༡. ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༩. ས་མི་ཏཱ་ཝི་ནཱཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པེ་ན. གོ་ཏ་མ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེཏི གོ་ཏ་མ་ཡ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ བ་ཧཱུ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་སེ་པི ཁ་ནྡྷེ་པི ཀ་ཊི་ཡཱ་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ན པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ན་ཧཱ་ནཾ, ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ.
༤༦༠. ཨེ་ཀོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙ ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ ཙ པཱུ་ཛཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ པཱུ་ཛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཾ པཱུ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ པཱུ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པུ་ཙྪཱ་ཏི. སོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ཏི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཐེ་རཾ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན པཱུ་ཛེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཨུ་པྤ་ནྣ-ས་དྡོ ནི་པྥ་ནྣ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ནོ ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ནི་པྥ་ནྣཾ.
ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷཱ་པི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་མཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ མ་མཱ་ཡ་ཏུ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ཀ་ཐ་ནྟི? ན ཨི་དཾ མ་མཱ་ཡ་ནཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ན་ཝ་མཾ ཝཱ དི་ཝ་སཾ ད་ས་མཾ ཝཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ན་ཝ་མེ ཝཱ ད་ས་མེ ཝཱ དི་ཝ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཝཾ སི་ཡཱ. ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝུ་ཏྟ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. དྷཱ་རེ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཧཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༤༦༢-༤༦༣. ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིནྟི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷེ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ས་པ་ཊྚ་ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སཱུ་ཙི་ཡཱ པ་ཊི་སཱ་མ་ནནྟི ཨི་དཾ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་སྶ ས་མྨཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ནི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཨེ་ཏེ་ས་མྤཱིཏི ཝི་ན་ཊྛཱ་དིཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི.
ཀ་ཐི་ནེ ཙ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིནྟི ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ཙ ཨུ་བྦྷ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི དྭི་ནྣཾ པ་ལི་བོ་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ པ་ཉྩ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷོ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷོ ཙ ན ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧ་ཏོ པ་ར་མྤི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ ཧི ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རོ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཁོ་མནྟི ཁོ་མ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཁོ་མ་པ་ཊ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་ནི. སཱ་ཎནྟི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. བྷ་ངྒནྟི ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. བྷ་ངྒ་མྤི ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. དུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཊྚུ་ཎྞཾ སོ་མཱ་ར་པ་ཊཾ ཙཱི་ན་པ་ཊཾ ཨི་དྡྷི་ཛཾ དེ་ཝ་དི་ནྣ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཱི་ཏི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. དུ་ཀཱུ་ལཉྷི སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཏྟཱ. པ་ཊྚུ་ཎྞ་དེ་སེ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཊྚུ་ཎྞཾ. ‘‘པ་ཊྚུ་ཎྞ་ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཧི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཀོ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་མཱ་ར་དེ་སེ ཙཱི་ན་དེ་སེ ཙ ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི སོ་མཱ་ར་ཙཱི་ན་པ་ཊཱ་ནི. པ་ཊྚུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་དྡྷི་ཛཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཝ་དི་ནྣཾ, ཏཾ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དི་ནྣ་ཝ་ཏྠ་ས་དི་སཾ, ཏ་མྤི ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཧོ་ཏི ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ད་ཏྠིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ནཱ་མ ཨི་དཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏི་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༨-༣༤༩) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན དྭཱ་ད་ས་ངྒུ་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ལཾ ཝཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཡོ ཨ་རུ་ཎོཏི ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་ས་སྶ ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཨ་རུ་ཎོ. ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་ས་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཨ་རུ་ཎེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དི་ཝ་སས་དྡེ་ན ཧི ཏཾ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་རུ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ. བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ར་ཛྫུ་ཨཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཝེ་ཋེ་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཏི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ.
ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོཏི ས་ངྒྷཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟེ་ན. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ‘‘པ་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨཱ་མ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. པུ་ན པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ན་མཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པུ་ན དེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ སཾ་ཝ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. དྭཱི་སུ པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཝཱཏི དྭཱི་སུ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཉ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནེ་པཱིཏི ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ དཱ་ནེ་པི. ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ. ག་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ལཱི༹ཏི དྭཱི་སུ ཨི་མཱ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནེ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ…པེ… ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏོཏི ཨི་ཏོ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཏོ. ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཏོ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཾ ག་རུ་ཀ་ཏ་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི. ཨི་མཱ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི.
