༢. ཀོ་སི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༤༢. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཀོ་སི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀོ་ས་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཀོ་ས་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཀོ་སི་ཡཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀོ་སི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ, ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡཱ. སཾ་ཧ་ན་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཏོ, ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀནྟི ཀོ་སི་ཡ་ཏ་ནྟུ་ནཱ མི་སྶཾ. ‘‘ཨ་ཝཱ་ཡི་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙེ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ར་ཎེ་པི ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་བྷོ་གེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཝ་མྤི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཏེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏེ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀོ་སི་ཡ་མི་སྶ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྠ་ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་རཱ་པ་ནཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀོ་སི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༤༧. སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ༹་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༣. དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༢. དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན དྭེ བྷཱ་གཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི ཨ་ཡཾ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་ག་དྭ་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ སུ་དྡྷཾ གོ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཾ ས་མེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀེ ཨོ་དཱ་ཏེ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ གོ་ཙ་རི་ཡེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘དྷཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ དྭེ ཏུ་ལཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི. ན ཧི ལོ་མེ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ག་ཎེ་ཏྭཱ་ཝ དྷཱ་ར་ཡི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཀིཾ ཏུ་ལཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ – ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པུ་བྦེ ཏུ་ལཱ་ཡ དྷཱ་ར་ཡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ལོ་མཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྭེ ཏུ་ལཱ ནཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ, ཨཱུ་ན་ཀ་ཏ་རཱ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡུཾ.
དྭེ་བྷཱ་ག་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༧. ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ‘‘ཡེ་སཾ ནོ ས་ནྠ་ཏེ དཱ་ར་ཀཱ ཨུ་ཧ་ད་ནྟི་པི ཨུ་མྨི་ཧ་ནྟི་པི, ཡེ་སཾ ནོ ས་ནྠ་ཏཱ ཨུ་ནྡཱུ་རེ་ཧི་པི ཁ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་པ་དཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཧ་ད ཀ་རཱི་སོ་སྶ་གྒེ, མི་ཧ སེ་ཙ་ནེ་ཏི པ་ནི་མ་སྶ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙྩ་མྤི པ་སྶཱ་ཝ་མྤི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ་སུ ས་ནྠ་ཏཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཚ་ཊྛེ ཝ་སྶེ པ་རི་པུ་ཎྞེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ་སུ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ.
ཚ་བྦ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༦༥-༦. ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱིཏི ས་ཙེ སཱ ཀ་ཏི་ཀཱ མ་ནཱ་པཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ནཱ་པ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ས་ནྡི་སྶི་སྶ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་མ་ནཱ་པཱ, ཨ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་ཡ ས་ནྡི་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་ངྒཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་དྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, སེ་སཱ་ནི་པི ཏེ ས་མཱ་དི་ཡིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ནྠ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ.
༥༦༧. ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀིཾ ནི་སི་ནྣ་ཉྩེ་ཝ ནི་པ་ནྣ་ཉྩཱ’’ཏི. ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟནྟི སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཏཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ར་ཎེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཙེ ནི་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ པ་ན ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ནཱ་མ ནི་སཱི་ད་ན་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ, ནཱ་ཉྙ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ནི་སཱི་ད་ནཾ ནཱ་མ ས་ད་སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ་སྶ ‘‘ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཏི་སྶོ ད་སཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཧི ད་སཱ་ཧི ས་ད་སཾ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༣༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ནི་སཱི་ད་ནཾ ནཱ་མ ས་ད་སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ས་ནྠ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ས་ནྠ་ཏཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཝཱ་ཡི་མཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ, ནི་སཱི་ད་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཀ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཙ ན་ནྟ་ཀཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༧༡. ཨེ་ལ༹་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ཨཱ་སུ་མྦྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སུ་མྦྷཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཀི་ལ་ནྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀི་ལ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཏེ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན དྷ་མྨེ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མནྟི ཙ ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ དེ་ས་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༥༧༢. ས་ཧ་ཏྠཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ས་ནྟེ ཧཱ་ར་ཀེཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཧཱ་ར་ཀེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཏི་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཧ་ཏྠཱ ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ བ་ཧི བ་ཧི་ཏི་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ བ་ཧི པཱ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཧ་རི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཧ་ཊ་ཏྟཱ ཙ. ས་ཏི་པི ཧི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨ་ཉྙོ ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཋ་པི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱཏི ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ. ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཧ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཋ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ པ་ན སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཋ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏཱིཏི ‘‘ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ན ས་མེ་ཏི.
