༡. མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀཾ
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཡ་མ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་སྶཱཏི མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ ཡ་མ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ. མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི པ་ཀ་ར་ཎཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་པི ནི་ཙྩཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཡ་མ་ཀ་ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ ཙ ས་ཀ་ལ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི.
ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་ནནྟི དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ས་ཡ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཡ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་དྷ་མྨཱ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྟུ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་གཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་སེ་སེ་ཧི སཾ་ས་ཡི་ཏ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟཱ་པེ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ, དུ་ཏི་ཡོ པ་ན ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ནནྟི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སེ་སཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ. ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟཱ་པེ་ཀྑཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟེ་ཧི སཱ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ. ཝི་སེ་ས་ཝ་ཏནྟི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ. ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཝི་སེ་སེ་ཧི སཱ་པེ་ཀྑཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀེ. པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོཏི པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཏཱ་ཝ སཾ་ས་ཡི་ཏ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་སེ་སཱ་ནཾ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ ཧི སཾ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ན ཝི་སེ་སཱ ནཱ་མ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟཱ་དྷཱི་ནཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྭི་ནྣཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ས་ཏི ཧི ཨ་པྤ་དྷཱ་ནེ པ་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨི་དྷ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི. ན དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀོཏི ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ་པི ཧི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙཾ ནི་པུ་ཎ་ཏྠ་ད་སྶི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༡༧༨). ‘‘ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༢༠) ཨ་ཏྠ-ས་དྡ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན་སྶ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༢༩) ཨཱ་ག་ཏཱ ཧི་ཏཱ་དི་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.
ཏཱི་ཎི་པི པ་དཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ས་མུ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཏུ་ལྱ་ཡོ་གེ སི་ཡཱ. ཀིཾ ནཱ་མ-པ་དེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཎི་པི…པེ… ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟ་མ་ཏྟནྟི མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ་ཏི. ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི རཱུ་པཾ ནཱ་མ-པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་ནྟི ནི་ཡ་མོ ད་ཊྛ་བྦོ, ན ནཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ ཙ ནི་ཡ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་དི་པི ནཱ་མ-པ་དཾ ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ པ་ན ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཙ ཏཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ནཱ་མ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དི…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. དུ་ཏི་ཡ་ཡ་མ་ཀེཏི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀེ. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀེ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ པུ་ཙྪཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀེ་པི ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ པུ་ཙྪཱ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཀ་སྨཱ? པུ་རི་མ་ཡ་མ་ཀ…པེ… ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱཏི. ཨི་ད་ཉྩ དུ་ཏི་ཡ་ཡ་མ་ཀ་སྶ ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏི་ཡ་ཡ་མ་ཀཾ པ་ན ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙཱིཏི པ་ད་ཀཱ་རཱ. ཏེ ཧི ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཡ་མ་ཀེ་སུ པུ་རི་མ་པུ་ཙྪཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪི་མ་པུ་ཙྪཱ ཀ་ཏཱ་ཏི པ་ཙྪི་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པུ་རི་མ་པུ་ཙྪཱ ས་མཱ་ནཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝཾ, ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཡ་མ་ཀེ. ཏ་ཏྠ ཧི དྭེ་པི པུ་ཙྪཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་སཱ. ཡ་དི ཏ་ཏྠཱ་པི དྭཱི་ཧི་པི པུ་ཙྪཱ་ཧི ས་དི་སཱ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཱ, པ་ཙྪི་མ་པུ་ཙྪཱ ཝཱ ‘‘ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཡ་མ་ཀེ་སུ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་པུ་ཙྪཱ ས་དི་སཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཡ་མ་ཀེ ཏཱ་སཾ ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ་ཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཙྪི་ཏ་སཾ་ས་ཡི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶཱ པུ་རི་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ཡ. པུ་རི་མ་ཉྷི ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྨཱ. ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་ལོ་མེ སཾ་ས་ཡ་ཙྪེ་དེ ཛཱ་ཏེ་པི པ་ཊི་ལོ་མེ སཾ་ས་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་དི ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ན པ་ཙྪི་མ་པུ་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པཱ པུ་རི་མ་པུ་ཙྪཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པུ་རི་མ་པུ་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པཱ པ་ཙྪི་མ་པུ་ཙྪཱ, ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠཱ་དི་ཡ་མ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མ་ཏོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. སེ་ས་ཡ་མ་ཀེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་ཝི་སེ་ས, ཝི་སེ་ས་ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཝཱ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ་ཉྷི ཡེ དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟོ, ཏེ ནི་ཙྪ་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཡ་སྨིཾ ཝི་སེ་སོ སཾ་ས་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་བྦེ ཏེ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ ཀ་ཏཱ. དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ པ་ན ཏ་པྤ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཏེ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟོ, ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ན ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟེ སཾ་ས་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ ཀ་ཏཱ. ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་སཾ་ས་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ.
