༩. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥༢. ན་ཝ་མེ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེཏི ཨ་ནྟ་རེ གྷ་རཱ་ནི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་ནྟི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་པྤ་ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པིཾ་སུ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. དུ་བྦ་ལ་ཙོ་ལཱ༹ དུ་ཙྩོ་ལཱ༹ ཝི་རཱུ་པ་ཙོ་ལཱ༹ ཝཱ, དུ་ཙྩོ་ལ༹་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ལཱུ་ཁ་ཙཱི་ཝ་རཱ.
༦༥༣. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱ’’ཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦེ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ’’ནྟི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡོ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱཏི ཨུ་པ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཝ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཝ་སི་ཏྭཱ. ‘‘ཡེ་ན ཡ་སྶ ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ, དཱུ་ར་ཊྛ་མྤི ཙ ཏ་སྶ ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྶ…པེ… ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་མ་སྶཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཝ་སྶ’’ནྟི པ་ད་སྶ. ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱཏི ཋ་པེ་ཡྻ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ས་ཀ་ལཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ ཧི ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ་པི ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ པ་པ་ཉྩེ་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎནྟི ‘‘ཨུ་པ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཝ་སྶི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ. ཏ་སྶ་པཱིཏི ‘‘ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཝི་བྷ་ངྒ་པ་ད་སྶ. ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཙ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ’’ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ན གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏ་གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེཔི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༡) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་བྦ་པ་ཋ་མནྟི གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་དི་སཱ་བྷཱ་ག་ཏོ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ. ཏཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཏཾ པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དིཾ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན པ་ན ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ མི་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ་པི གཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ མི་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏི་ཀནྟི ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནུ་ནཱ པ་ཉྩ་དྷ་ནུ་ས་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ མ་གྒཾ པི་ད་ཧ་ཏཱིཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་གྒཾ པི་ད་ཧ་ཏི. དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙོ་རོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ་སྶ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི.
‘‘སཱ་ས་ངྐཱ་ནཱི’’ཏི ས་མྨ་ཏཱ་ནཱིཏི ཙོ་རཱ་ནཾ ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་སཱ་དི་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘སཱ་ས་ངྐཱ་ནཱི’’ཏི ས་མྨ་ཏཱ་ནི. ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བ་ལ་ཝ་བྷ་ཡཱ་ནཱིཏི ཙོ་རེ་ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏ་ཝི་ལུ་ཏྟཱ་ཀོ་ཊི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བ་ལ་ཝ་བྷ་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡ་ཏྲ ཧི པི་ཎྜཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ས་ངྐཾ ཝཱ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སི་ཡཱ ཙ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཡ, ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མ་ན་ཀི་ཙྩེ ས་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ. ཏེ་ན ཙ ‘‘པུ་ན གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ གོ་ཙ་ར་གཱ་མ་ཏོ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་དི་སཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཚཱ་ར་ཏྟ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. བྷ་ད་ནྟ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏེ་ན –
‘‘ཡཾ གཱ་མཾ གོ་ཙ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ ཝ་སེ;
ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཏཾ, མཱ་ས་མེ་ཀ་ནྟུ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ས་ནྟ་སྶ, ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ མ་ཏཾ;
ཨ་ཡ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ’’ཏི.
‘‘ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀོ་ས་མྦ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་མྨུ་ཏི ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱཏི ཝུ་སི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ.
སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.