ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀ་པྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ ‘‘མ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཾ ཝཱ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏཾ་གུ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ, ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ ཙ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཎྞ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ, ཨ་ཝ་ཎྞ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་ཝ་ཎྞ’’ནྟི, བྱ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ‘‘བྷཱ་སེ་ཡྻུ’’ནྟི, དྷཱ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ‘‘དྷ་མྨ་སྶཱ’’ཏི, དི་ཊྛི་སཱི་ལེ་ཧི སཾ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི, ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་ནི་དྡེ་ས་ཏོ, ཝ་ཙ་ནུ་པ་ནྱཱ་ས་ཏོ ཙ ‘‘ཏ་ཏྲཱ’’ཏི, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པུ་ཐུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧཱི’’ཏི, ཙི་ཏྟ་སྶ ཧ་ན་ན་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་གྷཱ་ཏ་ཏོ ཙ ‘‘ཨཱ་གྷཱ་ཏོ’’ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ངྐོ་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཏུ་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙི་ནྟ་ན་ཏོ, ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ཙ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ’’ཏི, ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ, ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨ་ན་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷཱི’’ཏི, ཀཱ་ར་ཎཱ་ན་ར་ཧ་ཏྟཱ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ
ཋི་ཏེ་ཧི ཀཱ་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན, ཨ་ཏྠ་སོ ཙ –
མ་མ་ནྟི སཱ་མི་ནི་དྡི་ཊྛཾ ས་བྦ་ནཱ་མ་པ་དཾ. ཝཱ་ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ. བྷི་ཀྑ་ཝེ་ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ་པ་དཾ. པ་རེ་ཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ་པ་དཾ. ཨ་ཝ་ཎྞ་ནྟི ཀ་མྨ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ་པ་དཾ. བྷཱ་སེ་ཡྻུ་ནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ. དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ་ཏི ཙ སཱ་མི་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ་པ་དཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ནི་དྡི་ཊྛཾ ས་བྦ་ནཱ་མ་པ་དཾ. ཏུ་མྷེ་ཧཱི་ཏི ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ས་བྦ་ནཱ་མ་པ་དཾ. ན-ཨི་ཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ. ཨཱ་གྷཱ་ཏོ, ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷཱི་ཏི ཙ ཀ་མྨ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ་པ་དཾ. ཙེ་ཏ་སོ་ཏི སཱ་མི་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ་པ་དཾ. ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ་པ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན, བྱ་ཉྫ་ན་སོ ཙ ཝི་ཙ་ཡ་ནཾ པ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ. ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན པ་ན ས་ཀྐཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ, ཏ་སྶཱ ཙ ལཱི་ན་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙུ་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ནྟི ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡི་མྷ.
‘‘ཏ་ཏྲ ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་སྶ་ཐ ཀུ་པི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ ཝཱ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ པ་རེ་སཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ. ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ. ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ, ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ, ལོ་ཀི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་སྶཱ་པི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝི་ཙ་ཡ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝི་ཙ་ཡོ.
‘‘མ་མཾ ཝཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རེ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ…པེ… ན ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཋ་མ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘མ་མཾ ཝཱ…པེ… ཏུ་མྷཾ་ཡེ་ཝ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་དེ་ས་ནཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པ་ཋ་མཱ་ཡ མ་ནོ་པ་དོ་སཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཏྠཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨི་མཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘མ་མཾ ཝཱ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ པ་རེ་སཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་དེ་ས་ནཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཏ་ཏྠཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ་པི ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨི་མཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ‘‘མ་མཾ ཝཱ…པེ… ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་སུ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ མ་ནོ་པ་དོ་སཾ ས་བྦ་ཐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པུ་བྦེ་ན ཨ་པ་རཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ཡ་ནཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་ཙ་ཡོ. ཨ་སྶཱ་ད་ཝི་ཙ་ཡཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཝ. ཏེ་སཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་ནྡ་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ.
‘‘ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ པ་རེ་སཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ས་མེ་ཏི. ཀུ་པི་ཏོ ཧི ནེ་ཝ བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ ཏཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ས་མེ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཝི་ར་མ་ཎཱ་དི་གུ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མཱ་དྷིཾ, པ་ཉྙ་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ ཏེ བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ག་མྦྷཱི་རཱ དུ་དྡ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ ‘‘ས་ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པུ་བྦ་ནྟ་ཀ་པྤི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ས་མེ་ཏི. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་གུ་ཎཱ ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རཱ དུ་དྡ་སཱ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷཱ ས་ནྟཱ པ་ཎཱི་ཏཱ ཨ་ཏ་ཀྐཱ་ཝ་ཙ་རཱ ནི་པུ་ཎཱ པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཝི་ཙ་ཡ་ན་མེ་ཝ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝི་ཙ་ཡོཏི. ཨ་ཡཾ པ་ད་པ་ཉྷཱ་དི་ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ནེ་ཏྟི. ༤.༢).