༦. མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དཱུ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༥༩. ཨེ་ཝཾ ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟ་སུ་ཏྟཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ནུ་པུ་བྦཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟ་སུ་ཏྟ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ངྒཱི་ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ནྟི མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་སཱ་ལ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པོ – བཱ་རཱ་ཎ་སི་ར་ཉྙོ ཀི་ར ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ མཾ་ས་པེ་སི་ག་བྦྷེ་ན དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ དྷཱི་ཏཱ ཙ པུ་ཏྟོ ཙ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཝཱ་ཧེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏུ་ཝ་སེ་ན དྭེ དྭེ དཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཛཱ་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མུ་ཡྻཱ་ན་ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ ན་ག་རཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་ན གཱ་ཝུ་ཏ་ནྟ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པིཾ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏི་པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན ཝི་སཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་མུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་སཱ་ལཱི’’ཏྭེ་ཝ ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་སཱ་ལ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཝེ་སཱ་ལཱི་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ’’ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ, (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༦) ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ཝེ་སཱ་ལི་ཝ་ཏྠུ; སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. བ་ཧི་ན་ག་རེཏི ན་ག་ར་ཏོ བ་ཧི, ན ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ནྟོ་ན་ག་ར་སྨིཾ. ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ ཨ་རོ་པི་མཾ. མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ་ནཾ, ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ ཙ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཡཾ པ་ན ཝེ་ན་ཡི་ཀཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་རོ་པི་མཾ ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ནཾ. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཏཱ་དི་སཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༦༢).
ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ན་མྤི ས་མཱ་ན་ཀ་ཐཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྷི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༥༢) སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༧) ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་དི ཙ ‘‘ཨ་ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་བྦེ་ས་མྤི ས་མཱ་ན་ཝཱ་དོ སི་ཡཱ་ཏི. ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ཧཾ་ས་མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ་ན ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ནི་ཡཱ་མེ་ན, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་སཱ་དོ་ཡེ་ཝ ‘‘ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་བྦོ་ཧཱ་རེ་ན པ་ན ས་ཀ་ལོ་པི ས་ངྒྷཱ་རཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༦༢) ཏུ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨཱ་རཱ་མེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ད་ནེ་ན ཀ་ཏཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛཱ་ཏཱ, བྷ་ཝཱ, ཏེ ཝཱ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀོ་ས་ལ་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ མཱ་ག་དྷ་ཀཱ. ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་ཙི་ནོ ཧི པཱ་ཡ་ཏོ པུ་ལླི་ངྒ་པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནཱ. ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ པུ་གྒ་ལོ མ་ཧཱ་ཛཱ་ནི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཀཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ས་ཏི ས་མ་ཝཱ་ཡེ, ཏ་སྨཱ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་ཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཏཾ ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༦༠. ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧི པ་ཊི་སེ་དྷོ, ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ. པ་ཊི་ཀྐ་མྨཱཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ས་ལླཱི་ནོཏི ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ལླཱི་ནོ. ནི་ལཱི་ནོཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀོ་པི ཏ་དཱ ཨེ་ཀོ ཝི་ཡ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་གི་ཏོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་སྨཱ ཋཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨོ་ཊྛ་དྡྷ་ལི་ཙྪ་ཝི་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༡. ཨ་དྡྷོ་ཊྛ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་ཌྜྷོ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛ་སྶ ཨ་པྤ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཏི་རི་ཡཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་དྡྷ་མ་པ་ནཱི་ཏཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ནྟེ, དྭེ ཙ དཱ་ཋཱ ན ཚཱ་དེ་ཏི, ཏེ་ན ནཾ ‘‘ཨོ་ཊྛ་དྡྷོ’’ཏི ཝོ་ཧ་ར་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་དྷོ-ས་དྡེ་ན པཱ་ཋཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཊྛ་སྶ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨོ་ཊྛཱ་དྷོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ པཱ་ཋ་སྶ ཨ་དི་སྶ་ན་ཏོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༣༦༡) ཙ ཨ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ དཱ་ཡ་ཀོ དཱ་ན་པ་ཏི ས་དྡྷོ པ་ས་ནྣོ བུ་དྡྷ་མཱ་མ་ཀོ དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་མཱ་མ་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཁ་ནྡྷ་ཀེ, (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༩) མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༡༦༡) ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ‘‘ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི…པེ… ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་པ་རི་ས་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨི་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྠ ཧི རཱ་ཛཱུ་ན་མེ་ཝ ས་ཏྟ ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏྟ ས་ཏཱ་ནི, ས་ཏྟ ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏ་ཐཱ ཡུ་ཝ་རཱ་ཛ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་བྷུ་ཏཱི་ན་མྤི, པཱ་སཱ་ད་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཨཱ་རཱ་མ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་པྤ་རི་མཱ་ཎཱ་ཡེ་ཝ, བ་ཧུ་ཛ་ནཱ, ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཱ, སུ་བྷི་ཀྑཱ ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ལི་ཙྪ་ཝི་པ་རི་སཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་སྶ པ་ན ཀུ་ལ་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ མཾ་ས་པེ་སི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་པ་སེ་ན པཱ་ཡི་ཏཾ ཡཾ ཁཱི་རཾ ཨུ་ད་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ མ་ཎི་བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཙ་རི་མ་ཀ་བྷ་ཝེ བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏེ ནི་ཙྪ་ཝཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘སི་བྦེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ལཱི་ནཱ ཚ་ཝི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ནི་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལཱི་ན་ཙྪ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལི་ཙྪ་ཝཱིཏི པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ, ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཙེ་ཏྠ པ་ད་སི་དྡྷི, ཏ་བྦཾ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་བྦེ་པི ལི་ཙྪ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལི་ཙྪ་ཝི་པ་རི་སཱ་ཡཱ’’ཏི, ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ, ལི་ཙྪ་ཝི་ཝཾ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་སཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་སཾ ལཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་ལི ཡ་ཐཱ ‘‘བྷ་དྡཱ་ལཱི’’ཏི. མཱུ་ལ་ནཱ་མནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀ་ཏ་ནཱ་མཾ.
༣༦༢. སཱ་ས་ནེ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟོཏི བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ. ས་བྦ་ཏྠ སཱི་ཧ་ས་མཱ་ན་ཝུ་ཏྟི་ནོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་སཱ་ཡ མ་ཧ་ཏྟེ ས་ཏི ཏ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་སྶ ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཐཱུ་ལ་ས་རཱི་རོཏི ཝ་ཋ་ར་ས་རཱི་རོ. ཐེ་ར་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ལ་སི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཝཱ་ས་ནཱ་ལེ་སཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ན་མི་ཝ ས་ཝཱ་ས་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ པཱ་སཱ་ད་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་མ་ཧཱ་གེ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁཱཏི པཱ་ཙཱི་ན་པ་མུ་ཁཱ.
༣༦༣. ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ་ནཱ་ནུ་པ་རོ་དྷེ་ན བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཝི་ཛ་མྦྷ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ་ཉྷི ཚ་བྦ་ཎྞཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཨཱ་ཝེ་ལཱ༹་ཝེ་ལཱ༹ ཡ་མ་ལཱ ཡ་མ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཝི་སེ་སཾ པ་བྷ་སྶ་རཱ ཝི་ནི་ཙྪ་རིཾ་སུ. ཏཱ་ཧི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི ས་མཱ་རོ་ཙི་ཏ་མི་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཾ་སཱུ་ཙི་ཏ་ནི་ཀྑ་མ་ནོ’’ཏི.
