ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀ་ར་ཎ-ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་མུ་དཱ་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡོ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཀ་ཐཱ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཱ་ནནྟི ཏི་སྶོ ཀ་ཐཱ ཝཱ་དོ ཛ་པྤོ ཝི་ཏ་ཎྜཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཡེ་ན པ་མཱ་ཎ་ཏ་ཀྐེ་ཧི པ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཝཱ་དོ. ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རུ་དྡྷཱ དྷ་མྨཱ པ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ, ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༦༥). ནཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རུ་དྡྷཱ་པི པ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ, ནི་ཙྩཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. ཡེ་ན ཚ་ལ་ཛཱ་ཏི་ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་ར་མྦྷོ, སོ ཛ་པྤོ. ཨཱ་ར་མྦྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ, ན ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་མྦྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཡཱ་ཡ པ་ན ཚ་ལ་ཛཱ་ཏི་ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟི, སཱ ཝི་ཏ་ཎྜཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏོ ཚ་ལཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ན་ཝ་ཀ་མྦ་ལོ་ཡཾ པུ་རི་སོ, རཱ་ཛཱ ནོ ས་ཀྑཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. དཱུ་ས་ན་བྷཱ་སཱ ཛཱ་ཏ་ཡོ, ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ད་ཛ་པྤ་ཝི་ཏ་ཎྜ་པྤ་བྷེ་དཱ་སུ ཏཱི་སུ ཀ་ཐཱ་སུ ཨི་དྷ ཝཱ་ད་ཀ་ཐཱ ‘‘ཀ་ཐཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཙ ཁོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན, ན ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཋ་པ་ནེ་ནེ་ཝཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ. ཋ་པི་ཏ་སྶཱཏི དེ་སི་ཏ་སྶ. དེ་ས་ནཱ ཧི དེ་སེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ཋ་པ་ན་ཏོ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ ཋ་པ་ནཾ, ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ …པེ… ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་མྤི ཧི ཨ་ཏྠཾ ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡). སཱཏི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སྶ སཱ་དྷ་ཀ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི…པེ… དུ་བྦ་ལ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ བྷཱ་ཝེ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ལ་དྡྷི་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ན, པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ལ་དྡྷི་ཡཱ. སུ་ཏྟ་ནྟེ་ཧཱིཏི དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི. ལི་ངྒཱ་ཀ་པྤབྷེ་དཾ པ་ར་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི.
བྷི་ནྡི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ས་ངྒ་ཧནྟི མཱུ་ལ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ, བྷེ་དཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སཱ ཋི་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ. ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱཏི མཱུ་ལ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ སུ་ཏྟ’’ནྟི. ནཱི་ཏ་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྠ་ཏྟཱ. ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ཏྟཱ. ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧཱིཏི ‘‘སཱུ་རཱ ས་ཏི་མ་ནྟོ ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༢༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎི་ཏནྟི ཨེ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎི་ཏཾ. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སཱུཏི ས་བྦ་སྶ་པི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘ན་ཏྠི དེ་ཝེ་སུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (ཀ་ཐཱ. ༢༦༩) ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎི་ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཨ་ཉྙཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སུ་ཉྙ་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ག་མྦྷཱི་རཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་དིཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཀ་ལཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཾ ཝི་སྶ་ཛྫིཾ་སུ ཚ་ཌྜ་ཡིཾ་སུ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ. ཏེ ཧི ཏཾ ན ཛི་ན་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སྶ ས་ཝི་ཝཱ་ད་ཏྟེཏི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ནི་དཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ས་ཝི་ཝཱ་ད་ཏྟཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ པུ་བྦེ་པི ཏཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་རཱུ་པེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ? ནི་དྡེ་སཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་རཱ་ནི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རིཾ་སུ, པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཉྫུ་སི་རཱིཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏཾ ནཱ་མཾ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ག་ཡ྄ཧ་ཏི? ཨི་ཏ་རེ་ཧི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་མྤི ཝཱ སཱ་ས་ནི་ཀ་པ་རི་ཉྙེ་ཧི ན སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཀཱ་ཡ་ནཱ་མནྟི མ་ཧཱ་ས་ངྒྷི་ཀཱ་དི་ནི་ཀཱ་ཡ་ནཱ་མཾ, དུ་ཏྟ་གུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་གྒ་ནཱ་མ་ཉྩ.
ས་ངྐ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ བྷེ་དོ སུ་ཏྟ་ཝཱ་དཱིཏི ས་ངྐ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨེ་ཀོ ནི་ཀཱ་ཡ་བྷེ་དོ སུ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ བྷི་ཛྫི་ཏྠ. ས་ཧཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ་དེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ་དེ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀེཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་དྡྷ་མྨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀེ. སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ཧ་ར་ཎཉྩེ་ཏྠ པ་ར་ཝཱ་ད་བྷ་ཉྫ་ན་ཏྠ་ཉྩ ས་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ. སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་སོ་པི ཧི ‘‘སུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ་པི དི་སྶ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ཊོ ད་ཌྜྷོ, ས་མུ་དྡོ དི་ཊྛོ’’ཏི ཙ. ཏེ པ་ནེ་ཏྠ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སཱ ‘‘ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ
༡. སུ་དྡྷ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༡. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ས་མྦ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཀ་པྤི་ཏ་ཝི་ཛྫཱ, ཏ་ཐཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ་ནི ཨོ་ས་དྷཱ་ནི ཙ ‘‘མཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨི་དྷ པ་ན མཱ་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཀཱ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་མ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ མ་ཎི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན དི་སྶ་མཱ་ནཱ མཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཙྩ་ཉྙེ་ཝ ས་ཙྩི་ཀཾ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་ཏ་ཊྛོ’’ཏི. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ར་མོ པ་དྷཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠོ, ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ’’ཏི.
ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༩༦; ཀ་ཐཱ. ༢༢) ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན. ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏོ ཚ་ལ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཏི་ཊྛཾ པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོཏི ཧེ་ཏུཾ དཱུ་སེ་ནྟོ, ཨ་ཧེ་ཏུཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཏུ ཧི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཏཾ པ་ན ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་དི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ན དཱུ་ས་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ད་ད་མཱ་ནོཏི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡུ་ཏྟིཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝ་ས་རཾ ཨ་དེ་ནྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཾ པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ, པ་ཊི་ཉྙཾ ཨེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཧི ས་ཀ་ཝཱ་དིཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝ ན ཡུ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་སྶ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཏོ ན ཏ་ཝ ཝཱ་དོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ’’ཏི. རཱུ་པ་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི…པེ… ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ནོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཏཾ་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར, ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནཾ བྷེ་དེ. ཨེ་ཏི་སྶཱཏི ‘‘ཏ་ཏོ སོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡ. ཨེ་ས ཝི་སེ་སོཏི ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ དྭི་ནྣཾ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དོ, ཨེ་ས དྭི་ནྣཾ པུ་ཙྪཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ནྣཱ་ན་མྤི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ བྷེ་དོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨུ་པ་ལ་བྦྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡ་དི སི་ཡཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝ ན སི་ཡཱ་ཏི རུ་པྤ་ནཱ་དི་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟཾ པ་ར་ཝཱ་དི་ནཾ པ་ཏི ‘‘ཡོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ན…པེ… ནི་གྒ་ཧོ ཙ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་གྒ་ཧོཏི ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི ནི་གྒ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནི་གྒ་ཧོ, པ་རཱ་ཛ་ཡཱ་རོ་པ་ནེ་ན པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སྭཱ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝཱ་དཱ་པ་རཱ་དྷ་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དོ་སཱ་པ་རཱ་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཉྷེ་ཏྠ ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཧཱ་ནི, པ་ཊི་ཉྙཱ་ནྟ་རཾ, པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝི་རོ་དྷོ, པ་ཊི་ཉྙཱ་ས་ཉྙཱ་སོ, ཧེ་ཏྭ་ནྟ་རཾ, ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཾ, ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠཾ, ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྠཾ, ཨ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ, ཨཱུ་ནཾ, ཨ་དྷི་ཀཾ, པུ་ན་རུ་ཏྟཾ, ཨ་ན་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ, ཝི་ཀྑེ་པོ, མ་ཏཱ་ནུ་ཉྙཱ, ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑ་ནཾ, ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ, ཨ་པ་སི་དྡྷ་ནྟ་རཾ, ཧེ་ཏྭཱ་བྷཱ་སཱ ཙཱ་ཏི དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཉཱ་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཋ་མུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཧཱ་ནི. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠ་པ་ཊི་སེ་དྷེ ཏ་ད་ཉྙ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ནྟ་རཾ. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཧེ་ཏུ་ཀི་ཏྟ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝི་རོ་དྷོ. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠཱ་པ་ན་ཡ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ས་ཉྙཱ་སོ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝུ་ཏྟེ ཧེ་ཏུ་མྷི པ་ཊི་སི་དྡྷེ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཐ་ནཾ ཧེ་ཏྭ་ནྟ་རཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྠཱ་ནུ་པ་ཡོ་གི་ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ཋོ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠ་ཧཱི་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟ་མྤི ས་ཀྑི་པ་ཊི་ཝཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠཾ. པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྠཾ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ཀ་ལཾ ཨཱུ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀཾ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་དཾ ས་དྡ་ཏྠཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་པ་ནྣ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པུ་ན་རུ་ཏྟཾ. པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་དི་ཏ་སྶ ཏཱི་ཧི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་ཙྩུ་དཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ན་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ. ཡཾ ཝཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝཱ་དི་ནཱ དུ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ. ཏཾ་ཝཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ. ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་པྤ་ས་ངྒེ་ན ཀ་ཐཱ་ཝི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ཏྟ་ནོ དོ་སཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནེ་ན པ་ར་པ་ཀྑ་སྶ དོ་ས་པྤ་ས་ཉྫ་ནཾ པ་ར་མ་ཏཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ མ་ཏཱ་ནུ་ཉྙཱ. ནི་གྒ་ཧ་པྤ་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑ་ནཾ. ས་མྤ་ཏྟ་ནི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ནི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ. ཨེ་ཀཾ སི་དྡྷ་ནྟ་མ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཏ་ད་ཉྙ་སི་དྡྷ་ནྟ་ཀ་ཐཱ་པྤ་ས་ཉྫ་ནཾ ཨ་པ་སི་དྡྷ་ནྟ་རཾ. ཨ་སི་དྡྷཱ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ ཝི་རུ་དྡྷཱ ཙ ཧེ་ཏྭཱ་བྷཱ་སཱ, ཧེ་ཏུ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ས་ཉྩ ཀ་ཐ་ནཾ ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ན་ནྟི.
ཨི་མེ་སུ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨི་དཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ས་ཉྙཱ་སོ ནཱ་མ ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ ནི་གྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ཧ. ན ཧི སོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་དི ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ཝི་ཝཱ་དོ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ, ཨ་ནུ་མཱ་ན་མྤི ཏཱ་དི་སཾ ན་ཏྠི, ཡེ་ན པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནུ་མི་ནེ་ཡྻུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ སཱ་ས་ནི་ཀོ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི ཝི་ཡ. ཡ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཡ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི ཡ་ཐཱ ཏཾ རཱུ་པཾ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཡཾ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན་ཏྠི, ན ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཏི, ཏཾ མི་ཙྪཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཡ་དི ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སི་དྡྷཾ སཱ་དྷ་ནཾ, ཨ་ཐ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ, ཨ་སི་དྡྷོ ཧེ་ཏུ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝི་རུ་དྡྷོ ཙ ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཏ་ཐཱ དི་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཡཾ པ་ན བཱ་ཧི་ར་ཀཱ པུ་ཐུ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྠེ་ཝ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎཱ་བྷི་དྷཱ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པཱ་དི ཝི་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི་རི་ཏྟ་པ་ད་ཏྠ་ནྟ་རོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཁ་ནྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨི་ཏ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཡ་ཉྷེ་ཏྠ པ་ད་ཏྠ་ནྟ་རཾ, སོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ཨ་སི་དྡྷ་ཏཱ ཙ. ན ཧི ཨ་ས་ཏོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཾ པ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཉཱ་ཎཱ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཙེ, ཏ་ད་སི་དྡྷ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ རཱུ་པཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་རཱུ་པོ་པི པུ་གྒ་ལོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྠ་ཏཱ. པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ན ཧེ་ཏུ་ནོ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་སཱ་མ་ཉྙ་པ་རི་གྒ་ཧེ སི་དྡྷ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ, རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ པ་ད་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་བྦི་སེ་ས་པ་རི་གྒ་ཧེ ཙ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཾ པ་ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཛཱི་ཝ་པ་ད་ཏྠ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཨུ་བྷ་ཡ་སི་དྡྷ་ཛཱི་ཝ་པ་ད་ཏྠ་ས་ཧི་ཏོ་པི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ན ཧོ་ཏི ཨི་ཏ་ར་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྠ་ཏཱ ཙ.
ཡཾ པ་ན ཀཱ་ཎཱ་དཱ ‘‘སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – ཀིཾ སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཡ་ཏོ སུ་ཁཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་མཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཨུ་པྤཱ་དོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་བྦེ་པི སུ་ཁཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏོ ཙ. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙ་མྤི ཀི་ཉྩི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟ་ར་མ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཏ་དེ་ཝ ཧོ་ཏུ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀི་མ་ཉྙེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཐ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝ་མྤི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཏཱ་དི་སོ ཀོ་ཙི ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ སུ་ཁཱ་དི་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཡ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་པ་དི་སེ་ཡྻུཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ས་མཱ་ས་པ་དཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཎུ་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི བཱ་ཧི་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཱ་ནཾ ཨ་སི་དྡྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་སི་དྡྷཱི་ཏི? པ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ན ཧི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་ཀ་ཏི སི་དྡྷཱ ཀ་པི་ལ་སྶ་པི ཨི་སི་ནོ ཏ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་པི་ལེ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ.
ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི པ་དྷཱ་ནཾ བྷེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་ཀ་ལ་ཀ་ལཱ་པ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཏེ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཧི བྷེ་དཱ་ནཾ ས་ཏྭཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་དྷཱ་ན་ཏཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ས་ཀ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་དྷཱ་ནཾ ཏ་བྦི་བྷཱ་གེ་ཧི ཀིཾ ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ན་ཉྙ་ནྟི, ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་དི ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ, ས་བྦོ ལོ་ཀོ པ་དྷཱ་ན་མ་ཡོ་ཏི ས་མ་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ སི་ཡཱ, ས་ཎྛཱ་ན་བྷེ་དེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ན དོ་སོ་ཏི ཙེ? ཏཾ ན, ཝ་ལ་ཡ་ཀ་ཊ་ཀཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ན་བྷེ་དེ་པི ཀ་ན་ཀཱ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏོ. ན ཧི ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷེ་ད་ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཏྟཱ. ཡཾ ཡ་སྶ བྷེ་ད་ནི་མི་ཏྟཾ, ན ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དི་གྷ་ཊཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊོ མ་ཏྟི་ཀཱ་གྷ་ཊོ ཀོ་སེ་ཡྻ་པ་ཊོ ཀ་པྤཱ་ས་པ་ཊོ་ཏི ཙ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ར་ཧི་ཏ་ཉྩ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ན ཧི པ་དྷཱ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཾ ས་ཀ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དི་ནོ སི་དྡྷཾ, ནཱ་པི ཀཱ་པི་ལཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ཉྩི ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟེ པ་ན ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝོ. ན ཧི ཏ་དེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ཏ་དེ་ཝ ཙ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ནྭ་ཡ་ད་སྶ་ན་མྤི ཨ་སི་དྡྷཾ. ན ཧི ཏ་དེ་ཝ ཏེ་ན ཨ་ནྭི་ཏཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི. པ་དྷཱ་ནེ་ན ཨ་ནྭ་ཡ་ད་སྶ་ན་མྤི ཨ་སི་དྡྷཾ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ་ཏི གུ་ཎ་སྶ པ་དྷཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ པ་དྷཱ་ནཾ ‘‘པ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལ’’ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ ཕ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཧེ་ཏུ་ནོ ཙ ཨ་སི་དྡྷ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་པ་རཱ་བྷི་མ་ཏ་བྷེ་དཱ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ཝི་སེ་སེ་ན ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ ཕ་ལ་སྶ སཱ་དྷཱི་ཡ་ཏི, ན ཀི་ཉྩི ཝི་རུ་དྡྷཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨ་པི་ཙ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་དི་ནོ ‘‘ས་ཏྭ་ར་ཛ་ཏ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀ་ཏི, སཱ ཙ ནི་ཙྩཱ ས་ཏྭཱ་དི་ཝི་ས་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ མ་ཧ་ཏཱ་དི་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཱ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. སཱ ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་ཀ་ཏི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏ་ཏོ ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་སྶ་སྶ ཝི་སཱ་ཎཾ དཱི་གྷཾ, ཏ་ཉྩ ར་སྶ་ཏོ གོ་ཝི་སཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ? ཏི་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཏྭཱ་དི་གུ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཏོ ཧི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྭཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ ཡུ་ཏྟཾ ཏི་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཀ་ཏི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ནེ་ཀ་དོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཡ་དི ཧི བྱ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་བྱ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་ཀ་ཏི ཨ་ན་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཧེ་ཏུ་མ་ནྟ་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ ཨ་བྱཱ་པི་ཏཱ ས་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཏཱ ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ ལི་ངྒ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏཱ པ་ར་ཏ་ནྟྲ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ནེ་ཀེ དོ་སཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ན ཛཱ་ཏི་ཝི་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ན་ཉྙཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ས་མ་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ་ཏི ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟཾ པ་ཀ་ཏཱི་ཏི ཨ་སི་དྡྷཱ སཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཙ ཨ་སི་དྡྷཱ་ཡ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ མ་ཧ་ཏཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙ པ་ཀ་ཏི མ་ཧ་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ, ཨེ་ཝཾ ཨི་སྶ་ར་པ་ཛཱ་པ་ཏི་པུ་རི་ས་ཀཱ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཏི་ཡ་དི་ཙྪཱ་ད་ཡོ་པི. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཨི་སྶ་རོ ཏཱ་ཝ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ. ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཛཱ་ཏི་ཡཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ བཱི་ཛ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཧཱི་ན་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ བྲཱུ་ཧ་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ན, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་རོ དི་སྶ་ཏི, ན, ཨེ་ཝ་མི་སྶ་ར་སྶ. ཧཱི་ན་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎ་མི་སྶ་ར་སྶཱ་ཏི ཙེ? ཏཾ ན, ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨི་ཏོ, ན ཀ་མྨུ་ནཱ་ཏི སཱ་དྷ་ནཱི་ཡ་མེ་ཏཾ. ཨི་ཏ་ར་ཏྲཱ་པི ས་མཱ་ན་མེ་ཏ་ནྟི ཙེ? ན, ཀ་མྨ་ཏོ ཕ་ལ་ནི་ཡ་མ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ཏི ཧི ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏེ ཀ་མྨ་སྨིཾ ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཏ་ཏོ ཧཱི་ན་ཏཱ, ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཏ་ཏོ པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ. ཨི་སྶ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ་པི ཧི ན ས་ཀྐཱ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ.
ཨ་པི་ཙེ་ཏ་སྶ ལོ་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་བྷཱ་ཝེ བ་ཧཱུ དོ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཀ་ཐཾ? ཡ་དི ས་བྦ་མི་དཾ ལོ་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨི་ཏཾ, ས་ཧེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ན ཀ་མེ་ན. ན ཧི ས་ནྣི་ཧི་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ནཾ ཀ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི ཡུ་ཏྟཱ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨི་སྶ་ར་སྶ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཧཱ་ནི. ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཏྟོ. ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཨི་སྶ་རོ ཨེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ས་བྦ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཧཱ་ནི. ཡེ་ཧི པུ་ཐུ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ཨི་སྶ་རོ པ་སཱི་དེ་ཡྻ, ཏེ་ས་ཉྩ ས་ཡཾ་ཀཱ་ར་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་བྦེ་སཾ ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཉྫེ་ཏཾ ནི་མྨཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྟ་ད་ཏྠཾ ཝཱ སི་ཡཱ, པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ སི་ཡཱ. ཨ་ཏྟ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ཨ་ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨི་སི་ཏཱ་ཝ་སི་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཝཱ ནི་མྨི་ཏེ་ན ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཀ་སྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ན ཀ་རོ་ཏི. པ་ར་ཏྠ་ཏཱ་ཡཾ པ་ན པ་རོ ནཱ་མེ་ཏྠ ལོ་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀི་མ་ཏྠི་ཡཾ ཏ་སྶ ནི་ར་ཡཱ་དི་རོ་གཱ་དི་ཝི་སཱ་དི་ནི་མྨཱ་ནཾ. ཡཱ ཙ་སྶ ཨི་སྶ་ར་ཏཱ, སཱ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཱ ཝཱ སི་ཡཱ པ་རཾ་ཀ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཱ ཙེ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ནི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི. པ་རཾ་ཀ་ཏཱ ཙེ, པ་ཙྪཱ་པི ཨ་ནི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཏཱ ཙ སི་ཡཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཙེ, ན ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མི་སྶ་ར་སྶ་པི ཨ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་སྶ་རོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི པུ་རི་སོ ཙ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ཧི ཝཱ་དཱི་ཧི པ་ཀ་པྤི་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ‘‘པ་ཛཱ་པ་ཏི པུ་རི་སོ’’ཏི. ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ལོ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཝཱ་དེ པུ་རི་ས་ཝཱ་དེ ཙ ཨི་སྶ་ར་ཝཱ་དེ ཝི་ཡ དོ་སཱ ཨ་སི་དྡྷི ཙ ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏེ ཨི་སྶ་རཱ་ད་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལོ་པི ཨ་སི་དྡྷོ ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཀ་ཐི་ན་ཏཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་སྶ, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ལོ་ཏི. ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི པ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྟ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀཱ་ལོ’’ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི. སོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཡ་མུ་ཧུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏ་མྤི ན, རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་ཏྟ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡཾ ས་ས་ཝི་སཱ་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཏཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ.
ཡཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ཀཱ་ཎཱ་དཱ ‘‘ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཨ་པ་རཾ ཡུ་ག་པ་དི ཙི་རཾ ཁི་པྤ་མི་ཏི ཀཱ་ལ་ལི་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ལི་ངྒ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ལོ’’ཏི, ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ལི་ངྒི་ནོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. སི་དྡྷ་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ ཧི ལི་ངྒེ་སུ ལི་ངྒ་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ལི་ངྒི་ནི ཨ་ཝ་བོ་དྷོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ན ཙ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཙེ་ཏ་སཱ ཏེ་ན ལི་ངྒེ་ན ས་ཧ ཀ་དཱ་ཙི ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ལི་ངྒཱི ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦོ་ཏི. ཨ་ཏོ ན ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ལི་ངྒ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ལོ’’ཏི. ‘‘ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཨ་པ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན, པ་ཋ་མ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་སྶ. ན ཙ པ་ཋ་མ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ་དི ནཱ་མ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་ཏོ་ཏི ན་ཏྠེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ལོ. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ, བ་ཧཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཧི ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན བ་ཧཱུ ཀཱ་ལ་བྷེ་དཱ. ཏྭ་ཉྩེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་ད་སཱི་ཏི བ་ཧཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ལོ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཡོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཛྫ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལོ, སོ ཧི་ཡྻོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, སྭེ ཨ་ཏཱི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཧི་ཡྻོ ཙ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ཛྫ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐཱ སྭེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི ཨ་པ་ར་ཛྫ. ན ཙེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་སི་དྡྷོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ལོ. དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷཱ་ཡ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཏི་ཡ་དི་ཙྪཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་སི་དྡྷཱ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ. ན ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཡ་ཏི་ཡ་དི་ཙྪཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ ཀོ་ཙི བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི ཙེ, ཏེ་སཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་ནཱ ཙ ན ཙ་ཏྠི. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ནེ་ཏེ ཝཱ་དཱ ཝི་མ་དྡི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དེ ཨེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཙཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ལོ་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཡྭཱ་ཡཾ ན་ར་སུ་ར་ནི་ར་ཡ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙཱ་ཡཾ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏོ. ཀི་ཉྩ? དི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དི་ཊྛཱ ཧི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཏོ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ བཱི་ཛཱ་དི་ཏོ ཨ་ངྐུ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ་པི ཧེ་ཏུ་ཏོ་ཝཱ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ པུ་རེ པ་ཙྪཱ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ཧི པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཏོ ཡཾ ཡཾ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཙྪཱ ཙ ན ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀི་ཉྩ བ་ཧུ་ནཱ. ཡ་དི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི སི་ཡཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་མཱ་པི ཝཱ་ཙཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ཏོ པུ་རེ པ་ཙྪཱ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ན ཙ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ལ་དྡྷ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཝ ཙ བྷ་ཝ་ནྟི ལ་དྡྷ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་པི ས་ངྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཝཱ་དོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཨ་སི་དྡྷེ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་ཡ་ཏི་ཡ་དི་ཙྪཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡཾ པ་ན ཀཱ་ཎཱ་དཱ ‘‘པ་ར་མཱ་ཎ་ཝོ ནི་ཙྩཱ, ཏེ་ཧི དྭི་ཨ་ཎུ་ཀཱ་དི་ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ལོ་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་མྤི མི་ཙྪཱ་པ་རི་ཀ་པྤ་མ་ཏྟཾ. ན ཧི པ་ར་མཱ་ཎ་ཝོ ནཱ་མ ས་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཏཱ. སོ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩོ་ཝ, ན ཙ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི ཡུ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཏ་ཐཱ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ཡ་དི ཙ སོ ཀ་སྶ་ཙི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨ་ནི་ཙྩོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ན ཙཱ་ཡཾ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི. ཝི་ཀཱ་ར་ཉྩེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀུ་ཏ་སྶ ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ པ་ར་མཱ་ཎ་ཝོ ས་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཨ་ཉྙེ་པི ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན བཱ་ཧི་ར་ཀེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཱ ཨ་སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ན པུ་གྒ་ལེ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘ཨ་ཏྠི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༩༥; ཀ་ཐཱ. ༢༢), ‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’ནྟི (ཨ. ནི. ༤.༩༥; ཀ་ཐཱ. ༢༢) ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་དེ་སཱི’’ཏི. ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྷི པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནེ་ཡྻ་ད་མ་ན་ཀུ་ས་ལོ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་པི་ཙ ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏཱུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧི་རཱི་ཡ་ནྟི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཝཱ ཧོ་ཏི ‘‘ཀི་མི་དཾ ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏཱུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧི་རཱི་ཡ་ནྟི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི, པུ་རི་སོ, ཁ་ཏྟི་ཡོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མྤི པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པི་ཏཱ, དྷཱ་ཏཱུ་ཧི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི, པི་ཏ་རཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, རུ་ཧི་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་མྨཾ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི, ‘‘ཁ་ནྡྷཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི, ‘‘ཁ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ དཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཝཱ ཧོ་ཏི ‘‘ཀི་མི་དཾ ཁ་ནྡྷཱ དྷཱ་ཏཱུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཊི་ས་ཏྟུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཉྩ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་བྷི་ལཱ་པེ ཋི་ཏཱ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠ་མྤི པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏི, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘ཀིཾ ཏ་ཝ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ རུ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ ལོ་ཀེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝི་སེ་སེ་ཧི པུ་གྒ་ལཱུ་པ་ལ་བྦྷ་སྶ པ་ཊི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཀྑཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑཱ. ཡ་དི་པི་མེ དྭེ་པི པ་ཀྑཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཋ་མ་ན་ཡོ, ཨི་ཏ་རོ དུ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨི་མཾ ནེ་སཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ཙེ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ན་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཀྑོ, ཏ་བྦི་ལོ་མ་ན་ཏོ ཨི་ཏ་རོ པ་ཊི་ལོ་མ་པ་ཀྑོཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཏེ་ན ཝ་ཏ རེཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡེ་ན པུ་གྒ་ལཱུ་པ་ལ་བྦྷོ པ་ཏི་ཊྛ་པཱི་ཡ་ཏི, ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ. སྭཱ་ཡཾ ཧེ་ཏུ སཱ་ས་ནི་ཀ་སྶ བཱ་ཧི་ར་ཀ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཧེ་ཏུ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ ཙཱ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་ས་མ་ཉྙཱ པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི ནི་གྒ་ཧ’’ནྟི ནི་གྒ་ཧ་སྶ ས་ཉྙཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡཾ ཏ་ཏྠ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ག་མ་ན་རཱུ་པེ་ན མི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཙ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝ་ཡ་ཝོ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཧེ་ཏཱ་ཝ་ཡ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཡྭཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་དྷ་མྨོ ཧུ་ཏྭཱ ས་དི་ས་པ་ཀྑེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ, ཝི་ས་དི་ས་པ་ཀྑེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ སོ ཝི་ཛྫ་ཏི ན ཝི་ཛྫ་ཏི ཙ, སོ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་བྷི་ནྣོ དུ་ཝི་དྷོ དི་ཊྛ་ནྟཱ་ཝ་ཡ་ཝོ. ཡ་ཐཱ རཱུ་པཱ་དི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ པུ་གྒ་ལོ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་ས་ཝི་སཱ་ཎཾ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨུ་པ་ན་ཡོ. སྭཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་ཏྟ་བྦེ ཁོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ དཱི་པི་ཏོ, ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་དྡྷིཾ ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ཧི ‘‘པཱ་པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ནི་ག་མ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘རོ་པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པོ་རཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཡ་ཀྐ་མེ་ན སཱ་དྷ་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་ནེ་ན པ་ར་པ་ཀྑུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏེ ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ ཨ་ནྭ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ སཱ་དྷ་ན་པ་ཡོ་གོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཀི་མེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཧེ་ཏུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཧི ས་པ་ར་པ་ཀྑཱ་ནཾ སཱ་དྷ་ནཾ དཱུ་ས་ནཾ ཝཱ, ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ, ཏ་སྶཱ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཾ པ་ན དྭ་ཡཾ ‘‘ཏེ་ན ཝ་ཏ རེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་པ་ནཱ་རོ་པ་ནཱ་སཱི་སེ་ན ད་སྶི་ཏཾ. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཋ་པ་ནཱ པ་ན ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏཾ་མཱུ་ལ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་ན ཝ་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ…པེ… ཨེ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ན ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་གྒ་ཧོ་ཝ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ཊི་ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཙ པཱ་པ་ནཱ་རོ་པ་ནཱ་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ན ཏ་ད་ཉྙ་ཏ་རོ ཝི་ཡ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ནཱ་པི ཋ་པ་ནཱ ཝི་ཡ ཨ་ག་ཎ་ནུ་པ་ག་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ པ་ནཱཏི པ་ད་ཀཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. དུ་ཏི་ཡེ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཏྠ ནི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀ་མྨ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ན ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་ཀ་ཝཱ་དི་མ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན་པི པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ཚ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི, ཨི་མ་སྶ ལ་དྡྷི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི. ‘‘ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་ན ཨི་ཏ་རོ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡོ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཨ་པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཏོ སོ པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. པུ་ན ས་ཀ་ཝཱ་དཱི པུ་བྦེ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ཨི་དཱ་ནི ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ་ཏི མ་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ན ཧེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མ་ཝ་ཊྛི་ཏེ ‘‘ཡ་དི པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ…པེ… ནཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཐ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.
