ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་རི་ཙྪེ་དོ ས་ཏྟ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ས་ནྣི་ཝེ་སོ ས་ཏྟ་ནྣཾ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. སཱ་ག་རེ་ཧི ཏ་ཐཱ ཙི་ནྟཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱ་ག་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛ་ལ་སཱ་ག་རཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ན་ཡ་སཱ་ག་ར་ཝི་ཙཱ་རོ. ‘‘ས་ཏ་བྷཱ་གེ་ན ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་གེ་ན དྷ་མྨ་ནྟ་རཱ དྷ་མྨ་ནྟ་རཾ ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དེ་སེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་དེ་ཧི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཧི ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ་མཱ་སཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་སྶ ཡཱ་པི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ཙཱ་རོ དེ་ས་ནཱ…པེ… ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཐེ་ར་སྶ…པེ…པི ཙཱཏི ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒ་སྶ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་ཏཱ ཏ་སྶ ཙ ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏཱ. ཡོ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་རོ, སོ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཝཱ་ར་ན་ཡ་ཏ་ནྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎོ ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ནཱ་ཡོ་གྒོ, ཡོ ཙ ཐེ་ར་སྶ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་རོ, སོ ཨ་ཏི་སཾ་ཁི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ནཱ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ པ་ན པཱ་ཋ་ན་ཡོ ཐེ་ར་པྤ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒོ་ཏི.
ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ-ས་དྡ་ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་མཱ་ཧ. ‘‘ཡེ ཏེ མ་ཡཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ དེ་སི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ…པེ… སི་ཀྑི་ཏཾ སི་ཀྑིཾ་སུ དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཙ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛ་པྤ་ཡོ་གོ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དྷི་ཀཱ པཱ་ལཱི༹་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ ཝི་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟོ་པི ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཡོ ཝོ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༦) ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི-ས་དྡེ་ན ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝི་སེ་ས་ཊྛཱ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཡ་ཏོ ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧི བོ་དྷི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘དྷ་མྨཱ་ཏི་རེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ཊྛེ་ཧཱི’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭི་ནྣ་མྤི…པེ… ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ’’ཏི.
པ་ཡོ་ག་མེ་ཝ ནཱ་ར་ཧ་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒ-ས་དྡཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ-ས་དྡ་སྶེ་ཝ པུ་ར་ཏོ པ་ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ. ཨ་ཐཱ་པི པ་ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ ཨ་ཏི་མཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི-ས་དྡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཨེ་ཝ་མྤི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏི་མཱ་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཀ་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ཀོ ཨ་ཏི-ས་དྡོ, ན མཱ་ལཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་བྷི-ས་དྡོ ན དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ཀོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་སྶ་པི ཧི ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶཱཏི ཨི་དཾ རུ་ལ༹ྷཱི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ས་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཧི ཨ་ཏི-ས་དྡོ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ས་གྒོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀ་ལྱཱ་ཎོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཝཱ པུ་རི་སོ ཨ་ཏི་པུ་རི་སོ་ཏི བྷ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝི་སེ་ས་ཊྛཱ་ན་མྤི ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱུ་ཛི་ཏ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝཱ པཱུ་ཛི་ཏཾ ཝཱ ཚ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཚ་ཏྟ་ནྟི ས་དྡ་ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱུ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ ཧི གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. གུ་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཙེ་ས ཡ་དི་དཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀོ ཙ ཝི་ཙི་ཏྟ་རཱུ་པ་ཏཱ ཙ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ་པཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ བྷ་ཝ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཏི་ཚ་ཏྟཱ་དཱི་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ-ས་དྡེ་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ ཧི ནི་པཱ་ཏཱ་ཏི. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཚ ཨི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༥.༤༩༥-༤༩༦) ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏི་ཎྞཾ ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ན སུ་ཏྟ་ནྟེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. སུ་ཏྟ་ནྟེ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་བྦེ་ན ས་བྦ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཧི བྷཱུ་མ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ དི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཏ་ཐཱ ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ནཾ ཝི་ཡ པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ནོ ཝི་བྷ་ཛ་ན་པྤ་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི, ཡོ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ན་ཏྠཱིཏི ཡུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ.
