བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ

ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཾ ཝི་ན་ཡ’’ནྟི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ན་ཡ་སྶ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ཨི་དྷ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཏཱ་ཝ ཝི་ན་ཡོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏཱ་སུ གཱ་ཐཱ་སུ. ཏཱ་ཝ-ས་དྡོ པ་ཋ་མ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ན པ་ཋ་མཾ ཝི་ན་ཡཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦོཏི ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཝི་ན་ཡ་སྶ. མཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨུ་དྡེ་སོ. སོ ཧི ནི་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཛ་ན་ནཱི་ཋཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ མཱ་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཏཾ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཡེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ་ན དྷཱ་རི་ཏཾ, ཡེ་ན ཙ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཡེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ད་སྶ་ཡ་ནྟོ ཝི་ན་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ན ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་པི ཝི་སུཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནི་དཱ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ‘ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ’ཏི ནི་ག་མ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་དཱ་ན་ནི་ག་མ་ནཱ་ནི་པི ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ནི་དཱ་ན་སྶ་པི ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ན ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་སི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧི ‘‘ཨེ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ་ཡེ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷ་མུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཝི་སུཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དེ་སུ. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དནྟི ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧི-ས་དྡོ ཡ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦོ, ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ་ཙྩ བྷཱ་སི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ན་མེ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྷ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི, ‘‘ཏ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་དཱ་ནི ཏཾ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་སྶཱ ཏ་ནྟི་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཨི་དྷ ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མ ཙེ་སཱ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མ ཙེ་སཱཏི ཙ-ས་དྡོ ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏ་ཉྩ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་སཱ ཙ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠོ ཝཱ ཙ-ས་དྡོ. ཨུ་པ་ཉྙཱ་སོཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཱ་ར་མྦྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་སཱ ཧི ག་ནྠ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན པ་རཾ ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ. ཡཾ པ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨ་ཉྙཱ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ག་ནྠ་ཀྐ་མེ ཨ་ཀོ་ཝི་ད་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧེ་ཏྠ ཙ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཙ-ཀཱ་རོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ན ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་སཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ས་ངྒཱི་ཏཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་སྶ དཱི་པི་ཏ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡཱ་དིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧི པ་ཋ་མ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ དཱི་གྷཱ་དིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ར་སྶཱ་དི་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་ཡ་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ ས་ངྒཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཏཾ་ཏཾ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཙ ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཋ་པི་ཏཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཙ མ་ཧ་ཏཱི ས་ངྒཱི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི, པ་ཋ་མཱ མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི. ནི་དཱ་ན་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠནྟི ནི་ད་དཱ་ཏི དེ་ས་ནཾ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ནི་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླཾ ནི་དཱ་ན་ཀོ་ས་ལླཾ, ཏ་ད་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ས་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ས་ར་ཎཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི ཨ་ཉྙཱ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་སུ ‘‘བུ་དྡྷོ བོ་དྷེ་ཡྻ’’ནྟི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་རི་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྷི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ནྟི ཨཱ་ཎཱ, དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཉྩ ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི་པི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, ཙ་ཀྐ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི དྷ་མྨ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༢.༤༠).

ཀ་ཏ་བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩེཏི ཀ་ཏཾ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩཾ ཡེ་ན, ཏ་སྨིཾ ཀ་ཏ་བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏེ་ན བུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་སེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི སོ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི. ན་ནུ ཙ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཝི་ནཱི་ཏཱ་པི ཝི་ནེ་ཡྻཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཧི སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ནེ་ཡྻཱ ཙ ན ཏཱ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏཱ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ ཏེ་སཾ ཝི་ན་ཡ་ནཱུ་པཱ་ཡ་སྶ སཱ་ཝ་ཀེ་སུ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –

‘‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ པཱ་པི་མ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཝ ན བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༡༦༨).

