ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཀེ་ནཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཝི་ས་ཛྫེ་ནྟེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི, ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ པ་ན ཨུ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨི་མཾ དཱི་པནྟི ཨི་མཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ. ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལནྟི ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ. པོ་རཱ་ཎཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ. བྷ་དྡ་ནཱ་མོཏི བྷ་དྡ་སཱ་ལ་ཏྠེ་རོ. ནཱ་མ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན་པི ཧི ཝོ་ཧཱ་རོ དི་སྶ་ཏི ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ད་ཏྟོ’’ཏི ཡ་ཐཱ. ཨཱ་གུཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་གཱ. ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཙ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་ཡཱཏི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ཀཱ་ཡེ པ་ཉྩ ཝཱ་ཙེ་སུནྟི ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝ་ཛྫེ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡེ ཙ ཝཱ་ཙེ་སུཾ. ས་ཏྟ ཙེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎེཏི དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དི་ཀེ ས་ཏྟ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ ཙ ཝཱ་ཙེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ནི ཝི་ཡ སི་ལུ་ཙྩ་ཡེ ཀི་ལེ་སེ མེ་དྷ་ཏི ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི མེ་དྷཱ, ཁི་པྤཾ ག་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝཱ མེ་དྷཱ, པ་ཉྙཱ, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་དྷཱ་ཝཱི. ཏི་པེ་ཊ་ཀོཏི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏི་པེ་ཊ་ཀོ, ཏེ་པི་ཊ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏི་པི་ཊ་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ར་ཀཱ་ནཾ རཱ་ཛཱ་ཏི ཏཱ་ར་ཀ་རཱ་ཛཱ, ཙ་ནྡི་མཱ. ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཐཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. པུ་པྥ་ནཱ་མོཏི མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ. ས་དྡྷ་མྨ་ཝཾ་ས་ཀོ་ཝི་དོཏི ས་དྡྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཡཱ ཀོ་ཝི་དོ. པུ་པྥ་ནཱ་མོཏི སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ. ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོཏི སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པ་མྷི སཱ་ས་ནེ ཨོ་ས་ཀྐ་མཱ་ནེ ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟོ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. མ་གྒ་ཀོ་ཝི་དཱཏི ས་གྒ་མ་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒེ་སུ ཀོ་ཝི་དཱ.
བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པེ་སེ་སཱི’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ཏྠེ་རཾ ཀ་སྨཱི་ར་ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛཾ པེ་སེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧིཾ་ས་ཀ་མ་ཎྜ་ལནྟི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཊྛཾ ཝ་ད་ནྟི. ཝ་ན་ཝཱ་སིནྟི ཝ་ན་ཝཱ་སི་ར་ཊྛཾ. ཨ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྟ་པ་ཉྩ་མཱ, ཏཾ ཏཾ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ པ་ཉྩ པ་ཉྩེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ག་མཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ཏཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀི་ཙྩཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་སྨཱི་ར་ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་ར་ཀ་ཝ་སྶནྟི ཧི་མ་པཱ་ཏ་ན་ཀ་ཝ་སྶཾ. ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ར་ཝཱ་ལ༹་ད་ཧ་པི་ཊྛི་ཡནྟི ཨ་ར་ཝཱ་ལ༹་ད་ཧ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛི་ཡཾ. ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོཏི ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཚི་ནྣཾ ར་ངྒེ་ན བྷི་ནྣཾ ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་ར་མཱ་པ་ནྣཾ པ་ཊཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཚི་ནྣཱ་ནཾ གི་ཧི་ཝ་ཏྠ་ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོ. བྷ་ཎྜཱུཏི མུ་ཎྜ་ཀོ. ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ས་ནོཏི ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝ་ཏྠོ. མ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོཏི ཐེ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་ས་ཧི་ཏུཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ. བྷིཾ་ས་ན་ཀཱ་ནཱིཏི བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི. ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏཱཏི རུ་ཀྑ་བྷེ་ད་ན་པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊ་ནི་པཱ་ཏ་ན་ས་མ་ཏྠཱ བ་ལ་ཝ་ཝཱ་ཏཱ. ཨ་ས་ནི་ཡོ ཕ་ལ་ནྟཱིཏི ཨ་ས་ནི་ཡོ བྷི་ཛྫ་ནྟི, པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཧ་ར་ཎ་ཝུ་ཊྛི་ཡོཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ. ནི་དྡྷ་མ་ཐཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཐ. བྷིཾ་ས་ན་ཀནྟི ནཱ་ག་རཱ་ཛ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པ་ཡོ་ག་ཛ་ནི་ཏ་བྷ་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ.
མེ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ པ་ཊི་བ་ལོ ན ཨ་སྶ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ནཱ་མ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཾ བྷ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ཡནྟི ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡཾ, པ་ཊི་གྷ་བྷ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷེ་ར་ཝནྟི བྷ་ཡ་ཛ་ན་ཀ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ས་ཙེ་པི ཏྭཾ མ་ཧིཾ ས་བྦནྟི ས་ཙེ་པི ཏྭཾ མ་ཧཱ་ནཱ་ག ས་བྦཾ མ་ཧིཾ ས་མུ་དྡེ་ན ས་ཧ ས་ས་མུ་དྡཾ པ་བྦ་ཏེ་ན ས་ཧ ས་པ་བྦ་ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་མཱུ་པ་རི མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་སོ་པ་རི ཁི་པེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མེ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ནེ་ཝ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ཏ་ཝེ་ཝ་སྶ ཝི་གྷཱ་ཏོ ཨུ་ར་གཱ་དྷི་པཱཏི ཨུ་ར་གཱ་ནཾ ནཱ་གཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི རཱ་ཛ ཏ་ཝ ཨེ་ཝ ཝི་གྷཱ་ཏོ དུ་ཀྑཾ ཝི་ཧིཾ་སཱ ཨ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ངྑ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙ ནཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎེ་ཧི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཏོ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐེ་རེ་ན ཀ་ཏཾ ནཱ་གཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཡ་ཐཱ པུ་རེཏི ཡ་ཐཱ ཏུ་མྷེ ཨི་ཏོ པུ་རེ ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཝ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ར་སྶ ཀོ་དྷཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡི་ཏྠ, ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀོ་དྷ་ཉྩ མཱ ཛ་ན་ཡི་ཏྠ, ཝི་ཛཱ་ཏ་མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི པུ་ཏྟེ སི་ནེ་ཧ་ཙྪེ་ད་ནཾ ས་བྦ་ཝི་ནཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ས་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཉྩ མཱ ཀ་རི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ ཧི པཱ་ཎི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཧི-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་དེ་སེ, ཡ་སྨཱ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ, ཏ་སྨཱ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་རཾ ས་སྶ་གྷཱ་ཏ་ཉྩ མཱ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛནྟི ཡཾ ཡཾ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ, ཨ་ནུ་སི་ཊྛཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མྨ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ, ཐེ་རེ་ན དི་ནྣོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀུ་ལ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶནྟི ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་སྨཱི་ར་ག་ནྡྷཱ་རཱཏི ཀ་སྨཱི་ར་ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ. ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏ་ཀཱ་སཱ་ཝ་ཝ་ཏྠེ་ཧི ཨོ་བྷཱ་སི་ཏཱ. ཨི་སི་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝཱ་ཏེ་ན ཙེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་མི་ཉྫ་ན་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝཱ་ཏེ་ན ཙ ས་མ་ནྟ་ཏོ བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. དུ་ཊྛནྟི ཀུ་པི་ཏཾ. བ་ནྡྷ་ནཱཏི སཾ་སཱ་ར་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ.
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཧེ་ཊྛཱ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཏེ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཙོ་དེ་ཏྭཱ དེ་ཝ་དཱུ་ཏེ་ཧཱིཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༦༣ ཨཱ་ད་ཡོ) དེ་ཝ་དཱུ་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱཝ་སེ་ན (མ. ནི. ༣.༢༦༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་རོ ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞ་ས་ཏྟོ གི་ལཱ་ན་ས་ཏྟོ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎི་ཀཱ ཝཱ མ་ཏ་ས་ཏྟོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི དེ་ཝ་དཱུ་ཏེ་ཧི ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ, སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ ཧི ཏ་ཏྠ ‘‘དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཨ་ཏྠི, ས་ཀེ པ་ན་མྷི མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སེ པ་ལི་པ་ནྣོ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མི, ‘ཨ་ཧཾ ཀི་ལི་ཊྛོ, ན་ཧཱ་པེ་ཐ མ’ནྟི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ས་ཀྐོ་མི, ཛཱ་ཏི་ཏོ་མྷི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་དི་སོ ཛཱ་ཏོ, ན ཁོ པ་ནཱ་ཧ་མེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་པི ཛཱ་ཏི་ཏོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟཱ་ཝ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི མ་ཡ྄ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏི ཏ་སྶཱ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ས དེ་ཝ་དཱུ་ཏོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞ་ས་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ ཝི་ཡ ཏ་རུ་ཎོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཨཱུ་རུ་བ་ལ་བཱ་ཧུ་བ་ལ་ཛ་ཝ་ས་མྤ་ནྣོ, ཏ་སྶ མེ ཏཱ བ་ལ་ཛ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ, ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀི་ཙྩ་ཉྩ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཛ་རཱ་ཡ་མྷི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་དི་སོ ཛཱ་ཏོ, ན ཁོ པ་ནཱ་ཧ་མེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་པི ཛ་རཱ་ཡ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟཱ་ཝ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི མ་ཡ྄ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཛ་རཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏི ཏ་སྶཱ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ས དེ་ཝ་དཱུ་ཏོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
གི་ལཱ་ན་ས་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ ཨ་ཧ་མྤི ཏུ་མྷེ ཝི་ཡ ནི་རོ་གོ ཨ་ཧོ་སིཾ, སོ་མྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྱཱ་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཏོ ས་ཀེ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སེ པ་ལི་པ་ནྣོ, ཨུ་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ན ས་ཀྐོ་མི, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི མེ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, བྱཱ་དྷི་ཏོ་མྷི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་དི་སོ ཛཱ་ཏོ, ན ཁོ པ་ནཱ་ཧ་མེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་པི བྱཱ་དྷི་ཏོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟཱ་ཝ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི མ་ཡ྄ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི བྱཱ་དྷི ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏི ཏ་སྶ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ས དེ་ཝ་དཱུ་ཏོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ.
ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎི་ཀཱ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠོ དེ་ཝ་དཱུ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཀྑེ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཏཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ནཱ་མ ‘‘མ་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ན རུ་ཀྑེ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎེ ཝཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ་མ, ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ས་རཱི་རེ ནི་བྦ་ཏྟཱ་མ, ཨི་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཱ དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ. ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎི་ཀཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ནཱ་མ ‘‘མ་ཡཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀ་རོ་ནྟཱ ན རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཀ་རོ་མ, ཏུ་མྷཱ་དི་སེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་མ, ཨི་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏུ་མྷེ་སུ པུ་རེ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཏེ་པི དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ.
