༦. ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༢. ཚ་ཊྛེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དཱ་རུ་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡོཏི ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དཱ་རུ་ཨཱ་དི་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡོ. མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ པུ་རི་སཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ‘‘དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ན དཱ་སཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་པི ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ གཱ་ཧ་སྶ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠནྟི ས་བྦ་སོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. མཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ མཱུ་ལཾ ད་སྶཱ་མཱ་ཏི ཏེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཙ མཱུ་ལ་ནྟི བྷ་ཎི་ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀནྟི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ན དཱ་ཏ་བྦནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དིཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སཱ་རུ་པྤཾ ན ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་དཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་ཙེ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ཙེ་ཏྭཱ. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་པི པུ་ཙྪི་ཏེ ཡ་ད་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛོ, ཏཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷ་ཏྟཱ.
ཝ་ཏྟནྟི ཙཱ་རི་ཏྟཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི སཱ་ཁཱ་ཡ ལ་གྒ་ར་ཛ་སྨིཾ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏེ་པི སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ་པི ས་ཏི སུ་ཁ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན་དིཾ ཝཱ…པེ… ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. གེ་ཧ་ཏོ…པེ… པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཨུ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི…པེ… ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ པ་ན ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི་པི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
གོ་ཎཾ པ་ན…པེ… ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་དི་ཡ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ‘‘ཧ་ཏྠི་ག་ཝཱ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་པི མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ར་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཙོ་རཱ ན ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ. ཛ་གྒི་ཏྭཱཏི ཏི་ཎ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཛ་གྒི་ཏྭཱ. ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ གོ་ཎེ སཱ་དི་ཡ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཀ་ཊཾ དེ་ཐཱ་ཏི…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ཊཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ་སུ་ཡེ་ཝ ཙ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝེ་ལུ༹་མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀཱ་དི, ཏཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
སཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. སཱ ཙ ཨི་དྷ པ་རི་ཀ་ཐཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་ན ས་བྦ’’ནྟི, ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘པ་རི་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་མྤི ཧི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ པ་རི་ཀ་ཐཱ་དཱི་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར དེ་ཧཱི་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་མྦཱ་དྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, ཏུ་མྷེ ཀུ་ཧིཾ ཝ་ས་ཐཱ་ཏི? པཱ་སཱ་དེ, བྷ་ནྟེ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ, པཱ་སཱ་དོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་དྡི་སྶ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་རོ་སི, ཀོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན ཀོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ རོ་གེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ རོ་ག་སཱི་སེ་ན པ་རི་བྷོ་ག་སྶ དྭཱ་རཾ དི་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་རོ་ག་ཀཱ་ལེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ པ་ན ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་ན ཀོ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ལླེ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ལླེ་ཁཾ ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི.
༣༤༤. མ་ཎི ཀ་ཎྛེ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཎི་ཀ་ཎྛོ, མ་ཎི་ནཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཝཱ ཀ་ཎྛོ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཎི་ཀ་ཎྛོཏི མ་ཛ྄ཛྷ་པ་ད་ལོ་པཱི་ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. དེ་ཝ་ཝ་ཎྞནྟི དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རནྟི པ་ས་ནྣེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ, ཀཱ་ཡ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ཎི་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཌྜྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཎི་ནཱ མེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི, མ་ནྟ་པ་ད་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༣༤༥. ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ས་མཱི་པེ ཨ་ཏཱི་ཏེ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་དྡ་ས་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ ཨེ་ཝ ན་ཡོཏི ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་མཱི་པེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣༤༨-༣༤༩. ཡ་སྨཱ པ་ན ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཾ ལི་ཏྟཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ, ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ལི་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཾ ལི་མྤ་ནྟཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ནྟོ ལི་མྤ་ནྟི, ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ལི་མྤ་ནྟཱ ཙ བ་ཧི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ལི་ཏྟཱ, ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ་ཏི བ་ཧི་ལི་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏུ་ལཱ་པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དྷཱུ་མ་ཚི་དྡཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ལེ་པོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ཝ་སེ་སེ ལེ་པོ་ཀཱ་སེ ཀུ་ཊྚེ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ སུ་དྷཱ་ཡ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ལི་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཚ་ད་ན་སྶ བ་ཧི ལི་ཏྟཱ. ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཏ་ཐེ་ཝ ཚ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ལི་ཏྟཱ.
བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་མེ་ཏཱིཏི ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛ་པ་ད་སྶ ‘‘ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་དྡེ་ས་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་མེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཏ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ པ་རེ་ཧི པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེཏི ཀཱ་ར་ཀ་ཀཱ་རཱ་པ་ཀཱ. ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱཏི ཀ་ཐཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ན ཧི ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡ་སྨཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན་པི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་གེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ཏྠོ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝི་ལོ་མི་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཝཱ་ཏི པ་ད་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སེ ཀ་ཏེ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི པ་ད་ཏྠ་ཏོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ཨུ་དྡེ་སོཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠ་སྶ ཝཱ-ས་དྡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏི་ཧ་ཏྠཱཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན ཏི་ཧ་ཏྠཱ. པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ མ་ཉྩོཏི པ་ཀ་ཏི་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ན་ཝ་ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎོ མ་ཉྩོ. པ་མཱ་ཎི་ཀཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ ཀུ་ཊི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀ་སྶ་ཙི ས་ནྡེ་ཧོ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རཾ. པ་ཙྪི་མེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ ཀུ་ཊི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཀུ་ཊིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཾ པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ལ་ལ་ལེ་པོཏི ཀེ་ན་ཙི སི་ལེ་སེ་ན ཀ་ཏ་ལེ་པོ, ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཀ་ལ་ལ་ལེ་པོ ཝཱ. ཨ་ལེ་པོ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པཱིཏི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པི, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༥༣. ཡ་ཐཱ སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་མ་གྒོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧ་ཏྠཱི་ན་མྤི ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་མ་གྒོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ. ཙཱ་རི་བྷཱུ་མཱིཏི གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི. ན ག་ཧི་ཏཱཏི ན ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནི་རུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. སེ་སཱ་ནཱིཏི པུ་བྦ་ཎྞ་ནི་སྶི་ཏཱ་དཱི་ནི. པུ་བྦ་ཎྞ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་བྦ་ཎྞ་ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཎྞ-ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ…པེ… ཋི་ཏ’’ནྟི. ཨ་བྷི་ཧ་ན་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་བྦྷཱ་གྷཱ་ཏཾ. ‘‘ཝེ་རི་གྷ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཙོ་རཱ་ནཾ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ག་ནྡྷི་ཀཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཚི་ནྡ་ན་ག་ནྡྷི་ཀཱ.
ཨཱ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཚི་ནྡ་ཏ་ཊཱ་དི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ. པཱ་ཙི་ནནྟི ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཱ ཙི་ནི་ཏ་བྦ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དྷ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་ས་ཧ་པ་ཡོ་གཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝི་ཡ ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ཊི་ཡཱ བྷེ་ད་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏནྟི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ. དཱ་རུ་ནཱ ཀ་ཏཾ ཀུ་ཊྚཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི དཱ་རུ་ཀུ་ཊྚི་ཀཱ, ཀུ་ཊི. སི་ལཱ་ཀུ་ཊྚི་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཎྞ་སཱ་ལནྟི བ་ཧི པ་ཎྞེ་ཧི ཚཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀུ་ཊི་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ནཾ ལི་མྤི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ནྟོ་ལེ་པེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནྟོ་ལེ་པེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི་ལེ་པེ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨིཾ དྭཱ་ར་བ་དྡྷེ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཝཱ ཋ་པི་ཏེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶོ་ཀཱ་སནྟི ཏ་སྶ དྭཱ་ར་བ་དྡྷ་སྶ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ. པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝཱཏི པུ་བྦེ་ཝ ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙེ, བྷེ་ད་ནེ་ན པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. ལེ་པོ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ དི་ནྣ་ལེ་པོ དྭཱ་ར་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏནྟི དྭཱ་ར་བ་དྡྷཾ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝཱ. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ལེ་པ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་བ་དྡྷཾ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝཱ ཋ་པ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་ཙྪ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ མེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན སི་ཡཱ་ཏི བྷི་ཏྟི་ཡཾ ཝཱ ཚ་ད་ནེ ཝཱ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨོ་ཀཱ་སཾ ལེ་པེ་ན ཨ་གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཊྚ་མེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ས་ཙེ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊྚཾ ཀ་རོ་ཏི, ཚ་ད་ན་ལེ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི པུ་རི་མ་སྶ ལེ་པ་སྶ ཨ་གྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་ནཱ་པི ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོ ཏ་སྶ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ཏེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཀ་རོ་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི.
