་ག་མ་ནེ་ན. ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ མ་གྒ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧི མ་གྒཙི་ཏྟ་ས་ཧ་བྷཱུ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. མ་གྒཙི་ཏྟེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ མ་གྒཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ པ་ཉྙཱ ཙ ས་ཏི ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཀ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ པ་ཉྙཱ ཙ ས་ཏི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨེ་ཝཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ པ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩཱཏི མ་གྒེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀེ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡཾ, བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཉྩ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧེ་ཏུ ཨ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཧེ་ཏཱུཏི ཏ་ཎྷཱ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀོ ཀི་ལེ་སོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་ནཱ་ཧཱ་རནྟི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏནྟི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ན་ར་ཧི་ཏཾ. ནྟི ཏཱ་དི་སཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་ཧེ་ཏཱུཏི ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་མ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ. ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡནྟི ས་ཧཱ་ཡ་ཝི་ར་ཧེ་ན ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི.
‘‘པ་ཉྙཱ་ས་ཏཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཙ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཉྙཱ་ས་ཏཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཙ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ‘‘ཡ་མེ་ཏཾ…པེ… ཨེ་ཏྠེ་ཏཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཉྙཱ་ས་ཏི་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠ ཝཱ སཾ་ས་ཡ་ནྟེ་ན ཨ་ཛི་ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ པ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཝཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཝཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཝཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན’’ནྟི ཝཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཙ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཙེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶི་ཏེ་སུ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ ཀ་ཐཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཙེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ ཙ ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན –
‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་པུ་ཙྪ་མྤི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ, དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཙ པུ་ཙྪཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨི་དཱ་ནི ཏཱ ས་ཧ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༡༤) –
ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ – ཨི་དྷ སཱ་ས་ནེ ཡེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, པུ་ཐཱུ བ་ཧཱུ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ ཛ་ནཱ སེ་ཀྑཱ སཱི་ལཱ་དི་སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ སེ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ ཨི་རི་ཡཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ མེཾ མ་ཧཱ པུ་ཊྛོ ནི་པ་ཀོ ཏྭཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་བྲཱུ་ཧི མཱ་རི་ས ཨི་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཛི་ཏོ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི.
༡༥. ཏ་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ད་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡེ ཙ …པེ… མཱ་རི་སཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡེ པ་ཉྷཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ, ཏེ པ་ཉྷཱ ཏ་ཡོ ཧོ་ནྟི, ‘‘ཀི་སྶ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་ཡོ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀི་སྶ…པེ… ཡོ་གེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཀྑཱ ཨ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་སེ་ཀྑཱ ཨ་རི་ཡཱ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ པ་ཧཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི སེ་ཁཱ་སེ་ཁ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཡོ་གོ་ཏི སེ་ཁཱ…པེ… ཡོ་གོ, ཏེ་ན སེ་ཁཱ…པེ… ཡོ་གེ་ན. ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་དྷི་ནཱ ཧི ཡ་སྨཱ ‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ…པེ… མཱ་རི་སཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཡོ པ་ཉྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
‘‘ཡེ ཙ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཡེ ཙ སེ་ཀྑཱ པུ་ཐཱུ ཨི་དྷཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ སེ་ཀྑ་སི་ཀྑ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཏེ་སཾ མེ ནི་པ་ཀོ ཨི་རི་ཡཾ, པུ་ཊྛོ པ་བྲཱུ་ཧི མཱ་རི་སཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཝཱ ཨི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
ས་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པུ་ཙྪཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཏ་སྶཾ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཀ་ཏ་མཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་གཱ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ‘‘ཀཱ་མེ་སུ…པེ… པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱགཱ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཀཱ་མཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མཱ, ཏེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. མ་ན་སཱ ནཱ་ཝི་ལོ་སི་ཡཱཏི ཨཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རེ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ མ་ན་སཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ སུ་པྤ་ས་ནྣོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཏུ་ལི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཀུ་ས་ལོ ཚེ་ཀོ. ས་ཏོཏི ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ས་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཏོ. བྷི་ཀྑཱུཏི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ བྷ་ཡཱ་དི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ. པ་རི་བྦ་ཛེཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ པ་རི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝ་ཛྫེ་ཡྻ.
པུ་ཙྪཱ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ནི་པ་ཀོ’’ཏི པ་དེ་ན པ་སཾ་སི་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏེ་ན པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཏཾ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨཾ་སེཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ས་པ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨཾ་སེཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཝེ ས་པ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཨཾ་སེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ བྷ་ཝེ ས་པ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ.
‘‘ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པུ་ཙྪཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝེ ས་པ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ་པི ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པུ་ཙྪཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ཝི་ས་ཡཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀོ ཙཱཏི ཀྭ ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི པུ་ཙྪི.