ཡ་དི་པི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཡ་ཐཱ པ་ན པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ ཙ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཙ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་དྡི་ཊྛོ’’ཏི. ཨུ་དྡི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་དྡེ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ, ན ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
སུ་ཏྟ་ནྟེ ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དི་ཀེ. པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ…པེ… པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཨ་ཉྙོ པ་ན ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རོ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏ་བྦ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཏོ པ་ན ཨ་ཉྙོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡ་ཝི་དྷུ་རོ ཝེ་ར་མ་ཎཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་རོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ས་མྨ་ས་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ.
ན་ནུ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, སོ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི སི་དྡྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ན ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན སོ་པི ས་བྦོ ནེ་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀེ་ཧི སོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
པ་ཉྷ་ཝཱ་རཱཏི པུ་ཙྪ་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ན་ཡཱ. ཨེ་ཏྠེ་ཝཱཏི དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨེ་ཝ. ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཡ་ཏོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ མ་ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཏ་ནྟི དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏ་ནྟི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ…པེ… ཨཱ་ག་ཏ་ཏ་ནྟི་ཏོ རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏ་ནྟི ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ མ་ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏ་ནྟི་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏ་ནྟི ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ, ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛཾ ནི་སྶ་ཡནྟི ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་སཱ་དི་ཨ་ནཱ་མ་ས་ནེ་ན རཱུ་པཱ་དི་ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས་དྷ་མྨ་པྤ་བྷེ་དཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠ’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ས་བྦ་དཱ ས་བྦེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཡ་དི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན, ཨ་ཐ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོཏི ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་ནི་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་ཧི. ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་དེ་ས་ཀཱ་ལ་པྤ་དེ་སེ་ཧི ཀ་ཐཾ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ པ་དེ་སོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏོ ས་བྦོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི? པ་དེ་སཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཏྟཱ. ‘‘ས་བྦེ་སུ པ་དེ་སེ་སཱུ’’ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ བྷེ་དཱ་མ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ པ་ཉྷོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ན པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སོ.
ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་ཏི ཨེ་ཀནྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཉྙཱ་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་གྒ་ཎྷ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཋ་པ་ན་ནི་གྒ་ཧ་པཱ་པ་ནཱ་རོ་པ་ནཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ནྟི པ་ཋ་མ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ནེ་ཏ་བྦཾ. ནི་གྒ་ཧ་སྶ སུ་ནི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ཏོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནོ ‘‘ཏྭཾ ཙེ པ་ན མ་ཉྙ་སི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཁོ པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༣) པ་ཊི་ཉྙཱ་ཋ་པ་ནེ་ན, ཏེ་ན ‘‘ཏ་ཝ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཧེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཧེ་ཝཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ཨ་ཐ ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་མ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ཉྩི པུ་གྒ་ལོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༢) པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ན ནི་བྦེ་ཋེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཝེ་ཋ་ནཾ. པ་ར་ཝཱ་དི་ནོ པ་ཊི་ཀ་མྨ་སྶ དུ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཙྪ་ཏོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནོ ཏཾ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘ཨེ་སོ ཙེ དུ་ནྣི་གྒ་ཧི་ཏོ ཧེ་ཝ’’ནྟི པ་ཊི་ཀ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན, ‘‘ཝ་ཏྟ་བྦེ ཁོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི…པེ… པ་ར་མ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི (ཀ་ཐཱ. ༡). ནོ ཙ མ་ཡཾ ཏ་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཧེ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཧེ་ཝཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཨ་མྷེ ནི་གྒ་ཎྷཱ་སི དུ་ནྣི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཙ ཧོ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ཉྩི པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ཐཱ. ༥) ནི་གྒ་ཧ་སྶ དུ་ནྣི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་གྒ་ཧ་ནི་བྦེ་ཋ་ནཾ. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཡཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་སི ཧ་ཉྩི པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཡེ ཀ་ཏེ ནི་གྒ་ཧེ སེ ནི་གྒ་ཧེ དུ་ཀྐ་ཊེ སུ་ཀ་ཏེ པ་ཊི་ཀ་མྨེ སུ་ཀ་ཏཱ པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ’’ཏི ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནོ ནི་གྒ་ཧ་སྶ, ཨ་ནི་གྒ་ཧ་བྷཱ་ཝཱ་རོ་པ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཀ་མྨ་སྶ སུ་པ་ཊི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནོ ནི་གྒ་ཧ་སྶ ཚེ་དོ ཝི་ནཱ་ས་ནཾ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་ད་ནི་སེ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏ་བྦི་ལོ་མ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀོ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་དཱ་དྷཱ་རོཏི ཏེ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཨཱ་དྷཱ་རཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་དཱ་དྷཱ་རོ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝཱ ཏེ་ཧཱིཏི ཏེ་ཧི རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ. ཨཱ་དྷཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སཾ་ས་ཊྛོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ནཱ. ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཝོ་ཀི་ཎྞོ པུ་རི་སོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀོ. ཏཾ་སཱ་མི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཏ་ད་དྷཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝཱ ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ‘‘རཱུ་པ་ཝཱ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ན་ཉྙོཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ. རུ་པྤ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. རཱུ་པཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ན་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྟེ ཙ ཏ་དཱ་དྷཱ་རཱ་དི་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ས་ཀ་ཝཱ་དཱི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལ་སྶ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ན ཨ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨི་ཙྪ་ཏི རཱུ་པཱ་དི ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཝཱ གཱ་ཧ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ཏྟཱ. ནཱ་པི ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཾ རུ་པྤ་ན་ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ན ཝི་ནཱ ཨི་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་གྒི པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཉྙཾ ཨི་ནྡྷ་ན་ཏོ ཨ་གྒིཾ ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ནཱ་པི ཨ་ན་ཉྙཾ. ཡ་དི ཧི ཨ་ཉྙོ སི་ཡཱ, ན ཨུ་ཎྷཾ ཨི་ནྡྷ་ནཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཨ་ན་ཉྙོ, ནི་དྡ་ཧི་ཏ་བྦཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཧ་ཀཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན ཝི་ནཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་ཏི, ན ཙ ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙོ, ནཱ་པི ཨ་ན་ཉྙོ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི ལ་དྡྷི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དཱི ‘‘ན ཧེ་ཝཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་ནྡྷ་ནོ་པ་མཱ ཏཱ་ཝ ཡ་དི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་པ་ལི༹་ཏྟཾ ཀ་ཊྛཱ་དི་ཨི་ནྡྷ་ནཾ ནི་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ་ཉྩ, པ་ལི༹་ཏྟཾ བྷཱ་སུ་རུ་ཎྷཾ ཨ་གྒི དཱ་ཧ་ཀ་ཉྩ, ཏ་ཉྩ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལོ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཙ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ཐ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཊྛཱ་དི་ཀེ པ་ལི༹་ཏྟེ ཡཾ ཨུ་སུ་མཾ སོ ཨ་གྒི, ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྷ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མྤི སི་དྡྷཾ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་གྒི་ནྡྷ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་གྒི ཝི་ཡ ཨི་ནྡྷ་ན་ཏོ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནི་ཙྩོ ཙ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི བྱཱ་ཧ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཀཱ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨཱ་པ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་པ་ནྣ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, པུ་གྒ་ལེ པ་ཊི་སི་དྡྷེ ཏ་ད་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་པི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དི་ནོ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཝི་ཏོ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་གྒ་ལ་དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ’’ཏི. པུ་གྒ་ལོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏ་ཐཱ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ‘‘སཱ་མཱི ནི་ཝཱ་སཱི ཀཱ་ར་ཀོ ཝེ་ད་ཀོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཧི པ་རི་ཀ་པྤ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི, ‘‘ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་པུ་གྒ་ལོ་ཏི ཨ་ན་ནུ་ཡོ་གོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཀུ་སུ་མ་སྶ ར་ཏྟ་ནཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ ‘‘ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ པུ་ན ‘‘ན ཧེ་ཝཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ལེ་སོ. ཝ་ཉྫྷཱ་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཏཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙཱ་ན་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ན་ནུ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠོ.
ཡཾ་ཀཱ་ར་ཎཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཝཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ་ནི, ཏཱི་ཧི་པི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ ཏཱི་ཧི་པི ཏ་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ཙེ ན་ཏྠི ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱུ་ཙ་ནེ་ན ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཾ མ་གྒ་ཕ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ན་ཉྩ ཨེ་སེ་ཝཱ་ཏི ཨི་ད་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷི…པེ… ཕ་ལཾ ཝཱ’’ཏི.
