པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀ་ར་ཎ-ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ
༡. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཾ དེ་ས་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཧ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་དི་པི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྟོ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ་པི ཀ་ཏོ, ན ས་ངྒ་ཧོ ཨེ་ཝ, སོ པ་ན ཏེ་སཾ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཧེ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དི་ཏི་ཀ་དུ་ཀེ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཏི་ཀ་དུ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ པ་ཀ་ར་ཎཾ ‘‘དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ས་མ་ཉྙཾ ལ་བྷི. ཀཱ་མ་ཉྩ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ་པི ‘‘ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༥༨) ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ, སོ པ་ན ན ཏ་ཐཱ སཱ་ཏི་ས་ཡོ, ཡ་ཐཱ ཝི་བྷ་ངྒ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཏི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷ་ངྒེ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི, ཡ་ཏོ ཏཾ ‘‘ཝི་བྷ་ངྒོ’’ཏྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ. དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ཝི་བྷ་ངྒེ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨཱ་དྷཱ་རོ ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ’’ཏི. ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ དེ་སེ་ནྟོ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝཱ ཏི་ཀ་དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ ས་ངྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཧ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་བྷ་ངྒཾ དེ་སེ་སི. པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷཱ་ག་ས་ངྒ་ཧ་ཡུ་ཏྟེ དྷ་མྨེ ས་ངྒ་ཧཱ་ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཾ དེ་སེ་སི ཏ་སྶཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ་ས་རཱི་ར་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀེ ཙ ཝི་ནཱ ས་ངྒ་ཧཱ་ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ན་ཡཾ ནེ་ཏུ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ དྷ་མྨཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ ཡ་སྶཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨུ་པཱ་དཱ་ནོ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏ་སྶ ཙ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གོ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི དེ་སི་ཏཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏེ་སནྟི དྷ་མྨཱ་ནཾ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ‘‘ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ‘‘པུ་གྒ་ལོ ས་ཏྟོ པོ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཡཱ་ཡ ཏ་ཛྫཱ་ཨུ་པཱ་དཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ. པ་བྷེ་ད་ཏོཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ. ཡཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡེ དྷ་མྨེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ དྷ་མྨེ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦཱ་པ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེཏི ཨི་མི་ནཱ པ་བ་ནྡྷ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་ནྟཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ. ཏི་སྶོ ཧི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ས་ནྟཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་བ་ནྡྷོ ས་ནྟཱ་ནོ. ས་མུ་དཱ་ཡོ ས་མཱུ་ཧོ. ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀོ ད་ཧ་ར་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀོ ཙ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སོ. ཏེ་སུ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ པ་བ་ནྡྷ་ས་མཱུ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟེ སི་དྡྷེ ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་བ་ནྡྷ་ས་མཱུ་ཧ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་གྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏེ་སནྟི པུ་བྦེ ཡཾ-ས་དྡེ་ན པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ན’’ནྟི. ས་ས་བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ. ‘‘ས་ས་བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཙ པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ས་མཱུ་ཧ་ས་བྷཱ་ཝོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷུ་རཾ ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. ཝི་བྷ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ‘‘ཕ་སྶོ ཕུ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. ༢) ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ས་བྦཱ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་ས་ཧི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་བ་ནྡྷ་ནོ ས་ཏྟོ་ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི སོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ པ་ན ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ན ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏཱ་ཡཱཏི པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་བ་ནྡྷོ ས་མཱུ་ཧོ ཙ དྷ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ན ‘‘ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ‘‘ཨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་བྦཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ. ཡ་དི ས་བྦཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཀ་ཐཾ ‘‘པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ. ཡེ དྷ་མྨེཏི ཡེ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨེ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་པ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྷི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་པ་ན་སྶ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པུ་གྒ་ལོ ག་ཧི་ཏོ. ཡེ དྷ་མྨེཏི ཝཱ ཡེ པ་ཉྙ་ཏྟི་དྷ་མྨེ. པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝ་ཏྠུ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དནྟི ཙ ཝ་ཏྠུ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
