ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ

༡༨. ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི པུ་བྦེ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་རོ ཧི པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལོ, ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ ཀཱ་ལོ, ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ, ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༡) ཨཱ་ཧ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་པི –

‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧིཾ་སུ. ཀོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་དྡཱ་ལི, ཧོ་ཏི, ས་ཏྟེ་སུ ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ས་དྡྷ་མྨེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་མཱ་ནེ བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཎྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི. ན ཏཱ་ཝ, བྷ་དྡཱ་ལི, ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཡཱ་ཝ ན ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་ངྒྷེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི –

ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་དྡཱ་ལི་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༢.༡༤༥) ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ་པི ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ན ཏཱ་ཝ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷེ་ཝ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སཱ་མ་མྤི པ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཾ ན ཧོ་ཏི, ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཝཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ ཝཱ ན ཀ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པུ་བྦེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝེ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་སྶ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མཱུ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ནི་དཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶཱཏི ར་ཧོ ཛ་ན་ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ. ཏེ་ན ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཐེ་ར་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་མཱ་ཧ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶཱཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་ལཱི་ན་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ས་ཊ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་མཱ་ཧ. ཙི་རནྟི ཀཱ་ལཱ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙི་རཱཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཱ ཋི་ཏི ཨ་བྷེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.

ཨེ་ཏཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཐེ་ར་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘‘ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཡ་སྨཱ ཛཱ་ན་མཱ་ནོ་པི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ་སྶཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨ་ནུ་པ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (མ. ནི. ༣.༩༣) –

‘‘མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི –

ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་དི་ཀཱ ཚ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཱ ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་ཉྙཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཏི ཨི་མཱ་སཾ སོ་ལ༹་ས་པྤ་བྷེ་དཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟ་སྶ.

ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་སི, ན བུ་དྡྷ་ཝཾ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཝཱ པ་ན བྷི་ཡྻོ་ཏི? ཡེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཨ་ཛྫཱ་པི དྷ་ར་ཏི, ན ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ཏེ ཨེ་ཝ ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་དྷ ཀ་ཐེ་སི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ ཏ་དཱ ཙེ་ཝ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཱ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཏྟཱ. སི་དྡྷ་ཏྠ་ཏི་སྶ་ཕུ་སྶཱ་ནཾ ཀི་ར བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཨུ་པ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ, ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཀཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཨ་ཊྛཾ་སཱུ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པུ་བྦཱ་ཙ་རི་མ་ནི་ཡ་མོ པ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ སཾ་ས་ར་ཎ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ན ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༡༩. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧེ་ཏུ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨི་དྷ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི, ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ་པ་ར་ཏྟཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཧི་ནོ་ཏི ཏེ་ན ཕ་ལ་ནྟི ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ནོ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཏ་སྶ ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནོ་པི ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ ནོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཧི་ནོ་ཏི ཕ་ལ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏཱུ་ཏི. ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀི་ལཱ་སུ་ནོ ཨ་ཧེ་སུནྟི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ནི་རུ་སྶཱ་ཧཱ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱ པ་ན ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ ན ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཀི་ལཱ་སུ་ནོ’’ཏི, ཨཱ་ལ་སི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལཱ་སུ་ནོ ནཱ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ལ་སི་ཡཾ ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨོ་ས་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ‘‘ཨཱ་ལ་སི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ནྣ་བྷཱ་ར་ནེ་སཱ་དཱ་ན་མྤི ས་ཀྐ་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི་པི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི ས་བྦེ་སཾ ས་མ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨོ་ས་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཱཏི ཨོ་ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ, ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་སྶ་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཱ, མ་ཧུ་སྶཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་གེ་ནཱཏི ཛ་ཝེ་ན. དྷ་མྨེ ག་རུ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ. དྷ་མྨེ གཱ་ར་ཝ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝཱ. ཝི་པ་སྶི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ཨ་སཱི་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ སི་ཁི་སྶ ས་ཏྟ་ཏི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཝེ་སྶ་བྷུ་སྶ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ས་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.

