ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ ཝི་ས་ཡ་པྤ་བྷེ་ད་ཕ་ལ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷེ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྟུ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་སུ ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ས་ར་ཎཾ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ས་ར་ཎནྟི པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཧིཾ་ས་ཏྠ་སྶ ཧི ས་ར་ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ པ་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ཝ་ཊྚ་བྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ དུ་ཀྑཾ དུ་གྒ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ས་བྦ་མྤི དུ་ཀྑཾ ཧ་ན་ཏི, ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ‘‘ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༦༤) ཨ་ཏྠེ ནི་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ ཙ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ ཁོ པ་ན པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ, པཱ་པ་ཀཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏི, ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ བྱ་ས་ནཾ ཨ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏི བུ་དྡྷོ. བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་ར་ཨུ་ཏྟ་ར་ཎེ་ན མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཨ་སྶཱ་ས་དཱ་ནེ་ན. ཨ་པྤ་ཀཱ་ན་མྤི དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏི ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ་པི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ. ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པ་ས་ཨཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཀ་ཏཱ་ཧི ཝི་དྷུ་ཏ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་མྨོ་ཧ་ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སོ ཏ་དེ་ཝ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ག་ཏི ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟོ ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཙྪ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི མེ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་ར་ཎཾ, ཨེ་ཏཱ་ནི པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏི བྷ་ཛ་ཏི སེ་ཝ་ཏི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ས་ར་ཎཾ, ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ, ཡོ ཙ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་དཾ ཏ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་པྤ་བྷེ་དེ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ་ནཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་ཀ་ལེ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་དྷི་ག་མོ ཨེ་ཝ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨོ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན, མ་གྒ་དྷ་མྨོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏི, བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ པ་ན སཱ་ཝ་ཀ་གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀི་ཙྩ་ཏོ ས་ཀ་ལེ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་ཉྩ ས་ཧེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ལོ་ཀི་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཡེ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱ’’ཏི, ཏེ་སཾ ལོ་ཀི་ཡ་མེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ སི་ཡཱ, ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ཏ་ཉྩ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ལོ་ཀི་ཡཾ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དི་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ད་ས་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏ་དཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཾ དྷ་མྨ་སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ ས་ངྒྷ་སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ལོ་ཀི་ཡཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ ཉཱ་ཡེ་ན ད་སྶ་ན་ཏོ.
ཏ་ཡི་དཾ ལོ་ཀི་ཡ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནེ་ན ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་མི, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནཾ. ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ དྷ་མྨ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ ས་ངྒྷ་པ་རཱ་ཡ་ཎོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, དྷ་མྨ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶཱ’ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མོ. པ་ཎི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཧཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཀ་རོ་མཱི’ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རོ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ག་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ.
ཨ་པི་ཙ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, དྷ་མྨ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, ཛཱི་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མི, པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ མེ ཨ་ཏྟཱ, པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ མེ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཡ་ནྟི་ཀཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, བུ་དྡྷོ མེ ས་ར་ཎཾ ལེ་ཎཾ ཏཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྟ་ས་ནྣི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ཏྠཱ་ར་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མི, སུ་ག་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ ཝ་ཏཱ་ཧཾ པ་སྶཱ་མི, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ སི་སྶ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘སོ ཨ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི, གཱ་མཱ གཱ་མཾ པུ་རཱ པུ་རཾ;
ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ས་མྦུ་དྡྷཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ. (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༩༤);
‘‘ཏེ མ་ཡཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མ, གཱ་མཱ གཱ་མཾ ན་གཱ ན་གཾ…པེ… སུ་དྷ་མྨ་ཏ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༡༨༢) –
ཨེ་ཝ་མྤི ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སཱ་ཏཱ་གི་ར་ཧེ་མ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན་ནུ ཙེ་ཏེ ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ, ཀ་ཐཾ ཏེ་སཾ ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི་པི ‘‘སོ་ཧཾ ཝི་ཙ་རི་སྶཱ་མི གཱ་མཱ གཱ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༩༤) ཏེ་ཧི ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཝེ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ་ཡུ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི, པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི ‘‘བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, བྲ་ཧྨཱ་ཡུ ཨ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི (མ. ནི. ༢.༣༩༤) ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཎི་པཱ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ.
སོ པ་ནེ་ས ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཉཱ་ཏི་བྷ་ཡཱ་དི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་ཎི་པཱ་ཏེ་ཧི. སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ར་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, སེ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡོ སཱ་ཀི་ཡོ ཝཱ ཀོ་ལི་ཡོ ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ ཝཱ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ རཱ་ཛ་པཱུ་ཛི་ཏོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ. ཡོ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཀི་ཉྩི ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ར་མཱ་ནོ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝཱ –
‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷོ་གཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨཾ པ་ཡོ་ཛ་ཡེ;
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ནི་དྷཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་དཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. (དཱི. ནི. ༣.༢༦༥) –
ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ པ་ན ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་པ་ཎི་པཱ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ནྡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎཾ.
ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎ་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ཉཱ་ཏིཾ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ་པི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ནྡ་ཏོ. སོ ཧི ར་ཊྛ་པཱུ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་པྤ་སི་ཀྑཱ་པ་ཀཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་མྤི ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ནྡ་ཏོ་པི ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶ པ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.