༣. ནི་ར་ཡ་པཱ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨༦༦-༨༦༨. ནེ་ར་ཡི་ཀེ ནི་ར་ཡེ པཱ་ལེ་ནྟི, ཏ་ཏོ ནི་གྒ་ནྟུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ར་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ. ནི་ར་ཡ་པཱ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ན་ར་ཀ་དུ་ཀྑེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ལཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ཏི. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི ཏཱ་ཝ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ, ནི་ར་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ས་ཡ་མྤི ནི་ར་ཡ་དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ སི་ཡུཾ, ‘‘ཨི་མེ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ, ཨི་མེ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ ན སི་ཡཱ. ཡེ ཙ ཡེ ཡཱ་ཏེ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་མཱ་ན་རཱུ་པ་བ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ཧི ཨི་ཏ་རེ་སཾ བྷ་ཡ་ས་ནྟཱ་སཱ ན སི་ཡུཾ. ཨ་ཐ ཨ་ནེ་ར་ཡི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ ཨ་ནི་ར་ཡ་ག་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟཱ. ནི་ར་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཀ་མྨ་ཏོ ཧི ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨུ་ནཱ ཏེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ར་ཀྑ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི –

‘‘ཀོ་དྷ་ནཱ ཀུ་རཱུ་ར་ཀ་མྨ་ནྟཱ, པཱ་པཱ་བྷི་རུ་ཙི་ནོ ཏ་ཐཱ;

དུ་ཀྑི་ཏེ་སུ ཙ ན་ནྡ་ནྟི, ཛཱ་ཡ་ནྟི ཡ་མ་ར་ཀྑ་སཱ’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཡ་དེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡཱ་ཏ་ནཱ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ པུ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡཱ་ཏེ་ཡྻུ’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི, ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་རོ་མ་ཊྛ་ནཾ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ་ནཾ ནེ་ར་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ པ་ན ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ཡ་དི་པི ཨ་ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ, ཨ་ཡོ་མ་ཡཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ཡ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནི་ར་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཀ་ཐཾ ནཱ་མ དུ་ཀྑཾ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི? ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨི་དྡྷི་མ་ནྟོ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ་ད་ཡོ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟཱ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ནི་ར་ཡ་བྷཱུ་མིཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཏ་ཏྠ དཱ་ཧ་དུ་ཀྑེ་ན ན བཱ་དྷཱི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཙེ? ཨི་ད་མྤི ཏཾ་ས་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཧི ཀ་མྨུ་ནཱ ཏེ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ནི་ར་ཡ་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་བཱ་དྷི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ཡཱ་ཏེ་ནྟི, ན ཙེ་ཏྟ་ཀེ་ན བཱ་ཧི་ར་ཝི་ས་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཛྫ་ཏི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀཾ དྭཱ་ར་པུ་རི་སེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ དྭཱ་ར་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨི་ཊྛཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཙ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཡ་དེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཏེ་ཛ་སཱ པ་རཱུ་པ་ཏཱ་པ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི, ཏ་ད་པཱ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནེ་ར་ཡི་ཀ་ས་ཏྟ་ཡཱ་ཏ་ནཱ་ཡོ་གྒ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཾ ཀ་མྨཾ ཏཱ་དི་ས་ནི་ཀ་ནྟི་ཝི་ནཱ་མི་ཏཾ ནི་ར་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ ཙ ནེ་ར་ཡི་ཀེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་བ་ལཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷ་ཡཱ་ན་ཀ་ས་ནྟཱ་ས་ཀུ་རཱུ་ར་ཏ་ར་པ་ཡོ་གཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཀ་སུ་ན་ཁཱ་དཱི་ན་མྤི ནི་བྦ་ཏྟི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཀ་ཐ་མ་ཉྙ་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ག་ཏི་ཀ་བཱ་དྷ་ན་ནྟི ཙ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ན་ཏོ. ཡཾ པ་ནེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་ས་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ ནི་ར་ཡ་སུ་ན་ཁཱ་ད་ཡོ ཙཱ’’ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ན ཧི ཀཱ་ཙི ཨ་ཏྠི ཏཱ་དི་སཱི དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཡཱ ཨ་ས་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ས་མྤ་ཏི་ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་པྤ་ཡོ་ཛི་ཏཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ. པེ་ཏཱ་ནཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ནི་ཝཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ད་ཎྜཱ་དི་ཧ་ཏྠ་པུ་རི་སཱ་ན་མྤི ཨ་ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི. སུ་པི་ནཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ་པི ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ད་སྶ་ནཱ་དི་མ་ཏྟེ་ན་པི ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་པི་ནེ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་བྷོ་གཱ་དི་ནཱ ན ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི ཨ་ཏྠི, ནི་མྨཱ་ན་རཱུ་པཾ པ་ནེ་ཏྠ ལ་དྡྷ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྷཱ་པི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཙེ? ཏཾ ན, ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ་ཏི ཨ་སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན ནེ་སཾ ས་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ སི་དྡྷོ. ས་ཀྐཱ ཧི ཝ་ཏྟུཾ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལ་ས་ཉྙི་ཏཱ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི སཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་ཀཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨོ་ཛཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ར་ཀྑ་ས་ས་ནྟ་ཏི ཝི་ཡཱ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་པུ་བྦ་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཡཱ་ཏ་ན་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ས་ངྒྷཱ་ཊ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ. ཡེ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷཱུ་ཏ་ཝི་སེ་སཱ ཨེ་ཝ ཏེ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟོ བྷེ་ར་ཝཱ་ཀཱ་རཱ ན་ར་ཀ་པཱ་ལཱ་ཏི ས་མ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་ད་སི་དྡྷཾ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ནི་ར་ཡེ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ’’ཏི ཝཱ་ད་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ.

ཨ་པི་ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ན་ཡེ ན་ར་ཀ་པཱ་ལཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཨ་སི་དྡྷཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནོ་པི ཏེ་སཾ བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཨ་སི་དྡྷཱ་ཝ. ན ཧི ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ས་ནྟི. ཡ་དི པ་ར་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི་ཏི? ཏི་ཊྛ་ཏེ་སཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ས་མྨོ་ཧ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ ཝཱ་ད་ཝཱི་མཾ་སཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠེ་ཝ ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཏི ཙ ནེ་སཾ ས་བྦྷཱ་ཝེ, ཨ་ས་ཏི་པི བཱ་ཧི་རེ ཝི་ས་ཡེ ན་ར་ཀེ ཝི་ཡ དེ་སཱ་དི་ནི་ཡ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་དོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ནི་ར་ཡ་པཱ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.