༡༠. སུ་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
སུ་བྷ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤༤. ཨེ་ཝཾ པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ནུ་པུ་བྦཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ངྒཱི་ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ སུ་བྷ་སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ…པེ… སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡ་ནྟི སུ་བྷ་སུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པེ་ན ‘‘ཨ་ཙི་ར པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཙི་རཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ པོ་ཊྛ་པཱ་ད་སུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀ ཏཾ བྷཱ་སི་ཏཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ཨ་ཙི་རཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟོ, མཱ་ས་ཛཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཙི་ར་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེཏི ཙ ས་ཏྠུ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་ན ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཎྞ་མཱི, ཏཱ་ཝ ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མཱ་ས་མ་ཏྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཏྟས་དྡེ་ན པ་ན ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ ཀི་ཉྩི ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་ཏཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཏུ་དི་ས་ཉྙི་ཏོ གཱ་མོ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏོ་དེ་ཡྻོ. ཏཾ པ་ནེ་ས ཡ་སྨཱ སོ་ཎ་ད་ཎྜོ (དཱི. ནི. ༡.༣༠༠) ཝི་ཡ ཙ་མྤཾ, ཀཱུ་ཊ་ད་ནྟོ (དཱི. ནི. ༡.༣༢༣) ཝི་ཡ ཙ ཁཱ་ཎུ་མ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏྟཱ’’ཏི, ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མྤི ཧི ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་ཀོ་ས་ལ་སྶ པུ་རོ་ཧི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ. པུ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཧཱཏི སུ་བྷཾ མཱ་ཎ་ཝ་མྤི ཨོ་ཝ་ད་ནྟོ ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཉྫ་ནཱ་ནནྟི ཨ་ཀྑི་ཨ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ གྷཾ་སི་ཏ་ཨ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ. ཝ་མྨི་ཀཱ་ནནྟི ཀི་མི་ས་མཱ་ཧ་ཊ་ཝ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྩ་ཡཾ དི་སྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་དྷཱུ་ནནྟི མ་ཀྑི་ཀ་མ་དྷཱུ་ནཾ. ས་མཱ་ཧཱ་རནྟི མ་ཀ་ར་ནྡ་ས་ནྣི་ཙ་ཡཾ. པ་ཎྜི་ཏོ གྷ་ར་མཱ་ཝ་སེཏི ཡ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཏ་ར་པྤ་ཏ་རེ་པི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ བྷོ་གཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཏ་ར་པྤ་ཏ་རེ་པི ཙ ས་ཉྩི་ཡ་མཱ་ནེ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མུ་པ་མ་ཏྟ་ཡཾ པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཀི་ཉྩི་པི ཝ་ཡ་མ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ གྷ་རེ་ཝ་སེ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་མ་ནུ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ལོ་བྷཱ་དེ་སི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་དི་ས་ཏི.
ཨ་དཱ་ན་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་ན་ཧེ་ཏུ ལོ་བྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གྷ་རེ སུ་ན་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟི. ལོ་བྷ་ཝ་སི་ཀ་སྶ ཧི དུ་གྒ་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ, ‘‘ཛ་ན་ཝ་ས་བྷོ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥༠) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པུ་བྦ་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པི་ཡཱ་ཡ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཛཱ. ༡.༢.༡༧༤). ནི་ཀྑ་ནྟེཏི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བ་ཧི ནི་གྒ་ཏེ. སུ་བྷཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. བྷུ་ཀྐཱ་རནྟི ‘‘བྷུ བྷཱུ’’ཏི སུ་ན་ཁ་ས་དྡ་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘བྷོ བྷོ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ན པ་རི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་རི་བྷ་ཝ་ན་ཧེ་ཏུ. ‘‘བྷོ་ཝཱ་དི ནཱ་མ སོ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ ཧོ་ཏི ས་ཀི་ཉྩ་ནོ’’ཏི (དྷ. པ. ༣༩༦; སུ. ནི. ༦༢༥) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་དཱ་ན་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ན་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘པུ་བྦེ་པི མཾ ‘བྷོ བྷོ’ཏི པ་རི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ སུ་ན་ཁོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ཏཱི་ཏི? ཏ་ཐཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཏྟཱ. ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཕ་ལ་ཉྷི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨེ་ན་པི ཛཱ་ཏཾ, ན ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཝཱི་ཙིཾ ག་མི་སྶ་སི ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི མཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི ཧུ་ཏྭཱ. ཨུ་དྡྷ་ན་ནྟ་རེཏི ཙུ་ལླི་ཀ་ནྟ་རེ. ནནྟི སུ་ན་ཁཾ.
ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཙཱ་རི་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པི་ཏ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ པི་ཏ་རཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནྟོ ‘‘བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷནྟི ས་ཡཾ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན མུ་ཁ་མཱ་རུ་ལ༹ྷཾ. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪཱིཏི ‘‘སུ་ཏ་མེ་ཏཾ བྷོ གོ་ཏ་མ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཏཱ སུ་ན་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཏུ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཀི་མི་དཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ས་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ སུ་ན་ཁ་སྶ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ. ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏྠནྟི ས་ཙྩཱ་པ་ན་ཏྠཾ, ‘‘ཏོ་དེ་ཡྻ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སུ་ན་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤོ་ད་ཀནྟི ཨ་པྤ་ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མྤཱ་དི་ཏཾ. མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སནྟི སཱ་དུ་ར་སཾ, མ་དྷུ་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཝཱ པཱ་ཡཱ་སཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི, ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་བྦཾ ད་སྶེ་སཱིཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སོ སུ་ན་ཁོ ཏཾ ས་བྦཾ ནེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི, ན ཛཱ་ཏི་སྶ་ར་ཏཱ་ཡ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དི་སྭཱ བྷུ་ཀྐ་ར་ཎཾ པ་ན པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་སི་དྡྷ་ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༤༤༤) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་རི་པ་ཎྞཱ་ས་ཀེ པ་ན ཙཱུ་ལ༹་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ན་ཁོ ‘ཉཱ་ཏོ་མྷི ཨི་མི་ནཱ’ཏི རོ་དི་ཏྭཱ ‘ཧུཾ ཧུ’ནྟི ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་ན་ནི་དྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ པཱ་དེ་ན པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༨༩) ཛཱ་ཏི་སྶ་རཱ་ཀཱ་ར་མཱ་ཧ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘བྷ་ཝ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ནཱ་མ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སུ་ན་ཁ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ནྟ་རཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ས ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ་པཱ་ཋ་ཀོ ཀི་རེ་ས. ཏེ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཏ་ཏོ སོ ཙུ་དྡ་ས པ་ཉྷེ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་དྡ་ས པ་ཉྷེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཙུ་དྡ་ས པ་ཉྷེཏི ‘‘དི་སྶ་ནྟི ཧི བྷོ གོ་ཏ་མ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པྤཱ་ཡུ་ཀཱ, དི་སྶ་ནྟི དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ. དི་སྶ་ནྟི བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷཱ, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཱ. དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ. ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ, མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ. ཨ་པྤ་བྷོ་གཱ, མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ. ནཱི་ཙ་ཀུ་ལཱི་ནཱ, ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ནཱ. དི་སྶ་ནྟི དུ་པྤ་ཉྙཱ, དི་སྶ་ནྟི པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ. ཀོ ནུ ཁོ བྷོ གོ་ཏ་མ ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དི་སྶ་ནྟི ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༨༩) ཨི་མེ ཙཱུ་ལ༹་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏེ ཙུ་དྡ་ས པ་ཉྷེ. ‘‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ མཱ་ཎ་ཝ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༨༩) ས་ངྑེ་པ་ཏོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ. ཨ་ངྒ་སུ་བྷ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་བྷོ’’ ཏི་སྶ ནཱ་མཾ. མཱ་ཎ་ཝོཏི པ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ་པི ཏ་རུ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ནཾ ཝོ་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷོ་ག་གཱ་མ་ཏོཏི ཏུ་དི་གཱ་མ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཾ ཝ་ས་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༤༥. ‘‘ཨེ་ཀཱ ཙ མེ ཀ་ངྑཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་རི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པ་ཉྷ་སྶ པ་གེ་ཝ ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. མཱ་ཎ་ཝ་ཀནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ, (མ. ནི. ༢.