ནི་དྡོ་ས་ཏཱ་ཡཱཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དོ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༨, ༡༩༤) དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཝཱ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི. ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨོ་སཱ་ན་དི་ཝ་སཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀིཾ ས་ཀི’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་པེ་ཀྑ་མི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ས་བྦོ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཋཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ནྡྷུ་མ་ཏི་ཡཱ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་སི་པ་ཏ་ནཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཁེ་མཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, མི་གཱ་ནཾ པ་ན ཨ་བྷ་ཡ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་ཏྟཱ མི་ག་དཱ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁེ་མེ མི་ག་དཱ་ཡེ’’ཏི.

ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱ་ནི ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ནྟི. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏེ ས་བྦེ་པི དྭཱ་ད་ས་ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་ག་ཎྷ་ན་ཀཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་དི་སཱ ཙ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་རོ་ཙི་ཀཱཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་རོ་ཙ་ན་ཀཱ. ཏཱ ཀི་ར དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མྷི ཝ་སྶེ ནི་ཀྑ་ནྟེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི ‘‘ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཁོ, མཱ་རི་སཱ, ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ, པ་ཉྩ དཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ནི སེ་སཱ་ནི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ དྭཱི་སུ ཝ་སྶེ་སུ ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ ‘‘ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ནི ཁོ, མཱ་རི་སཱ, དྭེ ཝ་སྶཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི སེ་སཱ་ནི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བ་ནྡྷུ་མ་ཏཱི རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཏཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་རི་སཱ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱཏི ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུཏི ཡེ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. པཱ་ཙཱི་ན་ས་མུ་དྡ་ནྟེཏི པཱ་ཙཱི་ན་ས་མུ་དྡ་སྶ ས་མཱི་པ་དེ་སེ. ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟནྟི ག་མི་ཀེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྟཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ག་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ག་ཏཱ ས་བྦེ་པི.

ཁ་ནྟཱི པ་ར་མནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༩༠; དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༥) པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཾ པ་རཱ་པ་ཀཱ་རཾ སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ གུ་ཎོ་པ་རོ་དྷཾ ཁ་མ་ཏི ས་ཧ་ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཁ་ནྟི. སཱ པ་ན སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨེ ས་ཝི་སེ་སཾ ཏ་པ་ཏི ས་ནྟ་པ་ཏི ཝི་དྷ་མ་ཏཱི་ཏི པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཏ་པོ. ཏི་ཏི་ཀྑ་ནཾ ཁ་མ་ནཾ ཏི་ཏི་ཀྑཱ. ཁ་ནྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ཧི ཁ་མཱ་ཡཾ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ས་དྡཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི ནཱ་མ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཏ་པོ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ ཝ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱཏི བྷ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་ནྟ་རཾ ཝི་ནཱ་ཏི བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་སི་བྦ་ཏི, ས་ཏ་ཎྷ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཕ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་མྨཾ ཝི་ནཱ་ཏི སཾ་སི་བྦ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ན་ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱ ས་བྦ་སོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ན ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་ནི་པུ་ཎ་སི་ཝ་ཁེ་མཱ་དི་ནཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ར་མ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ.

ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་རཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏི བཱ་དྷ་ཏི ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པ་བྦཱ་ཛ་ན་ཏོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་དོ པ་ན ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་ད་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏྟཱ. ‘‘ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ‘‘ན ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ’’ཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱིཏི སཱི་ལཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི. སཱི་ལ་ཉྷི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ‘‘པ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ར་ས་དྡ་སྶ སེ་ཊྛ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘པུ་གྒ་ལ་པ་རོ་པ་ར་ཉྙཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཡོ ཙ ས་མ་ཎོ པ་རཾ ཡཾ ཀ་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, པ་རཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, སོ ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? པཱ་པ་མ་ལ་སྶ ཨ་པ་བྦཱ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱི་ཧ་ཊ་ཏྟཱ. ‘‘པ་བྦཱ་ཛ་ཡ་མ་ཏྟ་ནོ མ་ལཾ, ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༣༨༨) ཨི་ད་ཉྷི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡོ་པི ན་ཧེ་ཝ ཁོ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏི ན མཱ་རེ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི, སོ་པི པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ ས་མ་ཎོ ན ཧོ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཨ་ས་མི་ཏ་ཏྟཱ. ས་མི་ཏ་ཏྟཱ ས་མ་ཎོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་ཉྷི ས་མ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ‘‘ས་མི་ཏ་ཏྟཱ ཧི པཱ་པཱ་ནཾ, ས་མ་ཎོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༦༥) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་པི་ཙ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ སཱི་ལ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ སཱི་ལ་སྶ ཙ ཝི་སེ་ས་ཏོ དོ་སོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཏ་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་དི་ཏོ ‘‘ཁ་ནྟཱི པ་ར་མཾ ཏ་པོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་སྶ པ་ཊི་ཧ་ན་ནཱུ་པཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏི་ཏི་ཀྑཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ཨི་ཊྛ་སྶ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ར་ཏིཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཎྷཱ་ཝཱ་ན་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ ཝ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཏི་ཏི་ཀྑཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ ཁ་ནྟི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་རཱ་པ་རཱ་དྷ་ས་ཧ་ཏཱ, ཏི་ཏི་ཀྑཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་རེ་སུ ཨ་ན་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ནཾ པ་རཾ པཱ་ཎི་ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཉྩ ‘‘པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་ད་ནཾ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན མ་མྨ་གྷ་ཊྚ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝི་པྤ་ལཱ་པོ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཙི་ནྟ་ནཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཉྩ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏོ པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཐ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཙ ཀ་ར་ཎེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མ་ཎོ ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་པཱ་པ་སྶཱཏི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་བྦ་སྶ་པི དྭཱ་ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་སྶ. ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ནཱ་མ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ནྟི ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཀུ་ས་ལ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ས་ལ་སྶ. ‘‘ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི ཧི ཨི་དཾ ‘‘ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨེ ཏེ་ས་ཉྩ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ བོ་དྷེ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མ་དྷི་ག་མོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཛོ་ཏ་ནཾ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ས་བྦ་སོ པ་རི་སོ་དྷ་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ པ་རི་ཡོ་ད་པཱི་ཡ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན པ་རི་ཡོ་ད་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི པུ་ན པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་བྦ་པཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཧི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི.

ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་དོཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནུ་པ་ཝ་ད་ནཾ. ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏོཏི ཀཱ་ཡེ་ན མ་ན་སཱ ཙ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ མ་ན་སཱ་པི པ་རེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཙི་ནྟ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེཏི ཡཾ ཏཾ པ་ཨ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་པ་མོ་ཀྑཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ སཱི་ལཾ, པཱ་ཏི ཝཱ སུ་ག་ཏི་བྷ་ཡེ་ཧི མོ་ཀྑེ་ཏི དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡེ་ཧི, ཡོ ཝཱ ནཾ པཱ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ. སཾ་ཝ་རོཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་རོ. མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱཏི བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ཎ་ཉྙུ་ཏཱ. པ་ནྟ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནནྟི ཛ་ན་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ནི་ཛྫ་ན་ས་མྦཱ་དྷཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ. ཨེ་ཏྠ དྭཱི་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་སྶ་པི ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན ཛོ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ཡོ་གོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཡོ་གོ ཙ, ཨ་ནུ་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནནྟི ཨེ་ཏཾ པ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ སཾ་ཝ་རོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཝི་ཝི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་སེ་ཝ་ནཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཡོ་གོ ཙ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི.

ཨི་མཱ པ་ན ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟཱཏི དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཝ བུ་དྡྷཱ དྷ་ར་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན སཱ་ཝ་ཀཱ. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡེ་ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི ཙེ་ཏྠ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཏི མ་ཧཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རེ ནི་བ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཋ་མ་བོ་དྷི ནཱ་མ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཝ་སྶེ་སུ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ནྣ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི པ་ཋ་མ་བོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ནྣ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བོ་དྷི, ཨ་ནྟེ པ་ནྣ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་བོ་དྷཱི་ཏི ཏི་ཎྞཾ བོ་དྷཱི་ནཾ ས་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་མྤི ཡུ་ཏྟཾ. པ་ནྣ་ར་ས་ཏྟི་ཀེ་ན ཧི པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི པཱུ་རེ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པ་ནྣ་ར་ས་ཝ་སྶ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ.