ཨི་མི་ནཱ་པི བྱ་ཉྫ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཝཱ་ཀྱེ་ན. ཨེ་ཝཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུནྟི ཡེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མེ་ཝཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཀུ་ས་ལ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་སྶ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་སྶ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཝི་སྶ་ཛྫ་ནནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱཏི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཏཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནཱིཏི ཀུ་ས་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དཱི་པ་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ…པེ… ས་མྦྷ་ཝ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཧི…པེ… ས་ནྟཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་སྶེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སྭཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠོ ཀུ་ས་ལ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ བྱ་བྷི་ཙ་ར་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཀུ་ས་ལ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཙོ་ད་ནཱ, ཀ་ཐ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཧཱ་རོ? ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ ཨེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཏི པ་ན པ་རི་ཧཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཡ་མ་ཀེ ཝི་ཡ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱཏི ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧཱིཏི ཀུ་ས་ལེ་ཧི མཱུ་ལེ་ཧི. ཏེཏི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ.
ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན ‘‘ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལཱ་ནི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཊྛཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘མཱུ་ལཱ་ནི ཡཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཏ་མྤཱིཏི ‘‘ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་མྤི. ཏ་ཐཱཏི ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་ནུ་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ‘‘ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ་པི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ ཧི དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ, ན ཏེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལཱ་ཝ. ཡེ པ་ན ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལཱ, ཏེ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི…པེ… ཝི་བྷཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལེ་སུ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣ་ཉྷི ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཨེ་ཀ་ས་དྡོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ པ་ན…པེ… ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཡི་དཾ མི་ཙྪཱ, དྭཱི་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལཱ, ཏེ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟེ་ན ཨི་དྷ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཡ་ཏྠ དྭེ མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཏཾ་ག་ཧ་ཎ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི. ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་ཎྞ་ནྣཾ ཏཱ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནཾ ནི་ཙྪི་ཏཾ ཧོ་ཏུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཾ, དྭི་ནྣཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཏཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. དྭི་ནྣཾ མཱུ་ལཱ་ནནྟི དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཏེ་སཾ ས་མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཏཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ་མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧཱིཏི ཨི་ཏ་ར་མཱུ་ལེ་ཧི མཱུ་ལ་དྭ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ལོ་མེ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ པུ་ཙྪཱ ཀ་ཏཱ, ན ‘‘ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ’’ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལ་ཏྟེ པ་ན…པེ… ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ན ཧི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལེ་སུ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. མཱུ་ལ་ཡུ་ཏྟ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ན མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི མཱུ་ལ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ་ཏི དྭཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ. ‘‘ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ མཱུ་ལ་ཡུ་ཏྟ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ན པ་ཊི་ལོ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ན ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི མཱུ་ལེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཡ་མ་ཀ་དེ་ས་ནཱ ས་མཱ་ན་ར་སཱ སི་ཡཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཡ་མ་ཀེ. ཡ་དི་པི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལཱ་ཏི ཨི་དཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མཱུ་ལ་ཡུ་ཏྟ་ཏ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཏྠེ་ཝ བྷེ་དོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱུ་ལ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཉྙེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་མཱུ་ལ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ་སུ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ མཱུ་ལ་ས་བྦྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལ་ས་དྡོ ཝི་ཡ མཱུ་ལེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ, ན ཙ སཱ་མ་ཉྙེ ནི་ཙྪ་ཡོ ཝི་སེ་སེ སཾ་ས་ཡཾ ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཉྙེ…པེ… པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. ཝི་སེ་སེ པ་ན ནི་ཙྪ་ཡོ སཱ་མ་ཉྙེ སཾ་ས་ཡཾ ཝི་དྷ་མ་ནྟོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་ཡོ་ག་ཝི་སེ་སེ པ་ན…པེ… ནི་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནཾ, ཝི་སེ་ས་ནི་ཙྪ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ སཾ་ས་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཱ་ཏི པུ་ཙྪཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ དཱི་པ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི ཏ་ད་ཉྙ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ་པི དཱི་པ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ སཾ་ས་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀུ་ས་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཀུ་ས་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ ཧི པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི.