༤༦༨. ན ཨི་དྷ ས་ཉྙཱ ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ་པི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི, ཏ་སྶ་པཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་སྶ, ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་སྶ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན ཨི་དྷ ས་ཉྙཱ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ སེ་ས་ཏྟི་ཀེ་པི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཝི་ན་ཊྛཱ་དཱི་སུ་པཱི་ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏེ་སུ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ཁཱ་ཡི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ན་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་ས་མཱ་ཧ ‘‘པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཉྷི ན་ཊྛནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཝི་ལུ་ཏྟནྟི. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཡེ་ན ཧི པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠིཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ར་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨ་པ་ར་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏི. པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙི་སྶ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ན པ་ན ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༦༩. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུནྟི ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུནྟི ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཏ་སྨཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ, ཡ་དི ཏཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུནྟི ‘‘ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་གཱ་མི་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ, ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཉྩ ཏཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་དི་ནཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན་པི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱིཏི ཋ་པེ་མི, པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟེ་ན ཝཱ ཙཱ་ལེ་ནྟེ་ན ཝཱ. དུ་ཝི་དྷནྟི ས་མྨུ་ཁ་པ་ར་མྨུ་ཁ་བྷེ་དེ་སུ དུ་ཝི་དྷཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེཏི ཨི་དཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋི་ཏཾ ‘‘ཨི་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ནེ་ཏྠ ན ཀི་ཉྩི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ས་བྦ་ཏྠ ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ’’ཏི ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཝི་སེ་ས་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཾ. སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ‘‘སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི ཨི་དཾ དེ་ས་ནཱ་སཱི་ས་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཙ ཨི་དཾ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ.
ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧཱིཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་སྶ ཝི་སུཾ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨི་ད་ཉྩ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་ན པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་དཱ་ན་ཀི་ཙྩ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུནྟི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་པི ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ན ཏ་ཏྠ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར’’ནྟི.
ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ དཱི་གྷ་སོ ཚ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཝི་ད་ཏྠི་ཉྩ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན་པི, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཡུ་ཏྟོ་ཏི? ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཏི པ་ན ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨཱ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐི་ན་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཐི་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་པི ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ཏི པ་ད་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐི་ན་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྷི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཀ་ཐི་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ན ཏེ་ན ས་དི་སཱ་ཏི ཝ་སྶཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཀ་ཐཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཧེ་མ་ནྟེ་པི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ད་སཱ་ཧཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་པི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ད་སཱ་ཧཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ད་སཱ་ཧཾ པ་ན ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི, ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ པ་ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན་པི, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ན་ཏྠི, པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ གི་མྷེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ པ་ཙྪི་མེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟཾ. ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༣༢༣).
ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཉྷི ‘‘ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་དི ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཧེ་མ་ནྟཾ ས་མྤ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཀྑེ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ན་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ་པི ཙེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི དྭི་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ཙེ ཝ་སྶཱ་ནེ ཨ་པ་རཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མ་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟནྟི དཱི་གྷ་སོ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ དི་ཡ་ཌྜྷཱ, ད་སཱ ཝི་ད་ཏྠཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་མཱ་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟཾ. པ་མཱ་ཎི་ཀཱཏི སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ དཱི་གྷ་སོ ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཏི་རི་ཡཾ དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ. པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ‘‘ས་ཀིཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པུ་ན ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘ས་ཀིཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨི་དྷ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་པུ་བྦཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ‘‘ས་ཀིཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་དཾ ན ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨི་དཾ མཱ་ཏུ་ཡཱ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ, ཨི་དཾ མཱ་ཏུ་ཡཱ་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙི་ཏེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི སི་ཀྑཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་རེ ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ པ་ན ཝི་བྦྷ་མ་ནྟོ་པི ཡཱ་ཝ སི་ཀྑཾ ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧི གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི ཏ་སྶཱ ཝི་བྦྷ་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶ་མ་ཎཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ནཱཏི པ་ན ཨི་དཾ ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ལི་ངྒེ ཋི་ཏོ་ཝ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ལ་གྒ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ སུ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ. ས་ངྒྷ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི དྭཱི་སུ་པི ཨ་ནྟེ་སུ ས་ངྒྷ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, མ་ཧ་ནྟེ་སུ པ་ན ཏ་ཏོ པ་རེ་ན ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ས་བྦེ་སཱུཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ.
ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཡ་ཏོ ཚེ་ད་ན་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏཾ ན ས་མེ་ཏཱིཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མེ་ཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ སུ་ཏྟེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨ་ནྟོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ན་ཡོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྷི ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཚི་དྡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ་སུ སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཚི་ནྣེ་སུ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ཏཱ་དི་སཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རནྟི མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ན་མེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ. མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ. ཨཱ་ས་ནྣ་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ་པི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ས་ཙེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཀ་པྤ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. མི་ཏྟོཏི ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟོ. ས་ནྡི་ཊྛོཏི དི་ཊྛ་མི་ཏྟོ ནཱ་ཏི་ད་ལ༹ྷ་མི་ཏྟོ. ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཉྩ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་མཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ན ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི ས་ཙེ ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པུ་ན ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶཱཏི པ་ར་མྨུ་ཁེ ཋི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སུ་དི་ནྣཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ར་ཏོ ‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ དུ་དྡི་ནྣ་མྤི ‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’ཏི ཝུ་ཏྟེ སུ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ‘སུ་དི་ནྣ་མེ་ཝཱ’’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧཱིཏི ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧ་ཎ་སྶ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དཱ ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟེ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏེ པ་ཙྪཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་རོ ས་ཙྩ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པུ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏེ་ན དི་ནྣཾ ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི. ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟཾ ‘‘མཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ཛཱ་ཏི་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༡-༤༧༣. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཐཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཀ་ཐཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐེ་རོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༧༥-༤༧༦. ཨེ་ཝཾ ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རེ་ཧི ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷོ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་སཱུཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་སུ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘རུ་ཀྑོ ཚི་ནྣོ, པ་ཊོ ད་ཌྜྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༧༧-༤༧༨. པ་རི་ཁཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ས་མ་ནྟཱ ན་དཱི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་པི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི གྷ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི. གྷ་རཾ ནི་ཝེ་ས་ནུ་དོ་སི་ཏཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ, ན པ་ན པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ གྷ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༤༧༩. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘ས་བྷཱ་ཡེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྷཱ་ཡ’’ནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྷཱ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྷཱ-ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི ཧི ས་བྷཱ་ཡ-ས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་བྷཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙཱི་ཝ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ན་ཏྠི. ཡཾ ཏ་སྶཱ…པེ… ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་སྶཱ ཝཱི་ཐི་ཡཱ ས་མྨུ་ཁ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྷཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ནི་པི གེ་ཧཱ་ནི སཱ ཙ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ཧ་རི་ཏྭཱ གྷ་རེ ནི་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཏཾ ཝཱི་ཐིཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གྷ་རེ ནི་ཀྑི་པ་ཏི. པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེཏི གྷ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི གཱ་མ་ཏོ བ་ཧི ས་ནྣི་ཝི་ཊྛཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཋི་ཏཱ་ན་ཉྷི གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ གཱ་མ་པ་རི་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱ་པཱིཏི གཱ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ. པ་རི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཀུ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི.
༤༨༠-༤༨༧. ཨོ་ཝ་ར་ཀོ ནཱ་མ ག་བྦྷ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙོ ག་བྦྷོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་པཱ་སཱ་དོཏི ཙ་ནྡི་ཀ་ངྒ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ པཱ་སཱ་དོ.
༤༨༩. ས་ཏྠོཏི ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠོ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠོ ཝཱ. པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ་ན…པེ… ཋི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ་ནཱཏི གཱ་མ་སྶ ན་དི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ་ན. ན་དཱི་པ་རི་ཧཱ་རོ ཙ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝི་སུཾ ན་དཱི་པ་རི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ་ཡེ་ཝ ན་དཱི་པ་རི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠ་ས་མཱི་པེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ས་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ནཱ་མ ས་ཏྠ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༩༠. ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཁེ་ཏྟེཏི ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་སྨཱ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ ཁེ་ཏྟེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟ་དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ དྭཱ་ར་མཱུ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཁེ་ཏྟེ་པི ཝ་ས་ནྟེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ.