མ་ཏ་ཀ་ས་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ ‘‘པ་སྶ་ཐ བྷོ མཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཾ, མ་ར་ཎ་ཏོ་མྷི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་དི་སོ ཛཱ་ཏོ, ན ཁོ པ་ནཱ་ཧ་མེ་ཝ, ཏུ་མྷེ་པི མ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟཱ་ཝ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི མ་ཡ྄ཧཾ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤི མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏི ཏ་སྶ པུ་རེ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཝ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ས དེ་ཝ་དཱུ་ཏོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཏྠ ‘‘དེ་ཝ་དཱུ་ཏཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ན་མ་ཏ་གྒི་ཡནྟི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༢.༡༢༤). དྷ་མྨཱ་མ་ཏཾ པཱ་ཡེ་སཱིཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་མ་ཏཾ པཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཡེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་དྷི་ཀཱ་ནཱིཏི ས་ཧཱ་དྷི་ཀཱ་ནི. ས་ཧ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ སཾ་ས་དྡོ. ཨི་སཱིཏི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨེ་སི ག་ཝེ་སི པ་རི་ཡེ་སཱི་ཏི ཨི་སཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཉྩ ར་ཊྛཱ་ནཱིཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཙཱི་ན་ར་ཊྛཱ་ནི. ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཡ་ཀྑ་སེ་ནཾ པ་སཱ་ད་ཡཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཏེ་སཾ ག་མ་ན་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀཱ་ལེ. ལ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་ས་ནྟི་ཀཱ ལ་དྡྷཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཝེ་ག་སཱཏི ཝེ་གེ་ན. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སཱིཏི ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཨ་ཌྜྷེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཧ་སྶནྟི ཨ་ཌྜྷེ་ན དུ་ཏི་ཡཾ དི་ཡ་ཌྜྷཾ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཎུ་ཏྟ་རཱཏི སོ་ཎོ ཙ ཨུ་ཏྟ་རོ ཙ སོ་ཎུ་ཏྟ་རཱ. ནི་དྡྷ་མེ་ཏྭཱ་ནཱཏི པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ་ན. ཨ་དེ་སི་སུནྟི ཨ་དེ་ས་ཡུཾ.
ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ. པུ་ན དཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ དཱ་ནཱིཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ ཝཱ ན ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ བ་ཧི ཏཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་མ་གྒེ་ན ག་མ་ནེ་ན ཝཱ. ཨི་དཱ་ནི ཐེ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཝེ་ཊི་ས་ན་ག་རེ ནི་ཝཱ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཏ་སྶཱ ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་བྷཱ་ཝཾ ཐེ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སོ་ཀོ ཀི་ར ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ – པུ་བྦེ ཀི་ར མོ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཛཱ་ཏ་སྶ ཙ་ནྡ་གུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ པུ་ཏྟོ བི་ནྡུ་སཱ་རོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རོ པི་ཏུ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་མྷི ན་ག་རེ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ དྭེ པུ་ཏྟཱ ས་ཨུ་ད་རི་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ཝེ་མཱ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཏ་རོ ཨ་ཧེ་སུཾ. རཱ་ཛཱ པ་ན ཏེ་སཾ ས་བྦ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨ་སོ་ཀ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ར་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཝ་ནྟི་ར་ཊྛ་ཉྩ ད་ཏྭཱ ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏཱ་ཏ, ཨུ་པ་རཱ་ཛ, ཏ་ཝ ར་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཛྫེ་ནཱི་ན་ག་རེ ཝ་སཱ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. སོ པི་ཏུ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝེ་ཊི་ས་གི་རི་ན་ག་རེ ཝེ་ཊི་ས་ནཱ་མ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ གྷ་རེ ནི་ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ དྷཱི་ཏ་རཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ཡོ་བྦ་ན་པྤ་ཏྟཾ ཝེ་ཊི་ས་གི་རིཾ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རིཾ དི་སྭཱ ཏཱ་ཡ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏེ་ཧི དི་ནྣཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སི. སཱ ཏེ་ན སཾ་ཝཱ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་ག་བྦྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ནཱི་ཏཱ མ་ཧི་ནྡ་ཀུ་མཱ་རཾ ཛ་ན་ཡི. ཏ་ཏོ ཝ་སྶ་དྭ་ཡེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ས་ངྒྷ་མི་ཏྟ་ཉྩ དྷཱི་ཏ་རཾ ཨུ་པ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རཱ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཏི. ཨུ་པ་རཱ་ཛ་སྶ པ་ན པི་ཏཱ བི་ནྡུ་སཱ་རོ མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ པུ་ཏྟཾ ཨ་སོ་ཀ་ཀུ་མཱ་རཾ ས་རི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏུཾ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ མ་ནུ་སྶེ པེ་སེ་སི. ཏེ ཏ་ཏོ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་སོ་ཀ་སྶ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན སོ པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ཏུ་རི་ཏ་ག་མ་ནེ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝེ་ཊི་ས་གི་རི་ན་ག་ར་མྷི པུ་ཏྟ་དཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པི་ཏུ ས་ནྟ་ཀཾ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ན་ག་རཾ ག་ནྟྭཱ ག་ཏ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏ་སྶ པི་ཏུ་ནོ ས་རཱི་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཏ་མ་ཏྟེ ཝེ་མཱ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཏ་རོ ཙ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཚ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ག་ཎྷི. ཏ་དཱ་པི ཐེ་ར་མཱ་ཏཱ དཱ་ར་ཀེ ར་ཉྙོ ས་ནྟི་ཀཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝེ་ཊི་ས་གི་རི་ན་ག་རེ ཝ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ ཏ་སྶ མཱ་ཏཱ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཉཱ་ཏི་གྷ་རེ ཝ་སཱི’’ཏི.
ཨཱ་རོ་པེ་སཱིཏི པ་ཊི་པཱ་དེ་སི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛི་ཏནྟི མཱ་ཏུ ད་སྶ་ན་སྶ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏུ ཏཱ་ཝ མེ པི་ཏ་རཱ པེ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་པེ་ས་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཚ་ཎ་ཏྠནྟི ཚ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཚ་ཎ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ས་ཡཾ ཚ་ཎ་ཀཱི་ལ༹ཾ ཨ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་དཱ ཀི་ར དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶོ ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་མཱ་ས་པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ལི་ལ་ཀཱི་ལཱ༹་ཚ་ཎཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ མི་ག་ཝཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མོ མི་སྶ་ཀ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་སི. མི་སྶ་ཀ་པ་བྦ་ཏནྟི པཾ་སུ་པཱ་སཱ་ཎ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ པ་བྦ་ཏཾ. དི་ཊྛ་ས་ཙྩོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་ཙྩོ, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཀི་ར ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏུ་དེ་ཝི་ཡཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི, སོ ཙ ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཐེ་ར་སྶ མཱ་ཏུ་དེ་ཝི་ཡཱ བྷ་གི་ནཱི ཏ་སྶཱ དྷཱི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཡཾ པུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ –
‘‘དེ་ཝི་ཡཱ བྷ་གི་ནཱི དྷཱི་ཏུ, པུ་ཏྟོ བྷ་ཎྜུ་ཀ་ནཱ་མ་ཀོ;
ཐེ་རེ་ན དེ་ཝི་ཡཱ དྷ་མྨཾ, སུ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཏུ;
ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ པ་ཏྭཱ, ཝ་སི ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི.
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཙ ཏུ་མྷེ བྱཱ་ཀ་ཏཱཏི བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ དི་སྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཏ་སྶ དཱི་པ་སྶ ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་ཧི་ནྡོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ པ་སཱ་དེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏུ་མྷེ བྱཱ་ཀ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པནྟི དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ‘‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རཱ་དིཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙཾ ན ས་ཀྐཱ ད་ཊྛུ་ནྟི ‘‘ཝོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་མ་ཏྠནྟི ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ མ་ཧི་ནྡོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ པ་སཱ་དེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ.
ཝེ་ཊི་ས་གི་རི་མྷི རཱ་ཛ་ག་ཧེཏི དེ་ཝི་ཡཱ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཀཱ་ལོ་ཝ ག་མ་ན་སྶ, ག་ཙྪཱ་མ དཱི་པ་མུ་ཏྟ་མ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཏེ་སཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. པ་ལི༹་ནཱཏི ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ཨ་མྦ་རེཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཀིཾ ཏེ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏེ ནི་པ་ཏིཾ་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་མུ་པྤ་ཏི་ཏཱ ཐེ་རཱ, ནི་པ་ཏིཾ་སུ ན་གུ་ཏྟ་མེ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པུ་ར་ཏོ པུ་ར་སེ་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. པུ་ར་ཏོཏི པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་བྷཱ་གེ. པུ་ར་སེ་ཊྛ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པུ་ར་ཝ་ར་སྶ. མེ་གྷ་ས་ནྣི་བྷེཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ཏྟཱ ནཱི་ལ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ས་དི་སེ. སཱི་ལ་ཀཱུ་ཊ་མྷཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊེ. ཧཾ་སཱ་ཝ ན་ག་མུ་དྡྷ་ནཱིཏི པ་བྦ་ཏ་མུ་དྡྷ་ནི ཧཾ་སཱ ཝི་ཡ.
ཏ་ཏྠ པ་ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཀ་དཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྚི་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སྶ་ཏོ ཏཾ ཨ་ཝ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶེཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཡ་སྨི་ཉྩ དི་ཝ་སེ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ དི་ཝ་སེ ཝི་ཛ་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཨི་མཾ དཱི་པ་མཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ལ་ངྐཱ་ཡཾ ཝི་ཛ་ཡ་ས་ནཱ་མ་ཀོ ཀུ་མཱ་རོ,
ཨོ་ཏི་ཎྞོ ཐི་ར་མ་ཏི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ;
སཱ་ལཱ་ནཾ ཡ་མ་ཀ་གུ་ཎཱ་ན་མ་ནྟ་ར་སྨིཾ,
ནི་བྦཱ་ཏུཾ ས་ཡི་ཏ་དི་ནེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི.
སཱི་ཧ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ལི་ངྒ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏུ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ སཱི་ཧ་སྶ ཛཱ་ཏོ ཀུ་མཱ་རོ སཱི་ཧ་ཀུ་མཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, པུ་བྦེ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ཙུ་དྡ་ས་མེ ཝ་སྶེཏི ཙུ་དྡ་ས་མེ ཝ་སྶེ ས་མྤ་ཏྟེ. ཨི་དྷ ཝི་ཛ་ཡོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཝི་ཛ་ཡ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ རཱ་ཛཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཨུ་ད་ཡ་བྷ་དྡོ སོ་ལ༹་ས ཝ་སྶཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཨ་ཊྛ་མ་ཝ་སྶཾ ཨི་དྷ ཝི་ཛ་ཡ་སྶ པ་ཋ་མ་ཝ་སྶ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཨུ་ད་ཡ་བྷ་དྡ་སྶ ཙུ་དྡ་ས ཝ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཝི་ཛ་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རིཾ་སུ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཝི་ཛ་ཡོ ལ་ངྐ་མཱ་ག་མྨ, ས་ཏྠུ ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་ས་རེ;
ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ས་མཱ་ཀཱ་སི, ར་ཛྫཾ ཡ་ཀྑ་ཝི་མ་དྡ་ཀོ’’ཏི.