ན་ནུ ཙ ཀཱ་ནི་ཙི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་པི ན ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཙྪཱ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ན པ་བྷུ་ཏི ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི, ཡ་དི་པི ཀཱ་ནི་ཙི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ན་ཏྠི, ཀི་ནྟུ པ་ཉྙ་ཏྟེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ན པ་བྷུ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦཱ་རཱ་མེཏི སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ. མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེཏི མི་གཱ་ར་སེ་ཊྛི་ནོ མཱ་ཏུ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཱ་ཡ ཝི་སཱ་ཁཱ་མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏེ པཱ་སཱ་དེ. ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན.

ཏེ་སནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ས་མྨུ་ཁ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱཏི ས་བྦ་ནྟི་མཱ་ནཾ སུ་བྷ་དྡ་ས་དི་སཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀུ་ལཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་གཱ་དི་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཨུ་ཙྩ་ནཱི་ཙ་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་གཱ་དི་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་ཙྩ་ཀུ་ལ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནཱི་ཙ་ཀུ་ལ་ཏཱ. ཨུ་ལཱ༹་རུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་གཱ་དི་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་ར་ཏ་མ་ཨུ་པ་བྷོ་ག་ཝ་ནྟཱ་དི་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཏི་ས་ཡ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠ་ཉྷི པུ་ན ཨུ་ལཱ༹་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ནུ་ལཱ༹་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ར་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་རཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཡ་དི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ སི་ཡུཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལཱ་ནུ་ག་ཏ་ག་ནྠཾ ཝི་ཡ ན ནཱ་སེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ན ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཝི་ནཱ་སེ་སུ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ནཱ་མཱ…པེ… ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཝཱ་རེ་པི ‘‘ནཱ་ནཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཏི་པི ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཛ་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝེ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ སཱ་ས་ན་སྶ ཙི་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སཱ་ས་ན་སྶ ཙི་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་ས་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ཙི་ཏྟཾ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཝ་གྒ་ས་ངྒ་ཧ་པ་ཎྞཱ་ས་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་ཧཱིཏི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་གྒ་མ་ཧཱ་ཝ་གྒཱ་དི་ཝ་གྒ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་མ་ཨ་ཛྷ་མ་པ་ཎྞཱ་སཱ་དི་པ་ཎྞཱ་ས་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་དི་ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐ, མཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ ཝི་དྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ, སཱ ཙ ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ན་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཨཱ་ནི་སཾ་ས་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལོ་བྷ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ལོ་བྷོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ས་བྦོ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ, ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. སོ ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི, ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, ཀ་ཉྩི་པི ན བྱཱ་པཱ་དེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, མེ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ. སོ མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཧོ་ཏི, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ན ཝི་ཧིཾ་ས་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ, ཀ་རུ་ཎཱ. ཏཱ་ཡ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. སོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཀ་རུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ, ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ.

ན་ནུ ཙ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ནེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ ཧི ཨ་ལོ་བྷོ པ་དྷཱ་ནོ ཧོ་ཏི ནི་ཡ་མི་ཏ་པ་རི་ཎ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་ད་ནྭཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཡ་དཱ ཨ་ལོ་བྷ་པྤ་དྷཱ་ནོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ག་རུ་ཀོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་དོ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཡོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་ཏི ཙ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཙ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏེ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་སྶེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ནོ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་དི་སྶ་ན་ཏོ ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ཡྻཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡ་དཱ མེ་ཏྟཱ་པ་དྷཱ་ནོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་ད་ནྭཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་དཱ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་དྷཱ་ནོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་ད་ནྭཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝ་ནྟི.

ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཨེ་ཏྠ ཧི དྭེ ཀཱ་མཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མེ་ཧི པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ པ་ན ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཏེ་སུ དྭེ ས་ཏྟེ་སུ་པི ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཧི པི་ཡེ མ་ནཱ་པེ ས་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་པྤི་ཡེ ཨ་མ་ནཱ་པེ ས་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྑཱ་རེ ཝཱ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཝི་ནཱ་ས་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ངྑཱ་རོ ཧི དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏ་བྦོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟུ ཝཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི ཙི་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྑཱ་རོ དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏ་བྦོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི, ན་ནུ ཡེ དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཏེ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏེ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་ས་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ. ཡེ པ་ན ན དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡོ་ག་ཏོ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱིཏི ཀ་ཏྠུ་ཨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ, ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུཏི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་མུ་ཙྩི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ས་ཉྷི ཙི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་ཧི ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུཏི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནཾ. ན ཏེ ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུཏི ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཏཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སུ ཝི་མོ་ཙེ་སུཾ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུཏི ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནཾ. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་མོ་ཙེ་སུཾ. ཝི་ཀ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུནྟི སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ར་སྨི་ས་མྥ་སྶེ་ན ས་མྥུ་ལླ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑནྟི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ’’ཏི. ཀ་ཏནྟི བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝཱ་ཙི ཨི་དཾ པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏ་སྨིཾ ཧོ་ཏི, བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. བྷིཾ་ས་ན་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཀི་རི་ཡཱ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏ་སྨིཾ.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ བྷིཾ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷིཾ་ས་ནོ, བྷིཾ་ས་ནོ ཨེ་ཝ བྷིཾ་ས་ན་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏ-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷིཾ་ས་ན་ཀ་ཏ་སྨི་ནྟི བྷིཾ་ས་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་གྒ་ཧ་ཎཾ ལོ་མ་ཝ་ནྟ་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན ལོ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

པུ་རི་ས་ཡུ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་རི་ས་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན, པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཀོ སུ་བྷ་དྡ་ས་དི་སོ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ…པེ… ཨ་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ་ཡེ་ཝ པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཡུ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལོ པུ་རི་ས་ཡུ་གཾ. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པུ་རི་སོ་ཝ པུ་རི་ས་ཡུ་གཾ. དྷ་ར་མཱ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨེ་ཀཾ པུ་རི་ས་ཡུ་གཾ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘དྭེ་ཡེ་ཝ པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པུ་རི་ས་ཡུ་གཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཡེ་ཝ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༢༠. སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཱ་ནཱིཏི སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀ་ཡུ་གཱ་ནི. ཨ་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟེ་ན. ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟ་སྶཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ཉཱ་ཎ་ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ.

༢༡. ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱིཏི པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀ་ཐཱ་ནཾ ཀིཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱ་ནཾ, ཀོ ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑནྟི ཡཱ་ཙཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་ཙ་ནཱ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཙ་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཙ་ནཱ, ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་པེ་ཀྑཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཙ་ན་ཝི་སི་ཊྛཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧི ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. ཡཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཡཱ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ཏ་སྶཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀཱ་ལནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་ལཾ.

ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ནཱི་ཡ་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ པ་ན ཏེ ཨཱ་ས་ཝཱ, ཀེ ཙ དྷ་མྨཱ ཏ་ད་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་སུ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ. ཏེ ཨཱ་ས་ཝ་ནྟི ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཝཱ. ནེ་སནྟི པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཱ་དི་ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ. ཏེཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དྷ་མྨཱ. ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡེ དྷ་མྨེ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཀོ དོ་སོ, ཡེ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཧི པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་དོ་སཾ ཨ་དི་སྭཱ ཡ་དི པ་ཉྙ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཀྐོ་ས་ནཾ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དོ, པ་རེ་ཧི ཝ་ཙ་ནེ་སུ དོ་སཱ་རོ་པ་ནཾ པ་རཱུ་པཱ་ར་མྦྷོ, ས་མྨུ་ཁཱ ག་ར་ཧ་ནཾ ག་ར་ཧ་དོ་སོ.

ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པ་ལི་ཝེ་ཋེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཀ་ཐཾ-ས་དྡ་ཡོ་གེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པྤ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནྭཱ་ཡི་ཀོཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀོ. བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷནྟི བྷོ་ག་རཱ་སིཾ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཏེ’’ཏི ཉཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཉཱ་ཏཱི, པི་ཏཱ་མ་ཧ་པི་ཏུ་པུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་ཝ་ཊྚོ, ཉཱ་ཏཱི་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཊྚོ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚོ. གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛཱཏི གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནེ པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛཱ, གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ ས་ལླེ་ཁ་ཝ་སེ་ན པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ ས་ཎྛི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་མེ་ཝ ཝཱ པ་ར་མཾ པ་ར་མཱ ཀོ་ཊི ཨེ་ཏེ་སཾ ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀི་ཉྩི ཨ་སཱ་མི་ས་ཛཱ་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི ཙཱ་ཏི གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ར་མཱ, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ར་མ་ཏཱ, ཏ་སྶཾ གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛཱ. ཏེ་སུ ནཱ་མ ཀོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛེ་སུ ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀོ ནཱ་མ. ལོ་ཀཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏནྟི ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ལོ་ཀཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏཾ. པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཏནྟི མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཐཱ་མནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ. བ་ལནྟི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ. ཀུ་པྤེ་ཡྻཱཏི ཀུ་པྤཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི, པ་ཉྙ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀུ་ས་ལོཏི ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཚེ་ཀོ. ཨ་ཝུ་དྡྷི ཨ་ན་ཡོ, བྱ་ས་ནཾ དུ་ཀྑཾ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝཱཏི ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ. ས་ཉྪ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱཏི སོ་བྷ་ན་ཙྪ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱ. བཱ་ལ་ཝེ་ཛྫོཏི ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ཛྫོ. ལོ་ཧི་ཏ་ཀྑ་ཡ་ཉྩ མཾ པཱ་པེ་ཏཱིཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. རོ་གཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱཏི ཕཱ་སུཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་མྨེ ཝཱ. ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་དི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོཏི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ.

ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝེ་ན. སཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཡ་སྨཱ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ སཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ལཱ་བྷ་གྒ་མ་ཧ་ཏྟནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡོ ལཱ་བྷོ, ཏ་སྶ ཨ་གྒཾ མ་ཧ་ཏྟཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩཾ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ, ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་སེ་ན ར་སཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྷཱ་ཝཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་ས་མྥ་སྶ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཕ་སྶ་ར་སེ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཕ་སྶ་ར་སེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཕ་སྶ་ར་སཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ, ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟཱིཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༤༡༨) ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དཱི་པེ་ནྟི.

ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེཏི ‘‘ནི་ར་བྦུ་དོ ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨ་ཏྠེ. ཀ་ཐཾ པ་ན དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ ཙོ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧི ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་ལ༹་ཀ་དྷ་མྨ་ཡོ་གཱཏི དུ་སྶཱི་ལ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་པཱ་པ་དྷ་མྨ་ཡོ་ག་ཏོ. པ་བྷ་སྶ་རོཏི པ་བྷ་སྶ་ར་སཱི་ལོ. སཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ ‘‘སཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི.

ས་བྦ་པ་རི་ཏྟ་གུ་ཎོཏི ས་བྦེ་ཧི ནི་ཧཱི་ན་གུ་ཎོ, ཨ་པྤ་གུ་ཎོ ཝཱ. སོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོཏི མ་གྒ་སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཝ་ན་ཏོ པེ་ལླ་ན་ཏོ སོ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏོ་ཏི ཙ མ་གྒ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒ་ས་མ་ངྒཱི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་པུ་གྒ་ལཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ ཨཱ་པ་ནྣ་ས་དྡོ ‘‘ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༤༨༨) ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒེ་ན ཕ་ལ་སྶ ནཱ་མཾ དི་ནྣ’’ནྟི. མ་གྒེ་ན ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ཏྟ་ངྒི་ཀ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ སོ་ཏོ་ཏི ནཱ་མཾ དི་ནྣཾ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟེ པ་ན ས་ར་ས་ཏོ་ཝ ནཱ་མ་ལཱ་བྷོ སི་ཡཱ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི མ་གྒ་སོ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་པ་ནྣོ.

ཝི་རཱུ་པཾ ས་དུ་ཀྑཾ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་སཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑེ ཁི་པ་ན་ཀོ. དྷ་མྨོཏི ས་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨོཏི ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཁི་པ་ན་ཀོ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ. ཡ་སྶ པ་ན སོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ ན་ཏྠི ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, སོ ཡ་སྨཱ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་སྨཱཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨ་པཱ་ཡཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ. ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝོཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན མ་གྒེ་ནཱཏི ས་མྨཱ བྷ་ཝ་ནི་ཡཱ་མ་ཀེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་གྒེ་ན. ནི་ཡ་ཏོཏི ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡ་ཏོ. ས་མྦོ་དྷཱིཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི. ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཧི ས་མྦོ་དྷི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. སོ ཙ ཨི་དྷ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ས་མྤཱ་པ་ཀོ’’ཏི. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྤཱ་པ་ཀོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ.

ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.