༤༩༡-༤༩༤. ‘‘ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ས་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝཱ ས་ཀ་ལོ ཨཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཀཾ གེ་ཧ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་རཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝཱཏི ཡ་དཱ མ་ཧཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་དཱ ཡཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཚཱ་ཡཱ ཕ་ར་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེཏི ཡཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟུཾ ས་ཀྐཱ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༤༩༥. ན་དིཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ནྟི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦནྟི ཨི་དཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ཉྩཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ན སཱ་རུ་པྤ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི་གཱ་མེ ཋ་པེ་ཏྭཱ…པེ… ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཡ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཋི་ཏ་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ག་མ་ནེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ‘‘ནི་སྶ་ཡོ པ་ན ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཧུ་ཏྟཾ ས་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ནི་སྶ་ཡོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་སྶཱ་ཧེ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ་པི ག་མ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ པུ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ར་ཏོ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཋ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘པུ་རཱ་རུ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཝི་ནཱ་ཝ ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཏོ. ཨ་ཐ ‘‘པུ་རཱ་རུ་ཎཱ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཱ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ས་ཧ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ས་ཨུ་སྶ་ཧ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ན ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཏི་པི ཙ ཨུ་སྶཱ་ཧ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་མ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཡ ས་ཧ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ གཱ་མནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྪཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏ་གཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི གཱ་མཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ་ཡེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱིཏི དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏེ ཏ་སྨིཾ པ་ཙྪཱ ཐེ་རེ་ན ས་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ག་ནྟྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་ཏཱ, ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཏཱ, ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩༧-༤༩༩. ཏ་ཏི་ཡེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩཱ་སཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. བྷ་ཎྜི་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ནི བྷ་ཎྜི་ཀ་བ་དྡྷཱ་ནཱི་ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ སཱ་མི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༥༠༠. ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཏ་སྨིཾ མཱ་སེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ་པི པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ས་ཏི ད་སཱ་ཧ་པ་རི་ཧཱ་རོ་ཡེ་ཝ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༤༦-༦༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ མཱ་སཱ པ་རི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མེ་ཝ ཙ པ་རི་ཧཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༤༦-༦༤༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ ད་སཱ་ཧ་ཏོ པ་ར་མྤི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་མྤི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཱ་ནི་ཡ་ཏེ སོ་ཏ་སྶ ར་ཧོ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྷི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ་ཧི སེ་སེ་ཧི ཙ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ. ཀཱ་ལེ པ་ན ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་དཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨ་ནུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ་ཧི་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ཧཱི་ཏི ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ པ་ན ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣ་སྶ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ་ཧི སེ་སེ་ཧི ཙ ས་མྤ་ཏྟེ་ཧི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི་ཏི དི་ནྣ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ ཀེ་ན་ཙི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་དི་སྶ ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ‘‘མཱ་ས་པ་ར་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི’’ནྟི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ. ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྷི པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ མཱ་ས་པ་ར་མཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝཱི་ས་ཏི་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཀ་ར་ཎ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ས་ཀ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རེ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ན་ཏྠི ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ད་སཱ་ཧཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ད་སཱ་ཧཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ད་སཱ་ཧེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩཱ་ཧུ་པྤ་ནྣེཏི་ཨཱ་དིཾ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པ་ཋ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཝཱི་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ…པེ… ན་ཝཱ་ཧཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ…པེ… ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩཱ་སཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ, མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ད་སཱ་ཧཾ ཙེ ས་མྤ་ཏྟཾ, ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙནྟི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཉྙཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ངྒཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨི་དྷ མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༣. ཙ་ཏུ་ཏྠེ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒནྟི པཱ་ལི༹་པ་ད་སྶ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ‘‘བྷ་ཏྟ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ན’’ནྟི་པི ཀེ་ཙི. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ ཏྭནྟི ཨི་མ་སྶ་པི སོ ནཱ་མ ཏྭ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཏཱ་ཡ ནཱ་མ ཏྭ’’ནྟི ཀེ་ཙི.