སཱ་མ་ཉྙ་པྤ་བྷེ་ད་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱཏི སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ. ཏེ་སནྟི ཨ་ཏྠ-ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པུ་ལླི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་སུ ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ. ཨི་ད་མེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀནྟི ཨི་དཾ རུ་པྤ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་ཀཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ས་མ་ཉྙཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀ་ཀ་ར་ཎནྟི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ག་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ. ཏ་ཐཱ ས་ཉྙུ་པྤཱ་དཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བོ་དྷ་ན་མེ་ཝ ནི་ཀྑི་པ་ནཱ’’ཏི. བོ་དྷ་ན་ཉྷི བོ་དྷ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ བོ་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཋ་པ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཀྑི་པ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཝ་ཏྭཱ སཱ་དྷ་ན་ནྟ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་པ་རི་ཀ་པྤཱ་ས་ངྐཱ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ, ཋ་པ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་ཏཱ་ཡ. ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཏནྟི ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་སྶ ཋ་པ་ན་སྶ ཙ ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཉྷི ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱ ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནི ས་ཙྩཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི ཙ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ པཱ་ཋཱ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏཾ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏོཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ས་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ. ཏཾ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཾ ཏ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན དཱི་པི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི. ཨུ་པ་ལ་དྡྷཱིཏི ག་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཏེ་ན རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ. ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཏ་ཏོ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟེ་ན པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ. པ་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཝཱ་དོ སེ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཊི་སི་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ལོ་ཀ་ནི་རུ་ཏྟི་མ་ཏྟ་སི་དྡྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཏྟགྒ་ཧ་ཎཾ ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ་སྶ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒཱ་ཧ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ན་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ས་ཙྩ་ནྟ་ར་ཁ་ནྡྷ་ནྟ་རཱ་དི་ཀཾ པ་ཉྩ་མ་ས་ཙྩཱ་དི་ཀཾ. ས་ཙེ ཏཾ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ག་ཧི་ཏ་སྶ ཏཾ ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨུ་དྡེ་སེ ནི་དྡེ་སེ ཙ ས་ཏྟ་ཝ་ནྟཾ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་རཱུ་པ་ཏོ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏ’’ནྟི. གུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་སུ ཨི་ཏ་རཱ་པི ཏི་སྶོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ…པེ… ཨ་ཝི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ལོ་མ་ནེ་ན. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཱཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཙ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཝི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྟ་ཏྠེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མཾ ས་མཱ་ས་ཝི་ཀ་པྤ་མཱ་ཧ. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧི དྭེ ས་མཱ་སཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏེ་སུ པུ་རི་མེ་ན ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨི་ཏ་རཱ་པི. ས་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཀཾ. ཏ་ཛྫ་པ་ར་མ་ཏྠ་ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཏོཏི ཏ་ཛྫ་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནྭ་ཏྠ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ལ་བྷ་ན་ཏོ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཏྠི་ཀ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ་མ་སྶ ལ་བྷ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ན ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ མ་ཏྟ-ས་དྡོ, ཏེ་ན ཙཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ར་ཏོ ལ་བྷི་ཏ་བྦནྟི པ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལ་དྡྷ་བྦཾ ཡ་ཐཱ རཱུ་པཱ་དི་ཀེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་ཏྟོ་ཏི ནི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ས་མཱུ་ཧ་ས་ནྟཱ་ནཱ་དི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཏྠུ. ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟེ་ན. ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ཡ་ཏོ ཏེ ན་ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.
ས་སཱུ་ཀ་སཱ་ལི་རཱ་སི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན སཾ་ཀུ་ཙི་ཏ་གྒོ ཝཱ་ས་ཝ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ མོ་ལི་ཝི་སེ་སོ ཀི་རཱི་ཊཾ, སོ པ་ན མ་ཀུ་ཊ་ཝི་སེ་སོ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་རཱི་ཊཾ མ་ཀུ་ཊ’’ནྟི. ས་བྦ་ས་མོ་རོ་དྷོཏི ས་བྦཱ་སཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ངྑཱ་ཏ་བྦ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཧི ས་བྦཱ་པི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ནཱ་པི ས་བྦཱ ས་ངྑཱ་ཏ་བྦ་པྤ་དྷཱ་ནཱ. དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ན ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ, དྭེ ཏཱི་ཎཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་སྶ ཙ ས་ངྑྱེ་ཡྻ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ཏ་བྦ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ’’ཏི. པཱུ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧི ས་དྡོ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་མུ་ཁེ་ན པཱུ་རེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. སོ ཙ ས་ངྑཱ་ཝི་ས་ཡོ པ་དྷཱ་ནོ་ཝཱ་ཏི དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་ཏ་བྦ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ་ཝ ཧི ད་ས་ས་ངྑཱ ས་ངྑྱེ་ཡྻ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ དྭེ ཏཱི་ཎཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ. ས་ངྑཱ་ཏ་བྦོ པ་ན ཨ་ཏྠོ ཀོ་ཙི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ, ཀོ་ཙི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ, ཀོ་ཙི ས་ཧ ཝི་སུ་ཉྩ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ མི་སྶོ་ཏི ཚ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ཛ་ཏཱིཏི.