ས་ཙེ སཱ་མི་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཧ་རཱ་པེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ག་ཙྪ་ནྟེ་པཱིཏི ག་མ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཡཱ་ནེ་པི. ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟོཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟོ. ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ-གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙཾ ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་སྶ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༥༧༥. ‘‘ཏཾ ཧ་ར་ནྟ་སྶཱཏི པུ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ངྒེ་སུ ‘‘པ་ཋ་མ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ ས་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ན ས་མེ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཧི ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟ་སྶ པུ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་མྦ་ལ་ཀོ་ཛ་ཝཱ་དི་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་མྤི. པ་ཀ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ལ་གྒ་ལོ་མཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛ་ནེ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ནུ་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ནྟ་རེ ཨ་གྷ་ཊྚ་ན་ཏྠཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི. པ་ཀྑི་ཏྟནྟི ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ. ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁཾ ནཱ་མཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་ཏཱ, པ་ཋ་མ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཡཱ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཾ, ཨ་ཝཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༧༦. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
༨. རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༣-༥༨༤. རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོཏི ས་ཏྠུ་ནཱ ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞོ. ས་ཏྠུ་ནོ ཝ་ཎྞོ ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ, ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ ཝ་ཎྞོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷ་པ་ད་ལོ་པཱི་ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ནཱ་མ ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ. རུ་ཀྑ་ཕ་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཡོཏི ཏི་ནྟི་ཎི་ཀཱ་དི་རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཕ་ལ་བཱི་ཛེ་ན ཀ་ཏོ. ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷེ་དཾ ས་བྦ་མྤི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་མཱ་ས་ཀོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ.
ག་ཎྷེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ཝཱ ནི་པྤ་རི་གྒ་ཧཾ དི་སྭཱ ས་ཡཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ མ་མ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཋི་ཏཾ ཝཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ན སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘སཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. པ་ར་ཏོ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ ཀ་པྤ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན དུ་བྦི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ་པི ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ན ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཙེ, ན་ཏྠི པ་རི་བྷོ་གུ་པཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྷི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛ་མྤི ས་བྦེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ནི་སྶ་ཊྛཾ ཝི་ནཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ན ཏེ་ན ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ’ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཏྟ་བྷཱ་གནྟི ཨི་དཾ གི་ཧཱི་ནཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཏོ་པི སོ་ཡེ་ཝ བྷཱ་གོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏེ་ན ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ དེ་ནྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙཱུ་ལ༹་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཏྟ་བྷཱ་ག་ཏོ ཧ་རི་ཏྭཱ. ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨནྟི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཏོ ག་ཧི་ཏ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཙེ ག་ཧི་ཏཾ, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཚཱ་ཡཱ་པཱིཏི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཚཱ་ཡཱ་པི. པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱཏི གེ་ཧ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཚཱ་ཡཱ་ཡ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ གེ་ཧཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་གྒེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ མ་གྒོ ན་ཏྠི, མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀཱི་ཏཱ་ཡཱཏི ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀཱི་ཏཱ་ཡ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘ཨ་ཏི་བ་ཧུ ཨེ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙཾ, ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛྫེ་ཝ ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཋ་པཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ས་ངྒྷོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༥༨༥. པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟེ་ན པཱ་ཏེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ནི་ར་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ར་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཉཱ་ཏེ་པི་སྶ གཱུ་ཐཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ནི་ར་པེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཨ་ན་ར་ཧ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ས་ནེ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ. དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་མྤི སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཙྩཱ་གོ, ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་རཱ་ནཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་ཏོ. ཨི་ཏི ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ཙ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ. ཨི་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེཏི ཀཱ་ཡ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ…པེ… པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ་ཝ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཧི་ཡྻོ ཡཾ མ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ སཱི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ…པེ… ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ, ཧི་ཡྻོ ཡོ མ་ཡཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཏྟོ, སོ ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཙེ ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ, ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེཏི པ་ཝེ་སེ པ་ཝེ་སེ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཨི་དྷ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱིཏི ཡ་དི་པི དྭཱི་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཡུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི. ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ས་ཏི་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ པ་ཙྩ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི་པཱི’’ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན.
