༢. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. དུ་ཏི་ཡེ ཡེ་སུ ཝི་ཝ་ཊེ་སུ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི ཝི་ཝ་ར་ནྟོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཏེ་ན ཀ་ཏ་སྶ་པི ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཀཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏྟ་ཏཱཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༧༠. ཨོ་ཏི་ཎྞོཏི ཨི་དཾ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནཾ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ ཏེ ར་ཏི་ཛ་ན་ཀཱ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་སུ་བྷཱ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་སྶི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༧༡. ས་ཉྙ་མ་ཝེ་ལནྟི སཱི་ལ་མ་རི་ཡཱ་དཾ. ཨཱ་ཙཱ་རོཏི ཨཱ་ཙ་ར་ཎཾ ཧ་ཏྠ་ག་ཧ་ཎཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ད་སྶ.
༢༧༣. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ…པེ… ས་ཉྩོ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ཝཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩཱ་རེ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀཱུ་པ་རི ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, སཱ་ཊ་ཀ་ཏོ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཛ་ངྒྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ པུ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
དྭཱ་ད་ས་སུ་པི ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དི་པྤ་ཡོ་གེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཡོ་གེ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙི་ཏེ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱུ་ལ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀེ་ན པ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏོ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཨ་པི་ཙ ས་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་པུ་རི་ས་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་མ་སཱ་རཱ་གོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨེ་ཀ་ས་དི་ས་རཱ་གོ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ར་ཛྫུ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. པུ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ས་མ་སཱ་རཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཨཱ་མ་ས་ན་ན་ཡེ་ན. ཝེ་ཎི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ལོ་མཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་མཱ་ནཾ ཕུ་ས་ནེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ནི་དྡེ་སེ. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་རཱ་གི་ཏ་མྷཱིཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ར་དྡྷཱ་ཡ. ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ‘‘ཝི་རཱ་གི་ཏ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྠུནྟི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི་པི ཀེ་ཙི. སཱ་ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན སཱ་ར་ཏྟཾ. ཝི་ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ར་ཧི་ཏཾ མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི་ཨཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ར་ཏྟཾ ག་ཎྷི, དུ་ཀྐ་ཊནྟི མཱ་ཏུ་པེ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཐཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཡ་དི ཧི ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ ཝི་རཱ་གི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཙ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི ཙཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཝུ་ཏྟ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ ཝི་རཱ་གི་ཏཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དོ ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ས་ཏི་པི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ ‘ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ས་ཉྙཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘ཨི་ཏྠིཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ས་ཉྙཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻ, སོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཱ་དིཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ རཱ་གེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་དི ‘‘ཝ་ཏྠཱ་དཱི་སུ རཱ་གེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཋི་ཏཾ ཝ་ཏྠཱ་དིཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏྠཱི ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ སཱ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ངྒ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་དོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ཧི ཙ ས་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་གེ་ན ཝི་རཱ་གི་ཏཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ བཱ་ཧཱ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་སྶ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏི་ཏྠི་ཡོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ན སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་གེ་ན ཝི་རཱ་གི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ནཱི་ལེ་ན དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལི༹་ཏྠཱི ཝུ་ཏྟཱ.