ཨི་ཏ་རཱཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཏ་ཛྫཱ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཙ. ས་ཏྟ་ར་ཐཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི, དཱི་གྷ་ར་སྶཱ་དི་བྷེ་དཱ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛཱ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི, ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་ཐེ་ཝ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ བྲ་ཧྨ་སྶ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ག་བྦྷཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཏཾ ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟི’’ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡཾ…པེ… བྷ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་ཉྷཱིཏི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ཏྠ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཉྩ ས་ངྑཱ་ནནྟི ཡཾ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་ངྑཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ས་ངྑཱ་མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་རཱུ་པཾ. ཙ-ས་དྡེ་ན ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་མྤི ཧི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི. ཏ་སྶཱ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཀི་ཉྩི ན་ཏྠཱིཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀི་ཉྩི ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི…པེ… ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ’’ཏི.
ཨོ་ཀཱ་སེཏི ཨ་ཝཱི་ཙི་པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ པ་དེ་སེ. སོ ཧི ཀཱ་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཀཱ་མ་བྷ་ཝཾ ‘‘ཀཱ་མོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. བྷ་ཎ་ནཾ ས་དྡོ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝཱ, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦི་སི་ཊྛེ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཎ་ཀོ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཎྛཱ་ནཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ ཏེ་ན ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ཎྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཡཾ ཨ་བྷེ་དོ་པ་ཙཱ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་རི་ཡཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ཎྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. ‘‘ཀི་སོ པུ་གྒ་ལོ, ཐཱུ་ལོ པུ་གྒ་ལོ, ཀི་སོ ད་ཎྜོ, ཐཱུ་ལོ ད་ཎྜོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ཏ་ཐཱ་ས་ནྣི་ཝི་ཊྛེ རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀི་སཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ན རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ཏྟེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཎྛཱ་ན་ནྟི ཝཱ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘པ་ཐ་ཝཱི ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན. ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ‘‘ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ བྷཱུ་མི་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ལི་ངྒ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ པ་ཙྩ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ བྷཱུ་མི་ས་ཎྛཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཙ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཙ ཏཱ་སཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ.
༢. ས་ངྑེ་པ་པྤ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ས་བྦེ་པི ཁ་ནྡྷེ ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཁི་པ་ན་ཝ་སེ་ན, ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཏ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཀཱ་རེ་ཧི བྷི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ. ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝཱ ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝཱ. ཝི་སེ་སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པ་ན སོ་པི སཱ་མ་ཉྙཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ…པེ… པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན…པེ… ཨཱ་དི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པཱ་ཋེ ཏ་ད་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ ཙ. པ་བྷེ་ད་ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟནྟི པ་བྷེ་ད་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ས་བྦོ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དི་ཀོ, སུ་ཁཱ་དི་ཀོ ཙ པ་བྷེ་དོ. ཏཾ པ་ན བྷཱུ་མི་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཝཱཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ པ་དཾ. ཡ་ཏྟ་ཀོ…པེ… ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་བྷེ་དོཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་བྷེ་དཾ པ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ་ན…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཀ་ར་ཎ་ནྟ་རེཏི ཝི་བྷ་ངྒ་པ་ཀ་ར་ཎེ. ཏ་ཏྠ ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཧི…པེ… ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་ན་ཡེ ས་མུ་ཁེ་ན, དུ་ཏི་ཡེ ཝ་ཏྠུ་མུ་ཁེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་གཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི, ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶ་ནཾ. ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི, ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ད་སྶི་ཏོ, ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ན ‘‘པ་བྷེ་ད་ཏོ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ…པེ… དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི པ་བྷེ་ད་ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ས་བྦོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏ་ཏྲཱ་པི ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཨི་དཾ ས་བྦེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི…པེ… ཡ་ཏྟ་ཀོ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ, ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ་ན་ཉྩ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་བྷེ་དོ, ཏ་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ’’ཏི པ་ཀ་ར་ཎ་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཝ་ཏྠུ་པ་བྷེ་དེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་ཏ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ་པི ན་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༧. ‘‘ཚ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ…པེ… པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ…པེ… ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སོ ནི་དྡེ་སོ་པི ས་མཱ་ནོ པ་ཀ་ར་ཎ་ནྟ་རེ ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་དཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་དྡེ་སོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛྷཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཛྷཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ སུ་ཊྛུ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནེ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཡ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་མོ་ཀྑོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟི, ན ཝི་ནཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་པྤ་ཝ་ཏྟི་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཝི་སེ་སོ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཝི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་ཡོ་ག་ཏོ ཏེ་སཾ ས་ཝི་སེ་སོ ཝི་མོ་ཀྑ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏྠནྟི པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ‘‘ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨི་རི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ…པེ… པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཕ་སྶོ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་པི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྥ་སྶེ་ན ཕུ་ས་ན་ཏྠ’’ནྟི. ཏ་སྶ ‘‘ཝི་ཝ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་མྤཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པུ་རི་མ་པྤ་ནཱ་པ་ར་པྤ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི. ཨི་ཏ་རེ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེཏི ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན…པེ… ཕུ་ས་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀེ ཨ་ཏྠེ. ཕུ་ས་ཏི ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཕུ་ས་ནཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཋ་མ་ཏྠ་མེ་ཝཱཏི ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ, ན ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཊྛ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སེ་སཱ…པེ… ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏཱིཏི སུ་ཁ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སེ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནེ་སཾ ཕ་སྶ་ཀ་ཏཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཕ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཝ སི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཕུ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི. ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་སྶེ་ཝ སཱ་ཏ་ཝི་སེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝོཔི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛ་ཝི་སི་ཊྛོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝོ་པི ཧི དྷ་མྨོ པུ་རི་མ་ཝི་སི་ཊྛ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན བྷི་ནྣཱ་ཀཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་སི་ཊྛ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་མྨཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ…པེ… ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ངྒཱ་ནཱིཏི ནཱ་ཡཾ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ན་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ཀིཾ སི་དྡྷཾ? པ་ཙྩེ་ཀ་མྤི ཡོ་ཛ་ནཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩེ་ཀ་མྤི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཡ་དི ‘‘སུ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཾ སེ་སཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི, སེ་སཱ ཏ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི? ན, ཙ་ཏཱུ་སུ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཡོ་ཛ་ནཱ…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
༢. ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛཱ་མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན. སོ ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ག་མ་ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཏྠཾ པ་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཝི་མོ་ཀྑོ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ས་ཝ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོཏི དི་ཊྛཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ཧི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཨ་ས་མ་ཡ…པེ… ལཱ་བྷེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མེ་ན. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན, ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཀཱ་མཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. སོཏི ཨ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི. ཏེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན ས་མ་ཡ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན. ཏ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠཾ ཧེ་ཏུ་ནཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན་པི ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. སོཏི ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ.
ཡ་དི པུ་ན་རཱ་ཝ་ཏྟ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་སྨཱ ཨ་ར་ཧཱ ཏ་ཐཱ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝནྟི ཏེ་སཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝཱ ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ. ས་བྦོཏི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀོ་པི ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀོ་པི ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷཱི་པི. བ་ཧི་ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷཱ, ཝ་ཏྟུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་རཱུ་པཱ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ཧི་རཱ་ན་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཱ་ན’’ནྟི.