༥༠༥. པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏ་རོ, པི་ཏཱུ་ནཾ པི་ཏ་རོ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཡུ་གོ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གོ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་དྭ་ནྡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་མ་ཧོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་དྡྷ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་མ་ཡུ་གོ ཉཱ་ཏི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་མུ་ཁ་མེ་ཝ ཙེ་ཏནྟི པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱཏི པི་ཏཱ་མ་ཧ-གྒ་ཧ་ཎཾ དེ་ས་ནཱ་མུ་ཁཾ པི་ཏཱ་མ་ཧཱི་མཱ་ཏཱ་མ་ཧཱི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. པི་ཏུ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ་མ་ཧཱི. མཱ་ཏུ པི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་མ་ཧོ. མཱ་ཏུ མཱ་ཏཱ མཱ་ཏཱ་མ་ཧཱི. ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་ས་ཏ་སཱ་ཀི་ཡཱ་ནཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཀ་ཏི་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི ནཱ་མ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་པྤཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ དི་ནྣ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ས་ཀིཾ ནི་ཝ་ཏྠ་མྤི ས་ཀིཾ པཱ་རུ་ཏ་མྤཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༥༠༦. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཡཱ་ཝ ‘‘ཨོ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ, ཏཱ་ཝ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ སཱ ‘‘དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཉྩི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཧ་ཏྠེ དེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཀཱ་སེཏི ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཧ་ཏྠེ་ན ཧ་ཏྠེ དེ་ནྟ་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཀཱ་སེ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ས་ཏི ཧི ས་མྦྷ་ཝེ བྱ་བྷི་ཙཱ་རེ ཙ ཝི་སེ་ས་ནཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་རི ‘‘ཁི་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཁི་པ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སེ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་ན མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཝ་ད་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ.
ཨེ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཛ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ར་ཛ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟ་སྶ་པི ‘‘དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ར་ཛ་ཏི, ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭེ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ ས་ཏཱ་ནི པ་རི་མཱ་ཎ་མེ་ཏཱ་ས་ནྟི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ.
༥༠༧. ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝཱ་ཏི…པེ… ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཡ དྷོ་ཝ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ, ཏ་སྶཱ དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༨. པ་ཉྩ་མེ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེཏི ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རནྟི ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཝཱ་རཾ. ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ས་ཀ་ལཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི. ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟནྟི ཚ་ཊྛ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ས་བྦེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ནྟི ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཱ་དཱི་སུ ཧི པ་ཉྩ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཚ་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ནྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ་ཝཱ པ་ཉྩ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ནྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་མེ་ཝ པ་རི་ཡ་ནྟ་ནྟི ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ས་བྦ་སོ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ནྟི ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ…པེ… ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ མ་ནོ་ར་ཐོ ན པཱུ་ར་ཏཱིཏི ‘‘ས་རཱི་ར་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣོ མ་ནོ་ར་ཐོ ཡ་ཐཱ ན པཱུ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ས་རཱི་རཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ‘‘ཧ་ནྡཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏྭཱ.
༥༡༠. ཝི་ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཧ་ཏ་ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ག་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མ་བྷི་ཏུ་ནྣ་ཏྟཱཏི པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཝ་ཏྟཾ, པ་རི་ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དཱི་ཡ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༥༡༢. ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁི་པ་ནྟཱིཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨོ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ནྟི, ན པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱཏི ཡཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་ཁ་ཎྜ་མྤི ད་ཏྭཱ ཝཱ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ས་མེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀཾ ཨི་ད’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ཏཱིཏི པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན་པི ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ པ་ན ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་སཱ་མི་ཀ་ཉྷི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་སཱ་མི་ཀཾ ཨི་ད’’ནྟི ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༥༡༣. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙཱི་ཏི ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏཱི་ཎི པ་རི་མཱ་ཎ་མ་སྶཱ་ཏི ཏི་ཀཾ, ཏི་ཀ་ཉྩ ཏཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏཱི་ཎི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༡༤. པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དིཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི མ་ཧ་ནྟཱ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཱ ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ་པི མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎཱ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ་པི ཏཱ་ཝ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་རེ་སུ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གེ་སུ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་སུ ཀི་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀི་རི་ཡཱ, ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡༥. ཚ་ཊྛེ པ་ཏི་ཀི་ཊྛོཏི ནི་ཧཱི་ནོ, ལཱ་མ་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ལོ་ལ་ས་བྷཱ་ཝོ. པ་ཊུ་ཡེ་ཝ པ་ཊྚོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཚེ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་སྨིཾ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀི་སྨིཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀིཾ་སུ ཝི་ཡཱ’’ཏི ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ་སུ ཝི་ཡཱ’’ཏི, ཀིཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, དུ་ཀྑཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་སོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ནི་མ་ནྟ་ནཱ དྷ་མྨ་ནི་མ་ནྟ་ནཱཏི པཱ་ལི༹་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཙྩ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, པ་ཝཱ་རི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ་པི ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀོ ཏེ, ཨུ་པ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཉཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་སི. མུ་སིཾ་སཱུཏི ཝི་ལུ་མྤིཾ་སུ.