‘‘ཨུ་ད་ཡ་བྷ་དྡ་སྶ པ་ཉྩ་ད་ས་མེ ཝ་སྶེ པ་ཎྜུ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝོ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ད་ཡ་བྷ་དྡ་སྶ ཙུ་དྡ་ས་མ་ཝ་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ ཝི་ཛ་ཡ་སྶ པ་ཎྜུ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ སཱི་ཧ་ལ༹ཾ ཨ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཝ་སྶེ ཝི་ཛ་ཡ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་མ་ཙྩཱ ཨུ་པ་ཏི་སྶཾ ནཱ་མ ཨ་མ་ཙྩཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནཱ་མེ་ན ཀ་ཏེ ཨུ་པ་ཏི་སྶ་གཱ་མེ ཝ་ས་ནྟཱ ཨ་རཱ་ཛི་ཀཾ ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་སིཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཏ་སྨིཾ མ་ཏེ ཨ་མ་ཙྩཱ ཏེ, པེ་ཀྑ་ནྟཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ག་མཾ;
ཨུ་པ་ཏི་སྶ་གཱ་མེ ཋ་ཏྭཱ་ན, ར་ཊྛཾ ས་མ་ནུ་སཱ་སི་སུཾ.
‘‘མ་ཏེ ཝི་ཛ་ཡ་རཱ་ཛ་མྷི, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ག་མ་ནཱ པུ་རཱ;
ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨ་ཡཾ ལ་ངྐཱ-དཱི་པོ ཨཱ་སི ཨ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ. ཨི་དྷ པ་ཎྜུ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ པ་ཎྜུ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝོ ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨུ་ད་ཡ་བྷ་དྡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཙ མུ་ཎྜོ ཙ ཨ་ཊྛ ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་སིཾ་སུ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་ག་དཱ་ས་ཀོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨུ་ད་ཡ་བྷ་དྡ་སྶ པ་ཉྩ་ད་ས་མ་སོ་ལ༹་ས་མ་ཝ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ ཙ མུ་ཎྜ་སྶ ཙ ཨ་ཊྛ ཝ་སྶཱ་ནི, ནཱ་ག་དཱ་ས་ཀ་སྶ ཙ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶེ་སུ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནཱི་ཏི པ་ཎྜུ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་སྶ ར་ཉྙོ ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རིཾ་སུ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཏ་ཏོ པ་ཎྜུ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝོ, ར་ཛྫཾ ཏིཾ་ས ས་མཱ ཨ་ཀཱ’’ཏི;
ཏ་ཏྠཱཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ. ས་ཏྟ་ར་ས་མེ ཝ་སྶེཏི ས་ཏྟ་ར་ས་མེ ཝ་སྶེ ས་མྤ་ཏྟེ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཱ་ག་དཱ་ས་ཀ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ སུ་སུ་ནཱ་གོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏ་སྨཱ ནཱ་ག་དཱ་ས་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶེ་སུ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སུ་སུ་ནཱ་ག་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཝ་སྶེ་སུ སོ་ལ༹་ས ཝ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨི་དྷ ཨ་བྷ་ཡ་ར་ཉྙོ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རིཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་བྷ་ཡོ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི, ལ་ངྐཱ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡཱི’’ཏི;
དཱ་མ་རི་ཀོཏི ཡུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀོ ཙོ་རོ. པ་ཎྜུ་ཀཱ་བྷ་ཡོ པ་ན ཨ་བྷ་ཡ་སྶ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ རཱ་ཛཱ་ཡེ་ཝ, ན ཙོ་རོ, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ན ར་ཛྫ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དཱ་མ་རི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཛྫཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱིཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷ་ཡ་སྶ ཧི ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ ན ཏཱ་ཝ ས་བྦཾ ར་ཛྫ་མ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ ན་ཝ བྷཱ་ཏི་ཀེ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏུ་ལེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ གྷཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏྟ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མིཾ་སུ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཏཱ་ནི རཱ་ཛ་སུ་ཉྙཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘པ་ཎྜུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་ར་ཉྙོ ཙ, ཨ་བྷ་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ;
རཱ་ཛ་སུ་ཉྙཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཧེ་སུཾ ད་ས ས་ཏྟ ཙཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཛ་མྦུ་དཱི་པེ. པ་ཎྜུ་ཀ་སྶཱཏི པ་ཎྜུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་སྶ. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན་པི ཝོ་ཧཱ་རོ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ད་ཏྟོ’’ཏི ཡ་ཐཱ. ས་ཏྟ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རིཾ་སཱུཏི ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་རི་པཱུ་རིཾ་སུ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ལཱ༹་སོ་ཀ་སྶ སོ་ལ༹་ས་མ་ཝ་སྶཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ནྣ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ སུ་སུ་ནཱ་ག་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་མ་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མ་ཝ་སྶཱ་ནི ཙ དྭེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝ་སྶེ་ན ས་ཧ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཧོ་ནྟཱིཏི ཏཱ་ནི རཱ་ཛ་སུ་ཉྙཱ་ནི ས་ཏྟ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཛ་ཡ་པ་ཎྜུ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱུ་ན་མ་ནྟ་རེ ཨ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཝ་སྶེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས རཱ་ཛ་སུ་ཉྙ་ཝ་སྶཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི.
ཙ་ནྡ་གུ་ཏྟ་སྶ ཙུ་དྡ་ས་མེ ཝ་སྶེ ཨི་དྷ པ་ཎྜུ་ཀཱ་བྷ་ཡོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཙ་ནྡ་གུ་ཏྟ་སྶ ཙུ་དྡ་ས་མེ ཝ་སྶེ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ པ་ཎྜུ་ཀཱ་བྷ་ཡོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ས་ཏྟ་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་སུ་ནཱ་ག་སྶ པུ་ཏྟོ ཀཱ་ལཱ༹་སོ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་ཏོ ཏ་སྶ པུ་ཏྟཱ ད་ས བྷཱ་ཏུ་ཀཱ དྭེ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སུཾ, ཏེ་སཾ པ་ཙྪཱ ན་ཝ ན་ནྡཱ དྭེ་ཝཱི་ས་ཏི, ཙ་ནྡ་གུ་ཏྟོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཱ༹་སོ་ཀ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཏེ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི, ད་ས་བྷཱ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ དྭེ་ཝཱི་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ ན་ཝ་ན་ནྡཱ་ནཾ དྭེ་ཝཱི་ས་ཏི, ཙ་ནྡ་གུ་ཏྟ་སྶ ཙུ་དྡ་ས་མ་ཝ་སྶཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནཱི་ཏི པ་ཎྜུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་སྶ ས་ཏྟ་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པཱུ་རིཾ་སུ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘པ་ཎྜུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་ནཱ་མ་སྶ, ར་ཉྙོ ཝ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི;
ཏ་ཏྠ ཨ་སོ་ཀ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་མེ ཝ་སྶེ ཨི་དྷ མུ་ཊ་སི་ཝ་རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་སོ་ཀ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་མེ ཝ་སྶེ ཨི་དྷ མུ་ཊ་སི་ཝོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ས་ཊྛི ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫ་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཏ་ཐཱ ཧི ཙ་ནྡ་གུ་ཏྟ་སྶ པུ་ཏྟོ བི་ནྡུ་སཱ་རོ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སི, ཏ་ཏོ ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ ཨ་སོ་ཀ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎི, ཏ་སྨཱ ཙ་ནྡ་གུ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶེ་སུ ཏེ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི, བི་ནྡུ་སཱ་ར་སྶ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི, ཨ་སོ་ཀ་སྶ ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི, ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཊྛི ཝ་སྶཱ་ནི ཨི་དྷ མུ་ཊ་སི་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་རིཾ་སུ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘མུ་ཊ་སི་ཝོ ས་ཊྛི ཝ་སྶཱ་ནི, ལ་ངྐཱ་ར་ཛྫ་མ་ཀཱ་ར་ཡཱི’’ཏི;
དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶོ ར་ཛྫཾ པཱ་པུ་ཎཱིཏི ཨ་སོ་ཀ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མེ ཝ་སྶེ པཱ་པུ་ཎི. ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱིཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་མ་ཝ་སྶཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སོ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟ་ཀཱ ད་ས བྷཱ་ཏུ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོཏི ཀཱ་ལཱ༹་སོ་ཀ་སྶ པུ་ཏྟཱ བྷ་དྡ་སེ་ནོ ཀོ་ར་ཎྜ་ཝ་ཎྞོ མ་ངྐུ་རོ ས་བྦ་ཉྫ་ཧོ ཛཱ་ལི་ཀོ ཨུ་བྷ་ཀོ ས་ཉྩ་ཡོ ཀོ་ར་བྱོ ན་ནྡི་ཝ་ཌྜྷ་ནོ པ་ཉྩ་མ་ཀོ་ཏི ཨི་མེ ད་ས བྷཱ་ཏུ་ཀ་རཱ་ཛཱ་ནོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་གྒ་སེ་ན་ན་ནྡོ པ་ཎྜུ་ཀ་ན་ནྡོ པ་ཎྜུ་ག་ཏི་ན་ནྡོ བྷཱུ་ཏ་པཱ་ལ་ན་ནྡོ ར་ཊྛ་པཱ་ལ་ན་ནྡོ གོ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་ན་ནྡོ ས་ཝི་དྡྷ་ཀ་ན་ནྡོ ཀེ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ན་ནྡོ དྷ་ན་ན་ནྡོ་ཏི ཨི་མེ ན་ཝ ན་ནྡཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་ན རཱ་ཛ་ཝཾ་སཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ན་མྤི པུ་ན རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སྶཾ ཨི་དྷ ཝི་ཛ་ཡ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཝ་སྶ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཝ་སྶ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཝི་ཛ་ཡ་སྶ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཨ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཀ་ཝ་སྶཾ, པ་ཎྜུ་ཝཱ་སུ་དེ་ཝ་སྶ ཏིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི, ཨ་བྷ་ཡ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི, པ་ཎྜུ་ཀཱ་བྷ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཏོ པུ་བྦེ ས་ཏྟ་ར་ས ཝ་སྶཱ་ནི, ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟ་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི, མུ་ཊ་སི་ཝ་སྶ ས་ཊྛི ཝ་སྶཱ་ནི, དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཝ་སྶ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཚ་ཏྟིཾ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཛེ་ཊྛ་མཱ་ས་སྶ པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ ཛེ་ཊྛ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ མཱུ་ལ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ན་ཀྑ་ཏྟེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཚ་ཎ་མྤི ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མི་ག་ཝནྟི མི་གཱ་ནཾ ཝཱ་ན་ན་ཏོ ཧེ་ས་ན་ཏོ བཱ་དྷ་ན་ཏོ མི་ག་ཝ་ནྟི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙཾ མི་ག་ཝཾ. རོ་ཧི་ཏ་མི་ག་རཱུ་པནྟི གོ་ཀ་ཎྞ་མི་ག་ཝེ་སཾ. ཛི་ཡནྟི དྷ་ནུ་ཛི་ཡཾ. ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟོཏི པ་ད་སཱ ཨ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ནྟོ. མ་མཾ་ཡེ་ཝ རཱ་ཛཱ པ་སྶ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་མྷེ་སུ བ་ཧཱུ་སུ དི་ཊྛེ་སུ རཱ་ཛཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་མཾ་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཙི་ནྟེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙི་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ ཛཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཐེ་རོ ཏ་སྶ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ས་མ་ཎཱ མ་ཡཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཧཱ་རཱ་ཛ མ་ཡཾ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ, ཏྭཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཾ མཱ ཨ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཝེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ཏ་ཝ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, ན ཝི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ‘‘ས་མ་ཎཱ མ་ཡཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཐེ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཙེ? ཨ་སོ་ཀ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན པེ་སི་ཏ་སཱ་ས་ནེ་ནེ་ཝ པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏ་ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཾ སཱ་རེ་ཏུཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ན ཙ ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་དི་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ་ཏི ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཚཱ་ཏ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེཏི ཚཱ་ཏ་ཝཱ་ཧ་སྶ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏ་སྶ པཱ་དེ. ཏཾ ཀི་ར པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རཱ པུ་བྦ་ད་ཀྑི་ཎ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་དྭ་ཡ་མ་ཏྠ་ཀེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་མྷི ཋཱ་ནེ པ་ཙྪཱ ས་དྡྷཱ་ཏི་སྶོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཏཾ ‘‘ཚཱ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར’’ནྟི ཝོ་ཧ་རིཾ་སུ. ‘‘ར་ཐ་ཡ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཱཏི ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏོ ཙ ར་ཐ་པ་ཏོ་དེ་ན ས་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཝཾ་སེཔི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཚཱ་ཏ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་མྷི, ཏི་སྶོ ཙ ཝེ་ལུ༹་ཡ་ཊྛི་ཡོ;
ཛཱ་ཏཱ ར་ཐ་པ་ཏོ་དེ་ན, ས་མཱ་ནཱ པ་རི་མཱ་ཎ་ཏོ’’ཏི.
ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ར་ཐ་ཡ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི ར་ཐ་སྶ དྷ་ཛ་ཡ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སཱུཏི ཏ་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ. ཨེ་ཝ་མུ་ཏྟ་རི་པི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ –
‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶོ སོ, རཱ་ཛཱ་སི པི་ཏུ་ཨ་ཙྩ་ཡེ;
ཏ་སྶཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ས་མཾ, བ་ཧཱུ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ་ན་ཧཱུ’’ཏི.
ཨེ་ཀཱ ལ་ཏཱ ཡ་ཊྛི ནཱ་མཱཏི ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཊྛི ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལ་ཏཱཏི ཏཾ ར་ཛ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཡ་ཊྛིཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལ་ཏཱ. ཁཱ་ཡ་ཏཱིཏི དི་སྶ་ཏི. ཀི་ཉྫ་ཀྑཱ་ནཱིཏི ཀེ་ས་རཱ་ནི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ པུ་པྥ་ཡ་ཊྛི་ཡཾ ནཱི་ལ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ས་ཀུ་ཎ་ཡ་ཊྛི་ཡ་ཉྩ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་ཏཱ ར་ཛ་ཏ་ཡ་ཊྛཱི་ཝཱཏི ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ཡ་ཊྛི ཝི་ཡ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཊྛི སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཏཱཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་མཱ་ན་ལ་ཏཱ. ནཱི་ལཱ་དི ཡཱ་དི་སཾ པུ་པྥནྟི ཡཱ་དི་སཾ ལོ་ཀེ ནཱི་ལཱ་དི་པུ་པྥཾ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་དི་སཾ པུ་པྥ་ཡ་ཊྛི་མྷི ཁཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ར་ཏ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ར་ཏ་ནཾ ས་མུ་དྡ་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏཱི་རཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཝེ་ལ་ནྟེ ཨཱུ་མི་ཝེ་གཱ་བྷི་ཛཱ་ཏ་མ་རི་ཡཱ་ད་ཝ་ཊྚི ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ མུ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་ཡཾ ས་མུ་དྡ་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་ཏོ ཨ་ཊྛ མུ་ཏྟཱ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ –
‘‘ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་མྷི ས་ཀ་ལེ, ནི་དྷ་ཡོ ར་ཏ་ནཱ་ནི ཙ;
ཨ་ནྟོ་ཋི་ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ, པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལ་མཱ་རུ་ཧུཾ.
‘‘ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་ས་མཱི་པ་མྷི, བྷི་ནྣ་ནཱ་ཝཱ་ག་ཏཱ་ནི ཙ;
ཏ་ཏྲ ཛཱ་ཏཱ་ནི ཙ ཐ་ལཾ, ར་ཏ་ནཱ་ནི ས་མཱ་རུ་ཧུཾ.
‘‘ཧ་ཡ་ག་ཛཱ ར་ཐཱ་མ་ལ་ཀཱ, ཝ་ལ་ཡ་ངྒུ་ལི་ཝེ་ཋ་ཀཱ;
ཀ་ཀུ་དྷ་ཕ་ལཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ, ཨི་ཙྩེ་ཏཱ ཨ་ཊྛ ཛཱ་ཏི་ཏོ.
‘‘མུ་ཏྟཱ ས་མུ་དྡཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ, ཏཱི་རེ ཝ་ཊྚི ཝི་ཡ ཋི་ཏཱ;
དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶ་སྶ, ས་བྦ་པུ་ཉྙ་ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ’’ནྟི.
ཧ་ཡ་མུ་ཏྟཱཏི ཨ་སྶ་རཱུ་པ་ས་ཎྛཱ་ན་མུ་ཏྟཱ. ག་ཛ་མུ་ཏྟཱཏི ཧ་ཏྠི་རཱུ་པ་ས་ཎྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཏཾ་ཏཾ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན མུ་ཏྟཱ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ངྒུ་ལི་ཝེ་ཋ་ཀ་མུ་ཏྟཱཏི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཡ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱ, མུ་དྡི་ཀཱ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཀུ་དྷ་ཕ་ལ་མུ་ཏྟཱཏི ཀ་ཀུ་དྷ་རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱ་ཀཱ་རཱ བ་ཧཱུ ཨ་སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ མུ་ཏྟཱ. རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱིཏི རཱ་ཛཱ་ར་ཧ་ཨུ་ཏྟ་མ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. ཏཱ་ནི ས་རཱུ་པེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཏྟཾ ཙཱ་མ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཉྩ བ་ཧུ་ཝི་དྷཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པ་ཧི་ཎཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ངྑནྟི ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་སི་ཉྩ་ན་ཀཾ སཱ་མུ་དྡི་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚཾ ས་ངྑཾ. ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟོ་ད་ཀ་མེ་ཝ ‘‘ག་ངྒོ་ད་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནནྟི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཙུ་ཎྞཾ. ‘‘ན་ཧཱ་ན་ཙུ་ཎྞ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ཝ་ཊཾ་ས་ཀནྟི ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཝ་ཊཾ་ས་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝ་ཊཾ་ས་ཀཾ ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. བྷི་ངྒཱ་རནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ མ་ཧཱ་བྷི་ངྒཱ་རཾ. ‘‘མ་ཀ་ར་མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནཱ བ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚནྟི ཀཱ་ཀ་པ་ད་ས་ཎྛཱ་ནཱ མ་ངྒ་ལ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏི. ཀ་ཉྙནྟི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རིཾ. ཨ་དྷོ་ཝི་མཾ དུ་སྶ་ཡུ་གནྟི ཀི་ལི་ཊྛེ ཛཱ་ཏེ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་མུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་དྷོ་ཝི་མཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ. ཧ་ཏྠ་པུ་ཉྪ་ནནྟི པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧ་ཏྠ་པུ་ཉྪ་ན་པ་ཊཾ. ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ནནྟི ཧ་རི་ཝ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ནཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཙ་ནྡ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཧི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝཱ, གོ་སི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཀི་ར ཨུ་དྡྷ་ནེ ཀུ་ཐི་ཏ་ཏེ་ལ་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཏེ་ལཾ ཨ་གྒི་ཉྩ ནི་བྦཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠཾ ཙ་ནྡ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘གོ་སི་ཏ་ཙ་ནྡ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. གོ་ས་དྡེ་ན ཧི ཛ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཝི་ཡ སི་ཏཾ ཙ་ནྡ་ནཾ གོ་སི་ཏ་ཙ་ནྡ་ནཾ. ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཾ. ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀནྟི ཨ་ག་ད་ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ ཨ་ག་དཱ་མ་ལ་ཀཾ. ཏཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་རཱི་ར་མ་ལ་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི.
ཨུ་ཎྷཱི་སནྟི ཨུ་ཎྷཱི་ས་པ་ཊྚཾ. ཝེ་ཋ་ནནྟི སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ནཾ. སཱ་ར་པཱ་མ་ངྒནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ ར་ཏ་ན་པཱ་མ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ཀནྟི ཝ་ཏྠ་ཡུ་ག་མེ་ཝ. ནཱ་ག་མཱ་ཧ་ཊནྟི ནཱ་གེ་ཧི ཨཱ་ཧ་ཊཾ. མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་མ་ཏོ་ས་དྷནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ གུ་ལི༹་ཀ་ཛཱ་ཏི, ཨ་མ་ཏ་ས་དི་ས་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་ར པ་རི་པ་ནྠཾ ཝི་དྷ་མེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ སཱ་དྷེ་ནྟེ་ཧི ཨ་ག་དོ་ས་དྷ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ གུ་ལི༹་ཀཾ. ཏཾ པ་ན རཱ་ཛཱུ་ནཾ མུ་ཁ་སོ་དྷ་ན་ན་ཧཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ མ་ཧ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ནེ་ནྟི. ཏེ་ན ཏེ ཨ་ངྒ་རཱ་གཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་ནྟི, ཀ་རོ་ནྟཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཨ་ག་དོ་ས་དྷ་ར་ངྒ་ཏི་ལ་ཀཱ་ཧི ན་ལཱ་ཊ་ཀ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཨུ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ངྒཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་རཱ་གཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱ པ་ན གུ་ལི༹་ཀཱ ཨ་ཧི་ཝི་ཙྪི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཝི་སཾ ཧ་ན་ཏི, ཏེ་ན་པི ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨ་མ་ཏོ་ས་དྷ’’ནྟི.
ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷ་ཉྩཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷི པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷཱི་ཏི བུ་དྡྷོ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཉྩ, ཨ་དྷི་ག་ཏ་མ་གྒེ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷེ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཨ་པ་ཏ་མཱ་ནེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ན་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཉྩ, དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷོ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷ་ཉྩ ཨ་ཧཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ པ་རཱ་ཡ་ཎ་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཏོ, བྷ་ཛིཾ སེ་ཝི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧིཾ་ས་ཏི ཏ་པྤ་སཱ་ད་ཏ་གྒ་རུ་ཀ་ཏཱ་ཧི ཝི་ཧ་ཏ་ཀི་ལེ་སེ་ན ཏ་པྤ་རཱ་ཡ་ཎ་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ན ས་ར་ཎ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ དུ་ཀྑཾ དུ་གྒ་ཏིཾ པ་རི་ཀི་ལེ་སཾ ཧ་ན་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎཾ, ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧི་ཏེ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ཧི་ཏཱ ཙ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྷ་མྨོ་པི བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་རཱ ཨུ་ཏྟཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ངྒྷོ་པི ཨ་པྤ་ཀཱ་ན་མྤི ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི ས་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ས་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ར་ཎ་ནྟི ག་ཏོ ཨ་ཝ་ག་ཏོ, ཛཱ་ནི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟཾ དེ་སེ་སིནྟི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཡི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཀཱ་སེ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་ཧཾ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་སི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀྱ་པུ་ཏྟ་སྶ སཱ་ས་ནེཏི ས་ཀྱ་སྶ སུ་དྡྷོ་ད་ན་སྶ པུ་ཏྟོ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟ་སྶ སཱ་ས་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷཱཏི ས་དྡྷཱ་ཡ, ‘‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་པེ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ.