ཡ་དི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཡ་དི པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་སྶཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ཏ་སྶཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་མྤི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. དྭེ་པི ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཱ་ནི. ཏེ་སུ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶེ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ཡཱ མ་རཱི་ཙི…པེ… ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛོ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྪ་ན་ཏོ ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཡུ་ཏྟོ. ‘‘པ་དྷཱ་ན་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ པ་དྷཱ་ནེ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ན ཙ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཡོ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ནཱ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཏཱ པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ ‘‘པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནོ་པི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཏ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝོ་ཧ་རི་ཏ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་པི ཡུ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཏེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ དོ་སོཏི ‘‘དྭེ་པི ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་དོ་ས་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ན ཨི་ཏི ཨ་ཐ ན བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ཡ་དེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ‘‘ཡོ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་གྒ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ནུ་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཏཾ སི་ཡཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཾ པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡ་མྤི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ན ཝཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཉྷ་སྶ. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཋ་པ་ནཱི་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་མཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩཱཏི པ་ཋ་མ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཾ ཚ་ལ་ཝཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཚ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཏྭཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱཏི ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཀ་པྤ་ནནྟི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཏ་སྶ ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཏ་ཐཱ ཀ་པྤ་ནཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཚ་ལ་ཝཱ་དོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཙ་ན་ཝི་གྷཱ་ཏོ ཚ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་པྤ་ནཾ ཚ་ལ་ཝཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཏཾ ཚ་ལཾ ཝ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཚ་ལ་ཝཱ་དོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཚ་ལ་ཝཱ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཚ་ལ་ཝཱ་དོ’’ཏི. ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ད་ཏྠཾ ཚ་ལ་ཝཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ‘‘ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་མེ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི་པི པ་ཀྑ་སྶ ཋ་པ་ནཱ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཏྟཱ, པཱ་པ་ནཱ་རོ་པ་ནཱ་ཧི ཨེ་ཝ པ་ན སོ ཝི་བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི, ན ཋ་པ་ནཱ་ཡཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ.
༤-༥. ཏེ་ནཱཏི ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ. ཏེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ནཱཏི ཡེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་པ་ནཱ་རོ་པ་ནཱ་ཧི་སྶ ནི་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ, ཏེ་ན ནི་ཡཱ་མེ་ན ན་ཡེ་ན. སོ ནི་གྒ་ཧོ དུ་ཀྐ་ཊོ ཨ་ནི་གྒ་ཧོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ག་མི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི, པཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཏ་ཡཱ མ་མ ཀ་ཏོ ནི་གྒ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཏེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ.
ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧-༡༠. ཨ་ཉྙེ་ནཱཏི ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་བྷཱུ་ཏེ་ན. པ་ར་སྶཱཏི ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནོ. སོ ཧི པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ པ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཝི་རོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཧི ཨ་བྷི་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་རུ་དྡྷཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧི…པེ… ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐ་མི་དཾ ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ནྟ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝེ་ཏཾ ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་དྡྷ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨོ་ཀཱ་ས་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༡. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝི་ཊྛཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི ས་བྦ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ’’ཏི. སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཧི ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏྠི་ནཱ ཝི་སེ་སོ ཨ་ནུ་པ་ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི དེ་ས་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནེ་ན.
༣. ཀཱ་ལ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༡. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལེཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏོ པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལོ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལོ. ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སཱུཏི ས་བྦ་ཏྠ, ས་བྦ་དཱ, ས་བྦེ་སཱུ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ན་ཡེ་སུ. པཱ་ཋ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་དི་ས་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷཱ་པི ཧི…པེ… ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ན ཀེ་ན་ཙི ས་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཀེ་ན་ཙི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ས་ཀ་ལེ་ཀ་དེ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.
༤. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༡. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ ན ས་བྦེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨོ་ཀཱ་སཱ་དི་ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ
༢. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ. པུ་ན ཏ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ, ཏེ་སུ ཝཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་སུ. ས་བྦ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ པཱ་ཋ་པྤ་དེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠོ ‘‘ས་རཱི་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཀ་མྨཱ་དི་པཱ་ལི༹ནྟི པ་ཊི་ཀ་མྨ་ནི་གྒ་ཧ་ཨུ་པ་ན་ཡ་ན་ནི་ག་མ་ན་པཱ་ལི༹ཾ. ཏཱི་སུ མུ་ཁེ་སཱུཏི ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ་ད་མུ་ཁེ་སུ. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སྶ པཱ་ལི༹ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི པཱ་ལི༹ཾ. ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟེ. སུ་དྡྷི་ཀ…པེ… ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་རཱི་རཱ་དི་ནོ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ན་ཏྠི, ཨི་དྷ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཉྙཾ ས་མཱ་ན་ནྟི.
ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. སུ་དྡྷི་ཀ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧-༢༧. ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ, ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ ཝཱ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ནྟི ས་མཱ་ས་དྭ་ཡཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ. རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ནྡ་ནནྟི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ས་མཱི་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ཧེ་ཏུ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཏུ་ལྱ་ཡོ་གེ ས་མུ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཙ-ཀཱ་ར་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨི་དྷ རཱུ་པ་མཱ་ཧ་ཊ་ནྟི ཏ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ’’ནྟི ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་དྷ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀི་མ་ཏྠི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་དྷ་མྨེ་སུ་པི. ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ, སཱ་པི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྟ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྟཱ ཏ་སྶ. ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ པ་ན ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ གཱ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་དྡྷི་ཀ་སཾ་ས་ནྡ་ནེ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ སོ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙོ, ཨ་ན་ཉྙོ ཙཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡཾ སཱ་ས་ན་ཀྐ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི…པེ… ས་མ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེཏི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སུ་ཏྟེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནེ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ སཱ་ས་ནི་ཀ་སྶ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི ནི་གྒ་ཧ’’ནྟི པཱ་ཋོ དི་ཊྛོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘པ་ཊི་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི, པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་ནི སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་ནཱ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི…པེ… ཙོ་ད་ན་ཏྠ’’ནྟི. ཙོ་ད་ནཱ་པུ་བྦ་ཀ་ཉྷི ཏ་སྶ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པ་ནཾ. ཏེ་ན ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཱཏི ཨ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ ན བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ན་ཡེ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཉྷ་སྶ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. པ་རེ་ན་པཱིཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ་པི ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ལ་དྡྷི་མེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ སུ་དྡྷི་ཀ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་པི རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྟ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ་མེ་ཝ པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སུ་དྡྷི་ཀ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨-༣༦. ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ ཙཱཏི ཨི་མི་ནཱ དྭ་ཡ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ, ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པུ་ཙྪཱ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཙྪི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘དྭི་ནྣཾ ས་མཱ་ན་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – དྭི་ནྣཾ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ རཱུ་པ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་ན་ཏཱ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཡུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ…པེ… ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་ཏཱཏི ཨི་ད་ཉྩ སཾ་ས་ནྡ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན རཱུ་པ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྟ་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝོ་ཧཱ་ར་བྷེ་ད་ཏོ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་སཱ་མ་ཉྙ་མྤི ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི.