༣༥༤. ཚ་ཏྟིཾ་ས ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ནཱ་མ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ པ་མཱ་ཎི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟི ཚ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དི་ས་ཏི་ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཉྩ་སཱུ་ཏི ཚ་ཏྟིཾ་ས. ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ‘‘སཱ་ར་མྦྷེ ཙེ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་ར་མྦྷ་ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ་སུ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ སཱ་ར་མྦྷེ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
༣༥༥-༣༦༡. ‘‘དྭཱི་ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ཙ ཝ་ཙ་ན་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ཙ དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱི་ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཧི…པེ… ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཀུ་ཊིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་ཙི་ནི་ཏ་བྦཱཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏ་བྦཱ. བྷཱུ་མི་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ.
༣༦༤. ན ཧེ་ཏྠ ལེ་པོ གྷ་ཊི་ཡ་ཏཱིཏི ཚ་ད་ན་ལེ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ས་ཙེ་པི ལེ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལེ་པཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ལེ་པ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དི་གུ་ཧཱ གུ་ཧཱ ནཱ་མཱ་ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཎེ་ཧི ཝཱ པ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ ཚཱ་དི་ཏ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱཏི ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪི་ཀ་གེ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ད་ནཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ཧི ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ནཱ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཚ་ད་ནཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཛཱ་ལ་བ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཚ་ད་ནཾ དཱི་གྷ་ཏོ ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཙ ཋ་པི་ཏ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨོ་གུ་མྥེ་ཏྭཱཏི ཏི་ཎཱ་དིཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏྭཱ. བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ལེ་པེ གྷ་ཊི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཚ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཙེ་པི བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཚ་ད་ན་ལེ་པེ ས་མ་ནྟ་ཏོ བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི གྷ་ཊི་ཏེ བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཀུ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ལི་མྤ་ཏི, ལེ་པོ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷི་ཏྟིཾ ཨ་ལི་མྤི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཚ་ད་ན་ལེ་པེ པཱ་སཱ་ཎ་ཀུ་ཊྚེ་ན ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊི་ཏེ་པི ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏ་མྤི ན ཡུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཀུ་ཊྚེ པུ་ན ལི་མྤི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏཾ ཨ་ལི་མྤི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝོ…པེ… ཚ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཏི་པི བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ ཚ་ད་ན་ལེ་པེ་ན ཝི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཚ་ད་ན་ལེ་པ་སྶ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་ད་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁེ་ན ས་ཀྐཱ སཱ་དྷེ་ཏུ་ནྟི ཀ་ཏཾ. ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཙ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ སཱ་དྷི་ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ལེ་ཎ་གུ་ཧཱ་དཱི་སུ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ སཱ་དྷི་ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ས་མཱ་དི་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི ‘‘ཀུ་ཊིཾ མེ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི, ས་མཱ་དི་ས་ཏི ཙ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཧོ་ཏུ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཱ ཙ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཱ ཙཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ སཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་རུ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མཾ ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ནི་དྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ པ་ན…པེ… ཨ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་རུ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི. ཡ་སྨཱ བ་ཧཱུ་སུ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ས་ཏ་སོ་དྷི་ཏ་ས་མྨ་ཏེ ཙ པུ་རཱ་ཎ་པོ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋ་ཀྐ་མོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛ་པཱ་ཋཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ‘‘ཀུ་ཊི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཀུ་ཊིཾ…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋཾ ལི་ཁ་ནྟི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཡེ་ཝ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ཉྩ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ.
པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཡེ་ཝ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྠུཾ ཨ་དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི ཝ་ཏྠུཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀནྟི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ. ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཧེ་ཊྛི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ལེ་པ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཚ ཝཱ ས་ཏྟ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.