༣. རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན རཱུ་པནྟི ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་པ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཀ་སི་ཎ་རཱུ་པཱ་དི རཱུ་པ-ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཏ་ད་ཉྙཾ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡཱ་རུ་པྤ་ཝི་ས་ཡ་མ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་བྦཱ་ན་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཨ་རཱུ་པ-ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ་ཧི ཨ་མཱུ་སི་ཏ་བྦཾ ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་སཾ. ས་མཱ་དྷིནྟི ཝཱ ས་མཱ་དྷི་སཱི་སེ་ན ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན པ་མཱ་དེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཨ་སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་དི་ནཱ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན པ་མཱ་ད་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན, ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. སཱ ཙ་སྶ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ས་བྦུ་སྶུ་ཀྐཱ ཧི ཏེ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཱ. ས་མ་ཡེ་ན ས་མ་ཡནྟི ས་མ་ཡེ ས་མ་ཡེ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཧི ཨེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ཨ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོཏི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཏེ་ས་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ. ཏེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏེ་ན སུ་ཏྟེ་ན.
༥. ཡེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ‘‘པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡེ. ས་ཏི ཝ་ཙ་ན་ནཱ་ན་ཏྟེ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ’’ཏི. ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ པ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠ་སྶ ན་ཏྠེ་ཏྠ ནཱ་ན་ཏྟཾ, ཡ་ཏོ ཏེ་སཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་ར་ཏཱ་སི་དྡྷི.
༧-༨. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙེ་ཏ་ནཱཏི ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ’’ཏི. ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ས་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎཱ…པེ… ས་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ར་ཀྑོ ས་ཏཱ་ར་ཀྑེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ག་ཏི་ཡོ ས་མ་ནྣེ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
༡༡. ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛོ་པི ཨི་ཏ་ར་མ་གྒ་ཊྛཱ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་བྷ་ཡ་ཏྟཱ བྷ་ཡཱུ་པ་ར་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཊྛོ ཙ…པེ… བྷ་ཡཱུ་པ་ར་ཏོ’’ཏི.
༡༢. ཀེ་ཙཱིཏི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀེ མ་ནྡ་བུ་དྡྷི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་པྤ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི’’ཏི. དུ་བྦ་ལཱ པ་ཉྙཱ ཡེ་སཾ ཏེ དུ་པྤ་ཉྙཱ་ཏི.
༡༤. ཨ་ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ནི་ཡ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ…པེ… ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱཏི ནི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཡ་ཏ་ཝོ་མི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ.
༡༦. པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཡཱ་ད་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན ཁེ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ལི་བུ་དྷ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱི་ས་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ན ཝི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་སཱི་ས་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཝེ་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ངྑཱ་ར་སཱི་སཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་སྶ སཱི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཏ་དུ་དྡྷ་ཉྩ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཧ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏེ་ན ས་མ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ས་ཧ་ཏྠོ ཧེ་ས ས་མ-ས་དྡོ. སཾ་སི་དྡྷི་ད་སྶ་ནེ་ནཱཏི སཾ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ར་མ་སྶ ད་སྶ་ནེ་ན.
ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་སྶཱ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཨི་མི་སྶཱ ཝཱ ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་ས་སཱི་ས་པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཱ་ནཾ. ཏེ་སུ ཧི ག་ཧི་ཏེ་སུ ཨི་ཏ་ར་མྤི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཾ ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཙ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནེ་ན མ་གྒ་སྶ ཨི་ཏ་ར་ཝ་ཊྚཱ་ན་མྤི པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནཾ. ཝ་ཊྚུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀེ་ན མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཧི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་སཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་ས་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨོ་དྷི་སོ ཙ ཨ་ནོ་དྷི་སོ ཙ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནེ ས་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་རཱ ཏེ་ན ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ་རཱ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་མེ་ན སཱ་དྷེ་ནྟོ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ས་མཱ་པ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་ར་སྶ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༧. ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི ན ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཋཱ་ན་ཉྷི ག་ཏི་ནི་ཝ་ཏྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ’’ཏི.
༡༨. པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ཡ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
༢༠. ཨ་གྒ་ཝི་ཛྫཱ ཡ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫཱ་དྭ་ཡ་སྶ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ པ་ཙྪཱ ཝི་ཛྫཱ་དྭ་ཡཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫཱ་དྭ་ཡ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཱ ཡ་དི་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ, པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་ཛྫཱ་དྭ་ཡ་སྶ པ་ན སཱ ས་ཝི་སེ་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཝི་ཛྫཱཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱ ཙ ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༢. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷེ ཨེ་ཝ.