‘‘ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་དེ་ས་ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ, ‘‘ཨ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི གཱ་ཧ་སྶ མི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝ་ཌྜྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ཏ་ཐཱ ཧི མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝ་སྶ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ དཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དཱི་ནི་པི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི. ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ན་ག་རེ. ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེཏི ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མ་ལླ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ན་ག་རཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ ཨུ་པེ་ཙྩ ཝ་ཏྟ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི སཱ་ལ་ཝ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་སྶ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མོ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཐཱུ་པཱ་རཱ་མ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ན་མ་གྒོ པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ སཱ་ལ་པ་ནྟི པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁཱ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེཏི ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩ་སྶ ཨེ་ཀཱ སཱ་ལ་པ་ནྟི སཱི་ས་བྷཱ་གེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱ པཱ་ད་བྷཱ་གེ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་ཀོ ཏ་རུ་ཎ་སཱ་ལོ སཱི་ས་བྷཱ་ག་སྶ ཨཱ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ པཱ་ད་བྷཱ་ག་སྶ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི ཙ ‘‘ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ ནཱ་མ མཱུ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་ཊ་པ་པ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་སི་བྦེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སཱ་ལཱ’’ཏི་པི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏེ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དི, ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཾ. སོ པ་ན ཨུ་པཱ་དི ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མཱ་ར་ནི་མྨ་ཐ་ནེ་ན ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནོ་སྶ་ཊྛོ, ཨི་དྷ ཁ་ནྡྷ་མ་ཙྩུ་མཱ་ར་ནི་མྨ་ཐ་ནེ་ན ཨོ་སྶ་ཊྛོ ནི་སེ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ན་ཏྠི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི ཙེ་ཏྠ ནི་བྦུ་ཏི་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙཱ་ཡཾ ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ, ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཝཱ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཧེ་ཏུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷ་སྶ ཐེ་རོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ. སོ པ་ན ས་ངྒྷོ ཀིཾ་པ་རི་མཱ་ཎོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ན’’ནྟི. ནི་ཙྩ་སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ག་རུ་ཀུ་ལ’’ནྟི. ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི ཙ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ. ཏ་དཱ ཧི ‘‘ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི པ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝེ་ལུ༹་ཝ་གཱ་མེ ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ན ཙི་རེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་པི པ་ཀྐ་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ག་ཎ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ས་ངྒྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོཏི མ་ཧ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟོ ཀ་སྶ་པོ་ཏི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ, ཨ་པི་ཙ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ‘‘མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཀི་མ་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཏྟ ཨ་ཧཱ་ནི ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཾ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་བྷ་དྡེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ སུ་བྷ་དྡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, ཝུ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. སོ ཧི ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཝཱ་ཡ ཀུ་སི་ནཱ་རཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་སུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ དི་ཊྛ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.

ཀ་སྨཱ པ་ན སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ? བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏེ་ན. ཨ་ཡཾ ཀི་ར སོ ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༣) ཨཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ཏུ་མཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ན་ཧཱ་པི་ཏ་པུ་བྦ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀུ་སི་ནཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཏུ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཡཱ་གུ་དཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏེ དྭེ པུ་ཏྟེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ར ཏཱ་ཏཱ ཨཱ་ཏུ་མཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ༹་སེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི, ག་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷེ ཏཱ་ཏཱ ཁུ་ར་བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝཱ་པ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་གྷ་ར་ཀཾ ཨ་ནུ་གྷ་ར་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཐ, ལོ་ཎ་མྤི ཏེ་ལ་མྤི ཏ་ཎྜུ་ལ་མྤི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་མྤི སཾ་ཧ་ར་ཐ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཡཱ་གུ་དཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་ཏུ་མཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷུ་སཱ་གཱ་ར་ཀཾ པ་ཝི་ཊྛེ སུ་བྷ་དྡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ གཱ་མ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མ་ཏྟཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ བྷ་ནྟེ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་དྡྷ་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ་ཉྩ མ་དྷུ་གོ་ལ༹་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་སི. བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ ནཱ་མ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་བྦ་ཡཱ་གུ, ཏ་ཏྠ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་པུ་པྥ་ཕ་ལ་ར་སཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ སཱི་ས་མ་ཀྑ་ན་ཡོ་གྒཱ ཧོ་ཏི སུ་ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷཱ.

ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ཏུ་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཡཱ ཀ་སྶ ཡཱ་གུ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏཱ’’ཏི. སོ ཡ་ཐཱ་ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཏེ་ཧི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཀཱ་སཱ་ཝེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ད་བྦི་ཉྩ ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨཱ ཝི་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ་གུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ‘‘ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པུ་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༣) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙ སུ་ཏྭཱ ཙ ཏཾ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་མཱ་དཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཁུ་ར་བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཉྩཱ་ཏི དྭེ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་པྤ་ཀོ་ཊི་ཡོ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟེ་ཧེ་ཝ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏཱ, ཨི་དཾ པ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨི་མཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་པཱ་ཡེ་སྭེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ཨ་པེ་ཐ མཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི ན ཀི་ཉྩི ག་ཧི་ཏཾ.

སུ་བྷ་དྡོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ‘ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ཏི, ས་ཙེ ན ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཨ་སྶ, པ་ཀྐཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ས་བྦ་ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨི་ད་ཉྩ མ་མ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་ཡ་ཏྟཾ ཨ་སྶ, ས་བྦཾ ཏེ་ན ནཱ་སི་ཏཾ, ཨ་ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ད་ས་བ་ལེ དྷ་ར་མཱ་ནེ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཙྩ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ, ས་ཙེ ཀི་ཉྩི ཝ་ཀྑཱ་མི, མ་མཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཛྫེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ཛྫ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་སྶཱ་སོ ཝི་ཡ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ན ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡེ པ་ཧཱ་རཾ ཝི་ཡ མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཏི་ཏ་སུ་ཀྐཱ་ས་ནིཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙི, དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ ཙ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫི ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཛྫཱ་པི་སྶ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་རཱི་རཾ དྷ་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, དུ་ཀྑེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་སཱ་ས་ནེ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུཾ མ་ཧ་ནྟཾ པཱ་པ་ཀ་ས་ཊཾ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་ལཾ ཁོ པ་ནེ་ས པཱ་པོ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙེ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་ཧཱ་ཡེ ལ་བྷི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི.

ཏ་ཏོ ཐེ་རོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ས་ཙེ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ ཨི་དྷེ་ཝ པི་ལོ་ཏི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨོ་ཀི་རཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་སྶཱ་མི, མ་ནུ་སྶཱ ‘ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ས་རཱི་རེ དྷ་ར་མཱ་ནེ་ཡེ་ཝ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ དོ་སཾ ད་སྶེ་སྶ་ནྟི, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་མི ཏཱ་ཝ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པུ་པྥ་རཱ་སི་ས་དི་སོ, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཏེ་ན པ་ཧ་ཊ་པུ་པྥཱ་ནི ཡ་ཏོ ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཝི་ན་ཡེ ཨེ་ཀཾ དྭེ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ན་སྶི་སྶ་ནྟི ཝི་ན་སྶི་སྶ་ནྟི, སུ་ཏྟེ ཨེ་ཀོ དྭེ པ་ཉྷ་ཝཱ་རཱ ན་སྶི་སྶ་ནྟི, ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀཾ དྭེ བྷཱུ་མ་ནྟ་རཱ་ནི ན་སྶི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མཱུ་ལེ ན་ཊྛེ པི་སཱ་ཙ་ས་དི་སཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ད་ལ༹ྷ་སུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ནི་ཙྩ་ལོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཏཱི་ཎི གཱ་ཝུ་ཏཱ་ནི པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏཱི་ཧི ཨོ་ཝཱ་དེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨཱ་ཀཱ་སེ པཱ་ཎིཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཙ་ནྡོ་པ་མ་པ་ཊི་པ་དཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ མ་ཉྙེ་ཝ ས་ཀྑིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་སི, ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་ར་ཏ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི, མཱ་དི་སེ བྷི་ཀྑུ་མྷི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནེ ཨ་ཡཾ པཱ་པོ སཱ་ས་ནེ ཝ་ཌྜྷིཾ མཱ ཨ་ལ་ཏྠུ, ཡཱ་ཝ ཨ་དྷ་མྨོ ན དི་པྤ་ཏི, དྷ་མྨོ ན པ་ཊི་བཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཝི་ན་ཡོ ན དི་པྤ་ཏི, ཝི་ན་ཡོ ན པ་ཊི་བཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ན བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ན དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ ན བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ ན དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཝ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡི་སྶཱ་མི, ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་པོ ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་གྒ་ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི, པུ་ན སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, སཱ་ས་ནཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཛ་ན་དི་ཝ་སེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ…པེ… དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སཱི’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ལནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཝུ་སོཏི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. མཱ སོ་ཙི་ཏྠཱཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་བ་ལ་ཝ་སོ་ཀེ་ན མཱ སོ་ཙི་ཏྠ. མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠཱཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠ ‘‘པ་རི་དེ་ཝ་ནཾ ཝི་ལཱ་པོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་སོ་ཙ་ནཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སུ་མུ་ཏྟཱ མ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་མ་ཎེ་ནཱཏི ནི་སྶ་ཀྐེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎ་ཏོ སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟཱ མ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཙ ཧོ་མ ཏ་དཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཧོ་མཱཏི ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཧུ་མྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ཧོ་ཏྟ་པྤ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ, ཨོ་ཏྟ་པྤཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཾ;