༥༡༧. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀ་ཐཱཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ. སེ་ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཧ་རི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་སྶ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཐེ་རེ་ཧི ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ…པེ… བྷ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་རེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ས་ཡཾ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་པི བྷ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ‘‘ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱི་དི་སེ་སུ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་པི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན ཏེ་སཾ དྷཱ་ར་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཏེ་སཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་དྡྷ་ཛཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ན་ཏྠི.
ཡཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ ཝ་ཏྠཱ་ནི དེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཐེ་རཱ་ནཾ ས་ཡ་མེ་ཝ དི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་དི ལ་དྡྷིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལ་དྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི. ‘‘ནོ ཙེ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ཝི་ཊྛ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ‘‘ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཋི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་མྤི ས་ཙེ ན་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ…པེ… ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒྷི་ཀ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ པཱ་རུ་པི་ཏུ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཋ་མཾ…པེ… ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རནྟི སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཧཱིཏི པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི. ཏ་སྶ ཨུ་པ་རཱིཏི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པ་རི. ཝི་དེ་ས་ག་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་དེ་ས་ག་ཏེ་ན. ཨེ་ཀ་སྨིཾ…པེ… ཋ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ལེ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཙ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནེ་ཝ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ནི་ཡ་མི་ཏ་མྤི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་བྷོ་གེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནེ་ན.
༥༡༩-༥༢༡. པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞནྟི ཡ་ཐཱ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་རཱི་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཛི་ཎྞཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཏོ མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ཧི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན ཧི པ་ཝཱ་རི་ཏེ ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཡཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏཱིཏི ཡཾ ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱིཏི ཝི་ནཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༢. ས་ཏྟ་མེ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་གྒཱ་ཧི་ཀ་སཱ་ལནྟི དུ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཎཾ. ‘‘པ་གྒཱ་ཧི་ཏ་སཱ་ལ’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི.
༥༢༣-༥༢༤. ཨ་བྷཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒོཏི ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧ་རི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཝ་ར-ས་དྡ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི. ད་ཊྛུ ཁེ་མ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་ཨ་ནྟ་རནྟི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ས་ཧི་ཏཾ. ཨུ་ཏྟ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ. ཨ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི སཱ་དི་ཏ་བྦ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རོ, ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྶ ཧི ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་ས་མ་ཡེ ཏཱི་ཎི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི སོ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཀེ་ནཱཏི ཧི ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་ས་མ་ཡེ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཝི་ན་ཡ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙེ་ནཱཏི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཨ་ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན. ཡ་སྶ ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པཱིཏི ‘‘ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི. ཡ་སྶ ཧི ཏཱི་སུ དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཙྪི་ནྣེ ན སཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ན ཏ་སྶ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠོ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཀེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཏ་སྨིཾ ན་ཊྛེ བ་ཧཱུ་ནི་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན…པེ… ཏཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཙ ན ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཏྠོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཡ་མྤི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཏཱི་ཎི ན་ཊྛཱ་ནཱི’’ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་རཱུ་པ་ཀ་ཐ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཧི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་མཱ་ཎ་ཏོ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལི༹་ཀ་སྶ བ་ཧུ་མྤི སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི, ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི.