༢༧༩. སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཕ་སྶ་སུ་ཁ་སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་མ་ས་ན་ཝཱ་རེ་པི ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་མ་ས་ནེ་པི ཀཱ་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝཱ་རེ. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ ས་ཏི་པི པ་ཙྪཱ མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༢༨༡. པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀཱཏི ཝི་ལུ་མྤ་ནི་ཀཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་དཱི་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ མཱ་ཏ་རནྟི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཱ་སུ་པི པ་ན ཨི་ཏྠཱི་སུ ཀཱ་རུ་ཉྙཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མཱ་ཏ་རི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘མཱ་ཏ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་པི ཨ་ཏྠི. ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ཀནྟི ཧི་རཱི་ཝེ་རཱ་དི་མཱུ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མུ་དྡི་ཀནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཀ་ཏ་ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝི་ཏཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, པཱུ་ཛཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི་ན་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱ་དི་སཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི པ་ཊི་མཱ་རཱུ་པཾ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཏྠ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩ བྷི་ཏྟི་ཉྩ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ད་ཎྜཱ་དི་ནཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མྤི ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ད་ཎྜཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི བྷི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་རཱི་རེ་པི ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ག་ཧི་ཏ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་ས་པྤི་ནིཾ ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ མ་ཎྜཱུ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱཏི མ་གྒེ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ནཱཏི ཨི་དཾ གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀཾ པ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཱ་ལ་པ་ན་སཱ་དཱི་ནཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ལ་བུ་ཛ་ཏི་པུ་ས་ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜ་པུ་སྶ་ཕ་ལ་ཨེ་ལཱ༹་ལུ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན་པི ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མུ་ཏྟཱཏི ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷ་ཛཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ མུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷཾ, ཝ་རཱ་ཧ་དཱ་ཋཾ, བྷུ་ཛ་ངྒ་སཱི་སཾ, ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ, ཝེ་ལུ༹, མ་ཙྪ་སི་རོ, ས་ངྑོ, སི་པྤཱི་ཏི ཨ་ཊྛ མུ་ཏྟཱ་ཡོ་ནི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷ་ཛཱ པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ པ་བྷཱ་ཝི་ཧཱི་ནཱ. ཝ་རཱ་ཧ་དཱ་ཋ་ཛཱ ཝ་རཱ་ཧ་དཱ་ཋ་ཝ་ཎྞཱ་ཝ. བྷུ་ཛ་ངྒ་སཱི་ས་ཛཱ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ ཝ་ཊྚ་ལཱ. ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཛཱ ཨཱ་བྷཱ་སཱུ་རཱ དུ་བྦི་བྷཱ་ག་རཱུ་པཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྡྷ་མ་ནྟི་ཡོ ཏི་ཊྛ་ནྟི, དེ་ཝཱུ་པ་བྷོ་གཱ ཨེ་ཝ ཙ ཧོ་ནྟི. ཝེ་ལུ༹་ཛཱ ཀ་ར་ཀ་ཕ་ལ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ ན ཨཱ་བྷཱ་སཱུ་རཱ, ཏེ ཙ ཝེ་ལཱུ༹ ཨ་མ་ནུ་སྶ་གོ་ཙ་རེ ཨེ་ཝ པ་དེ་སེ ཛཱ་ཡ་ནྟི. མ་ཙྪ་སི་ར་ཛཱ པཱ་ཋཱི་ན་པི་ཊྛི་ས་མ་ཨཱ་ན་ཝ་ཎྞཱ ཝ་ཊྚ་ལཱ ལ་གྷ་ཝོ ཙ ཧོ་ནྟི པ་བྷཱ་ཝི་ཧཱི་ནཱ ཙ, ཏེ ཙ མ་ཙྪཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི. ས་ངྑ་ཛཱ ས་ངྑ་ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝི་ཝ་ཎྞཱ ཀོ་ལ་ཕ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི ཧོ་ནྟི པ་བྷཱ་ཝི་ཧཱི་ནཱ་ཝ. སི་པྤི་ཛཱ པ་བྷཱ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ནཱ་ནཱ་ས་ཎྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་སུ མུ་ཏྟཱ་སུ ཡཱ མ་ཙྪ་ས་ངྑ་སི་པྤི་ཛཱ, ཏཱ སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ. བྷུ་ཛ་ངྒ་ཛཱ་པི ཀཱ་ཙི སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏ་རཱ ཨ་སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ. ཡ་སྨཱ བ་ཧུ་ལཾ སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཝ མུ་ཏྟཱ ལོ་ཀེ དི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ས་པྤི་ཛཱ་ཝ, ཨི་ཏ་རཱ ཀ་དཱ་ཙི ཀཱ་ཙི, ཏ་སྨཱ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘མུ་ཏྟཱ་ཏི སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ མུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
མ་ཎཱིཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི་ཀེ སེ་སོ ཛོ་ཏི་ར་སཱ་དི་བྷེ་དོ ས་བྦོ་པི མ་ཎི. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོཏི ཝཾ་ས་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི. ས་ངྑོཏི སཱ་མུ་དྡི་ཀ་ས་ངྑོ. སི་ལཱཏི ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་པ་ཎྜུ་སི་ལཱ་སེ་ཏ་སི་ལཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་བྦཱ་པི སི་ལཱ. ར་ཛ་ཏནྟི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ར་ཏ་ན་ས་མྨ་ཏཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པནྟི སུ་ཝ་ཎྞཾ. ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོཏི ར་ཏྟ་མ་ཎི. མ་སཱ་ར་ག་ལླནྟི ཀ་བ་ར་མ་ཎི. བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ. ཀུ་ཊྛ་རོ་ག་སྶཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི རོ་ག་སྶ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ མུ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཀ་ར་མུ་ཏྟོཏི ཨཱ་ཀ་ར་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟོ. ‘‘བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨཱ་མ་སི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏོཏི ཀཱ་ཙ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ.
དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཙ ར་ཏ་ན་མི་སྶོཏི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཾ ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ར་ཏ་ན་ཁ་ཙི་ཏོ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ. དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཙ ར་ཏ་ན་མི་སྶོ ཙཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཝཱ པ་དཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑོཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ས་ངྑེ་ན ཀ་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ན་པི་དྷཱ་ནཱ་དི་ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. སེ་སནྟི ར་ཏ་ན་མི་སྶཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ. མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏ་ན་ས་མྨི་སྶཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ་ཝཱ’’ཏི, མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ ར་ཏ་ན་མི་སྶཱ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སེ་སཱཏི ར་ཏ་ན་ས་མྨི་སྶཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ ནཱི་ལ་སི་ལཱ.
བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡནྟི དྷཱ་ཏུ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀཾ. པ་ཊི་ཀྑི་པཱིཏི ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཊྛ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པེ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི. སུ་ཝ་ཎྞ་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀཾ. ‘‘ཀེ་ལཱ༹་པ་ཡི་ཏུནྟི ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩཱ་ར་ནྟེ་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཙ་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཙེ་ཏི་ཡ་གོ་པ་ཀཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟུ ཨ་ཉྙེ ཝཱ, ཧ་ཏྠེ་ན་པི པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ལ་མྤི པ་མ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧནྟི ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཾ. ཏཱི་ཎི ཧི ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཱ་ནི ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ, ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ, ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏི་པུ་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ, སཱི་ས་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ, པ་ཀ་ཏི་ར་ས་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠོ ག་ཎྛི་པ་ད་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པེ་སེ་ཏ་བྦནྟི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. བྷེ་རི་ས་ངྒྷཱ་ཊོཏི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཙ་མྨ་བྷེ་རཱི. ཝཱི་ཎཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོཏི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཙ་མྨ་ཝཱི་ཎཱ. ཙ་མྨ་ཝི་ན་དྡྷཱ་ནཾ བྷེ་རི་ཝཱི་ཎཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏུ་ཙྪ་པོ་ཀྑ་རནྟི ཨ་ཝི་ན་དྡྷ་ཙ་མྨཾ བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་རཾ ཝཱི་ཎཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཉྩ. ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཙ་མྨནྟི བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་དྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཙ་མྨཾ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཋ་པི་ཏ་ཙ་མྨ་ཉྩ. ཨོ་ན་ཧི་ཏུཾ ཝཱཏི བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ཙ་མྨཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ. ཨོ་ན་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱཏི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་ན་ནྡྷཱ་པེ་ཏུཾ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་ཀུ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ.
༢༨༢. ས་ངྐ་མཱ་དི བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་པ་དི་ཀ་ས་ངྐ་མོཏི ཁུ་དྡ་ཀ་སེ་ཏུ. ས་ཀ་ཊ་མ་གྒ་ས་ངྐ་མོཏི ས་ཀ་ཊ་མ་གྒ་བྷཱུ་ཏོ མ་ཧཱ་སེ་ཏུ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ལེ་ཏུནྟི ར་ཛྫུཾ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.