‘‘ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ན’’ནྟི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏི་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཉེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་ཏིཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟི ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཨ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཀཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་དི་ནོ. ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ཧི ཏཾ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སུ་ཏྟཝ་སེ་ན (མ. ནི. ༡.༡༦༣, ༡༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ. ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི ཙ་ཀྑུཾ བྷཱུ་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ-ཀཱ་ར་སྶ པ་ཀ་ཊྛ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་རཾ…པེ… པ་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ནེ་ཏཱ ནི་ནྣེ་ཏཱ.
‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ན་ཝུ་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀུ་ནྟཱ པ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་ས་ཉྩ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་པི ཀི་ཉྩཱ་པི ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་པ་དཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི, ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ་ན པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ སེ་ས་ཏྟི་ཀ་དུ་ཀ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་པ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ན་ཡ་ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨི་ཏ་ར་ཏྟི་ཀ་དུ་ཀ་པ་དཱ་ནི་པི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ བྷ་ཝ་ཏི.
སོ ཙ དྷ་མྨོཏི ‘‘ཏ་ཡོ ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༠༦༠) པུ་རི་མཱ་ཡ པུ་རི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཙྪི་མཱ པ་ཙྪི་མཱ ཨ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་མཱ་ནེ་ནྟཱི’’ཏི་ས་དྡ་སྶ པ་ཊ་པ་ཊཱ་ཡ་ཏི-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ ས་དྡ་ན་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨཱུ་ན་པ་ཀྑི་པ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཀཱ་པ་ན་ཡ་ནེ་ན ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷ ཨཱུ་ན་པ་ཀྑི་པ་ནེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པཱིཏི ‘‘པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ.
བ་ལ་ཝ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ཝེ་གེ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན. བ་ལ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ཝེ་ག་སྶ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཀྑེ་པ་ན་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ. ག་མྦྷཱི་ར་མེ་ཝ ག་མྦྷཱི་ར་ག་ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ནི་ར་ཝ་སེ་སེ་ནཱཏི ན ཀ་ཉྩི ཨ་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ. པ་ཉྩ་ཁཱི་ལ་ར་ཧི་ཏེ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ཙེ་ཏོ་ཁཱི་ལ་ར་ཧི་ཏེ་ན.
ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཀེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཀི་ལེ་ས་ས་ཏེ་སཱུཏི ‘‘ཛཱ་ཏི་མ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ཏེ་ས་ཏྟ་ཏི, ‘‘ཀོ་དྷོ ཙ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཚ་ཏྟིཾ་ས, ‘‘ཏཱི་ཎི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩཱ་དྷི་ཀཾ ས་ཏཾ, ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཚ་པྤ་ཉྙཱ་ས, ‘‘པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ཏི, ‘‘ཚ ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཚ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི, ‘‘ས་ཏྟ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས, ‘‘ཨ་ཊྛ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི, ‘‘ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཝ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི, ‘‘ད་ས ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཀེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཀི་ལེ་ས་ས་ཏེ་སུ. སེ་སཱ ཏེ་ན་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཾ ཚ་ས་ཏཾ ཀི་ལེ་སཱ. ཏེ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཱ་ཧི དྭཱ་ས་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛཱི་ཧི ས་ཧ པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་སཱ་དྷི་ཀཾ ས་ཏྟ་ས་ཏཾ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཙུ་དྡ་སེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལཱ, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཙུ་དྡ་ས ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཨུ་པ་ཙ་ཡཱ་དི་དྭ་ཡཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི རཱུ་པཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ཨ་སཱི་ཏི དྷ་མྨཱ, ཨི་མེ་སུ བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡེ ཨེ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ ཨེ་ཀཱུ་ནཱ་སཱི་ཏི, བཱ་ཧི་རཱ ཨེ་ཀཱུ་ནཱ་སཱི་ཏཱི་ཏི ས་བྦེ་པི ཨ་ཊྛ་པ་ཉྙཱ་སཱ་དྷི་ཀཾ ས་ཏཾ ཧོ་ནྟི. ཨི་མེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ད་ས་ནྣཾ ད་ས་ནྣཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་དྷི་ཀཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་པ་ཉྙཱ་ས ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནི, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, ལ་ཀྑ་ཎ་རཱུ་པཱ་ནི ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ཏི དྷ་མྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྙཱ་ས་ས་ཏཾ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ད་ས ད་ས