༢༤. ཏནྟི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཀོཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི དྭེ ཝཱ་རེ ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ནོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ད་སྶ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘དི་སྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏྭཱ-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ད་སྶ་ནེ ས་ཏི པ་རི་ཀྑ་ཡོ, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ད་སྶ་ནཱ་ཡ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི. པུ་རི་མ་ཀི་རི་ཡཱཏི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཀི་རི་ཡཱ. ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏྟེ་པི ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ ཕ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་རི་མ་སི་དྡྷཱ ཝི་ཡ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ མུ་ཙྩ་ན་ཏོ. ཡ་ཏོ ཧི ཡེ་ན མུ་ཙྩི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ནི་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་མ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཨ་རཱུ་པ་ལོ་ཀེ ཧི ཋི་ཏཱ་ར་ཧ་ནྟ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧཱིཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་བྷཱ་གེ་ཧི. དྭེ ཝཱ་རེཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ད་སྶ. ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཡ་དི་པི རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཾ ཏཾ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི་ནཱ པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ, པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཀེ་ཧི པ་ན ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ཧི་ཡེ་ཝ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟི སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཉྩཱ་པི ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ལོ་ཀེ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན་པི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན རཱུ་པ་པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མེ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ.
༢༥. ‘‘ས་ཏྟི་ས་ཡོ’’ཏི ཝི་ཡ ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟོ ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ཀ་དེ་སེ་ན…པེ… ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
༢༦. ཕུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཕ་སྶི་ཏཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་ག་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོཏི ཨ་ནྟ་ས་དི་སོ ཕ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ར་ཀཱ་ལོ. ཏ་ད་ན་ནྟ་རོ ཧི ཏ་པྤ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀཱ་ལ་ཝི་ས་ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ནྟ-ས་དྡོ, ན པ་ན ཀཱ་ལ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏོཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ. ཨཱ་ལོ་ཙི་ཏོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཝི་བ་ནྡྷ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨཱ་ལོ་ཙ་ནེ པ་ཀཱ་ས་ནེ ས་མ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ. ན ཏུ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ཏེ་ཝ.
༢༨. ཨི་མཾ པ་ན ན་ཡནྟི ‘‘ཨ་པི་ཙ ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་དྷིཾ. ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན. སོཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ. པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་ཡ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཝཱ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ སཱ་ཝ་སེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡ་མྤི དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་མུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ པ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ.
༣༡. ‘‘སོ་ཏོ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ནཱ་མ’’ནྟི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཙོ་ད་ཀོ ‘‘ཨ་པི-ས་དྡོ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཙོ་ད་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ནཱ་པ་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་པྤ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཊྛཱ་དཱི་ཧི. སོ ཨེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཕ་ལ་ཊྛོ ཨེ་ཝ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མ་ནི་དྡེ་སེ. སོ་ཏཾ ཝཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ནྣོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ན་ཏྠེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི. སུ་ཏྟེ པ་ན སོ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ ཨཱ་དི་ཏོ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ པ་ནྣོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ མ་གྒ་ས་མ་ངྒཱི ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རོ་པི ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མྤི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ཙྩ་དྭ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ན’’ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཕ་ལ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨེ ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༣༢. མ་ཧཱ་ཀུ་ལ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཀུ་ལ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཀུ་ལཱི་ནོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
༣༣. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀོ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ནོ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཙེ, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ས་བྷཱ་གོ’’ཏི. ཡ་ཏོ སོ ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ’’ཏི.
༣༦. པ་ར་ཡོ་གེ ཏྭཱ-ས་དྡོ ཏ་ད་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘པ་ར་ས་དྡ་ཡོ་གེ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་པྤ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣༧. ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཧ་ཙྩཱ’’ཏི པ་དེ་ན. ན་ནུ ཙ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༠. ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཊྚ་སོ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཊྚ་བ་ནྡྷཱ. ཏ་སྶཱཏི སོ་ཏ་སྶ. ས་མྦ་ནྡྷེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི་བྷ་ཝཱུ་པ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ག་ནྟྭཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་སྶ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ཝི་ཧེ་སུ. ལ་ཧུ་སཱ་ལ་ཧུ་ས་ག་ཏི་ཀཱཏི ལ་ཧུ་ཀཱ་ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡུ་ག་ཏི་ཀཱ, ལ་ཧུ་ཀཱ་ལ་ཧུ་ཀ་ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཀཱ ཝཱ. ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ནི་བྦཱ་ཡ་ན་ཀཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཾ ལ་ངྒྷི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཏི་སྶོ ཨུ་པ་མཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཧི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏ་ཏོ ཨ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ནཾ ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ཨུ་དྡྷཾ་སོ་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ས་ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རེ་ཧི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ…པེ… ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི.