ཨ་ནི་ཙྩེ, དུ་ཀྑེ, ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡེ ཙ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཡཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏི, ན ས་པ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ཉྙེ་སཾ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཝེ་ནེ་ཡྻཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ལ་བྷ་ནྟི. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་ཀ་ཊོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་མཱ་ཡ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨི་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཏཱ་ར་ཀཱ་ནི པ་སྶེ་ཡྻ, ག་ཎ་ན་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ནོ ཙ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝ་ཏི.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཀ་སྨཱ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་པ་ཀ་སྶ…པེ… བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཾ, པ་ཙྪཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ‘ཨི་རི་ཡ’ནྟི པ་དེ་ན པུ་ཙྪི་ཏཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ སེ་ཁེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ. སེ་ཁེ་ནཱཏི སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ གེ་དྷཱ ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དོ་སཱ ཙི་ཏྟཾ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཏེ་སུ གེ་དྷ་དོ་སེ་སུ ཀ་ཏ་མཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཀ་ཏ་མཾ པ་ད་མཱ་ཧཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ ཨི་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི གེ་དྷ་དོ་སེ་སུ. ཨི་ཙྪཱཏི རཱ་གི་ཙྪཱ. མུ་ཙྪཱཏི ལོ་བྷ་མོ་ཧ་ས་ཧ་ག་ཏ་མོ་ཧ་མུ་ཙྪཱ. པ་ཏྠ་ནཱཏི རཱ་ག་པ་ཏྠ་ནཱ. པི་ཡཱ་ཡ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་པི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་ཝ, ན མེ་ཏྟཱ་པི་ཡཱ་ཡ་ནཱ. ཀཱི་ལ༹་ནཱཏི གེ་དྷ་ཀཱི་ལ༹་ནཱ. ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི གེ་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཏཾ གེ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ཙྪཱ་དི་ཀཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱ་མེ་སུ ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཧ.
པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏཾ དོ་སཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་ན་སཱ་ནཱ་ཝི་ལོ སི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. གེ་དྷ་དོ་སཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ དྭེ པ་དཱ་ནི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཏཾ ཀེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཐཱ ཧི སེ་ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ སེ་ཁོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ ལོ་བྷ་པ་དྷཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཉྩ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ཕཱ་ཏིཾ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡེ་སུ ཨཱ་ཝི་ལོ སེ་ཁོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཾ དོ་ས་པ་དྷཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་ཉྩ ཕཱ་ཏིཾ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཨ་ཏྠེ་ན ཏཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཀིཾ པ་ན ཨ་ན་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ཙ སེ་ཀྑོ ཨ་གེ་དྷ་དོ་ས་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨུ་ཏྟ་རི་པི པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ པ་ན ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོཏི ན་ཏྠི ཨཱ་ཝི་ལ་ཀ་རཱ ས་ངྐ་པྤཱ བྱཱ་པཱ་ད་ས་ངྐ་པྤ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨི་ཙྪཱ་དི་གེ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ‘‘ཀ་ཐཾ ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སོཏི ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ སེ་ཀྑོ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ས་ཀྐཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༡༥-༡༦) ཛཱ་ནི་ཏུ་ནྟི ན ཝི་བྷ་ཏྟོ.
༡༦. ཡེ་ནཱཏི ཨ་སུ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཏ་ཎྷཱ་མ་ཡི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡེ་ན ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣེ…པེ… ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ས་ཧ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཡཱ ས་དྡ་ཧ་ནཱ ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དཾ ས་དྡ་ཧ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨི་མཱ་ནི སེ་ཀྑ་སྶ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི.
ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ན པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ‘‘ཀ་ཏ་མཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཏྠ ཝི་ས་ཡེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཀ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ ནུ སེ་ཀྑོ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟོ ཐོ་མི་ཏོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་བྦེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི་ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡ་པ་མུ་ཁེ་ཧི ཝུ་ཏྟོ ཐོ་མི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ སེ་ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན སེ་ཁོ པུ་གྒ་ལོ ས་བྦེ་ཧི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟོ ཐོ་མི་ཏོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ན་སཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཏཱ ཀེ་ན ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ མ་ན་སཱ་ནཱ་ཝི་ལོ སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘མ་ན་སཱ་ནཱ་ཝི་ལོ སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཏཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
༡༧. སེ་ཀྑ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་སེ་ཀྑ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཉཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ཀྑ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་སེ་ཀྑོ ཀུ་ས་ལོ ཚེ་ཀ་ཏ་རོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟོ ཐོ་མི་ཏོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ན་སཱ་ཏི. ཨ་སེ་ཀྑ་སྶ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཡཾ ཀོ་ས་ལླཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ ཀོ་ས་ལླ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཏཱ་ཝ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏོ ལོ་ཀོ ནཱ་མ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ, བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཊྛོ ཀི་ལེ་ས་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན ཀི་ལེ་སོ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀོ. མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨ་ཊྛོ བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན བྷ་ཝོ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི བྷ་ཝ་ལོ་ཀོ. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་དྷ་མྨ་ཊྛོ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཊྛ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་པ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ཀོ.