ན་ནུ ཙ ‘‘པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་སྶ ཙ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – པུ་རི་མེ་སུ ཏཱ་ཝ ཏཱི་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཝི་སེ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ, གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ཡ་ཐཱ ཝ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ གོ་པི་ཏེ ཏ་སྶ ཕ་ལཱ་ནི་པི ར་ཀྑི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལེ ར་ཀྑི་ཏེ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་མྤི ནི་པྥ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ སཱི་ལཾ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ པ་ན པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་པུ་རི་མ་ཡཱ་མཱ་དཱི་སུ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ་པི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨི་ད་མེ་ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན ས་བྦཱ་པི སུ་དྡྷི་ཡོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧི སུ་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སུ་དྡྷི, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ དེ་ས་ནཱ་ཝ སུ་དྡྷི དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷི. ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ་པི ཙེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཚི་ནྣ་མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ན ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཏཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སི་ཊྛོ སཾ་ཝ་རོ་ཝ སུ་དྡྷི སཾ་ཝ་ར་སུ་དྡྷི. དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ཊྛི ཨེ་ཝ སུ་དྡྷི པ་རི་ཡེ་ཊྛི་སུ་དྡྷི. ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ སུ་དྡྷི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་དྡྷི. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ སུ་དྡྷཱི་སུ ས་མཱ་ས་ན་ཡོ. སུ་དྡྷི་མ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ དེ་ས་ནཱ སུ་དྡྷི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན པུ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. པ་ཧཱ་ཡཱཏི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ, ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན དཱ་ཡཾ, ཏཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི དཱ་ཡཱ་དཱ, ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཙ པ་རི་བྷོ་ག་ས་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཀཱ. དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀནྟི –
‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ. ཨ་ཏྠི མེ ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ, ‘ཀི་ནྟི མེ སཱ་ཝ་ཀཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༩) –
ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཉྩ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ སཱ་དྷ་ཀཾ.
ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ར་ཝ་ས་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གེ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མི་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་རི་བྷོ་ག་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མྤི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་ནོ་ར་ཐཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏེ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་ས་བྱཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་མི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ, སོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་ཎ་ཎྱ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་དེ་སཾ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཡུ་ཏྟོ ལོ་ཀ་ཏོ ནི་སྶ་རི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨཱ་ཎ་ཎྱ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝཱ་ཡཾ པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཨི་དྷ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟོ, དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. སཱི་ལ་ཝཱ་པི ཧི ཨི་མཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སེ་ཀྑོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་བྦེ་སནྟི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་ཉྩ.
ཀ་ཐཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨི་མེ པ་རི་བྷོ་གཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི? ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཡོ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ས་ལླེ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་གེ་དྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ལི་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ, སོ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ པ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ མ་ནོ་ར་ཐ་སྶ ཨ་ཝི་རཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི ཏ་སྶ སེ་ཀྑ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ. སེ་ཀྑ་སུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ.
ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ལ་ཛྫི་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ. ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ངྐཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ད་ཡོ. སོ་པི ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ཡོ པ་སྶ་ཏི, ཏེ་ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ ཨ་ལ་ཛྫཱི་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ལ་ཛྫི་ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘ཨ་ལ་ཛྫཱི་པ་རི་བྷོ་གོ’’ཏི ཨི་དཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་དྷ་མྨི་ཡོཏི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣོ. དྷ་མྨི་ཡོཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣོ. ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དེ་ཏཱིཏི བྷ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་ས་ལཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ལ་ཛྫཱི ཨ་ལ་ཛྫིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི…པེ… ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ པ་ན སཱ་ས་ན་སྶ སོ་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ‘‘སོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་དྡེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཐེ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་པོ ཀི་རཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེཏི མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ.
༥༨༦. རཱ་ཛོ་རོ་དྷཱ་ད་ཡོཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ད་ས་ནྟེ བ་དྡྷ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ དི་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ, ཏ་ཏོ ནེ་ཝ རཱུ་པི་ཡཾ དི་ནྣཾ, ནཱ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏཾ པ་ན དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཏེ ཙེ དཱ་ཡ་ཀཱ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀི་ཎི་ཏྭཱ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཏ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པུ་ཉྙ་ཀཱ་མེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ…པེ… རཱུ་པི་ཡེ ཨ་རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཝ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཏོ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ. ཏེ་ན ཡ་དི ཏེ དཱ་ཡ་ཀཱ ནོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, དཱ་ཡ་ཀེ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ, ས་ངྒྷེ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཝ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་སྶཱ་ཧཱིཧི ཨི་མི་ནཱ གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀེ་པི ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝི་དྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནཱིཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནི. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
རཱུ་པི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༨༧. རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཨི་དྷ རཱུ་པི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེཏི སཱ་དི་ཏ་རཱུ་པི་ཡ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ, ཨ་སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡེ་ན གཱ་ཧེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ.
༥༨༩. ག-ཀཱ་ར་སྶ ཀ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་སཱུ་པ་ཀ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ གྷ་ན་ཀ་ཏནྟི པི་ཎྜཾ ཀ་ཏཾ. ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ས་ཏྠུ་ཝ་ཎྞོ ཙ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཙ…པེ… ཡེ ཙ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་མུ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱིཏི ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀཾ ཝ་ད་ཏི. རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱིཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ‘‘རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི ཨ་རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཏྟི་ཀོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པི་ཡེ་ན རཱུ་པི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི རཱུ་པི་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་རཱུ་པི་ཡེ་ན རཱུ་པི་ཡ་ཙེ་ཏཱ་པ་ན་མྤི རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ་པི རཱུ་པི་ཡེ ས་ཏི རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨ་རཱུ་པི་ཡཾ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན རཱུ་པི་ཡ་པ་ཀྑེཏི ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ནྟེ་ན རཱུ་པི་ཡ་པ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ རཱུ་པི་ཡ་པ་ཀྑེ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨེ་ཀ་རཱུ་པི་ཡ་པ་ཀྑེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ རཱུ་པི་ཡ་པ་ཀྑེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་པི ཏཱ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ ཀ་སྨཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ…པེ… ཨ་རཱུ་པི་ཡེ་ན ཙ རཱུ་པི་ཡ་ཙེ་ཏཱ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཏ་ཏྠཱཏི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ཡེ་ཝ.