ཡ་སྶ ཏཱི་ཎི ན་ཊྛཱ་ནི, ཏེ་ན དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཋི་ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་དཱ་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ན་པི སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་རེ་ན ཙ་ར་ཏཱིཏི སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཝཱ ཙ་ར་ཏི. ‘‘དྭེ ན་ཊྛཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ དྭཱི་སུ ན་ཊྛེ་སུ ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ས་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཡ་སྶ ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ན་ཊྛ་སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༢༦. ‘‘སེ་ས་ཀཾ ཏུ་ཡ྄ཧེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ་ཏི དེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མ, སེ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ས་མ་ཡེ་པི ‘‘སེ་ས་ཀ་མྤི ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནནྟི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏཱིཏི ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི སཱ་དི་ཡ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་མེ་ཏི. ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, ས་ཏི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཡུ་ཏྟཱ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་ལླེ་ཁ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཡ་སྨཱ པ་ནི་དཾ…པེ… ན ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་པི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ སཾ་ས་ནྡི་ཡ་མཱ་ནཾ ན ས་མེ་ཏི. ན ཧི ཡཾ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི. ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ་པི ‘‘ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་དི་ཡ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ཏཱ, ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པ་ཋ་མ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༧. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་པི མ་ཡྻཱཏི པཱ་ཋེ་པི སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. ཨ་ཡྻཱ་ཏི པ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་མ་ནྟ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
༥༢༨-༥༢༩. ཨ་པ་དི་སྶཱཏི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ. པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་དྡི་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཀ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨུ་དྡི་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་དྡི་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡོ ཀ་ཏྟཱ. ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ནྟི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ. ན-ཀཱ་རཱ་ག་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ན’’ནྟི་པི པ་ཋ་ནྟི. པ་ཙུ་ར་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཧི གྷ་ར་སཱ་མི་ཀཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མཱ ཏ་སྶ གྷ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ཐེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ ཝོ་ཧཱ་རོ. བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྠོ ནེ་ཏ་བྦོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༥༣༡. ས་མ་ཀེ་པི པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཡ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ སོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི མཱུ་ལཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ སོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་ཉྷི ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ, ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཧཱིཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཙཱི་ཝ་རེ བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༣༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི.
༡༠. རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣༧-༥༣༩. རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ་ཎྷོ’’ཏི པཱ་ཋེ ‘‘ཨ་ཛྫུ་ཎྷོ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. བྷོ་གོཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཧི ‘ཨི་དཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཧཱི’ཏི པེ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་པི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཝི་སེ་ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏི. ས་ཏི་པི ཧི ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ དཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་དཾ ན་ཏྠི, ན ཙ དཱུ་ཏེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ པེ་སི་ཏ་ནྟི ཨཱི་དི་སཱི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཙ ཏཾ ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཡ་དི པ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དཱུ་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པེ་སི་ཏེ ས་བྦ་ཏྠ དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཀ་ཐཾ པེ་སི་ཏ་ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཨ་ས་ཏི་པི ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི་ཡཾ ས་ཙེ སོ དཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི, དཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པེ་སི་ཏ་སྶ དཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏོ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – ཀ་པྤི་ཡ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་མཱུ་ལཾ ཨཱི་དི་སེ་ན དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སོ དཱུ་ཏོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ཝ་ཎྞཾ, ར་ཛ་ཏཾ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ, མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, མུ་ཏྟཱ, མ་ཎི, ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ, ས་ངྑོ, སི་ལཱ, པ་ཝཱ་ལ༹ཾ, ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ, མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ, ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི, དཱ་སི་དཱ་སཾ, ཁེ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྠུ, པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ སཱ་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཁོ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨཱ་བྷ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཙི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ན དཱུ་ཏོ ‘‘ཀོ ཨི་མཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀ་སྶ དེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་རུ་པྤ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན པ་ཉྩ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཡོ ཀོ་ཙི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨེ་སོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. སོ ཝཱ ཙེ་ཏཱ་པེ་སྶ་ཏི ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ ཝཱ-ས་དྡོ པ་ད་པཱུ་ར་ཎོ, ‘‘ས་ཉྙ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན དཱུ་ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཏཾ ཙོ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནེ་ཝཱ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ག་ཏ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི…པེ… ན ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཙོ་ད་ནཱ པ་ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་དྡི་ཊྛ་ཙོ་ད་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ. པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཙོ་ད་ནཱ, ཏཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན ཏཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙོ་དེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ དེ་ཏི, མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀོ ཝཱ དཱ་པེ་ཏི, ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ, ཏཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ‘ཨ་ཏྠོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’ཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི བྷ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ས་ཙེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཡ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི བྷ་ཉྫ་ཏི. ཨཱ་མི་སཾ ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི བྷ་ཉྫ་ཏི. དྷ་མྨཾ ཙེ བྷཱ་ས་ཏི, དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི བྷ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ་དཾ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཋཱ་ན་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘ན ཀ་ཏྟ་བྦ’ནྟི ཝཱ་རི་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏེ་སུ ཚ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཨུ་དྡི་སྶ ཋཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱ་མཾ ཝཱ ག་ནྟ་བྦཾ, དཱུ་ཏོ ཝཱ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་དཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙོ་དེ་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཀ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ. ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ‘‘ན་ཏྠ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཏཱ་དི་སཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘མེ་ཎྜ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏཾ མེ་ཎྜ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ མེ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༩༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མེ་ཎྜ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི མེ་ཎྜ་ཀེ་ན ནཱ་མ སེ་ཊྛི་ནཱ –
‘‘ས་ནྟི, བྷ་ནྟེ, མ་གྒཱ ཀ་ནྟཱ་རཱ ཨ་པྤོ་ད་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷ་ཀྑཱ, ན སུ་ཀ་རཱ ཨ་པཱ་ཐེ་ཡྻེ་ན ག་ནྟུཾ, སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི –
ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཐེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ. ཏ་ཎྜུ་ལོ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཏྠི་ཀེ་ན, མུ་གྒོ མུ་གྒ་ཏྠི་ཀེ་ན, མཱ་སོ མཱ་ས་ཏྠི་ཀེ་ན, ལོ་ཎཾ ལོ་ཎ་ཏྠི་ཀེ་ན, གུ་ལོ༹ གུ་ལ༹་ཏྠི་ཀེ་ན, ཏེ་ལཾ ཏེ་ལ་ཏྠི་ཀེ་ན, ས་པྤི ས་པྤི་ཏྠི་ཀེ་ནཱ’’ཏི –
ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ, ཏེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནྟི ‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡྻ་སྶ ཡཾ ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏཾ དེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཏ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏཾ སཱ་དི་ཏུཾ, ན ཏྭེ་ཝཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
ཧི་ར་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཡ་དི མཱུ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཙོ་དེ་ཏི, ཏཾ སཱ་དི་ཏ་མེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཋཱ་ན་ཉྩ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ཀི་ཉྩི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ན ཧི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཾ ས་ཡཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཙ ཡ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་ཡཾ ག་ནྟྭཱ ན ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྠུཾ. ཡ་དི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ. ‘‘དཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ་པཱི’’ཏི. ད་ད་ནྟེ་སཱུ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣེ་པི ཋཱ་ན་ཙོ་ད་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པ་རི་བྷོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོཏི དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ར་སྶ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ས་དོ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཙོ་དེ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཨི་དཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱཏི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ་པི ཁེ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ་ཏི དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྩ་ཏུ, ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨི་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེཏི ཨི་དཾ ཨཱི་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ་སུ ཁེ་ཏྟ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡ་སྨཱ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ནཱ་སེ་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན ས་སྶ་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཛ་ན་པ་ད་སྶ སཱ་མི་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཡོ ཏཾ ཛ་ན་པ་དཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ན་པི ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀནྟི ཨུ་ད་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཨུ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཛྫཱི་བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི. པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་གོ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ ར་ཊྛེ ཙ་ཏུ་ཨ་མྦ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་ཊྛ་པུ་བྦཾ ན་ཝ་ས་སྶཾ ནཱ་མ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་གེཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨེ་ཏྟ་ཀོ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་གེ.
ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པཱ་དེ་ཧི་པི མི་ནི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཁ་ལེ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘མཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ར་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ་ཝ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་སྨིཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ ཙོ་རི་ཀཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟི, ‘‘མ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་ཙེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པུ་བྦ་སྶ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི.
ན་ནུ ཙ དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ན ས་བྦེ་སཾ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༩) ‘‘ཡོ པ་ན རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ‘ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’ཏི པ་ཧི་ཏ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨཱ་ར་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘ཨི་མེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དེ་ཧཱི’ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏོ, ཨ་ཡཾ པ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི དུ་བྦི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི མཱུ་ལ་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཏེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ས་ངྒྷི་ཀ་ཏྟཱ ཙ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷི་ཀ་ཏྟཱ ཙ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ན ཏཱི་སུ་པི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཏྟོ གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི. ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ་དོ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེཏི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱཏི ‘‘ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘སཱི་མཱ ག་ཏཱ’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏཾ པཾ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་སཾ ད་མྨཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ནུ་སྶཾ ད་མྨཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རེ་སུ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ནྟུ, ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ, དཱུ་ཏེ་ན ཨ་པྤི་ཏ་ཏཱ, ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཏེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མེ་ན པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.