ཨ་སོ་ཀ་ར་ཉྙཱ པེ་སི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་སོ་ཀ་ར་ཉྙཱ པེ་སི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཡ་དཱ ཧི དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ དྷ་མྨཱ་སོ་ཀ་ར་ཉྙོ ཨི་ཏོ ཝེ་ལུ༹་ཡ་ཊྛི་ཡཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་ར་ཧེ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ པེ་སེ་སི. ཏ་དཱ སོ་པི ཏེ དི་སྭཱ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏུ་ཊྛོ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རཾ ཀིཾ ནཱ་མ མ་ཧ་གྒྷཾ པ་ཊི་པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ མེ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་པ་རི་ཧཱ་རཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན ཏ་ཏྠ ཨཱི་དི་སོ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་པ་རི་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ ཝ་ཏ མེ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་པ་རི་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སཱ་མུ་དྡི་ཀ་ས་ངྑཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ས་ངྑཱ་ནི ཙ ག་ངྒོ་ད་ཀ་ཉྩ ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཊྛ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ལོ་ཧ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡ་གྷ་ཊེ ཙ ཨ་ཊྛ་ཧི སེ་ཊྛི་ཀུ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཊྛ་ཀཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ པེ་སེ་སི ‘‘ཨི་མེ་ཧི མེ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ པུ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི, ཨ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ བ་ཧུཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ པེ་སེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སོ་ཀ་ར་ཉྙཱ པེ་སི་ཏེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཀོ མཱ་སོ ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་སྶ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་མཱ་སཱ་བྷི་སི་ཏྟོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏ་སྶ ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་མཱ་སཱ་བྷི་སི་ཏྟ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ ཧི་སྶ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་མ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི, པུ་བྦེ ཀ་ཏཱ་བྷི་སེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་སོ་ཀ་ར་ཉྙཱ པེ་སི་ཏེ་ན ཨ་ན་གྒྷེ་ན པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པུ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀ་མ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ –
‘‘ཏེ མི་ག་སི་ར་མཱ་ས་སྶ, ཨཱ་དི་ཙ་ནྡོ་ད་ཡཾ དི་ནེ;
ཨ་བྷི་སི་ཏྟ་ཉྩ ལ་ངྐི་ནྡཾ, ཨ་མ་ཙྩཱ སཱ་མི་བྷ་ཏྟི་ནོ.
‘‘དྷ་མྨཱ་སོ་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ, སུ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཧི་ཏེ ར་ཏཱ;
པུ་ནཱ་པི ཨ་བྷི་སེ་ཙིཾ་སུ, ལ་ངྐཱ་ཧི་ཏ་སུ་ཁེ ར་ཏ’’ནྟི.
དཱི་པ་ཝཾ་སེཔི ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཝི་སཱ་ཁ་མཱ་སེ དྭཱ་ད་སི་ཡཾ, ཛ་མྦུ་དཱི་པཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ;
ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ, ཨ་སོ་ཀ་དྷ་མྨེ་ན པེ་སི་ཏཾ.
‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་ཏྠ, རཱ་ཛཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡཾ;
ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཱ་བྷི་སེ་ཀེ་ན, ཝི་སཱ་ཁ་མཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐེ.
‘‘ཏ་ཏོ མཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ, ཛེ་ཊྛ་མཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐེ;
མ་ཧི་ནྡོ ས་ཏྟ་མོ ཧུ་ཏྭཱ, ཛ་མྦུ་དཱི་པཱ ཨི་དྷཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཏ་དཱ པ་ན ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་མཱ་ཙི་ཎྞཾ. ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨ་བྷི་སེ་ཀ་མ་ངྒ་ལ་ཏྠཾ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟ་སྶ མ་ཎྜ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏ་སྶ ཨུ་དུ་མྦ་ར་སཱ་ཁ་མ་ཎྜ་པ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཨུ་དུ་མྦ་ར་བྷ་དྡ་པཱི་ཋ་མྷི ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧཾ ཨ་བྷི་ཛ་ཙྩཾ ཁ་ཏྟི་ཡཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ མ་ངྒ་ལཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷཱུ་སི་ཏཱ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ ག་ངྒོ་ད་ཀ་པུ་ཎྞཾ སཱ་མུ་དྡི་ཀཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་སོ་པ་རི ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏ་སྶ མུ་དྡྷ་ནི ཨ་བྷི་སེ་ཀོ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི ‘‘དེ་ཝ, ཏཾ ས་བྦེ་པི ཁ་ཏྟི་ཡ་ག་ཎཱ ཨ་ཏྟཱ་ན་མཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀི་ཀཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏྭཾ རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ་སུ ཋི་ཏོ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་སུ ཁ་ཏྟི་ཡ་ག་ཎེ་སུ ཏྭཾ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ས་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཧི་ཏ་ས་མ་མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཙ བྷ་ཝ, ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏོ ཙ བྷ་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ པུ་ན པུ་རོ་ཧི་ཏོ་པི པུ་རོ་ཧི་ཙྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པྤ་ཊི་ཡ་ཏྟོ ག་ངྒོ་ད་ཀ་པུ་ཎྞཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ས་ངྑཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སཱི་སོ་པ་རི ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏ་སྶ མུ་དྡྷ་ནི ཨ་བྷི་སེ་ཀོ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི ‘‘དེ་ཝ, ཏཾ ས་བྦེ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཎཱ ཨ་ཏྟཱ་ན་མཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀི་ཀཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏྭཾ རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ་སུ ཋི་ཏོ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཏྭཾ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ས་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཧི་ཏ་ས་མ་མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཙ བྷ་ཝ, ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏོ ཙ བྷ་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི.
ཏ་ཏོ པུ་ན སེ་ཊྛི་པི སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་བྷཱུ་ས་ན་བྷཱུ་སི་ཏོ ག་ངྒོ་ད་ཀ་པུ་ཎྞཾ ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ས་ངྑཾ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སཱི་སོ་པ་རི ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏ་སྶ མུ་དྡྷ་ནི ཨ་བྷི་སེ་ཀོ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི ‘‘དེ་ཝ ཏཾ ས་བྦེ་པི ག་ཧ་པ་ཏི་ག་ཎཱ ཨ་ཏྟཱ་ན་མཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀི་ཀཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏྭཾ རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ་སུ ཋི་ཏོ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་སུ ག་ཧ་པ་ཏི་ག་ཎེ་སུ ཏྭཾ པུ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ས་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཧི་ཏ་ས་མ་མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཙ བྷ་ཝ, ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏོ ཙ བྷ་ཝཱ་ཧཱི’’ཏི.
ཏེ པ་ན ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟཱ ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་སྶ་སི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ཀཱ་རེ་སྶ་སི, ཏ་ཝ མུ་དྡྷཱ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕ་ལ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་ས་པ་ནྟི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན དཱི་པེ དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶ་སྶ མུ་དྡྷ་ནི དྷ་མྨཱ་སོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ པེ་སི་ཏཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟོ་ད་ཀ་པུ་ཎྞེ་ན སཱ་མུ་དྡི་ཀ་ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀོ་ད་ཀཾ ཨ་བྷི་སི་ཉྩཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ སཱི་ཧ་ལ༹་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘‘པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ས་ངྑཱ་ནི ཙ ག་ངྒོ་ད་ཀ་ཉྩ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙ་ཉྩ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནོཏི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མྨོ་ད་ཛ་ན་ན་ཏོ ས་མྨོ་དི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ‘‘ཀ་ཙྩི བྷ་ནྟེ ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཝོ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷཾ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐཾ ལ་ཧུ་ཊྛཱ་ནཾ བ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནོ. ཚ ཛ་ནེ ད་སྶེ་སཱིཏི ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ‘‘ན ཨི་མེ ཡ་ཀྑཱ, མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མེ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཏྠཾ བྷ་ཎྜུ་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཚ ཛ་ནེ ད་སྶེ་སི. ཏེ་ཝི་ཛྫཱཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ཛྫཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཏྟཱ. ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཀོ་ཝི་དཱཏི པ་རེ་སཾ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རེ ཀུ་ས་ལཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་རཱུ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, དི་བྦ་སོ་ཏཾ པ་ན ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱུཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ བ་ཧཱུ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཛྫོ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏེ་ཝི་ཛྫཱ ཨི་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཀོ་ཝི་དཱ ཀེ་ཙི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’ཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡནྟི པ་ཉྙཱ་པཱ་ཊ་ཝཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ནྣནྟི ཨཱ་ས་ནྣེ ཋི་ཏཾ. སཱ་དྷུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ པ་ཎྜི་ཏོ་སཱིཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སཾ་ས་ཏི. པུ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཏེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་སཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ རཱ་ཛཱ ‘ཨི་མེ ས་མ་ཎཱ ནཱ་མ ཨཱི་དི་སཱ, སཱི་ལཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ ཏེ་སཾ ཨཱི་དི་སཱི’ཏི ཙ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཧ་ནྡ ནཾ ཨི་མཱ་ཡ ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ ཧི –
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ…པེ… སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ, སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སོ ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི ‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛོ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ, ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ, ཡ་ནྣཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི.
‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ, ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི.
‘‘ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི དི་ནྣ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི, ཨ་ཐེ་ནེ་ན སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༩༡-༢༩༢) –
ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ སཱ་ས་ནེ ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷེ་ཧི ཙ པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ག་མ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཙ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ.
རཱ་ཛཱ སུ་ཏྟ་ནྟཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སཱིཏི ‘‘སོ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ར་ཏྟུ་པ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་ནྟེ (མ. ནི. ༡.༢༩༣) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ སུ་ཎ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སི. ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སི་སྶཱ་མཱཏི ན ཏཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཀཱ་སི. ཨཱ་ག་ཏ་ཕ་ལོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ས་མྤ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝི་དི་ཏ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་སཱ་ས་ནོ. ཨི་དཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏཱིཏི གི་ཧི་ལི་ངྒེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ར་ཉྙོཏི ར་ཉྙེ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟོ་ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ས་མཱ་ག་ཏཱ སུ་ཎ་ནྟཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ.
བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨུ་པྤཱ་ཏ་པཱ་ཋ་ཀཱཏི ནི་མི་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀཱ, ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ཧི་ཏཱ དཱ་ནི ཨི་མེ་ཧི པ་ཐ་ཝཱིཏི ཨཱ་ས་ནཱ་ནཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙི་ནྟེ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱ་ས་ན་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ སཱ་ས་ན་སྶ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་མི་ད་ནྟི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཎཱི་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་ཏྟ་མེ་ན. ས་ཧ་ཏྠཱཏི ས་ཧ་ཏྠེ་ན ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱཏི སུ་ཊྛུ ཏ་པྤེ་ཏྭཱ, པ་རི་པུ་ཎྞཾ སུ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུཾ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུཾ ས་ཙྩ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཀ་ཐེ་སཱིཏི དེ་ས་ནཱ་ཝི་དྷི་ཀུ་ས་ལོ ཐེ་རོ ཛ་ན་སྶ སཾ་ཝེ་གཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ པ་ཋ་མཾ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཾ ཛ་ནཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ‘‘མཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་དཾ ཀ་རོ་ཐ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ནཱ ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ དྷུ་ཝཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པ་ར་མ་སྶཱ་ས་ཀཾ ནི་བྦཱ་ན་མ་དྷི་ག་ནྟུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ཐཱ’’ཏི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨ་ནྟེ ས་ཙྩ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱཏི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཐེ་རཱ་ནཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ. ར་ཉྙོ སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི ར་ཉྙོ ནི་ཝེ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལཾ ག་ཙྪཱ་མཱཏི པུ་ར་སྶ ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ སཱ་རུ་པྤཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. མེ་གྷ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནནྟི མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི་གྒ་ཧ་ཎ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཀཱ་ལ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏ་ལཱ༹་ཀ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟོ གི་མྷཱ་བྷི་ཧ་ཏ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ་ཝ པཱ་ཝ་སྶི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ –
‘‘ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ, མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨ་ཀཱ་ལ་ཛོ;
པཱ་ཝ་སྶི ཏེ་ན ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ, མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནཾ ཨ་ཧཱུ’’ཏི.
སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱཏི ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷ སུ་ཁཾ ས་ཡི་ཏྠ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དྷ ནི་ཝཱ་སོ སུ་ཁ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཐེ་རེ་ན ‘‘སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏ་མྷི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཀ་མི་དཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ནོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་པྤ་ཏི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཨི་མཾ སུ་ཏྟནྟི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་མི་མཾ སུ་ཏྟཾ. ཨུ་ད་ཀནྟི ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ. མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སཱིཏི ‘‘ཨི་མཾ མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཛེ་ཊྛ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨ་དཱ་སི. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་པཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་པི ན ཏཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པཱིཏི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཌྜྷ་ན་ཝ་མཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ཨ་ཌྜྷེ་ན ན་ཝ་མཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཧ་སྶཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཛོ་ཏི་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནནྟི ཉཱ་ཎཱ་ལོ་ཀ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟནྟི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ མ་ཧཱ་ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟཾ, རཱ་ཛོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
མ་ཧ་ཙྩནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་ཧ་ཏཱ རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་མྷེ ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་རི་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་མ་ཙྩོཏི ར་ཉྙོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻོ ཨ་རི་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་མ་ཙྩོ. པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ‘‘དྭཱ་ས་ཊྛི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་མེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ སཱི་ཧ་ལ༹་བྷཱ་སཱ་ཡ ལི་ཁི་ཏེ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡ ས་དྡྷི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་བྷཱ་ཏི་ཀ་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལནྟི མུ་ཊ་སི་ཝ་སྶ པུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་བྷ་ཡོ དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶོ མ་ཧཱ་ནཱ་གོ ཨུ་ཏྟི་ཡོ མ་ཏྟཱ་བྷ་ཡོ སཱུ་ར་ཏི་སྶོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི བྷཱ་ཏི་ཀེ་ཧི ས་མཱ་ཀི་ཎྞཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མྷི ཝ་སྶཾ ཝ་སིཾ་སཱུཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ར་ཉྙཱ དི་ནྣ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཝ་སྶཾ ཝ་སིཾ་སུ. པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱཏི མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ. ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡནྟི ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ. མ་ཧཱ་མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཧི པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀ་མཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཾ པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་རི་ཡ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ བྷོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙི་ར་དི་ཊྛོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མ་བྲྭི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ, ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱ ཨི་དྷཱ’’ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཝཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མཱ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ ཨ་ཝོ་ཙ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝཱི་རོ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུ’’ནྟི, ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི. ཙི་ར་དི་ཊྛོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི ས་ཏྠུ་སྶ ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝོ ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་དྡོ དི་ཊྛོ’’ཏི.
ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་མྤི ག་མ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝཱ་སེ པ་ཡོ་ཛ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱདཱི་སུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ དི་སྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ. ཡ་སྨིཾ ཝཱ དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝ་ས་ཏི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ ཀ་པྤེ་ནྟོ, ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ན དཱུ་ར་ཏོ་ཝ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ན་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ན དི་སྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ན་མ་སྶ་ཏི, ཡ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ སོ ཝ་ས་ཏི, ཏ་ད་བྷི་མུ་ཁོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ན་མ་སྶ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཋི་ཏོ་པི ནི་སི་ནྣོ་པི ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ན་མ་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ན ཀ་ར་ཎཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཧི ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ནྟོ ན ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ དེ་ཏི, མ་ཧ་གྒྷཾ ས་ཏ་མཱུ་ལ་གྒྷ་མྤི པ་ཉྩ་ས་ཏ་མཱུ་ལ་གྒྷ་མྤི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མཱུ་ལ་གྒྷ་མྤི དེ་ཏི་ཡེ་ཝ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ས་རཱི་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ. ཨ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཝི་དི་ཏཾ མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཏོ ལ་ཙྪཱ་མཱཏི ཀུ་ཏོ ལ་བྷི་སྶཱ་མ. སུ་མ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཧཱིཏི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ས ཨ་མྷཱ་ཀ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏྭཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱཏི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཏྭཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷེ མཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀ་རོ་ཧི, མཱ ཏྭཾ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཝ་ཊོ བྷ་ཝ, ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་དེ་ཝ ར་ཉྙཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝཱི་ཐི་ཡོ སོ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་བྦ་ཏཱ་ལཱ༹་ཝ་ཙ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཀཾ་ས་ཏཱ་ལཱ༹་དི་ཏཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཝ་ཙ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏཱ་ལཱ༹་ཝ་ཙ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ཏ་ཏ་ཝི་ཏ་ཏཱ་དི ས་བྦཾ ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྩ ཏཱ་ལཱ༹་ཝ་ཙ་རཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྩ ཏཱ་ལཱ༹་ཝ་ཙ་ར་ནྟི ས་བྦཾ ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ཝཱ་ད་ཀཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཏེ ས་བྦེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ལ་ཙྪ་སཱིཏི ལ་བྷི་སྶ་སི. ཐེ་རཱ ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སཱུཏི རཱ་ཛ་ནི་ཝེ་ས་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མེ་ཝ ཨ་ག་མཾ་སུ.
ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ. པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་དྭཱ་རེཏི པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ན་ག་ར་དྭཱ་རེ. ཀིཾ བྷ་ནྟེ སུ་མ་ན ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སཱིཏི སུ་མ་ན ཏྭཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཝི་ཙ་ར་སཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མྷི་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཙྪཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མྷི་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཱཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཚཱ་ཡཱ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི དྷཱ་ཏུ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ དི་སྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི. ཚ་ཏྟཾ ཨ་པ་ན་མ་ཏཱུཏི ཨི་དཾ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ས་ཡ་མེ་ཝ མེ སཱི་སོ་པ་རི་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧུ་ཏྭཱ ན་མ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཡ྄ཧཾ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱུཏི ཨི་དཾ དྷཱ་ཏུ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ ཐེ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཧ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སི་ར་སྨིཾ མེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶཾ ནཱ་མ པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་མེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཏེ་མ་ཡ་མཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་ཝཱི་རོཏི མ་ཧཱ་པ་ར་ཀྐ་མོ. མ་ཧཱ་ཝཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏྠ ས་ཏྠུ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་རེ་ནཱ་ག་མ་ན་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ.
པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་ཀྐ་ནྟོཏི པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟོ, ག་ཙྪ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ས པ་ཙྪི་མ་དི་སཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཙྪི་མ་དི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན དྭཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྭཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀེ་ནེ་ཝ ན་ག་རཾ པཱ་ཝི་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧེ་ཛ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མཱཏི མ་ཧེ་ཛ་ནཱ་མ་ཀེ་ན ཡ་ཀྑེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི་བྷུ་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏི་ཝི་དྷ་ཉྷི ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ད་ནྟི པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཾ དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. དྷཱ་ཏུ་ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ལི་ཁི་ཏ་པོ་ཏྠ་ཀཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ པ་ན དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ. སཱ་རཱི་རི་ཀཾ པ་རི་བྷོ་གི་ཀཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཏི་པྤ་བྷེ་དཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ན པ་བྷེ་དོ པ་ཊི་མཱ་རཱུ་པ་སྶ་པི ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཐཾ པ་ན ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཛྫ་ར་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཛྫ་ར་ཀོ ནཱ་མ རོ་གོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཙ ཡ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་དཱ ཀི་ར པུ་ཎྞ་ཀཱ་ལོ༹ ནཱ་མ ཡ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ན་མྤི ས་རཱི་རེ པ་ཛྫ་ར་ཀཾ ནཱ་མ རོ་གཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ –
‘‘ར་ཀྑ་སེ་ཧི ཛ་ན་སྶེ་ཏྠ, རོ་གོ པ་ཛྫ་ར་ཀོ ཨ་ཧཱུ’’ཏི;
དཱི་པ་ཝཾ་སེཔི ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ར་ཀྑ་སཱ ཙ བ་ཧཱུ ཏ་ཏྠ, པ་ཛྫ་རཱ ཙ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ;
པ་ཛྫ་རེ་ན བ་ཧཱུ ས་ཏྟཱ, ན་སྶ་ནྟི དཱི་པ་མུ་ཏྟ་མེ’’ཏི.
ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ཡོཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི. ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁཾ བྱ་ས་ཏི ཝི་ཀྑི་པ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནནྟི དུ་ཀྑཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཏེ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ན་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ དི་སྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཋ་མཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ལོ་ཀཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏེ ས་ཏྟེ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ན་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ དི་སྭཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡཱ་དི་བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཏེ ས་ཏྟཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ དི་སྶ་ནྟི. དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱཏི ཝི་ས་མ་ཝ་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཊྛཱ ཨ་སོ་བྷ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཡེ་ཝ དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱ, ས་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཁུ་པྤ་ཏྟི་ས་པྤཱ་ཡཱ ས་ཏྟུ་པ་ཀཱ་རཱ ས་མྨཱ ཝུ་ཊྛི ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘དུ་བྦྷི་ཀྑཾ དུ་སྶ་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ དུ་བྦྷི་ཀྑཾ, སུ་ལ་བྷཱ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཝཱ དུ་སྶ་སྶཾ. དེ་ཝོཏི མེ་གྷ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་མྨཱ་དྷཱ་ར་མ་ནུ་པ་ཝེ་ཙྪཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཾ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཉྩི, ས་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ཝ་སྶཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཝི་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཀཱ་ལེ ཛ་ཡ་ནྟ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན ཙ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ་ཀེ་ན ས་མི་དྡྷ་ཀུ་མཱ་ར་ནཱ་མ་ཀེ་ན ཨུ་པ་རཱ་ཛེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ མ་ཧཱ་ཡུ་དྡྷཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཎྜ་དཱི་པེ མ་ཧཱ་ཝི་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཧོ་ཏཱིཏི ཀི་རི་ཡཱ ཀཱ་ལ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་པ་ཡོ་གོ, ཝི་ཝཱ་ད་སྶ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལཱ་ཝ་ག་མོ ཡ་ཐཱ ‘‘བྷཱ་ས་ཏེ ཝ་ཌྜྷ་ཏེ ཏ་དཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་པ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀ་ལ་ཧ་ཝི་གྒ་ཧ་ཛཱ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ལ་ཧོ ནཱ་མ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟོ ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ་པི. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ ཀ་ལ་ཧོ ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ. མ་མྨ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཀ་ལ་ཧོ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ. ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ག་ཧ་ཎཾ ཝི་གྒ་ཧོ. ཀ་ལ་ཧ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རུ་དྡྷ་གཱ་ཧོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ལ་ཧོ ནཱ་མ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝཱ ག་ཧ་ཎཾ ཝི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཀ་ལ་ཧོ ཙ ཝི་གྒ་ཧོ ཙ ཛཱ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་ལ་ཧ་ཝི་གྒ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ, ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀ་ལ་ཧ་ཝི་གྒ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱ་ནི སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནེ་ན ན་སྶ་ནྟཱིཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་སྶ་པི སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནེ་ན དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ས་ཏི ཏཱ་ནི ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ཝི་ན་སྶ་ནྟི. ཏཱི་ཎི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༦༡; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༠༩) ཧི པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་སྶ ཧི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ ཨ་ཧོ་སི, ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ. དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སཱ་ས་ན་སྶ ཀི་ར ཨོ་ས་ཀྐ་ན་ཀཱ་ལེ ཨི་མ་སྨིཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ནཱ་ག་དཱི་པེ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ཏོ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ཏོ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐ་མེ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི, སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི དྷཱ་ཏུ ན ཨ་ནྟ་རཱ ན་སྶི་སྶ་ཏི. ས་བྦཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐེ རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སྶ་ནྟི, ཏཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏོ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི, ཨ་ཛྫ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ད་སྶ་ནཾ དཱ་ནི ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ད་ས་བ་ལ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨུ་གྒ་ཙྪི་སྶ་ཏི, སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཡཱ་པི དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཏཱ་སུ པ་རི་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་སུ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
དི་ཝཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་ཊྛཱ་ནེ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི དི་ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཙི་ན་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཏ་ཏོ དྷཱ་ཏུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀུ་མྦྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་དྷཱ་ཏུ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ –
‘‘ར་ཏྟིཾ ནཱ་གོ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཏི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ སོ ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ;
བོ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྷི སཱ་ལཱ་ཡཾ, དི་ཝཱ ཋཱ་ཏི ས་དྷཱ་ཏུ་ཀོ’’ཏི.