༢༩༦, ༣༥༣; པཱ་རཱ. ༢༦) པི་ཡ་པུ་ཏྟ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀ-ས་དྡ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་ད་ནཱཏི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ. སཱ ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཙ ཀཱ་ཡཾ གཱ་ལ༹ྷཱ ཧུ་ཏྭཱ བཱ་དྷ་ན་ཏོ པཱི་ལ༹་ན་ཏོ ‘‘ཨཱ་བཱ་དྷོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀཱི་དི་སཱ པ་ན སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ས་རཱི་རེ་ཀ་དེ་སེ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཡ་པ་ཊྚེ་ན ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ བ་ལ་ཝ་རོ་གོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀ་རོཏི ཨ་སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཝ་ཧོ, ཨི་མི་ནཱ དུ་བྦ་ལོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ རོ་གོ ཨཱ་ཏ་ངྐོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཊྛཱ་ནནྟི ས་ཡ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནཾ, ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ས་རཱི་ར་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ག་རུ་ཀནྟི བྷཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཀཾ. གི་ལཱ་ན་སྶེ་ཝ ཀཱ་ཡེ བ་ལཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏྠ གེ་ལ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝོ པུ་ཙྪི་ཏོ. ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཨི་དཱ་ནི པུ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཝི་སེ་སོ ཨེ་ཏྠ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ པུ་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ས་ཏི་པི ཧི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ནེ ས་དྡེ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པ་སྶ ཀ་ཉྙཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་མ་ན་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་རི་མཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མི་མེ་སཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཐ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
༤༤༧. ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་སྶ ཡུ་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ, ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒཱི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ནེ་ས ཏ་ཛྫཾ ས་རཱི་ར་བ་ལ་ཉྩེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ. ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཉཱ་ཎེ་ན ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘སྭེ ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ལཾ, ‘‘ཀཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མ་ཡ་ཉྩ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི. ཕ་རི་སྶ་ཏཱིཏི ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཋ་སྶ་ཏི.
༤༤༨. ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཊྛེཏི ཙེ་ཏི་ར་ཊྛེ. ཡ-ཀཱ་རེ་ན ཧི པ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙེ་ཏི་ར་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝེ་ཀཾ ར་ཊྛ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཡ་སྨཱ མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ད་ས་བ་ལཱ་ནཾ རོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡེ་ན རོ་གེ་ན ཏཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་རཱུ་པ་པུ་ཙྪཱ, ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ, མ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པ་པུ་ཙྪཱ, ཏ་སྶ ཙ ས་ནྟཱ་པ་སྶ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ མ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ མ་ར་ཎ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཾ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷོ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི རོ་གཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀིཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎཾ, ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་པཾ, ‘‘ས་ཏྠཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ, ‘‘ཨེ་ཀཱ དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཧཱ་ཛཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་ཧཱ་ནི. ཡ་ཏྲཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཏེ་ན ཀོ དཱ་ནི ཨ་ཉྙོ མ་ར་ཎཱ མུ་ཙྩི་སྶ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཱ་ནཱིཏི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ པ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ལ་ཛྫི་སྶ་ཏཱིཏི ལ་ཛྫཱ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ པོ་རཱ་ཎཱ་ཙི་ཎྞ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱི་ཏ…པེ… ད་ཏྭཱ’’ཏི.