༣༧-༤༥. ཨུ་པ་ལ་དྡྷཱིཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ. ‘‘པ་ཊི་ཀ་མྨ་པ་ཉྩ་ཀ’’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༦-༥༢. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ་པཱིཏི ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛེ་སུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏོ་པི. ཨེ་ཏེ་ན ཏ་ཏོ ས་བྦ་ཏོ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ་ན་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ཀ་ལཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི. རཱུ་པཱ་དི་ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ…པེ… ནི་གྒ་ཧཱ་ར་ཧོ སི་ཡཱ’’ཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཨཱ་ས་ངྐ་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནོ་ཀཱ་སནྟི ཡ་དི་པི ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ པ་ན་སྶ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏེ་ཝ. ན ཧི ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ ཀིཾ ནི་གྒ་ཧ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ མཱ ལ་བྦྷེ་ཐཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་ད་ཝི་བྷཱ་ག་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤོ, དུ་ཏི་ཡོ པ་ན ཨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ. ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི.
ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཏོཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝ་བྷི་ནྣོ ཧི དྷ་མྨོ ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ’’ཏི. རཱུ་པ་ཝ་ཛྫེཏི རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཝ་ཛྫེ. ཏཱི་སུ་པཱིཏི ‘‘རཱུ་པ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལོ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ, པུ་གྒ་ལ་སྨིཾ རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མེ་སུ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ་པི ཨ་ནུ་ཡོ་གེ་སུ. སཱ་ས་ནི་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི སོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛིཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘རཱུ་པ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པེ་ན ས་ཀི་ཉྩ་ན་ཏཱ་ཝ ཉཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ རཱུ་པ་ཝཱ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༨. ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤. ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཚ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཧི ནི་གྒ་ཧ’’ནྟི པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཝ་ཙ་ན་སོ་དྷ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥-༥༩. པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟེཏི པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏྠེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ དོ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཡཾ དོ་སོ’’ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི པ་ཙྪི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཀེ་ཧི་ཙི པུ་གྒ་ལོ ཀེ་ཧི་ཙི ན པུ་གྒ་ལོ’’ཏི བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་རེ་ན ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘པུ་གྒ་ལ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏནྟི ‘‘ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏཾ. ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏནྟི ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཙ ཏ་ད་ཉྙ་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏཾ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི པ་ཙྪི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ ཝི་བྷཱ་གནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཱ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ཝ་ད་ཏོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཀ་སྶ་ཙི. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་གནྟི ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི…པེ… ཀེ་ཧི་ཙི ན པུ་གྒ་ལོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝི་བྷཱ་གཾ. ཡ་ཐཱ་ཨཱ་པཱ་དི་ཏེ་ནཱཏི ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་པཱ་དི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ཡ་དི་པི ཏེ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨེ་ཝ ན ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙོ་པི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ས་ངྒེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒི་ཏ་བྦོ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི.
༦༠. ཨ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ.
ཝ་ཙ་ན་སོ་དྷ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡-༦༦. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ཝི་ར་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཧ, ན རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ས་བྦྷཱ་ཝཾ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ན ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་མཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ ཀ་སྶ་ཙི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ་པ་པ་ནྣ་སྶ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཀ་དཱ་ཙི བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༦༧. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དེ་ས་ནཱ་ཡ. སཱ ཧི ཀཱ་ཡ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ, ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཝ ཝཱ. ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱཏི ཨ་ཉྙོ ཀཱ་ཡོ ཨ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཧ་ཙྩ བྷཱ་སི་ཏནྟི ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ནྟྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་མཾ དེ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ག་ཏི་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩-༧༢. ཡཱ་ནི་སྶ སུ་ཏྟཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷི ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ར་ཏོ ‘‘ཏེ་ན ཧི པུ་གྒ་ལོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹ ཨཱ་ག་ཏཱ, པུ་ར་ཏོ པ་ན ‘‘ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་སྶེ་ནྟོ…པེ… བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ‘‘ཡཱ་ནི་སྶ…པེ… ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘ཏེ་ན ཧི པུ་གྒ་ལོ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་སྶེ་ནྟོཏི ཝཱ ཨི་དཾ ད་སྶ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ་ཏི ན ཀོ་ཙི དོ་སོ.
༩༡. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོཏི སོ ཛཱི་ཝ་ས་རཱི་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ‘‘ཡེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་རཱི་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི སོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ‘‘རཱུ་པཾ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨི་དྷ ས་རཱི་ར་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ར་ཡཱུ་པ་ག་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པུ་རཱ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷུ་ནཱ་ཏ་ནཱ པ་ན ‘‘ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དོ ཏུ ནཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཏ་སྶ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཝ, ཀེ་ཙི པ་ན ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་གཱ་ནཾ. ཨ་རཱུ་པཱུ་པ་གཱ་ནཾ པ་ན ས་བྦེ་པི ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡེ ‘‘ས་ཉྙུ་པྤཱ་དཱ ཙ པ་ན ཏེ དེ་ཝཱ ཏ་མྷཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠཾ མི་ཙྪཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་ས་ཉྙཱི་ནཾ ས་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་ཏོ་ཝ ཨ་ས་ཉྙཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཝེ་ད་ནོ…པེ… པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀེ པ་ནེ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི? ས་བྦ་ཏྠི་ཝཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ.
༩༢. ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེཏི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ བྷ་ཝེ, ཨ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཝཱ ས་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏོ སོ ས་ཉྙཱ་བྷ་ཝེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, བྷ་ཝ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ.
༩༣. ཨི་ནྡྷ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཨི་ནྡྷ་ནེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ཨུ་པཱ་དཱ་ནོ པུ་གྒ་ལོ རཱུ་པཱ་དི་ནཱ ཝི་ནཱ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ – ཡ་ཐཱ ན ཝི་ནཱ ཨི་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་གྒི པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ན ཙ ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ཨི་ནྡྷ་ན་ཏོ ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ནཱ་པི ཨ་ན་ཉྙཾ. ཡ་དི ཧི ཨ་ཉྙཾ སི་ཡཱ, ན ཨུ་ཎྷཾ ཨི་ནྡྷ་ནཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཐ ཨ་ན་ཉྙཾ, ནི་ད་ཧི་ཏ་བྦཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཧ་ཀཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ན ཝི་ནཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙོ, ནཱ་པི ཨ་ན་ཉྙོ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ཨ་གྒི་ནྡྷ་ནོ་པ་མཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་པ་ལི༹་ཏྟཾ ཀ་ཊྛཱ་དི་ཨི་ནྡྷ་ནཾ ནི་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ཉྩ, པ་ལི༹་ཏྟཾ བྷཱ་སུ་རུ་ཎྷཾ ཨ་གྒི་དཱ་ཧ་ཀ་ཉྩ, ཏ་ཉྩ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཾ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལོ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཙ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཨ་ཐ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཙ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཊྛཱ་དི་ས་ཉྙི་ཏེ རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ལི༹་ཏྟེ ཡཾ ཨུ་སུ་མཾ སོ ཨ་གྒི ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྷ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མྤི སི་དྡྷཾ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་གྒི་ནྡྷ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཨི་ནྡྷ་ན་ཏོ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ག་ཏི་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧. ནཱི་ལ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ནཱི་ལོ, ནཱི་ལོ ཨེ་ཝ ནཱི་ལ་ཀོ, ཏ་སྶ, ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ ནཱི་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱི་ལ་རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ལཾ…པེ… པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན པཱ་ཋེ ཋི་ཏེ ནཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནཱི་ལོ་ཏི ཀ་ཐ་མ་ཡཾ པ་དུ་དྡྷཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ལཾ རཱུ་པཾ…པེ… ཨེ་ཏྠ ཡོ པུ་ཊྛོ ནཱི་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནཱི་ལོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ. ཏ་དཱ་དཱི་སཱུཏི ‘‘པཱི་ཏཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི.