ཉཱ་ཎ་མོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་ག་ས་ཉྙི་ཏ’’ནྟི.

ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཋཱ་ནཾ, ཧེ་ཏུ. ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ནོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཡནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཏ་དེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུཏི པཱ་པི་ཀཱ་ཡ ལཱ་མི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ. ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ཏྠུ་ཀཾ, པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཀྑཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཨ་ལ་ཛྫཱི་པ་ཀྑཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ན ཙི་ར་སྶེ་ཝཱཏི ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ. ཡཱ་ཝ ཙ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ ལ་ཛྫཱི་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཏི་ཊྛ་ཏི.

ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ནྣེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོཏི དྷ་མྨོ་པི དེ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཙ. སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཧི དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ནཾ དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ནཾ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ ཋ་པ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨོ་པི དེ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཉྙ་ཏྟོཏི ཙ ཋ་པི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ན་ཡོ་པི དེ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཙ. ཝི་ན་ཡ་ཏ་ནྟི་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ལ་དྡྷཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏི་ས་ཛྫ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ནཾ དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ནཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཋ་པ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ན་ཡོ་པི དེ་སི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི སོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – མ་ཡཱ ཝོ ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་དཾ ལ་ཧུ་ཀཾ, ཨི་དཾ ག་རུ་ཀཾ, ཨི་དཾ ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪཾ, ཨི་དཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་དཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ག་ཎ་སྶ, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒོ མ་ཧཱ་ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ དེ་སི་ཏོ, ཏཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི ‘‘ཨི་དཾ ཝོ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཝོ ན ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཏོ. ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ མ་ཡཱ ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ, པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི, ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནི, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ’’ཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་མེ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏཾ ས་ཀ་ལ་མྤི སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི ཏཾ་ཏཾ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཏོ. ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ མ་ཡཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ, དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི, བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ན་ཝ ཧེ་ཏཱུ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ, ས་ཏྟ ཕ་སྶཱ, ས་ཏྟ ཝེ་ད་ནཱ, ས་ཏྟ ས་ཉྙཱ, ས་ཏྟ ཙེ་ཏ་ནཱ, ས་ཏྟ ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ལོ་ཀི་ཡཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ’’ཏི ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏཾ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི, ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཉཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་མྦོ་དྷཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ཏི. ཨི་ཏི ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ཏོ ཡཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་སྶཱ་ནི བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ, ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི, པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡཱ, ན་ཝ་ངྒཱ་ནི, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་པྤ་བྷེ་དཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀོ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱ་མི, ཨ་ཧ་ཉྩ པ་ནི་དཱ་ནི ཨེ་ཀོ་ཝ ཨོ་ཝ་དཱ་མི ཨ་ནུ་སཱ་སཱ་མི, མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི བུ་དྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏུ་མྷེ ཨོ་ཝ་དི་སྶ་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶ་ནྟི ཨོ་ཝཱ་དཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ་ཏི.