ཐཱུ་པ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱིཏི མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ དྷཱ་ཏུཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཐཱུ་པ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ངྒྷ་པྤ་མཱ་ཎནྟི པུ་པྥ་ཊྛཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཐཱུ་པ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་ག་ཉྷི ཐཱུ་པ་སྶ ཛ་ངྒྷཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. དྷཱ་ཏུ་ཨོ་རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀ་སྶ ཨོ་རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཀ་ལ་ན་ག་ར་ཉྩ ཛ་ན་པ་དོ ཙཱཏི ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ ཙ ཨ་བྷེ་ད་ཏོ ན་ག་ར་ཛ་ན་པ་ད་ས་དྡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦོ གཱ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡེཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧེ. ས་མཱུ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ས་དྡོ. ཨེ་ཀེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཏེ་ཛོ་ད་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡ་མ་ཀ་ཡ་མ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ར་སྨི་ཡོ ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་མ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙི་ནྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ.
དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ག་མཱ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ན་ཝ་མེ མཱ་སེ ཕུ་སྶ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཡ་ཀྑཱ་དྷི་ཝཱ་སཾ ལ་ངྐཱ་དཱི་པ་མུ་པ་ག་ནྟྭཱ ལ་ངྐཱ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ་ཏེ ཡོ་ཛ་ན་ཝི་ཏྠ་ཏེ མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཧཱ་ཡ་ཀྑ་ས་མཱ་ག་མེ ཨུ་པ་རི་ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཡེ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཝུ་ཊྛི་ཝཱ་ཏ་ནི་བྦི་སེ་ས་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཙ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀ་ནི་ར་ཡ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ས་དི་ས་གྷོ་ར་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ་ན ཙ སཱི་ཏ་ན་ར་ཀ་ནི་བྦི་སེ་ས་བ་ཧ་ལ་སཱི་ཏེ་ན ཙ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་ལ་ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝཱ་ཏ་ས་ངྑུ་བྷི་ཏེ་ཧི མེ་གྷ་ན་བྷ་ག་ཛྫི་ཏ་ས་དི་སེ་ན ག་ག་ན་མེ་ད་ནཱི་ནི་ནྣཱ་དེ་ན ཙ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ བྷ་ཡཾ ས་ནྟཱ་སཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཡཱ་ཙི་ཏཱ་བྷ་ཡོ ‘‘དེ་ཐ མེ ས་མ་གྒཱ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘དེ་མ ཏེ ས་ཀ་ལ་དཱི་པཾ, དེ་ཧི ནོ, མཱ་རི་ས, ཨ་བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་བྦཾ ཏཾ ཨུ་པ་དྡ་ཝཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཀྑ་ད་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཛ་ལ་མཱ་ནཾ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ན་གྒི་ས་དི་ས་ད་ཧ་ནཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཛ་ལ་དྷི་ས་ལི་ལ་བྷཱི་ཏཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ ཝེ་ལ་ནྟེ བྷ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ གི་རི་དཱི་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སུ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་སུ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཏ་དཱ ས་མཱ་ག་ཏེ ཨ་ནེ་ཀ་དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་པཱ་ཎ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་མ་ན་ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་སི་ནཱ མ་ཧཱ་སུ་མ་ན་དེ་ཝ་རཱ་ཛེ་ན ས་མ་དྷི་ག་ཏ་སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏ་པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ སཱི་སཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ མུ་ཊྛི་མ་ཏྟཱ ནཱི་ལཱ་མ་ལ་ཀེ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏ་སྶ ད་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་མ་ག་མཱ་སི.
དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ པ་ཉྩ་མེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཙཱུ་ལོ༹་ད་ར་མ་ཧོ་ད་རཱ་ནཾ ཛ་ལ་ཐ་ལ་ནི་ཝཱ་སཱི་ནཾ མཱ་ཏུ་ལ་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱུ་ནཾ མ་ཎི་པ་ལླ་ངྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱ་མེ ནཱ་གཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ནཱ་སཾ དི་སྭཱ ཙི་ཏྟ་མཱ་ས་ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ས་མི་དྡྷ་སུ་མ་ནེ་ན ནཱ་མ རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན ཚ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རི་ཏ་རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ནོ ནཱ་ག་དཱི་པཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ངྒཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ཀཱ་སེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ གྷོ་ར་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ནཱ་གེ ས་ནྟཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ལོ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ནཱ་གཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ལ་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻེ་ཧི དྭཱི་ཧི ནཱ་ག་རཱ་ཛཱུ་ཧི པཱུ་ཛི་ཏེ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལ་ག་ཏེ མ་ཎི་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ནཱ་གེ་ཧི དི་བྦ་ནྣ་པཱ་ནེ་ཧི ས་ནྟ་པྤི་ཏོ ཛ་ལ་ཐ་ལ་ནི་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་སཱི་ཏི་ཀོ་ཊི་ནཱ་གེ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ན་མ་སྶི་ཏུཾ པ་ལླ་ངྐ་ཉྩ རཱ་ཛཱ་ཡ་ཏ་ན་པཱ་ད་པ་ཉྩ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་མ་ག་མཱ་སི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ཨ་ཊྛ་མེ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ མ་ཧོ་ད་ར་མཱ་ཏུ་ལེ་ན མ་ཎི་ཨ་ཀྑི་ཀ་ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ནཱ་བྷི་ཡཱ་ཙི་ཏོ ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་པ་དེ་སེ མ་ཎི་ཨ་ཀྑི་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ན་མུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ མཱ་པི་ཏ་རུ་ཙི་ར་ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པེ མ་ནོ་ཧ་ར་ཝ་ར་པ་ལླ་ངྐེ ནི་སི་ནྣོ ནཱ་ག་རཱ་ཛེ་ན དི་བྦ་ནྣ་པཱ་ནེ་ཧི ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་མཱ་ཎ་ཝི་ཀ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏེ་ན དི་བྦ་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛི་ཏོ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ སུ་མ་ན་ཀཱུ་ཊེ པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ཝཱ་པི་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ མུ་བྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནེ ཙ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ས་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ སི་ལཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ནཱ་གེ ས་མ་ནུ་སཱ་སི་ཏྭཱ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་མ་ག་མཱ་སི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཨི་མཾ དཱི་པཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་དེ་ཝ ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་མཱ་ག་མ་ནཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཡ་ཀྑ་ད་མ་ན་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ར་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ཡ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་པ་ཝི་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ར་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཨཱ་ཝི་ཛྫཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝི་ཙ་རི. མཱ་ཏུ་ལ་བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཱ་ནནྟི ཙཱུ་ལོ༹་ད་ར་མ་ཧོ་ད་རཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི བྷ་ག་ཝཱ ས་མི་དྡྷ་སུ་མ་ནེ་ན ནཱ་མ དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན ཨེ་ཀེ་ན་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་སྶ པ་རི་པ་ནྠ་སྶ ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་རི་ལཱ༹་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཉྙོ བྷཱ་ཏཱཏི ར་ཉྙོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ. ཨ་བྷ་ཡོཏི མ་ཏྟཱ་བྷ་ཡོ.
ཨ་ནུ་ལཱ༹ དེ་ཝཱིཏི ར་ཉྙོ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ་ཛཱ་ཡཱ ཨ་ནུ་ལཱ༹ དེ་ཝཱི. པུ་རི་མ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ བོ་དྷི པ་ཏི་ཊྛཱ་སཱིཏི ཡ་དཱ ཧི སོ ཀ་ཀུ་ས་ནྡྷོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ མ་ནུ་སྶེ པ་ཛྫ་ར་ཀཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ན་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ དི་སྭཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་ཉྩོ་དི་ཏ་ཧ་ད་ཡོ ཨི་མཾ དཱི་པ་མཱ་ག་ཏོ, ཏ་དཱ ཏཾ རོ་ག་བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡཱ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ བོ་དྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘མ་མ སི་རཱི་ས་མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ཁ་མཱ་དཱ་ཡ རུ་ཙ་ན་ནྡཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. སཱ ས་ཏྠུ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཁེ་མ་ཝ་ཏཱི་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ ཁེ་མ་རཱ་ཛཱ་ན་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མུ་པ་ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ནོ་སི་ལཱ་ལེ་ཁཾ ཁེ་མ་རཱ་ཛེ་ན དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཡཾ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ ཋི་ཏཾ བོ་དྷི་སཱ་ཁ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཙེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཙ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་སཱ་རི་ཏེ ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ ས་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ ཋ་པེ་སི. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ ནཱ་མ ར་ཉྙོ ད་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘མ་ཧཱ་ཏི་ཏྠ་ཝ་ན’’ནྟི པ་ཉྙཱ་ཏེ མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ཀོ་ཎཱ་ག་མ་ནོ ཙ བྷ་ག་ཝཱ དུ་བྦུ་ཊྛི་པཱི་ལི༹་ཏེ དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ དི་སྭཱ ཨི་མཾ དཱི་པ་མཱ་ག་ཏོ ཏཾ བྷ་ཡཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་བོ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘མ་མ ཨུ་དུ་མྦ་ར་མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ཁ་མཱ་དཱ་ཡ ཀ་ར་ཀ་ན་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ སོ་བྷ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ སོ་བྷ་རཱ་ཛཱ་ན་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མུ་པ་ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ནོ་སི་ལཱ་ལེ་ཁཾ སོ་བྷ་རཱ་ཛེ་ན དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཡཾ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ བོ་དྷི་སཱ་ཁ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ སུ་ར་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨི་དྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ཎི་ཏ་ལེ ས་ཧེ་མ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ ཋ་པེ་སི. ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་མི་དྡྷ་སྶ ར་ཉྙོ ད་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཝ་ན’’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏེ མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ཀ་སྶ་པོཔི ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་རཱ་ཛཱུ་པ་རཱ་ཛ་ཡུ་དྡྷེ་ན པཱ་ཎི་ནོ ཝི་ནཱ་སཾ དི་སྭཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཙོ་དི་ཏོ ཨི་མཾ དཱི་པ་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི མ་གྒ་ཕ་ལཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘མ་མ ནི་གྲོ་དྷ་མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ཁ་མཱ་དཱ་ཡ སུ་དྷ་མྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི. སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ བཱ་རཱ་ཎ་སཱི་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་རཱ་ཛཱ་ན་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མུ་པ་ག་ནྟྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ནོ་སི་ལཱ་ལེ་ཁཾ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཡཾ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ན་ཀ་ཀ་ཊཱ་ཧེ ཋི་ཏཾ བོ་དྷི་སཱ་ཁ་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པ་རི་ཝཱ་རཱ དེ་ཝ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ མུ་ནི་ནྡེ་ན པ་སཱ་རི་ཏེ ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ར་ཏ་ལེ ས་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ ཋ་པེ་སི. ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཛ་ཡ་ནྟ་ར་ཉྙོ ད་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ‘‘མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཝ་ན’’ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏེ མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནེ མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ པུ་རི་མ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ བོ་དྷིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨི་ཉྩ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ དཱི་པེ པུ་རི་མ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ བོ་དྷི པ་ཏི་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི.