༥༣-༦༡. མཱུ་ལ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠེཏི མཱུ་ལ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ. ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ ཧི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན, མཱུ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནེ་ན, མཱུ་ལ་ཡོ་ག་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ མཱུ་ལཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་མཱུ་ལཱ་ཏི ས་མཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱུ་ལ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་པི མཱུ་ལ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱུ་ལ་དྷ་མྨཱ ཝི་སེ་སི་ཏཱ. མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ མཱུ་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཡོ་གོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་ནེ་ན མཱུ་ལེ་ན, མཱུ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནེ་ན, མཱུ་ལ་ཡོ་ག་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་མཱུ་ལཱ’’ཏི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ མཱུ་ལེ་ན མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན, མཱུ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནེ་ན, མཱུ་ལ་ཡོ་ག་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མཱུ་ལ་མཱུ་ལཱ’’ཏི མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱི་སུ་པི ཡ་མ་ཀེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
མཱུ་ལ་ཡོ་གཾ དཱི་པེ་ཏུནྟི མཱུ་ལ་ཡོ་ག་མེ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ དཱི་པེ་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ནི མཱུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནཱི་ཏི བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སེ མཱུ་ལ་ཡོ་གོ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ མཱུ་ལཱ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ’’ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ, ‘‘ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་མཱུ་ལཱ’’ཏི ས་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ཏྠ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་མཱ་སེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ…པེ… དཱི་པེ་ཏུ’’ནྟི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ་ཝཱཏི ‘‘ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན མཱུ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ན་ཡེ ཙ, ‘‘ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་ས་ནྟེ་ན ཀ-ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡེ ཙ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ. ཝ་ཙ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ མཱུ་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༧༤-༨༥. ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལེ་ན ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཏ་ཐཱ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ན ཧེ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མྤི རཱུ་པཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཀི་རི་ཡཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཧེ་ཏཱུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ཉྩ རཱུ་པཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༠༣) པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་གེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ’ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨ་པི་ཙ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཝཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་དུ་ཀེ ཝི་ཡ…པེ… ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀེ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཡོ་གཱ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཡོ་གཱ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན, ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་པ་རེ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི ས་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལེ་ན ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ’ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ས་ཏི་པི ས་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟེ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ’ནྟི ཙ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཏ་སྨཱ ‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལེ་ན ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཾ, ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ’ནྟི དྭཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷ་ཏོ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལེ་ན ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༨༦-༩༧. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་རཱ་སི་ཏོ ན་མ་ན་ནཱ་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནཱ་མཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ནཱ་མ’’ནྟི པཱ་ཋ་ནྟ་རེ ཀ་སྨཱ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏྠ’’ནྟི, པ་རི་བྱ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མཱུ་ལ་ཡ་མ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.