ཧུ་ཏྭཱཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་ཏོ. མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ ཝི་ཡ ན ར་ནྡྷ་ག་ཝེ་སཱི, ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཎ་ཝོ ཝི་ཡ ཙ ན ཝཱི་མཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨ་པི ཏུ ཁ་ལུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རོཏི ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏི. ན ར་ནྡྷ་ག་ཝེ་སཱིཏི ན ཚི་དྡ་ག་ཝེ་སཱི. ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝི་མོ་ཀྑུ་པཱ་ཡེ་སུ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ. དྷ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་དྷུ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༤༩. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་དྡ་པ་ཡོ་ག་སྶ ས་དྡ་པ་བ་ནྡྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཏ་ད་ཏྠ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ངྑི་ཏྟེ་ན ཀ་ཐི་ཏནྟི ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ མཱ་ཎ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ན་ཏོ, སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏི་ཎྞ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡེ་ཝ, ན ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. མཱ་ཎ་ཝ་སྶེ་ཝ ཧི ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ, ན ཐེ་ར་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, ན ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་དཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཉྷི པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་མྤི ས་ངྒ་ཧ་མཱ་རོ་པིཾ་སུ. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝེ པ་ན་སྶ ཐེ་ར་སྶེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཏཱ སི་ཡཱ.
སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༠-༤༥༣. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཀཱ་རཱི ཨི་ཏི་ས་དྡོ ལུ་ཏྟོ, ཨ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ ཝི་ཡ ས་དྡ་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཏོ ཙ ཨི་ཏི་ས་དྡོ ཨཱ་དྱ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ, ཏེ་ན ‘‘ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ…པེ… པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་སུ ད་སྶི་ཏེ་སཱུ’’ཏི, ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༩༤) དེ་སི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ, ཏེ་ན ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ བུ་དྡྷ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱ་ས་ནེ ན སཱི་ལ་མེ་ཝ སཱ་རོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སཱ་རེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏཾ སཱི་ལཾ སཱ་རོ ཨེ་ཝ ན ཧོ་ཏི སཱ་ར་ཝ་ཏོ མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛཱ་ན་པ་ཡུ་ཏྟོ ཧི ཨེ་ཝ་ས་དྡོ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཛྫེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཏ་མི་དྷ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ ཏེ་ས་མ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ན་རོ ས་པ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢) ཨ་ཐ ཝཱ སཱ་ས་ནེ ན སཱི་ལ་མེ་ཝ སཱ་རོཏི ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་ས་ནེ མ་གྒ་ཕ་ལ་སཱི་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱི་ལ་མྤི སཱ་ར་མེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨེ་ཝ སཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ་པི པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ་པི སཱ་རོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ པ་ན་ཏྠོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་མྤི ཀ་ཏྟ་བྦནྟི སེ་ས་ཁ་ནྡྷ་དྭ་ཡཾ.
ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༤. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཐེ་རོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པུ་ཊྛོ་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་ཀེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི, ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཉྙཾ པུ་ཊྛོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་མྦཾ པུ་ཊྛོ ལ་བུ་ཛཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱི་དི་སཱི ཙོ་ད་ནཱ ཨི་དྷ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ…པེ… ཨཱ་ར་བྷཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏེ་ནེ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ་པི ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཀྑི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ ཏེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རཱ་ད་ཡོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཝ་ས་རོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི,ན ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པཱ་དི་ཀཱ ཧི ས་པ་རི་བྷ་ཎྜཱ ཚ་པི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙུ་དྡ་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ད་མ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི་པི དེ་སི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ཀེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཧི རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༤༧༡-༤༨༠. ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ན་པ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝ་ས་དྡ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ལོ་ཀི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ…པེ… ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཧི ཨ་རི་ཡ་ས་དྡོ སུ་དྡྷ་མ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཝ, ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཏ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨི་ཏོཏི པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ, སོ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཝི་ནཱ་པི ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ག་ཏེ ‘‘ན་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཡ་ད་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ པ་ན ལོ་ཀི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ་པི ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ.
ཨི་ཏི སུ་མ་ངྒ་ལ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མ་ག་མྦྷཱི་ར་དུ་ར་ནུ་བོ་དྷ་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ནཱ་ཡ སུ་ཝི་མ་ལ་ཝི་པུ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་ཛ་ན་ནཱ་ཡ སཱ་དྷུ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཱ སུ་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ.
སུ་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.