‘‘ཏཱི་སུ ལོ་ཀེ་སུ ཀ་ཏ་མེ་ན ཀ་ཏ་མོ ས་མུ་དཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སོཏི ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཀི་ལེ་ས་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨེ, བྷ་ཝ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏེ མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨེ ཙ ཏཾ་ཏཾ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏོ, སོ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི.
‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཌྜྷཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཀཱ པ་ཉྙཱ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཡྻ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་སྶ. པ་རི་ཉྙཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ, པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙ པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ. ‘‘སཱ པ་རི་ཉྙཱ ཀ་ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སཱ དུ་ཝི་དྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱ པ་རི་ཉྙཱ ད་སྶ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཙ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི. ད་སྶ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཙ ད་སྶ་ན་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཛ་ནི་ཀཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་སྶ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༡༧). བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཛ་ནི་ཀཱ་ཡ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘སཱ དུ་ཝི་དྷེ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏི་ས་ངྑེ་པོ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱཏི བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ. སེ་ཁོཏི སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཙེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཀོ ཙ. ཉེ་ཡྻནྟི ཉཱ་ཏ་བྦཾ རཱུ་པཱ་དི་ཀཾ ས་ངྑཱ་རཾ. པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི པ་རི་གྒ་ཧཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན. ཏ་སྶཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཙེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཀ་སྶ ཙ. དྭེ དྷ་མྨཱཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨོ ཙེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཀ་སྶ ཙ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨོ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ད་སྶ་ན་ཀོ་ས་ལླཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ་དི་ཀ་ཉྩ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི.
‘‘པུ་བྦེ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ‘ནེ་ཡྻ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཀ་ཏི་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ…པེ... ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏཱ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན བྷི་ནྣཱ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་མཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཀ་ཏ་མཱ པ་རི་ཉྙཱ, ཀ་ཏ་མཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཀ་ཏ་མཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཀ་ཏ་མཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་སུ. ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎེ ཉཱ་ཎནྟི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་དི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ, ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཕུ་ས་ནཱ་དི་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ་ཛཱ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཛཱ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ བྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ.
ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཡཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨི་དཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་དཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀ་ཎྷཾ, ཨི་དཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ སུ་ཀྐཾ, ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་དི་ཀཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་དི་ཀཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཱ ས་མྨ་སི་ཏཱ ཨི་མེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ངྑ་ཏདྷ་མྨཱ ཨི་དཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཕ་ལཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ནྟི. ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་བོ་དྷ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཏྠོཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཡཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, སཱ ཨ་ཡཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཙ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ‘‘ཡེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཡཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཨི་དཾ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ. ‘‘ཡེ ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཡཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, སཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙཱ. ‘‘ཡཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ, ཨི་དཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི ཡཱ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཉྙཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, སཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ད་ཡོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ པ་ཉྙཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཏཱ་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ‘ཀི’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐོ་མཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡོ ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཚེ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐོ་མཱི་ཡ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ན་ཡཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཙ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ ‘‘ཕ་ལ་ཏཱ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཙ ཝ་ཌྜྷཱི་སུ ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཙ ཨ་ཝ་ཌྜྷཱི་སུ ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ ‘‘ཨ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཙ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀེ ཀི་ཙྩེ ཝཱ བྷ་ཡེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཏི ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ, བྷ་ཡ་སྶ ཝཱ ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ས་མ་ཏྠེ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ ཀོ་ཝི་ད་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཙ མ་ཧ་ནྟེ་སུ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཧ་ཏཱ ཀོ་ས་ལླེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐོ་མཱི་ཡ་ཏི. ‘‘ཏ་སྶ ཨ་སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཀུ་ས་ལོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཀ་ཐཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ས་ཏི་ས་ཧི་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏོ ཀི་མ་ཏྠཾ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མེ་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ས་ཏི་ས་ཧི་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏོ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཡོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ན ས་ཏི་ས་ཧི་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཏོ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷི་ཀྑུ, ཏེ་ན ཨ་སེ་ཀྑ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སི་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ…པེ… ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏེ་ན ས་ཏི་ས་ཧི་ཏེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ཙ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཡཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཨི་མཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཙ་རི་ཡཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན དྭེ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མཱ དྭེ ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ཙ་རི་ཡཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཀོ་ས་ལླཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཨི་མཱ ཙ་རི་ཡཱ དྭེ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཱ, ཝི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ ཙ་རི་ཡཱ, ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ ཙ་རི་ཡཱ་ཏི པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན དྭེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