༣༦༤. ‘‘ཨ་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་ན་ནྟ་རཾ ཧི་ཡྻོ་དི་ཝ་སཾ པུ་རི་མཾ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ‘‘ཧི་ཡྻོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་རཾ པུ་རི་མ་ཏ་རཾ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན པུ་རི་མ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་དེ་ཏྠ ‘‘པུ་རི་མ་ཏ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཾ ཡཾ ཨོ་རཾ, ཏཾ ཏཾ པུ་རི་མཾ. ཡཾ ཡཾ པ་རཾ, ཏཾ ཏཾ པུ་རི་མ་ཏ་ར་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨོ་ར་པཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཡ, ཧི དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཡ ཙ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷི. མཱུ་ལ་དི་ཝ་ས་ཏོཏི་ཨཱ་དི་དི་ཝ་ས་ཏོ. ཨ་གྒེཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝཱ ཨེ-ཀཱ་རཱ་དེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་གྒ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ, པ་ཋ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་རཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ཀོ་ཊི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་ཀོ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཡཾ-ས་དྡོ པ་རི་ཙྪེ་དེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཙཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་པ་ཡོ་གོ, ཨ་ཏྠོ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ཝི་ཧཱ་སི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱཏི དི་ཝ་ས་སྶ. པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ‘‘ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ‘‘ཡ་ད་གྒེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཏཱ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘‘ན་ཙི་རཾ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི པ་མཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ‘‘ན་ཙི་རཾ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མེ་ཧི་པི ཀུ་ཊི་ལཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཀ་ཏྟ་བྦོ. ན་ཙི་རནྟི ཙེ་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ཉྙོ་གཾ ཝཱ. ཏ་ཉྷི པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཙི་རཾ ཝི་ཧཱ་སིཾ ཏཱི་ཎི་ཡེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨ་ཡནྟི སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ. པི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི. སཱ་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཱིཏི མ་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི. མ་དྷུ་ར་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཧི ‘‘མ་དྷུ་ར’’ནྟི མ་ནོ་ར་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་མེ་ན ཨུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཀཱ་མ་ནཱི་ཡཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀེ་ན ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ན ས་ཉྙུ་ཏྟཱ་ནི, ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ད་སྶ ཡོ་གྱཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་རཱི་ར་ས་ཎྛཱ་ནེཏི ས་རཱི་ར་བི་མྦེ, ཨཱ་དྷཱ་རེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ཏ་སྨཱ ས་དྡེ་ནཱཏི ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ས་དྡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ ཝི་ནཱ པཱ་ཋ་སེ་སཾ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཔ་དེ་ནེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. མ་དྷུ་རེ་ནཱཏི ཨི་ཊྛེ་ན སཱ་ཏེ་ན. ཀ་ཎྞ་ས་ཀྑ་ལི་ཡནྟི ཀ་ཎྞ་པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡཾ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀ་ཐ་ན་མ་ཏྟེ་ན. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཉཱ་ཏ་མྤི ན ཀ་ཐེ་ཏི, ཀིཾ ཨི་མ་སྶ སཱ་ས་ནེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ, ས་ཧ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ནེ་ཝ ཙེ་ས ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི. ཙི་ནྟེ་སཱིཏི ‘‘ཀ་སྨཱ ནུ ཁོ སོ མ་ཡ྄ཧཾ ཏཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ན ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི པ་རི་ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི པཱ་ཐི་ཀ་སུ་ཏྟེ, (དཱི. ནི. ༣.༣ ཨཱ་ད་ཡོ) མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༡.༣༨༡) ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཏཾ ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ནྟོ, བྷཱ་ས་ནྟོ, ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི བ་དྡྷཱ་གྷཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ པ་ཏི་ཊྛཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏི.