༩༨. ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘མ་གྒ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚེ་ཀ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་ས་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀུ་ས་ལ་ཝོ་ཧཱ་རཾ.
༡༡༢. པུ་བྦ་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཧཱཏི པ་ར་ཝཱ་དཱི པུ་བྦ་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཧ.
༡༡༥. ‘‘རཱུ་པཾ རཱུ་པ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་ར་ཝཱ་དི་ཝཱ་དཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ན ནི་ག་ལོ༹ ནེ་ག་ལི༹་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ཝཱ་དོ ཨཱ་ར་དྡྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ རཱུ་པཾ སོ རཱུ་པ་ཝཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ’’ཏི.
༡༡༨. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནནྟི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཙ་ཀྑུ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷ་ནྟི ན ཀ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. པུ་རི་ས་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༣. ཀ་མྨཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ. ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀི་རི་ཡཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནི་པྥཱ་ད་ཀ་པྤ་ཡོ་ཛ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཀ་ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན.
༡༢༥. ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཡོ ཨ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ར་ཀོ. ཏེ་ན་པཱིཏི ཀཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན་པི. ཏ་སྶཱཏི ཀཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙནྟི ཨ་ཉྙཾ ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི པུ་གྒ་ལཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ, ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཀཱ་ར་ཀ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་གྒ་ལ་སྶ…པེ… ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཀནྟི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཾ. ཨི་ད་ཉྩཱཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་གྒ་ལ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ དོ་སོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་དཾ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཀ་པ་ར་མྤ་རཱ་པ་ཛྫ་ན་མྤི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་གྒ་ལཱ་ན་ཉྷི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ར་ཀ་པ་ར་མྤ་རཱ.
༡༧༠. ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོཏི ‘‘གཱ་ཧོ’’ཏི ས་སྶ་ཏ་གཱ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༧༦. སི་ཡཱ ཨ་ཉྙོ, སི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙོ, སི་ཡཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨ་ཉྙོ་ཏི ཝཱ ཨ་ན་ཉྙོ་ཏི ཝཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནི་ག་ཎྛ་ཝཱ་ད་ས་དི་ས་ཏྟཱ སོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀོ ནེ་ཝ སོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙོ་ཏི ལ་དྡྷི་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ པ་ན ན་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི. པ་ར་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཀཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཀཾ ‘‘སོ ཀ་རོ་ཏི, སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི ག་ཧ་ཎཾ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་བྷ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཨི་ཏ་རཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་པ་ནྣཾ. ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཾ མི་སྶ་ཀཾ ནི་ཙྩཱ་ནི་ཙྩ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཝི་ཀྑེ་པ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཨཱ་པ་ནྣཾ. ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱཏི སྭེ་ཝ ཀཱ་ར་ཀོ ཝེ་ད་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་དཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ. ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ནི་ཙྪཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ན. ཨཱ་པ་ནྣ་ཝ་སེ་ན་པཱིཏི ཨཱ་པ་ནྣ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་བྦེ་སཾ ཝི་ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ནཱ་ཡ་མ་ནུ་ཡོ་གོ ཀ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝཱཏི ཏེ་སུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཏ་ནྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏེ ཝི་ཀ་པྤཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི པ་ཉྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ པུ་ཊྛ་ཏྟཱ.
པུ་རི་ས་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝ་གྒོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༡༤. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཝི་ཀུ་བྦ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན ‘‘དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནུ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་ཏོཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ སཱ་དྷ་ནནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠེ་ན པུ་གྒ་ལ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་དྷཱ་རཱ་ན་ཉྷི ཁ་ནྡྷཱ ནཱ་མ པུ་གྒ་ལ་ཏྟཾ ཏ་སྶ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༥-༡༨. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་ངྑ་ཏཱ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ. ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱཏི ཙ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་སྶ. ལ་དྡྷིཾ ནི་གཱུ་ཧི་ཏྭཱཏི པུ་གྒ་ལོ ནེ་ཝ ས་ངྑ་ཏོ, ནཱ་ས་ངྑ་ཏོ་ཏི ལ་དྡྷིཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ.
ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༩. པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༨. པ་ཛཱ་ན་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༢༨. ས་ཧ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པེ་ན ས་མ་ངྒི་ཏཱ, ཝི་ནཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏོ ཝི་ནི་སྶ་ཊ་ཏཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་མ་ནཾ བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏཾ དྭ་ཡཾ ས་ཧ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ནཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༣༧. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོཏི ཐཱུ་ལོ. ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨུ་ནཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ. མ་ནོ་མ་ཡོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཧི ཛྷཱ་ན་མ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ནོ་མ་ཡོ. ཨ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. སོ ཧི རཱུ་པེ་ན ཨ་མི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ན ཛཱི་ཝེ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ཨ་ས་ཏི་པི ཛཱི་ཝེ ཏ་ཐཱ་ནི་རུ་ལ༹ྷཾ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་པི ཝོ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མཱ ལོ་ཀ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ཡཱ་ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝོ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ པ་ཀཱ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པ་རཱ་མ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པ་ཙྩ་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨི་ཏོ པུ་རི་མཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ཝཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ན་ཏོ པུ་རི་མཱ. ཨི་མི་ནཱཏི ཝཱ ‘‘ཡ་ཐཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཡ་ཐཱ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཏེ་ན ས་མ་ཉྙཱ་ན་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ པ་རཱ་མཱ་སོ ཙ ན ཧོ་ཏི ཛ་ན་པ་ད་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཙ ས་མ་ཉྙཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པུ་རི་མཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ས་མ་ཉྙཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནེ ཧི ས་ཏི ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་དོ སི་ཡཱ་ཏི.
ཏ་སྨཱ ས་ཙྩནྟི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་མ་ཏྠཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ནཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ལོ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཙྩཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ. ཏ་ཐ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཐ་ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ས་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ཐ་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི.
པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ
༡. ཝཱ་ད་ཡུ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༩. ཨི་དཾ སུ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༥.༡༤༩-༡༥༠) ཨི་ད་མྤི ཧི སུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ནི་ནི་སྶ་ཡོ, ན ཨ་ར་ཧ་ཏོ. ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ སེ་ཀྑ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་མ་ཡེ་ན ས་མ་ཡཾ ཨ་ཊྛ ཝི་མོ་ཀྑེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ’’ཏི (པུ. པ. ༡).
‘‘པ་རི་ཧཱ་ནི་དྷ་མྨོ’’ཏི ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཙ ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཙ སེ་ཀྑོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ཨ་ར་ཧཱ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནི་ལ་དྡྷི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡོ, ན ཨ་ར་ཧ་ཏོ, ཏ་སྨཱ. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏོ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏོ་པི པ་རི་ཧཱ་ནི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དཱི་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ པི-ས་དྡ་ས་མྤི་ཎྜི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏོ་པི…པེ… ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟཾ སེ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཨ་སེ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏོ་པཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏི་ཡ་སྨིནྟི ‘‘ས་བྦེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཉྷེ. སོ ཧི ‘‘ས་བྦེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཏ་ཏི་ཡོ པ་ཉྷོ. ཏེ་སནྟི མུ་དི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཏ་ཏི་ཡ་སྨི་མྤཱིཏི པི-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་མུ་ཙྩ་ཡོ. ཏེ་ན པ་ཋ་མ་པ་ཉྷཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠ་པི ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི.
སོ་ཡེ་ཝ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཡེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙེ་ཏྠ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ག་མོ པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཧི པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི. ཨི་ཏ་རེཏི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དི་ཀཱ. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ‘‘ནི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ.
ཝཱ་ད་ཡུ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སཾ་ས་ནྡ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༡. ཏ་ཏོཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏོ. ཏ་ཏྠཱཏི ད་སྶ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལེ. ཝཱ་ཡཱ་མེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནུ་སྶཱ་ཧ་ནེ་ན. ཏ་ད་ན་ནྟ་རནྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ. པ་ཋ་མཾ ད་སྶ་ན་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ པུ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ར་ཝཱ་དཱི ནཱ་མ ཡུ་ཏྟ་མྤི ཝ་ད་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་མྤཱི་ཏི ཀིཾ ཏ་སྶ ཝཱ་དེ ཡུ་ཏྟི་ག་ཝེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཏི པ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཏྟཱ ད་སྶ་ནཱ་ད་སྶ་ན་མ་གྒོ ཝི་ཡ. ན ཙེ་ཏྠ ཨ་སི་དྡྷ་ཏཱ་ས་ངྐཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་སྶ པ་ར་སྶ་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ, ནཱ་པི ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ན ཝི་རུ་དྡྷ་ཏཱ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་ར་སྶ་པི ཨཱ་ག་མ་ཏོ སི་དྡྷ་ཏྟཱ.
ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སཾ་ས་ནྡ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༥. པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཏྟི, ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ཕུ་ས་ནཱ་ར་ཧ’’ནྟི.
༢༦༧. ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་སྶཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧེ མཱ་སེ ཨུ་ཏུ་མྷི ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀ་ཏ་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ.
སུ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་རི་ཧཱ་ནི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡. སུ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. ཧེ་ཊྛཱ་པཱིཏི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་དེ་ཝེ་ཧི ཧེ་ཊྛཱ་པི. མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ན་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘དྭེ་པི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ ན་ཏྠི དེ་ཝེ་སཱུ་ཏི ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
༢༧༠. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝ. པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘གི་ཧཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཉྩ དེ་ཝཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན. ཏ་སྶཱཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ. པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ན ཡུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ན ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་ན ཀ་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཏ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨ་ཡཾ ‘‘གི་ཧཱི་ན་ཉྩེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ ཏ་སྶ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཡ་དི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་ནཱ་དཱ་ཡོ་ཏི ན ནི་གྒ་ཧཱ་ར་ཧོ སི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ…པེ… ཏ་བྦོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ཙི ‘‘ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི པ་བྦ་ཛྫཱ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་གྒ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཡ་དི་པི སོ དེ་ཝཱ་ནཾ མ་གྒ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཾ པ་ན ས་བྦཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘གི་ཧཱི་ན’མི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་ཉྩ དེ་ཝཱ་ན’ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ ‘‘ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ.
སུ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སཾ་ས་ནྡ་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༣. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་མ་གྒེ་ནཱཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན. ཏ་ཉྷི རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་གྒོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༡༦༠). ཨི་དནྟི ཨི་དཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་དྷ་ཝི་ཧཱ་ཡ་ནི་ཊྛ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་མ་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ དཱི་པེ་ནྟཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀེ་ན ‘‘ཨི་དྷ བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན ཀ་ཐཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ས་མེ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་བྦེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་བྦེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨི་དྷ བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨི་དྷཱ་པི པ་ན ‘‘རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་མ་གྒེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ཊྛོ ཨེ་ཝ. ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མཱིཏི ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ་པི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨ་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཏོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རོ་དྷ་དཱི་པ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་དྷཱཏི ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ. ཏ་ཏྠཱཏི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ར་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘ཏཱི་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི སུ་ཏྟཾ ཀིཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི? ཏ་ཏྠ ཛཱ་ན་མཱ་ནོ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་དེ་ཝེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ ‘‘དེ་ཝེ ཙ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དེ་ཝེ་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝཱ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ, ན ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི སུ་ཏྟ་པ་ད་སྶ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཨ་བྱཱ་སེ་ཀ་སུ་ཁ་ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཱ་དི་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛྫཱ ‘‘ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. སཱ ཧི ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྐ་རཱ དུ་ལླ་བྷཱ ཙ. ཏ་ཏྠ སཱུ་རི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི་པི དེ་ཝེ་སུ མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཝི་སེ་སཱ་ན་དྷི་ག་མ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
སཾ་ས་ནྡ་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨོ་དྷི་སོ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༤. ཨོ་དྷི་སོཏི བྷཱ་ག་སོ, བྷཱ་གེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་གོ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་བྷཱ་གེ་ཧི པ་ཧཱ་ནཾ ‘‘ཨོ་དྷི་སོ པ་ཧཱ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨི་ཙྪི་ཏ་མེ་ཝེ་ཏཾ ས་ཀ་ཝཱ་དི་སྶ ‘‘ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཡ་སྨཱ པ་ན མ་གྒོ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ, ན ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ལ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་གྒོ ཀཱ་ལེ་ན དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་ན་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ཙྩེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀ་མྤི ནཱ་ན་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཨེ་ཀ་དེ་ས་མེ་ཝ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི…པེ… ཨེ་ཀ་དེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི ཧི ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟ་ཡཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀྑ་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཨེ་ཀ་དེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛཱ་དི་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དི་ཏཱ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, ན ཙ ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཀཱ་ལ་བྷེ་དེ་ན ཝི་ནཱ སོ ཨེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ཨ་སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཙཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་པི་ཙཱ་ཡཾ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཀིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཀི་ཙྩ་ཏོ’’ཏི. ཡ་དི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ས་མུ་ཙྪེ་དཱ ན ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ མ་གྒ་ད་སྶ་ནཾ. ན ཧི ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ, མ་གྒ་ནྟ་ར་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནི ཀི་ཙྩ་ཏོ, ནི་རོ་དྷཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ན་ཏྠེ་ཝ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཙེ་ཏཾ ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་མྤི སོ པ་སྶ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་མྤི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་ད་མྤི སོ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༠) ཨེ་ཀ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་ཉྙ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ ཏ་ད་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ག་ཝཾ་པ་ཏི་ཏྠེ་རེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ཉྩ ས་ཙྩ་ཏྟ་ཡ་ད་སྶ་ན་སྶ ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པུ་རི་མ་དི་ཊྛ་སྶ པུ་ན ཨ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ད་སྶ་ནེ དུ་ཀྑཱ་དི་ད་སྶ་ན་མ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ སི་ཡཱ. ན ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒོ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་ཀཱ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཡོ་ཛ་ནེ ཙ ས་བྦཾ ད་སྶ་ནཾ ད་སྶ་ན་ནྟ་ར་པ་ར་ནྟི ད་སྶ་ནཱ་ནུ་པ་ར་མོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩེ་ཀཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨོ་དྷི་སོ པ་ཧཱ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
ཨོ་དྷི་སོ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.