མ་ནོ་མ་ཡི་དྡྷི་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༣༦-༧. མ་ནོ་མ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན མ་ཡས་དྡོ ཨ་པ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཀཱ་ར་པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནེ་ཀེ་སྭ་ཏྠེ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱ་ཏི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༢༣༦, ༢༣༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༣༩༧) པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མ་ནེ་ན ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་མ་ནེ་ན, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མ་ནེ་ན ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ངྒཾ ནཱ་མ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཡཾ, པ་ཙྩ་ངྒཾ ནཱ་མ ཀ་པྤ་ར་ཛ་ཎྞུ་ཨཱ་དི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་མུ་དཱ་ཡེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཾ. ‘‘ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧཱི་ན་ཏཱ, ན ཏུ ཨ་པྤ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ, པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ནི་མྨི་ཏ་རཱུ་པེ ཧི པ་སཱ་དོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ ཀ་མ་ལ་ད་ལཱ་དི་ས་དི་ས་ས་ཎྛཱ་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན, ན རཱུ་པཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་སཱ་དཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན. ‘‘ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒིཾ ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཝི་དྡྷ་ཀ་ཎྞོཏི ཀུ་ལ་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཎྞཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཀ་ཎྞོ, ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི, ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་སེ་སཱ་དི་ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱཏི ཨི་དྡྷི་མ་ཏཱ.

ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་ཉྫ་མྷཱ ཨཱི་སི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཨུ་པ་མཱ་ཏྟ་ཡ་མྤི ཧི…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན ‘‘མུ་ཉྫ་མྷཱ ཨཱི་སི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་མ་ཏྟཾ. ཡ་མྤི ཧི ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པ་མཱ་མ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ‘‘ཡ་མྤི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཏ་སྶ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ནི་ཡ་ཏཱ་ན་པེ་ཀྑེ་ན ཙ ཡཾ-ས་དྡེ་ན ‘‘མུ་ཉྫ་མྷཱ ཨཱི་སི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱཏི ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ་པི ཝ་ཎྞ་ཏོ་པི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏོ་པི ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མུ་ཉྫ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མུ་ཉྫཾ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཝི་སེ་སོ, ཡེ་ན ཀོ་ཙྪཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི. ‘‘པ་ཝཱ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཨཱི་སི་ཀཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ནྟོ ཨཱི་སི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. ཨཱི་སི་ཀཱཏི ཙ ཀ་ལཱི༹་རོ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀ་ཎྜ’’ནྟི (ཝི་སུ་དྡྷི. ཊཱི. ༢.༣༩༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཊྚཱ་ཡ ཀོ་སི་ཡཱཏི པ་རི་ཝ་ཊྚུ་ལཱ་ཡ ཨ་སི་ཀོ་སི་ཡཱ. པ་ཏྠ་ཊཱ་ཡཱཏི པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ. ཀ་ར་ཌི་ཏ་བྦོ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཀ་ར་ཎྜོ, པེ་ལཱ༹. ཀ་ར་ཌི་ཏ་བྦོ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཀ་ར་ཎྜོ, ནི་མྨོ་ཀཾ. ཨི་དྷཱ་པི ནི་མྨོ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ར་ཎྜཱ་ཏི ཨི་ད་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ལཱི་ཝ་ཀ་ར་ཎྜོ ནཱ་མ པེ་ལཱ༹. ཀ་སྨཱ ཨ་ཧི་ཀ་ཉྩུ་ཀ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ, ན ཝི་ལཱི་ཝ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ སོ་དྷེ་ཏི ‘‘ཨ་ཧི་ཀ་ཉྩུ་ཀོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, སྭེ་ཝ ཨ་ཧི་ནཱ ས་དི་སོ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀ་ར་ཎྜཱ་ཡཱཏི པེ་ལཱ༹་ཡ, ནི་མྨོ་ཀ་ཏོ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ཊཱི. ༢.༣༩༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པེ་ལཱ༹་ག་ཧ་ཎཾ ཨ་ཧི་ནཱ ཨ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.

ཡ་ཛྫེ་ཝཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ན མ་ཧཱ་རཱ་ཛ པུ་རི་སོ ཨ་ཧིཾ ཀ་ར་ཎྜཱ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་རི་ས་སྶ ཀ་ར་ཎྜ་ཏོ ཨ་ཧི་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ན ཧི སོ ཧ་ཏྠེ་ན ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཧི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནེ་པི ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་སྶེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཏཾ་ད་སྶ་ན་མི་ཝ ཛཱ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཧི་ནོ ནཱ་མ པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ས་ཛཱ་ཏིཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཾ, ཙུ་ཏི་ཡཾ, ཝི་སྶ་ཊྛ་ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནེ, ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་པ་ཊི་སེ་ཝ་ནེ, ཛི་ཎྞ་ཏ་ཙཱ་པ་ན་ཡ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ’’ཏི. ཨུ་ར་ག་ཛཱ་ཏི་ཡ་མེ་ཝ ཋི་ཏོ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ན ནཱ་གི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་རཱུ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྷི མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ནཱ་གེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་རཱི་རཾ ཁཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཏ་ཙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ ཁཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ. པུ་རཱ་ཎ་ཏ་ཙཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོཏི ཛི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏྠ་ཙི མུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨོ་ལ་མྦི་ཏཾ ཛི་ཎྞ་ཏ་ཙཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ. ཙ་ཏཱུ་ཧཱིཏི ‘‘ས་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ནི་སྶཱ་ཡ, ཐཱ་མེ་ན, ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཏ་ཏོཏི ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏོ. ཨ་ཉྙེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན. ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི པུ་རི་ས་སྶ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ, ན ཧ་ཏྠེ་ན. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པུ་རི་སོ ཨ་ཧིཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཨ་ཧིཾ ཀ་ཉྩུ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཨ་ཧིཾ ཀ་ར་ཎྜཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཧི, ཨ་ཡཾ ཀ་ར་ཎྜོ, ཨ་ཉྙོ ཨ་ཧི, ཨ་ཉྙོ ཀ་ར་ཎྜོ, ཀ་ར་ཎྜཱ ཏྭེ་ཝ ཨ་ཧི ཨུ་བྦྷ་ཏོ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ…པེ… སོ ཨི་མ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.