ཨེ་ཀཾ་ས་བྷཱ་ཝི་ཏ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༦-༣༧༡. ཨེ་ཀཾ་སཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་ཏྠེ ཙ་ཏུ་ཏྠཱི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཾ་སས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཀོ་ཊྛཱ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, སོ ཙ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ དི་བྦ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་དི་བྦ་ས་དྡ་ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝཱ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་ནེ ཨེ་ཀཾ་ས་སྶེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡཱཏི པུ་ར་ཏྠི་མ་ད་ཀྑི་ཎཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཡཱཏི དི་བྦ་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, དི་བྦ་ས་དྡ་ས་ཝ་ན་ཏྠ་ཉྩ. བྷཱ་ཝི་ཏོཏི ཡ་ཐཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ, དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ས་མ་དྷི་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཏ་ཡི་དཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་སུ་པི ཀ་མེ་ནེ་ཝ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི ‘‘དི་བྦཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ, དི་བྦཱ་ན་ཉྩ ས་དྡཱ་ནཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ས་ནྡ་སྶ་ན་མེ་ཝ, ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ས་ནྡ་སྶ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་བྷཱ་ཝི་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ན་ཀྑ་ཏྟོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི དི་བྦ་ས་དྡཾ ནཱ་སྶོ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣༧༢. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་ཏོ དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ སེ་ཊྛ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ མ་ཧཱ་ལི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན…པེ… མ་ཉྙེ’’ཏི. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ནྟི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཝཱ. ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ‘‘དི་བྦ་སོ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ སེ་ཊྛ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནེ་ན ཙ ཏེ་ན དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎ་མྤི དི་བྦ་སོ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ་སཾ ནཱུ་ན བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡཾ་ས་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བཱ་ཧི་རཱ ཨེ་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ. ཏཱ ཧི ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ན་མྤི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏེ ས་ཙྩཱ་ནི ཝི་ཡ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ. ཡ་ད་ཏྠནྟི ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་བྷེ་དེ་པི བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཡ་སྶ ཝཱ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ཏེཏི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ. ‘‘ཏ’’ནྟི་པི ཨ་དྷུ་ནཱ པཱ་ཋོ. ཏེ ཧི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ མ་ཧཱ་ལི ཨ་ཉྙེ་ཝ དྷ་མྨཱ…པེ… ཡེ་སཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཡི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ཙ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ.
ཙ་ཏུ་ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༣. སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱིཏི བ་ནྡྷེ་ནྟི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་བྷ་ཡེ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠ ས་ཏྟེ སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ. ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་མ་ཡེ ར་ཐེ’’ཏི པཱ་ཋོ, ན པོ་རཱ་ཎོ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ཏྟཱ. མ་གྒ་སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ན པ་སཱ་དཱ་དི་སོ་ཏཾ. ‘‘སོ་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ནྣོཏི ཙ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨཱ-ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨི་དཾ པ་ན ཕ་ལ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན མ་གྒ་སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ད་ཀྑི་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣེ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣེ དཱ་ནཾ དེ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༧༩) ཨ་པ་ཏ་ན་དྷ་མྨོཏི ཨ་ནུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་དྷ་མྨ་ནི་ཡཱ་མེ་ན. ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟེ་ན ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨ་ནུ་པ་པ་ཛྫ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཡ་ཏོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་མུ་ཏྟ་ཀ་ན་ཡོ. པ་རཾ ཨ་ཡ་ནཾ པ་རཱ་ག་ཏི ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནེ་ནཱཏི པུ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ས་མཱ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝཱ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ཏ་ནུ་ཏྟཾ ནཱ་མ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ མ་ནྡ་ཏཱ, ཝི་ར་ལ༹་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ནུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ར་ཧ་ཙཱིཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ. ‘‘ཨོ་རེ་ན ཙེ མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༦༢༧) ཝི་ཡ ཨོ་ར-ས་དྡོ ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ་ན’’ནྟི, ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་ག་སྶ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི་ཡ’’ནྟི ཏེ་སཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོཏི ཨུ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ས་ཡོ་ནི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི, ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི ག་ཧི་ཏོ ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ, ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢; མི. པ. ༡.༡.༩) ཝི་ཡ. པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི. སཱ་མནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ, ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏྭཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཀཱ་རི་ཡ་སྶ ཡ-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པོ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ནཱ-ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་རི་ཡ་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཙྪཱིཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏྠེ ནེ་པཱ་ཏི་ཀཾ. པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཨ་རི་ཡ་ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༤-༥. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ས་མ་གྒེ་ན ཌེ་ཏྭཱ. པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་རི་ཡཱ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཊི་པ་དཱ, སཱ ཙ ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ནཱ་མེ་ན ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ. ཨཱ་ཏ་ཏ་ཝི་ཏ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ. དི་སཱ་ཝི་དི་སཱ་ནི་ཝི་ཊྛ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. ཨ་ཊྛ་ངྒ་ཏོ མུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ནཱ་མ མ་གྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ན ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཊྛ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཊྛ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ’ཏི ས་མཱ་ས་ག་བྦྷ་ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ད་སི་དྡྷི ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༣༧༤, ༣༧༥) ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙེ་ཏྠ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སེ ཧི ཀ་ཏེ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཱ་ནཾ བྷེ་དོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ནི་ཡ་མེ་ཏུཾ བྱཱ་སེ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ད་ཏྠ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧེ་ཝ ས་ངྑྱཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ས་མཱ་ས་ག་བྦྷེ པ་ན ཏ་དྡྷི་ཏེ ཀ་ཏེ ས་ཀྐཱ ཨེ་ཝ ཏེ་སཾ བྷེ་དོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡ་མེ་ཏུཾ ས་མཱ་སེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ་ཝ ས་ངྑྱཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཧི ས་མཱ་སོ་ཏི. དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྨཱ མ་གྒ་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡེ མ་གྒ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་མུ་དཱ་ཡོ ཙ ས་མུ་དཱ་ཡཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ’’ཏི. པ་ཋ་མ་ན་ཡེ ཙེ་ཏྠ ཨ་ངྒི་ནཱ ཨ་ངྒ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ པ་ན ཨ་ངྒེ་ན ཨ་ངྒི་ནོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒེ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ, ཀི་ཙྩ་ཁ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་ད་ཀ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ནྣ་མ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་མེ་ཝ ད་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་མྨཱ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ཛ་ནེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་ར་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ བྷེ་ད་ཀ་ར་མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཛ་ནེ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ས་མྨཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཡ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཱ་དི་ཀོ ཀ་མྨ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏཾ་ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་པྥཱ་ད་ཀོ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀ་མྨ་ནྟོ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙ་ལ་ནཱ་དི་ཀཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨཱ ཝོ་དཱ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ, ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཙ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱུ་ཏ་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཝོ་དཱ་པ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨཱ པ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུ་མ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ པ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཝི་ཀྑེ་པ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་ད་ཧ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ.
ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཉྙེ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སཱ ནཱ་མ. པ་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི ཀི་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་པྤ་ཊི…པེ… ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྷི ཏ་སྶཱ པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ངྒེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་བྦེ་ས་མེ་ཝ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་དྡྷི’’ནྟི ཨི་ད་མ་ནུ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི.
པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎཱ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ. མ་གྒ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎཱ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ དུ་ཀྑཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦེ་ན ཨི་དྷ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ཀི་ཙྩེ་ན, ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཉཱ་ཎ་སྶ དུ་ཀྑཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩེ་ན. ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ.ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཝི་ར་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ, ས་བྦེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༠༤) ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ པ་ན པ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ར་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཝི་ར་ཏི་ཡོ, སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་དི་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ས་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་མ་གྒ་ངྒ་ཏྟཱ ‘‘མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཉཱ་ཎ་སྶ དུ་ཀྑཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཏཱ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཝི་ར་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏྟ་ཡ་སཱ་དྷ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་སི་དྡྷི་ཏོ, ཏཾ་སི་དྡྷི་ཡ་ཉྩ ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡ་ཏྟཱ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙེ་ཏཱ་སཾ དུ་ཝི་དྷ་ཏཾ, ཨ་བྷེ་ད་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཙ་ཏུ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན.
ཡ་དི་པི ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ ནུ་མ་ཛྫ་ན་ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ནུ པ་བྲཱུ་ཧ་ན་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སུ་ཁོ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི ཛྷཱ་ནེ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་པི ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ, ས་ཏི ཝི་ཡ ཙ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཁཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ སུ་བྷཱ་དི་ས་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ཙ་ཏུ་ས་ཏི་ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཀོ་ཝ ས་མཱ་དྷི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཀི་ཙྩཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི. ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི.