ཀི་ལེ་སཱ་ཏི་པི དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཾ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ནི ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱུ་པ་ག་དྷ་མྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྙཱ་ས་ས་ཏཾ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ད་ས ད་ས ཀི་ལེ་སཱ་ཏི་པི དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – དྭཱ་ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ པ་ཋ་མེ ཚ ཀི་ལེ་སཱ, དུ་ཏི་ཡེ ས་ཏྟ, ཏ་ཏི་ཡེ ཚ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་ཏྟ, པ་ཉྩ་མེ ཚ, ཚ་ཊྛེ ས་ཏྟ, ས་ཏྟ་མེ ཚ, ཨ་ཊྛ་མེ ས་ཏྟ, ན་ཝ་མེ པ་ཉྩ, ད་ས་མེ ཚ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ པ་ཉྩ, དྭཱ་ད་ས་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ས་བྦེ དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏི, ཨི་མེ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྩ་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ཊྛི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནི, མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀཱ པ་ན ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏི དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི་པི དྭཱ་ན་ཝུ་ཏི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཨ་དྷི་ཀཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ, ཨ་ཝ་སེ་ས་རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀཱ སེ་སཱ ཙཱ་ཏི ད་ས, ཏེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་བྷེ་ད་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི, པ་ཉྙ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏི དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏི ཀི་ལེ་སཱ་ཏི དྭཱ་ད་སཱ་དྷི་ཀཾ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ དྭཱ་ད་ས་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ པ་ཋ་མེ ཝཱི་ས་ཏི དྷ་མྨཱ, དུ་ཏི་ཡེ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི, ཏ་ཏི་ཡེ ཝཱི་ས་ཏི, ཙ་ཏུ་ཏྠེ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི, པ་ཉྩ་མེ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི, ཚ་ཊྛེ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི, ས་ཏྟ་མེ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི, ཨ་ཊྛ་མེ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི, ན་ཝ་མེ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི, ད་ས་མེ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ སོ་ལ༹་ས, དྭཱ་ད་ས་མེ སོ་ལ༹་སཱ་ཏི ས་བྦེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ས་ཏཱ་ནི, ཨི་མེ ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཚ་ཏྟིཾ སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ ས་ཏཱ་ནི, ས་བྦེ སོ་ལ༹་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏཱ་ནི ཙ ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཏ་རེ་སནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་མ་ས་ན་ཏོ. ཁེ་པ་ནེཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནེ. ‘‘དི་ཡ་ཌྜྷ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧ་སྶཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་མ་ས་ནཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཁེ་པ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་ཀེ, ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏཱི་ཏ་ཏི་ཀ་ཏི་ཀེ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ད་སྶ་ནཱ་དི་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ཧི ནི་ར་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ན བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨི་དཾ ‘‘ཧི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཀ་ཐ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ ན བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཧི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ. ‘‘ན ཧ་ཉྙ་ད་ཏྠ་ཏྠི་པ་སཾ་ས་ལཱ་བྷཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨ་ཏྟ་ཏྠོ ཝཱ པ་ར་ཏྠོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ནི. ༦༩) ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ཏྟ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ སུ་ཏྟཾ སཱུ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་ཀཱ ཧི པ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དཱ ཧི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ, ཏ་ཏོ པ་རེ ཚ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དཱ, པ་ཙྪི་མ་ཀཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་ཏྠ དུ་ར་དྷི་ག་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ཨ་ལ་དྡྷ་གཱ་དྷོ ག་མྦྷཱི་རོ, ན ཝི་ཝ་ཊོ གུ་ལ༹ྷོ, མཱུ་ལུ་ད་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པཾ་སུ་ནཱ ཨ་ཀྑ་ར་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ་དི་ནཱ ཏི་རོ་ཧི་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ, ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ ནེ་ཡྻོ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ནཱི་ཏོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. པ་ར་མ་ཏྠོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཝཱ. སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ནི ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༡༢༤༢), ‘‘ས་ཀ་ཝཱ་དེ པ་ཉྩ་སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟ-ས་དྡོ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ སཱུ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱཏི ཨི་ད་མྤི ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ས་མྤཱ་པ་ནེ སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ས་ན་པ་དྷཱ་ན་ཏཱ་པི. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨེ་ཧི.
ར་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ར་ཏྟི་རཱ་ཛ་ཝི་ན་ཡེ་སུ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཨ་བྷི་ར་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ར་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི ཙ ཉཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཀོ ཨ་བྷི-ས་དྡོ་ཏི? ན, ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི ཨ་བྷི-ས་དྡ་ཝི་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ལ་ཀྑི་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ར་ཏྟི་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝཱ་ཙ་ཀ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་ཀྑི་ཏ་ས་དྡ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཨ་བྷི-ས་དྡོ ལ་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡ་ས་དྡ་སྶ པ་ན ཨ་བྷི་པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ཡ ས་མཱ་ས་སི་དྡྷི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ ཧི ནི་པཱ་ཏཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་བྷེ་དོ ཙ ས་དྡཱ་ནཾ པ་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡོ་ཏི.
ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ས་ནཱ་ད་ཡོ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་དི་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ན ས་ནྟི, ཨཱ་ཎཱ་ད་ཡོ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ དེ་ས་ཀཱ་དི་ཨ་དྷཱི་ནཱ་ཏི ཏཾ་ཏཾ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཎཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧཱ་དྷཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླ་ཡོ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཝོ་ཧཱ་ར་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་ནི ཙ ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀཱ་དྷཱི་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཎཱ་དི་ཝི་དྷི་ནོ དེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་མྤི སཱ་ས་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏ་ཐཱ་ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་སི་ཏ་བྦ…པེ… ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་ར་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏ་བྦཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཀ་ཐ་ནཾ ས་ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶ…པེ… ཀ་ཐཱ’’ཏི. ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དཱིཏི ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ནི་སྶ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཀོ་ས་ར་ཀྑ་ཎཱ་ནི. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཱ་དཱིཏི པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡོ.
ཏ་ནྟི་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ’’ཏི. ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ས་མུ་ཁེ་ན, ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ཝི་ན་ཡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྷ་མྨོ ཧི ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏེ་ས་ཉྩ ཝི་ས་ཡོ ཨ་ཏྠོ, དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ ཙ དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཉྩ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་ཉྩ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨནྟི ཙ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་པི ཧི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་ཝི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་བྷི་ལཱ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན དེ་ས་ནཱ་ས་དྡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཏཾ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ས་དྡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ. ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཧི ས་དྡོ དེ་ས་ནཱ་ཏི. ན་ནུ ཙ ‘‘དྷ་མྨོ ཏ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ དྷ་མྨ་སྶ་པི ས་དྡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ན སི་ཡཱ་ཏི? ན, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ བོ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་དྡ་པྤ་བ་ནྡྷོ དྷ་མྨོ, པ་ཙྪཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཏ་ད་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཀོ ས་དྡོ དེ་ས་ནཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་དྡ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ དེ་ས་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནནྟི ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མཱ་ཧ. སོ ཧི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏཾ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. དེ་སཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དེ་ས་ནཱ. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན, པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏི, ཨ་བྷི་ས་མཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ན ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ་ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏཱ, ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་པ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝི་ས་ཡི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀཱ་ར་ཎེ ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཏེ དྷ་མྨཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ…པེ… ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠནྟི ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ. ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་སྶ ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་དྡཱ་ན་ས་ངྒ་ཧཱ་དི་བྷེ་དོ ས་ངྒཱི་ཏོཏི པཱ་ཋོ ཡུ་ཏྟོ, ‘‘ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ’’ཏི པ་ན ལི་ཁ་ནྟི. པུ་རི་མཾ ཝཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱཏི བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ བྷུ་མྨཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ. པི་ཊ་ཀཱ་དཱིཏི པི་ཊ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་ངྒ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒེ་སུ སུ་ཏྟ་ངྒ་མེ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ‘‘ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྩ སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་པ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ, གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ཝཱ སི་ཡཱ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ་སྶ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་པ་དེ་སཱ་ན་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
སུ་ཏྟ་ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷི, ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ པ་རེ;
ས་ནི་མི་ཏྟཱ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ, ས་ཧ་ཏཱ་ཉྙེ་ན ནཱ་ཉྙ་ཏོ. (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ);
ས་བྦ་སྶ་པི ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ནེ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡེ་ཊྛཱི’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར). ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ (པཱ་ཙི. ༡༢༤༢) ས་ཀ་ཝཱ་དེ པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཙ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ, ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་སུ པ་ན གེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ ཏེ་ན ཏེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི གེ་ཡྻ་སྶ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. ལོ་ཀེ་པི ཧི ས་སི་ལོ་ཀཾ ས་གཱ་ཐ་ཀཾ ཝཱ ཙུ་ཎྞི་ཡ་ག་ནྠཾ ‘‘གེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ པ་ན ས་ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ. པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྷི བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་གཱ་ཐ་ཀཱ་ན་མྤི པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ པ་ན ས་ཏཱི’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་པ་དཱ་དཱི་སུ ཀེ་ཝ་ལཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟེ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀ་གཱ་ཐཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ གཱ་ཐཱ་ཨུ་དཱ་ན་ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི་པི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀེ་སུ ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ. ས་ཏི་པི པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟེ ཙ ཀེ་སུ་ཙི སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཝེ་ད་སྶ ལ་བྷཱ་པ་ན་ཏོ ཝེ་ད་ལླ་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་སུ གེ་ཡྻཱ་དི་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ སུ་ཏྟ་ངྒ་ཏོ པ་རེ གེ་ཡྻ་ངྒཱ་ད་ཡོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ གེ་ཡྻ་ངྒཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ཏཾ སུ་ཏྟ་ངྒཾ ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི.
ན་ནུ ཙ ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི སུ་ཏྟ་ངྒཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ་ཏི? ན, སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. སོ་དྷི་ཏ་ཉྷི པུ་བྦེ གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ ས་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི. ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ’’ཏི, ཏཾ ན, ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཧི མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ན ཧི ཏཱ་ནི དྷ་མྨ་པ་ད་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཀི་ནྟུ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀ་ནྟི ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ཝཱ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ད་པི ན་ཏྠི. ཡ་སྨཱ ས་ཧ་ཏཱ་ཉྙེ་ན. ས་ཧ གཱ་ཐཱ་ཧཱི་ཏི ས་གཱ་ཐ་ཀཾ, ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཧོ་ཏི, ན ཙ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ གཱ་ཐཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཡོ ‘‘ས་ཧ གཱ་ཐཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི. ཡ་ད་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་པྤ་དེ་སཱ་ནཾ གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ད་པི ན, ཨ་ཉྙ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏཱ གཱ་ཐཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨ་ཏོ ན ཏཱ་ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ གེ་ཡྻ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཛི་ན་སཱ་ས་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ. པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བྷཱུ་མི པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཝ་ཏྠཱ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཧེ་ཏུ ཝཱ. ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༡-༡༢) ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་མི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཝེ་ད་ཡི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ (སཾ. ནི. ༥.༡༡-༡༢). པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏ་དུ་པཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི. པ་ར་ཝཱ་དི་ཙོ་ད་ནཾ པ་ཏྭཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ར་ཝཱ་དི་ཙོ་ད་ནཾ པ་ཏྭཱ. ཨ་དྷི་ག…པེ… རཱུ་པེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦོ ཙ སོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་དེ་སེ་ཏ་བྦོ, སོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨོ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ན་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི ཨ་དྷི་ག་མ་ནི་དཱ་ནཾ. དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དི་ཡེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ནི་དཱ་ནཾ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ནི་དཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟེ ཝཱ དེ་སི་ཏེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩེ་ཧི ས་ཀ་ལཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་ད་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་ཚ་ཀྐེ་སུ ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏེ་སུ པ་རི་པཱ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་སུ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏཱི་སུ པུ་ཉྙཱ་དི་ས་མྦྷཱ་ར་ས་མྦྷ་ར་ཎཾ, ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཡོ དེ་སི་ཏཱ་ཏི? ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
སུ་མེ་དྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཏ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཡྻ་ཏོ ཝཱ ས་དི་ས་ཏོ ཝཱ ད་ཧ་ནྟོ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ སུ་མེ་དྷ་པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཏ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཧི ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་པ་སེ་ཧི ཨ་ས་མོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ནི་ཙྩཱ་བྷི་མ་ཏཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ས་སྶ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་སྶ ས་སྶ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨུ་པ་པཱ་ར་མཱི་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ. ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ནཱཏི པཱ་ར་མཱི་པ་ཝི་ཙ་ཡ་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན. མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཉྷི ཏཾ ཉཱ་ཎཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཨཱ་དྷཱ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ཏཾ. ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་དྡྷ་གོ་ཙ་རཱ. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི པ་ད་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལཱི་ན་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ལཱི་ན་ཏཱ་ཏི ཙ ས་ངྐོ་ཙོ ཝཱི་རི་ཡ་ཧཱ་ནི ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་སཱ མེ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མཱི’’ཏི.
ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.