པུ་ན ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་པྤི་ཡོ ཀཱ་ཏུནྟི ཨི་དཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, གི་ཧཱི་ཧི པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ས་བྦེ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་པྤི་ཡོ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི པ་ན ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཏེ་ན ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ.
ཡེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི ཏེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་པྤི་ཡོ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏེ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་སྨཱ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀ་པྤི་ཡོ ཀཱ་ཏུ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ‘མཱུ་ལེ མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ, པ་ཏྟེ ཙ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣེ ཀ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཙ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་དི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཝ་སཱ་ན་ཝ་ཏྠུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛཾ ཀ་སྨཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཡོ པ་ན རཱུ་པི་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ…པེ… པ་ཏྟེ ཙ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣེ ཀ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཡ་དི ཏཾ ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ, ‘‘མཱུ་ལེ མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ, པ་ཏྟེ ཙ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣེ ཀ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་པ་རེ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ་པི ཡ་ཐཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘མཱུ་ལེ མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀཱ་ན’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ མཱུ་ལ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏུ, སེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཀ་སྨཱ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀ་སྨཱ སེ་སཱ་ནཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཏྟ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་མཱུ་ལ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་ཏྟོ སེ་སཱ་ན་མྤི ན ཀ་པྤ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཏེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་མཱུ་ལཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶ་ཊྛཾ སི་ཡཱ, ཏེ་ན ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་དཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་པ་ཏྟོ རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘མཱུ་ལཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་པ་ཏྟོ་པི ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛོ, སེ་སཱ་ནཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ནེ་ན ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ་ནེ་ན རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཏཾ, ན མཱུ་ལཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠེ པ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋི་ཏེ དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སོ པ་ཏྟོ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཏ་སྶ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཨ་ནི་སྶ་ཊྛོ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་ནི་སྶ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཙ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ ཀི་རཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨུ་དཱ་ཧ་ཊཱ་ནི. ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱིཏི ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ. ཨི་མ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་པྤི་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་དྷ་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
༥༩༡. རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པི་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཏེ་ན ཀ་ཐཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི? ན་ཡི་དཾ དུ་ཀྐ་རཾ, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ‘ཨ་རཱུ་པི་ཡེ རཱུ་པི་ཡ་ས་ཉྙཱི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ན་པ་དེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་དཾ ཏི་ཀཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝ་སཱ་ན་པ་ད་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མི་སྶི་ཏེ ཨ་ཝ་སཱ་ན་ཏྟི་ཀེ ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཙེ་ཏཱ་པ་ནཾ ནེ་ཝ ཨི་དྷ, ན ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ དྷ་ན་སྶ ཝཱ རཱུ་པི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཝ, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི.
རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༩༣. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ, ཨི་དཾ ན མ་ནཱ་པ་ནྟི པུ་ན དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༥༩༤-༥༩༥. ཀ་ཡནྟི པ་ར་བྷ་ཎྜ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ཝི་ཀྐ་ཡནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜ་སྶ དཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཀ་ཡི་ཏཾ ནཱ་མ པ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་ཀྐཱི་ཏ་ཉྩ པ་ར་སྶ ཧ་ཏྠེ དི་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཡི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན, ཝི་ཀྐཱི་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཀ་ཡི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི ཝི་ཀྐ་ཡི་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ པ་ར་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨི་མ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་ནཱཏི ཧི ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜཾ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་པ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ. ཏ་ཉྷི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ.
ཀཱ་མཾ སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀེ་པི ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་སྶ་པི པ་ན ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘མཱ་ཏ་རཾ པ་ན པི་ཏ་རཾ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཝི་སུཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ‘ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི དི་ནྣཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་སྶ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན’’ནྟི. ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ.
ཨི་མཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྷུ་ཏྟོ་སི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་སྨཱ ན ཀ་རོ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཏི་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ས་ཏི་པི པ་ན ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་བྷུ་ཏྟེཏི ས་པྤི་ཨཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཡེ་ན ཙ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ, ཨ་ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་ཏཱ, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ་པ་ཛྫ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཀོ་སི་ཡ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.