ཏ་སྨཱཏི པ་ཉྙཱ་པ་ཛྫོ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ གྷཱ་ཏེ་ནྟོཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏི སཾ་སཱ་རེ ཨི་མི་ནཱ ཡོ་གི་ནཱ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་པུ་བྦོ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎོ, ཏ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊ་ཀོ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧོ་ཏི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ, ཏ་སྨཱ. ཏ་དེ་ཝ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ་གི་ནོ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་སྶཱཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ ཏ་མྦ་ཀཾ་སཱ་དི་མ་ཡ་ཏྟཱ ཀཱུ་ཊོ. ཏཾ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏོ མ་ཧཱ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཚེ་ཀོ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཧེ་ར་ཉྙི་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑུ་ནཱ དི་སྭཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ག་ཛཱ་ན་ནེ ཀི་རི་ཡཱ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ར་ཎ་ནྟ་རཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ ཡ་དི་དཾ ཧ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གི་ནོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཛཱ་ན་ནེ པུ་བྦ་ཙཱ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ ཡ་དི་དཾ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ད་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ བ་ཧུ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཏ་ཙྪ་ཀོ པ་རེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཾ ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ གེ་ཧཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གཱི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཀ་མྨེ ཨུ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝི་ཏ་ཀྐོ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་རཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སྭཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་དི་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝི་སཱ་ཁ་སྶ ནཱ་མ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝུ་ཏྟཾ ཙཱུ་ལ༹་ཝེ་ད་ལླ་སུ་ཏྟ་པ་དཾ (མ. ནི. ༡.༤༦༤) སཱ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏི. བྷི་ནྡ་ཏཱིཏི ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏི.
ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ནི་ཡཱ་མི་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཏི ཏ་ད་ཏྠཾ ལོ་ཀ་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡཾ སུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཉྩ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཊྛ་མ་ཀ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཏི་ཝི་དྷ་ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཊྛ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་སཱི་ལཾ. ཡ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ན་ནྟ་རནྟི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་དྭ་ཡ་པྤ་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ སུ་ཙ་རི་ཏ་དྭ་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ. སུ་ཏྟ་པ་མ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཾ སུ་ཏྟེ་ན, པ་མ་ཏྟེ་ན ཙ. ཨི་དཾ ཝཱི་རི་ཡནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སཱུཏི ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ད་ཡོ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ. ཏ་བྦི་དྷུ་རཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ. ག་ཏི་ཡོཏི ནི་པྥ་ཏྟི་ཡོ, ཀི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ ཝཱ. ས་མ་ནྭེ་སི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཙཱ་ཡཾ ཏྭཱ་པ་ཙྩ་ཡོ.
དྭེ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༧༦-༧. ཀ་སྨཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ནྟི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི ཏ་ཐཱ་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་སྶཱཏི ལི་ཙྪ་ཝི་ར་ཉྙོ. དེ་ས་ནཱ་ཡནྟི ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ཡ. ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ན ས་དྡ་ཧ་ཏི ན པ་སཱི་ད་ཏི. ཏ་ནྟི་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཀ་ཐེ་ནྟོཏི ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཨ་ས་ཏི་པི མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཀེ་ཝ་ལཾ སཱ་ས་ནེ པ་ཝེ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཾ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཏ་ནྟི་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ, ཏེ་ན ཏ་དཱ ཏེ་སཾ མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶཱཏི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དེ་ས་ན་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ་པཱ་ཀ་ཊ་དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ. ཨ་སྶཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མ་དྷི་ག་མེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ཙྪེ་དཱ་དི་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་པི ནུ ཡུ་ཏྟ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི, ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་མ་ཏྟེ་ན ན ཏཱ་ཝ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཡུ་ཏྟ་མ་སྶེ་ཏ’’ནྟི ཏེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ་པེ་ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཾ, ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ…པེ… ན ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠོ. ཨེ་ཏནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཀཾ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་ཏོ, པ་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ཀཱ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་དི་ད་སྶ་ན་མྤི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཏཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཀཱུ་ཊེ་ན པ་ན དེ་ས་ནཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི དྭེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ན ཀ་ལླཾ ཏ་སྶེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙུཾ. ཨི་མ་སྶཱཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ན ཀ་ལླ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟུ་མ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཾ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ་པི ཁོ ལི་ཙྪ་ཝི རཱ་ཛཱ ཏེ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ་ས་ཉྫཱ་ཏ་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སོ་པི ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མ་ག་མྦྷཱི་ར་དུ་ར་ནུ་བོ་དྷ་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ་ཡ སུ་ཝི་མ་ལ་ཝི་པུ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་ཛ་ན་ནཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཱ མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ.
མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.