‘‘ཨ་སེ་ཀྑོ་ཡེ་ཝ ཀ་སྨཱ ‘ས་ཏོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐོ་མཱི་ཡ་ཏི, ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ་པི ‘ས་ཏོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐོ་མཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩཱ་ནི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཡཾ པུ་ཙྪཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ…པེ… ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན བོ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨི་དཾ བོ་ཛ྄ཛྷཾ བོ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ ཡོ ཨ་སེ་ཀྑོ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ནཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི,ཨ་ཡཾ ཨ་སེ་ཀྑོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘རཱ་ག་སྶ ཁ་ཡཱ་ཡ, དོ་ས་སྶ ཁ་ཡཱ་ཡ, མོ་ཧ་སྶ ཁ་ཡཱ་ཡ ས་ཏོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏི, ས་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐོ་མཱི་ཡ་ཏི. སེ་ཀྑོ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ བོ་ཛ྄ཛྷཾ བོ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ནཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཏོ…པེ… མོ་ཧ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐོ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀེ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ? སེ་ཀྑཱ’’ཏི.
‘‘ཀ་སྨཱ སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, རཱ་གཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཁ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མ’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ནེ་ཏྟི. ༡༥) མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཀེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ མ་ན་སཱ ཨ་ནཱ་ཝི་ལ་བྷཱ་ཝོ, ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ, ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་བྦ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ, སོ ནཱ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ན་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀོ ཀ་སྨཱ ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ ཀཱ་མེ་སུ…པེ… པ་རི་བྦ་ཛེ’’ཏི. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ་པི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ པུ་བྦེ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟེ པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ་པི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན –
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡཾ, ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ་པི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡཱ་ནཾ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༡༧) –
ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟེ (སུ. ནི. ༡༠༣༨ ཨཱ་ད་ཡོ; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ ༥༧, ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཝི་བྷ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟེ (སུ. ནི. ༡༠༣༨ ཨཱ་ད་ཡོ; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ ༥༧ ཨཱ་ད་ཡོ, ཨ་ཛི་ཏ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་སུ་པི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ ཝི་བྷ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ སུ་ཏྟ་ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་སྶཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏ་སུ་ཏྟ་སྶ. ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱིཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་དེ་ས་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཱཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ, བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ནཱ ས་དི་སཱི ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི སུ་ཏྟ་ཏྠ་ཏོ, བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ས་མཱ་ནེ ཀོ ནཱ་མ དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱ་པ་ག་ཏཾ ཧི བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ས་མཱ་ནེ དོ་སོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཨ་ས་མཱ་ནེ པ་ན ཀོ ནཱ་མ དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི དུ་ནྣ་ཡོ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་དོ་ས་ཏྟཱ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཡཱ ཝཱ སུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱུ་པེ་ཏཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝི་ཙ་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ སུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཉྩ. ‘‘ཨི་དཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏསུ་ཏྟཾ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་ངྒཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀི’’ནྟི པ་ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་སུ་ཏྟཾ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ ཀི’’ནྟི པ་ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་སུ་ཏྟཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཀི’’ནྟི པ་ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་སུ་ཏྟཾ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཀི’’ནྟི པ་ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཡ་དི ཨཱ་ཧ་ཙྩ་ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཨཱ་ཧ་ཙྩ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཨ་སེ་ཀྑ་སུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ཨ་སེ་ཀྑ་སུ་ཏྟ’’ནྟི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཉཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
‘‘སུ་ཏྟཾ པ་ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ པ་དེ་སེ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པུ་ཙྪཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ས་བྦཱ་ནི…པེ… པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏུཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཾ, ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ སུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ སུ་ཏྟ་ཝི་ཙ་ཡཾ ནི་ག་མེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཾ པ་ཝི་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝི་ཙེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཨ་མྷེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧ…པེ… ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཙེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ…པེ… ཨ་ནུ་གཱི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ, ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཙེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ཏུ་མྷེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཙ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙོ་པི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠི ཀི’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ནི་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡ་པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་ཙ་ཡ་ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝི་ཙ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝི་ཙ་ཡཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཏེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སོ ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཝི་ཙ་ཡོ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟོ ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་ཏི ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ས་ཏྟི་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ར་ཙི་ཏཱ
ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི.