༡. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏི་ཀཾ དུ་ཀ་ཉྩཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་སུ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཏི་ཀེ་སུ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ས་ཏཾ དུ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏི་ཀཾ དུ་ཀ་ཉྩ. ན ཏི་ཀ་དུ་ཀནྟི ཏུ་ལྱ་ཡོ་གཱི་ནཾ ན ཏི་ཀ་དུ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏི་ཀ་ཝི་སི་ཊྛཾ པ་ན དུ་ཀཾ, དུ་ཀ་ཝི་སི་ཊྛ་ཉྩ ཏི་ཀཾ, ཏི་ཀ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏི་ཀ་དུ་ཀ་ཝི་སི་ཊྛ་དུ་ཀེ་སུ ཝི་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ, ཏེ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཱཏི ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སུ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠ་ཕ་ར་ཎཾ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཙ ཁོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཝཱ’’ཏི. ཏེཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏེ་སུ ཧི ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡཱ་ད་ཡོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ, ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི ཨི་ཏ་རེ་ཏ་ར་ཏྠ་བོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀིཾ སཱ་དྷི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ནི་རུ་ཏྟི་ཀོ་ས་ལླཾ ཛ་ནི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཏེ ཏེ པ་ཉྷེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱཏི ‘‘སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཡེ ཡེ པ་ཉྷཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ ཏེ པ་ཉྷེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. པ་མཱ་ད་ལེ་ཁཱ ཨེ་སཱཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀུ་ས་ལོ ཧེ་ཏུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱ་རེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཙྩ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་ཝཱ་རེ་སུ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ, སཾ་ས་ཊྛ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་རེ་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མ་ཝཱ་རེ་སུ…པེ… ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ པུ་རི་མ་ཝཱ་རེ་སུ ཚ་སུ. ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྷེ་ཧི. ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སཱུཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སུ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཏེ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ’’ཏི ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ནཱ་མ ནཱ་ནཱ་ཛ་ཊཱ་ཛ་ཊི་ཏཾ གུ་མྦ་ནྟ་ར་ག་ཏ་ཉྩ ཏཾ་ས་དི་སཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནཾ ཨི་དཾ ཏ་ནྟི ན ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ་པི ཨ་ཏྠོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏོ ནི་ཛྫ་ཊོ ནི་གུ་མྦོ ཙ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་ན ཏ་སྨིཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཏ་བྦི་ས་ཡ་སྶ ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སོ པ་ཉྷོ ནི་ཛྫ་ཊོ ནི་གུ་མྦོ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ པ་ཉྷཱ ནི་ཛྫ་ཊཱ ནི་གུ་མྦཱ ཙ ཀ་ཏྭཱ ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ’’ཏི, ‘‘ན ཀོ་ཙི པུ་ཙྪཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ…པེ… ཝི་བྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ. ཏནྟི པ་ཉྷཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནི་ཛྫ་ཊ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ནི་ཙྪ་ཡུ་པྤཱ་ད་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཋ་པ་ནཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛ་པ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ནཾ ཛོ་ཏ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི, ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝཱ.
༢༥-༣༤. པ་རི་ཀ་པྤ་ནཾ ཝི་ད་ཧ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཀ་པྤ་པུ་ཙྪཱ་ཏི ཝི་དྷི་པུ་ཙྪཱ’’ཏི. སི་ཡཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སོ ཝི་དྷི ཀིཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཝི་དྷི་མྷི ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཾ. པུ་ཙྪཱ པ་ན ཝཱ་ཀྱ་ཏྠ་སི་དྡྷཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་མེ་ཝ ཧི ཝཱ་ཀྱ་ཏྠ་སི་དྡྷཾ པུ་ཙྪཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘‘ཀིཾ སོ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤ་པུ་ཙྪཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་དེ་ནེ་ཝ པུ་ཙྪཱ ཝི་བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མི་དཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ཝི་སི་ཊྛོ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠོ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སི་ཊྛོ ཝཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ པ་ཋ་མ་སྨིཾ པུ་ཙྪཱ ས་དོ་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧཱིཏི པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ. བྷ་ཝ་ན་མ་ཏྠི་ཏཱ ཨེ་ཏྠ ན ཙ པུ་ཙྪི་ཏཱཏི ‘‘ཀིཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ དོ་ས་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རེ. ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. བྷ་ཝ་ན་པུ་ཙྪ་ནནྟི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝ་ན་པུ་ཙྪ་ནཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ན ཏ་སྶཱཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. བྷ་ཝ་ན་པུ་ཙྪ་ནནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ཝ་ན་པུ་ཙྪ་ནཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་མུ་ཁེ་ན བྷ་ཝ་ན་པུ་ཙྪ་ནཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཾ་པུ་ཙྪ་ན་མེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ སཾ་པུ་ཙྪ་ནེ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀི་རི་ཡཱ་པ་ད་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཡཱ་ཏི…པེ… པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ་ཏི ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ. ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ. དྭེ་པི པུ་ཙྪཱཏི ས་མྦྷ་ཝ་ན་པུ་ཙྪཱ ཏ་བྦི་སེ་ས་པུ་ཙྪཱ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ་པི པུ་ཙྪཱ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪཱ སཾ་པུ་ཙྪ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ.
ག་མ་ནུ་སྶུ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནནྟི ག་མ་ན་སྶ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ག་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡོ་གྱ་རཱུ་པོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ག་མ་ནུ་སྶུ་ཀྐ་ནཾ ཏ་སྶ བོ་དྷ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཀི་རི་ཡཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་མ་ན་སྶ…པེ… ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རེ པ་ཊི་ཙྩ་ས་དྡ་སྶ པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ས་ཏི་པི པ་ཊི་ཨ་ཡ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་བྷེ་དེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ་སུ དི་སྶ་མཱ་ནཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལ་ཏཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨི་དྷཱ་པི ས་མཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཀ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཧ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན…པེ… ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་མ་ནནྟི ‘‘པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ན་ཀི་རི་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ནཱ་ཧ. སཱ པ་ན་ཏྠ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི, པ་ཝ་ཏྟི ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ལོ་ཀེ ས་བྦོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཡཾ པ་ཊི་ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཊི་ག་མ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ག་ཙྪ་ནྟཱ་དི་ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ག་མ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན’’ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ ག་མ་ན་པ་ཊི་ག་མ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་པ་ཊི་ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀི་རི་ཡཱ. ཀ་ཐཾ? ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ས་དྡ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ. ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ས་ཧ་ཡོ་གེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ, ཧེ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ, ཏ་སྨིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧེ་ཝ པ་ཊི་ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན པ་ཊི་ཨ་ཡ་ན་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཙ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨཱི་དི་སོ ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ ན་ཏྠི, པུ་རི་མ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ནཱ་ཡ་མེ་ཀ་ནྟོ ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ་མྤི ཀེ་ཧི་ཙི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི –
‘‘ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཏི་མི་རཾ ལོ་ཀེ, ཨུ་དི་ཏོ ས་ཏ་རཾ་ས་མི;
ལོ་ཀེ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ་ཡ-མ་ཏྠ་མེ་ཏི དི་ཝཱ་ཀ་རོ.
‘‘སི་རཱི་ཝི་ལཱ་ས་རཱུ་པེ་ན, ས་བྦ་སོ་བྷཱ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ;
ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ་དི་ཏོ བུ་དྡྷོ, ས་ཏ་རཾ་སི ཡ་ཐཱ པ་རོ’’ཏི. –
ཙ པ་ཡོ་གཱ དི་སྶ་ནྟི.
༣༥-༣༨. ཏཱ་སཱུཏི དུ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡེ ཧེ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས་པུ་ཙྪཱ, ཏཱ་སུ. ཧེ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀེཏི ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀེ. དྭི་ནྣཾ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱཏི ཡ་སྨིཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒེ ཀུ་ས་ལ་པ་ད་མཱུ་ལཱ ཀུ་ས་ལ་པ་དཱ་ཝ་སཱ་ནཱ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ད་ཏྟ་ཡ་མཱུ་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ད་ཏྟ་ཡཱ་ཝ་སཱ་ནཱ ཙ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ དྭེ ཨེ་ཝ པུ་ཙྪཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝཱ་རེ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟོ ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པུ་ཙྪཱ་ཡ ཧི ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀོ, ན་ཡ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙཱ་ཡཾ པུ་ལླི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི དྭེ མཱུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྭི་མཱུ་ལ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ པ་ཋ་མ་ན་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཱ ན སི་ཡཱ. ན ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རཾ ཨ་ཏྠི, ཡཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧེ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་དུ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ མཱུ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི མཱུ་ལ་ཝ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡཱ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཡ་ག་མ་ནཾ པཱ་ལི༹་ག་མ་ན་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མེ. ཙ-ས་དྡོ ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ཏྠོ. སོ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཱུ་ལ་སྶ ས་བྦ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ཙ་ཡེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཛོ་ཏེ་ཏི.
༣༩-༤༠. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒེ ས་ཏི. ཙ་ཀྐ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ག་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏུ, ཀོ དོ་སོ་ཏི ཀ་དཱ་ཙི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛི་མ་སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཨི་དྷ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པཱ་ལི༹ ག་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ་པི པཱ་ལི༹ ཧེ་ཊྛི་མ་སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ག་ཎ་ན་ཙཱ་རེ་ན ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ན་ཡེ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ. སུ་དྡྷི་ཀ་ཏོཏི སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡ་ཏོ. ཏ་སྨཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡ་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ…པེ… ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏཱ་དི་སཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ…པེ… ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀེ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་མཱུ་ལ་ཀེ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏཱ་ཝ སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མཱུ་ལ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་པ་ཏི་མཱུ་ལ་ཀེ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨཱ་དི་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ན སུ་དྡྷི་ཀ་ད་སྶ་ནནྟི ན སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘སུ་དྡྷི་ཀ་ན་ཡོ ཧི ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ནཱ་པི ས་བྦ་མཱུ་ལ་ཀེ ཀ་ཏི་པ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་རི ས་བྦ་མཱུ་ལ་ཀེ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ.
༤༡. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩཱཏི ཨ་ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་ཀེ ཙ ན་ཡེ. ས་ངྑེ་པ་ནྟ་ར་ག་ཏོཏི ས་ངྑེ་པ་སྶ ས་ངྑི་པི་ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏོ, ས་ངྑི་པི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ད་སྶ་ནནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ན་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ངྑེ་པོ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ. ག་ཏི་ད་སྶ་ནནྟི ཨ་ནྟ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ག་ཏི་ཡཱ ད་སྶ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ. ཏེ་ན ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡུ་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨོ་སཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ད་སྶེ་ཏི ཨ་ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨོ་སཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ་ན ‘‘ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི པ་དེ་ན.
ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་དི་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ་པི ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་ཐཱ ཀ་སྨཱ ན ཀ་ཏཱ? ཡ་དི་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཀེ་ས་ཉྩི ཀེ་ཧི་ཙི ཡོ་ཛ་ནེ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་དུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀེ ཙ ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཝི་སེ་སོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ན སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎཱ, ས་ཀྐཱ ཙ ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛི་ཏུ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཝ ཏེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཏ་ཉྩ ག་མ་ནཾ ཡུ་ཏྟནྟི ཡཾ ས་བྦེ་ཧི ཏི་ཀེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ དུ་ཀ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ག་མ་ནཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཏི་ཀེ་སུ དུ་ཀཱ་ནཾ པ་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི དུ་ཀེ་སུ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དུ་ཀ་ཏི་ཀེ. ན་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ཝཱ་རེ ཝཱ་རེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ན་ཡཱ, པུ་ཙྪཱ པ་ན ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀེ་ན ས་མཱ་ནཱ་ཏི? ཏཾ ཏི་ཀ་པ་དེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀ་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ.
ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཀ་ཏི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི ན དུ་ཀ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ དུ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ཏི་ཀ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀོ ཏི་ཀོ དུ་ཀ་ས་ཏེ་ན ཡོ་ཛི་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཏི་ཀ་དུ་ཀེ.
ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ ཚ ན་ཡཱཏི ‘‘ཏི་ཀ་ཉྩ པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཚ ན་ཡཱ. ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་མྤཱིཏི ཝཱ་ར་བྷེ་དེ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་མྤི. ཨ་ནུ་ལོ་མནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན, དུ་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ་ཏྟཱ་རི ཏཾ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་ཀ་ཉྩ པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ར’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ས་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེཏི པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ. ཚ་པི ཨེ་ཏེ ཏི་ཀཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་ཙ་ཏུ་པྤ་བྷེ་དཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་བྷི་ནྣཱ་པི ཏི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏི་ཀཱ་ད་ཡོ ཚ དྷ་མྨ་ན་ཡཱ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ སུ་ཊྛུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་གཱ་ཐཱ་དཱི་སུ་པི. ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ དུ་ཀ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ པུ་བྦེ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀ་ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི. ཏི་ཀེ་ཧི པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཏི་ཀེ་ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ཏི་ཀེ་ཧི ཝཱ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. དུ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷི ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, དུ་ཀ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཏི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊྛཱ་ནཾ དུ་ཀ་ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དུ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དུ་ཀཱ་དི་ཝི་སེ་སི་ཏ་སྶཱཏི དུ་ཀཱ་དི་པ་ད་ཝི་སེ་སི་ཏ་སྶ དུ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཧེ་ཏུཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ, ན་ཧེ་ཏུཾ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.