ཏེ་ནཱཏི ‘‘ནོ ཙ་སྶ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏེ་ནཱཏི ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨི་མ་སྶ ས་མྤ་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་དུ་ཀྑ་སྶ. ཨུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཉཱ་ཎཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི་པཱིཏི ‘‘ནོ ཙ་སྶཱ’’ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་དེ་ཧི. ཡཾ ཨ་ཏྠཱིཏི ཡཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་ཏ་ནྟི ས་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི, བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ན་སོ ཝི་ཝི་ཙྩ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་དི་སོ་ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཙ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡོ ཝི་ཡ པུ་རི་སོ བྷ་ཡཾ ན་ནྡི་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཨུ་དཱ་སི་ནོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཝི་སི་ཊྛེཏི ཧཱི་ནེ. ཝི་སི་ཊྛེཏི ཨུ་ཏྟ་མེ. ‘‘བྷ་ཝེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྦྷ་ཝེ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡཾ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ བྷ་ཝོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝཱ. ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ. ཏ་དཱ་ཧཱ་རོ ཏ་སྶ བྷ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ལ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་ནཱཏི སེ་ཀྑེ་ན.
ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. ཀ་སྶ་ཙཱིཏི ཀ་སྶ་ཙི་པི. ཀ་ཐ་ཉྩཱིཏི ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་སྶ.
༨༣. པུ་རི་མ་གྒ་ཧི་ཏནྟི ‘‘ཀ་རི་སྶ་ཏི མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཏཾ ཀ་ཏནྟི ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ. པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཉྙུ་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ཛཱི་ཝ་ནྟོ’’ཏི.
༩༠. གུ་ཎ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོ ཨི་དྷ ཏི་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ནི་རུ་སྶུ་ཀྐོ’’ཏི.
དུ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. སེ་ས་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ སེ་སེ་ན སཾ་ཝ་ར་ཝི་ནཱ་སེ་ན. སོ པ་ན དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏི་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, མུ་ཊྛ་ས་ཙྩཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ ཙ་རི་ཏ་མྤི ‘‘སཱི་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ་པི སཱི་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ.
༩༤. ས་མཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་ནནྟི པ་ཋ་མ་ཕ་ལཱ་དི་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝི་ས་ཡོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ, ཏེ་སཾ.
༡༠༧. ཏ་ད་ཏྠོ ཏ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སཱ་དྷ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་སཱ་ས་ན་སྶ. མཱུ་ལེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱཏི མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱ.
༡༡༨. ཨུ་ནྣ་ལོ༹ ཨུ་གྒ་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནོ.
༡༢༣. སཱི་ལ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཾ སོ་དྷ་ནཾ ཨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཾ པཱུ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཙ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦེ ཙཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙཱ་ཡ.
༡༢༤. གཱུ་ཐ་ས་དི་ས་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, ན གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པ་ས་དི་ས་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. གཱུ་ཐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཀཱུ་པ་སྶ་པི ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ གཱུ་ཐ་རཱ་སི་ཡེ་ཝ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ན་ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ.
༡༣༠. ས་ར་བྷ་ངྒ་ས་ཏྠཱ་རཱ་ད་ཡོ རཱུ་པ་བྷ་ཝཱ་དི་ཀཱ་མཱ་དི་པ་རི་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ ལོ་ཀི་ཡཾ པ་རི་ཉྙཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནོ ཙ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏི་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣༣. པ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན, ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙཱཏི ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ ཏ་ཉྩ ཏ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཡཾ ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་པ་སྶཱཏི ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་སུ་ཏ་པཱ་པ་སྶ.
༡༤༨. དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ. དྷ་མྨཱ་ནནྟི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ.
༡༥༢. ཨ་ན་ནྟ་རནྟི ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ལོ་ཀ-ས་དྡོ ཏ་ད་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི.
༡༥༦. ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏ་སྶཱཏི ཀུ་ས་ལ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷུ་མྨ་ཏྠེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ས་ཧི་ཏ་བྷཱ་ས་ནེ་ན དེ་ས་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི, ས་ཧི་ཏཱ་ས་ཧི་ཏ་ཀོ་ས་ལླེ་ན སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་པི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ བོ་དྷེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི.
༡༥༧. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཡོ ནེ་ཝ ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ན དཱ་ནཾ དེ་ཏི.
༡༦༦. ཡ་མི་དཾ ‘‘ཀཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཡོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཎྞོ, ཏ་མྤི བྷ་ཎ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན. ཡོ་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཎྞོ, ཏ་མྤི བྷ་ཎ་ཏི ཀཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཡཾ ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྲ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ ཝཱ་ཀྱེ ཡོ པུ་གྒ་ལོ ‘‘ཀཱ་ལེ་ན བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཀཱི་དི་སོཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཏ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ས་ངྒ་ཧེ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༦༨. པུ་བྦུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་པ་ཏྟི. ཏེ་སཾ ཝི་པ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༧༣. ཏེ་སནྟི པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. ཝི་མུ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་ཏྟཱ ཏཾ་ད་སྶ་ན་སྶ.
༡༧༤. ཏ་ནྟཱ་ཝུ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༡༧༨. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོཏི ནཱ་མ་ས་མཱུ་ཧོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ དྭ་ཡནྟི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་ར་པཱུ་ར་ཎཾ, སཱ་ཛཱི་ཝཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ དྭ་ཡཾ. ཏ་ཏོཏི སཱ་ཛཱི་ཝཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ. ཀ་ཐཱ་ཡ ཧ་ལི་དྡ་རཱ་གཱ་དི་ས་དི་ས་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན པུ་གྒ་ལ་སྶཱ’’ཏི.
༡༧༩. ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ནཱཏི ‘‘དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རེཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ས་ལཱ་ཀཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༡༨༡. ཨ་ཝི་ས་ཊ་སུ་ཁནྟི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སུ་ཁཾ.
༡༨༧. ཁ་ནྡྷ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ. ཏ་ད་ལཱ་བྷེ་ནཱཏི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ལཱ་བྷེ་ན. ཨ་ཏྠེ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. ཡ་ཐཱ ཏེ་སུ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨུ་པ་མེ་ཡྻོ་པ་མཱ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཧི་ཏཱུ་པ་དེ་ས་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཙཱི ཨཱ་ར་མྦྷ-ས་དྡོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཏྟུ་སྶ ཀ་སཱ་ཝ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ཝཱ་ཙཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་མྦྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ས་དྡོ’’ཏི. ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༩༢. ག་ཧ་ཎཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏ’’ནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ.
༡༩༩. ན ཨེ་ཝཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ.
པ་ཉྩ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༢. ཨི་དཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཱ་དི་ཀཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཕ་ལ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎ་ཀ་ཐ་ནཾ, ན ཏ་བྦི་དྷུ་ར་དྷ་མྨ་ནྟ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན་སྶ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཏཱ, པ་ར་ཏོ ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཏྟཾ པ་རཱུ་པ་དེ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ, པ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨུ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་ནཱ་པི ས་ནྣི་སྶཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
ཚ་ཀྐ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༣. ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨཱ་དྷཱ་རེ བྷུ་མྨཾ, ན ཝི་ས་ཡེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཝི་ས་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ་སཱུ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨུ་མྨུ་ཛྫཱ་པ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡ, ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་དོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷུ་པྤཱ་དོ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ན’’ནྟི. ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རོཏི ཙི་ཏྟ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝཱ་རོ. པ་ཙྩེ་ཀཾ ཋཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཏ་ར་ཎ་པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཏ་ཏི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝནྟི ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་པུ་གྒ་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ.
ས་ཏྟ་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ས་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཛྷཱ་ནཱ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ. ཨ་སཱ…པེ… པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་དཱི་པ་ནོ. ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་སེ་སཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ད་ས་ཀ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཀ་ར་ཎ-ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.