ས་ར་ས་རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀེ་ནཱཏི སི་ནི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ར་ས་ཝ་ནྟཾ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་རཾ་སི་ཛཱ་ལཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སཾ་ས་ར་ཎ་ཏོ ས་ར་སཾ ས་ཛཱི་ཝཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ རཾ་སི་ཛཱ་ལཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ར་ས་ཀཱ་ལེ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ བུ་དྡྷེ་ན ཝི་ཡ རཾ་སི་ཛཱ་ལཾ མུ་ཉྩ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཉྩ་ཧི ཀ་ཉྙཱ་ས་ཏེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀ་ཉྙཱ་ས་ཏེ་ཧི. ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་པྤེ་སཱིཏི ལེ་ཁ་སཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཝོ་ཙཱཏི རཱ་ཛ་ས་ནྡེ་སཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ མུ་ཁ་སཱ་ས་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨུ་དི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི པ་ཏྠེ་ཏི.
ཚི་ནྣ་ཧ་ཏྠཾ ཝི་ཡཱཏི ཚི་ནྣ་ཧ་ཏྠ་ཝ་ནྟཾ ཝི་ཡ. ཚི་ནྣཱ ཧ་ཏྠཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཚི་ནྣ་ཧ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་བྦ་ཛྫཱ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་མུ་ཁཱ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏཱ་བྷི་ལཱ་སཱ ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ཏཱིཏི མཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ཏི. ས་ཏྠེ་ན གྷཱ་ཏཾ ན ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ས་ཏྠ་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧཾ. ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷནྟི ཧི་མ་པུ་ཎྞ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷཾ. པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏཾ ཧི་མ་མེ་ཝ ‘‘ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. དོ་ཎ་མ་ཏྟཱཏི མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ སོ་ལ༹་ས་ནཱ་ལི༹་པྤ་མཱ་ཎཱ.
མ་གྒནྟི ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཾ མ་གྒཾ. པ་ཊི་ཛ་གྒཱ་པེ་ཏྭཱཏི སོ་དྷཱ་པེ་ཏྭཱ, ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ནི ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བ་ཧ་ལ་ཝི་པུ་ལ་ཝཱ་ལུ་ཀཾ ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨཱ་ར་ཝ་ཎྞནྟི ར་ཉྙོ པ་ཀ་ཏི་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞཾ. ན་ཝ་ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀྑེ་པནྟི ན་ཝ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎོ པ་རི་ཀྑེ་པོ ཨ་སྶཱ་ཏི ན་ཝ་ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀྑེ་པཾ, པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ ན་ཝ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠུ་བྦེ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏི་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀྑ་མྦྷནྟི ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ. ས་མུ་སྶི་ཏ་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀནྟི ཨུ་སྶཱ་པི་ཏ་ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝི་ཝི་དྷ་དྷ་ཛ་པ་ཊཱ་ཀཾ. ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ར་ཙི་ཏ་ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ནེ་ཧི སུ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ནེ་ཀཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏནྟི པ་ས་ནྣ་ཛ་ན་པཱུ་ཛི་ཏེ་ཧི ཧ་ཏྠཱུ་པ་གཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ས་ཛྫི་ཏཾ. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀུ་སུ་མ་ས་མཱ་ཀི་ཎྞནྟི ཨུ་པ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཛ་ལ་ཐ་ལ་པུ་པྥེ་ཧི ཨཱ་ཀི་ཎྞཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ངྒྷུ་ཊྛནྟི ཨཱ་ཏ་བྷ་ཝི་ཏ་ཏཱ་དི་པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ངྒྷོ་སི་ཏཾ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཧ་ནྡ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཡཾ སཱ་ཁཱ, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷོ, ན མ་ཡཾ ཏ་ཡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་སེ་སཱ སཱ་ཁཱ ས་ཏྠུ ཏེ་ཛ་སཱ ཨ་ད་སྶ་ན་མ་ག་མཾ་སཱུ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ག་ཝ་ཀྑ་ཛཱ་ལ་ས་དི་སནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ཛཱ་ལ་ཀ་ཝཱ་ཊ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟིཾ་སཱུཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཛ་ནཱ་ནཾ སཱི་སོ་པ་རི བྷ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཙེ་ལཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑེ་པ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱུ་ལ་ས་ཏེ་ནཱཏི ད་ས་སུ ལེ་ཁཱ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ད་ས ད་ས ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་མཱུ་ལ་ས་ཏེ་ན. ད་ས མ་ཧཱ་མཱུ་ལཱཏི པ་ཋ་མ་ལེ་ཁཱ་ཡ ནི་ཀྑ་ནྟ་ད་ས་མ་ཧཱ་མཱུ་ལཱ་ནི.
དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཕ་ལིཾ་སཱུཏི དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཐ་ནིཾ་སུ. དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷཱིཏི ཙ ན ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཙི བྷེ་རཱི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པྤཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡོ. དེ་ཝོཏི ཧི མེ་གྷོ. ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཙྪ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ཝ་ཎྞ་སྶ དེ་ཝ་སྶཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏེ ས་དྡེ ནི་ཙྪ་ར་ནྟེ དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷཱི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ ཕ་ལིཾ་སཱུ་ཏི དེ་ཝོ སུ་ཀྑ་ག་ཛྫི་ཏཾ ག་ཛྫཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ན་ཙྩེ་ཧཱིཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤེ་ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ བྷ་མ་ནྟཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ན་ཙྩེ་ཧི. ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ཧི་ངྐཱ་རེ་ཧཱིཏི ཝི་མྷ་ཡ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་མྷ་ཡ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཧི་ངྐཱ་ར་ས་དྡེ་ཧི. ཡ་ཀྑཱ ཧི ཝི་མྷ་ཡ་ཛཱ་ཏཱ ‘‘ཧིཾ ཧི’’ནྟི ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟི. ཐུ་ཏི་ཛ་པྤེ་ཧཱིཏི པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི. བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་པྥོ་ཊ་ནེ་ཧཱིཏི པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཨ་པྥོ་ཊ་ནེ་ཧི. པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ ཧི བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠཾ ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན བཱ་ཧཱ་ཡཾ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ. ཨེ་ཀ་ནི་ནྣཱ་དནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ནི་གྒྷོ་སཾ. ཕ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཏ་ན་གོ་པཱ་ན་སཱི་ཝི་ན་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཏོ ཙ པ་ན པ་བྷུ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་སྶ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨཱི་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི. ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཧི་མོ་ད་ཀ་པུ་ཎྞཾ ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. པ་ཋ་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི བོ་དྷི པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་ཋ་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི, ཏ་ཏོ ཧི་མ་ག་བྦྷ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཉྩ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ མ་ཧཱ་ཝཾ་སེཔི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏེ་ན མཱུ་ལཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠེ་སཱ ག་ནྡྷ་ཀ་དྡ་མེ;
པ་ཏི་ཊྛཱ་སི མ་ཧཱ་བོ་དྷི, པ་སཱ་དེ་ནྟཱི མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ.
‘‘ཏ་སྶཱ ཁ་ནྡྷོ ད་ས་ཧ་ཏྠོ, པ་ཉྩ སཱ་ཁཱ མ་ནོ་ར་མཱ;
ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཱ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཱ, ད་ས་ཌྜྷ་ཕ་ལ་མ་ཎྜི་ཏཱ.
‘‘ས་ཧ་སྶ་ནྟུ པ་སཱ་ཁཱ་ནཾ, སཱ་ཁཱ་ནཾ ཏཱ་ས་མཱ་སི ཙ;
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་སི མ་ཧཱ་བོ་དྷི, མ་ནོ་ཧ་ར་སི་རི་ནྡྷ་རཱ.
‘‘ཀ་ཊཱ་ཧ་མྷི མ་ཧཱ་བོ་དྷི, པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀྑ་ཎེ མ་ཧཱི;
ཨ་ཀ་མྤི པཱ་ཊི་ཧཱི་རཱ་ནི, ཨ་ཧེ་སུཾ ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཙ.
‘‘ས་ཡཾ ནཱ་དེ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ, དེ་ཝེ་སུ མཱ་ནུ་སེ་སུ ཙ;
སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ནི་ནྣཱ་དེ་ཧི, དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་སྶ ཙ.
‘‘མེ་གྷཱ་ནཾ མི་ག་པ་ཀྑཱི་ནཾ, ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ར་ཝེ་ཧི ཙ;
ར་ཝེ་ཧི ཙ མ་ཧཱི་ཀ་མྤེ, ཨེ་ཀ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧུ.
‘‘བོ་དྷི་ཡཱ ཕ་ལ་པ་ཏྟེ་ཧི, ཚ་བྦ་ཎྞ་རཾ་སི་ཡོ སུ་བྷཱ;
ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ, ས་ཀ་ལཾ སོ་བྷ་ཡིཾ་སུ ཙ.
‘‘ས་ཀ་ཊཱ་ཧཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི, ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ་ན ཏ་ཏོ ན་བྷཾ;
ཨ་ཊྛཱ་སི ཧི་མ་ག་བྦྷ་མྷི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཨ་ད་སྶ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་སྨཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཡེ་ཝ བོ་དྷི ཀ་ཊཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷི ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཧེ་ཊྛཱ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣོ ལ་ངྐཱ་དཱི་པེ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་སོ་ཀ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་སཱ་ཁཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི, ཨི་ད་མེ་ཀ་མ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
‘‘ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ‘མ་ཧཱ་བོ་དྷི ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱུ’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི, ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡ་མ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
‘‘ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟོ པ་ཏྟེ་ཧི ཙ ཕ་ལེ་ཧི ཙ ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ མུ་ཉྩ་ཏཱུ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི, ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡ་མ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི.
ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི པ་ཋ་མཾ ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཚ་བྦ་ཎྞ་རཾ་སི་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ན་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ན ས་མེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་པི པ་ཋ་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནཾ པ་ཙྪཱ་ཡེ་ཝ ཚ་བྦ་ཎྞ་རཾ་སི་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཧི་མ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ག་བྦྷ་པ་ཝི་ས་ན་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩ་མྷི, ནི་པ་ནྣེ་ན ཛི་ནེ་ན ཧི;
ཀ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ.
‘‘ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི-སཱ་ཁཱ་སོ་ཀེ་ན ད་ཀྑི་ཎཱ;