སཱ་ས་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ སཱ་ས་ནཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཨ་དྡྷ་ནི་ཡནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་གཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྡྷ་ནི་ཡཾ, ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀྑ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀནྟི ཙི་རཾ ཋི་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ, སཱ་ས་ནཾ, ཨ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཡེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་དཾ སཱ་ས་ནཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཨ་སྶ, ཏ་ཐཱ ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻ་ནྟི.

ཨི་དཱ་ནི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཉྩཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཉྩཱ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཡ་སྨཱ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, ཏེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. དྷཱ་རེ་སྶ་སཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་སི་ཏ་པ་དུ་མ་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞེ་ན པཱ་ཎི་ནཱ ཨ་ནྟ་རེ པ་རཱ་མ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན –

‘‘ཨ་ཐ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ ‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏུ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’ཏི. ནི་སཱི་དི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ, ནི་ས་ཛྫ ཁོ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘མུ་དུ་ཀཱ ཁོ ཏྱཱ་ཡཾ ཀ་སྶ་པ པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’ཏི. ‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. ‘དྷཱ་རེ་སྶ་སི པ་ན མེ ཏྭཾ ཀ་སྶ་པ སཱ་ཎཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནཱི’ཏི. ‘དྷཱ་རེ་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཎཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནཱི’ཏི. སོ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་སིཾ, ཨ་ཧཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཎཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་པ་ཛྫི’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤).

ཏ་ཏྠ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༥༤) མུ་དུ་ཀཱ ཁོ ཏྱཱ་ཡནྟི མུ་དུ་ཀཱ ཁོ ཏེ ཨ་ཡཾ. ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི? ཐེ་རེ་ན ས་ཧ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཀ་སྨཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ་ཏི? ཐེ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཀིཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ པ་ན་སྶ ཨ་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མེ ན ཙི་རཾ ཋ་སྶ་ནྟི, ཀ་སྶ་པོ པ་ན ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ, ‘སོ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་ཏྟ་པ་ཎྞི་གུ་ཧཱ་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ མ་མ སཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་མི, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་སྶ་པ་སྶ སུ་སྶཱུ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ན ཡ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ པ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞེ ཀ་ཐི་ཏེ ‘‘ཨི་མཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཙཱ་རི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. དྷཱ་རེ་སྶ་སི པ་ན མེ ཏྭཾ ཀ་སྶ་པཱཏི ཀ་སྶ་པ ཏྭཾ ཨི་མཱ་ནི པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཎཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པུ་ཎྞཾ ནཱ་མ དཱ་སིཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཏུ་མྦ་མ་ཏྟེ་ཧི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཾ ཏེ པཱ་ཎ་ཀེ ཝི་དྷུ་ནི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སིཾ, ཏ་སྶ མེ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧི་ཏ་དི་ཝ་སེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི མ་ཧཱ་ར་ཝཾ ཝི་ར་ཝ་མཱ་ནཱ ཀ་མྤི་ཏྠ, ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཏ་ཊ་ཏ་ཊཱ་ཡི, ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་དེ་ཝ་ཏཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཛཱ་ཏི་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན ཛཱ་ཏི་ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན ཛཱ་ཏི་ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཛཱ་ཏི་ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏྭཾ ཨི་མ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏི. སོ ཏཾ ཨ་ཏ་ཀྐ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘དྷཱ་རེ་སྶཱ་མ་ཧཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་ཊི་པ་ཛྫིནྟི པ་ཊི་པ་ནྣོ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན པཱ་རུ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་རུ་པི, ས་ཏྠུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཐེ་རོ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ནྣ་ད་ནྟཱི ཀ་མྤི་ཏྠ.

སཱ་ཎཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱིཏི མ་ཏ་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ པ་རི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནི ཏུ་མྦ་མ་ཏྟེ ཀི་མཱི པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ་ནི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་མ་ཡཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ར་ཐི་ཀ་སུ་སཱ་ན་ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པཾ་སཱུ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ཏེ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་མི་ཝཱ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པཾ་སུ ཝི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ནྟི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནཱིཏི ནི་ཊྛི་ཏ་ཝ་ས་ན་ཀི་ཙྩཱ་ནི, པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨ་ནེ་ཀཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ པ་ན བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཙཱི་ཝ་རེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ ཙ-ས་དྡ་སྶ པ་ཡོ་གེ ཀཱ་མཱ་ཙཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དྷཱ་རེ་སྶ་སི པ་ན མེ ཏྭཾ, ཀ་སྶ་པ, སཱ་ཎཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནཱ་ཉྙེ་ན. ན ཧི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ནི་ཙྪ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཏྠ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་རེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨི་དྷ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ས་དྡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཡ་སྶ ཡེ་ན ཧི ས་མྦ་ནྡྷོ, དཱུ་ར་ཊྛ་མྤི ཙ ཏ་སྶ ཏཾ;

ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧྱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟ་མ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་རེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་ས་སྶ ས་ཧ་ཡོ་ག་ཀ་ཏྟུ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་མཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, པ་རི་བྷོ་གོ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཙེ་ཝ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ནེ་ན ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཨི་དཱ་ནི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༢) –

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་རཱ་མི, ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་མི, ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི, ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ…པེ… ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི…པེ… ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་མི, ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་མི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་མི, ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪཱ་མི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་མི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ, ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཙྪཱ་མི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ, ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མཱ་མི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ, ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་སཱ་མི པ་རི་མ་ཛྫཱ་མི, ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་མི དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙ. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙ.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་མི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ, ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’ཏི. ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶཱ་མི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ, ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་མི ‘ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶཱ་མི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ, ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ, ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཀ་སྶ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༢) –

ཨེ་ཝཾ ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་བྷེ་དེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ པཱ་ལི༹་མི་མཾ པེ་ཡྻཱ་ལ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མཱིཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙཱུ་ལ༹་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མཱི་ཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏྠ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཏི ཨི་དཾ པ་ད’’ནྟི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. ཡཱ་ནི པ་ན ཨི་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་ཛྷཱ་ནཱ་ནི, ‘‘ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ‘‘ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༦༩-༧༠) ས་བྦ་སོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཙ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜེ ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཏི་སྶོ ཙ ཝི་ཛྫཱ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.

ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་བྷེ་དེཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ཏཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་དཱ ས་བྦཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ. ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ, མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨོ. སོ ཧི ཝི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ཝཱ ‘‘མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི པ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཧཾ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཡ་ཏྟ་ཀེ ཝཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཙ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་མི, ཏ་ཐཱ ཀ་སྶ་པོ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ནེ་ན. ཨི་ད་ཉྩ ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་སཾ་སཱ་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཡ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི –

‘‘ཨོ་ཝ་ད ཀ་སྶ་པ བྷི་ཀྑཱུ, ཀ་རོ་ཧི ཀ་སྶ་པ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ, ཨ་ཧཾ ཝཱ ཀ་སྶ་པ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝ་དེ་ཡྻཾ ཏྭཾ ཝཱ, ཨ་ཧཾ ཝཱ ཀ་སྶ་པ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ ཏྭཾ ཝཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༤༩).

ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྶ ཀི་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎ་ཎྱཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་སྶཱ’’ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ མེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཏ་སྶ མེ’’ཏི པཱ་ཋོ་ཡེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཀིཾ ནཱ་མ ཏ་སྶ མེ ཨཱ་ཎ་ཎྱཾ ཨ་ཎ་ཎ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན་ནུ མཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ས་ཀ་ཀ་ཝ་ཙ་ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཝ་ཙ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀནྟི ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་སྶ ཀུ་ལ་པྤ་ཝེ་ཎི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀཾ. ‘‘མེ ས་དྡྷ་མྨ་ཝཾ་ས་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀོ’’ཏི ནི་ཙྩ་སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ, མེ ས་དྡྷ་མྨ་ཝཾ་ས་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ཀོ པ་ཝ་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཛ་ན་དི་ཝ་སེ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཙ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཝཱ་ཡཱཏི པཱ་ཝཱ་ན་ག་ར་ཏོ, ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀུ་སི་ནཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒོཏི ཙ དཱི་གྷ་མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དཱི་གྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧེ་ཏྠ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་དྡོ. མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིནྟི གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི ས་ངྑྱཱ་མ་ཧ་ཏྟེ་ན་པི མ་ཧ་ཏཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན, ས་མ་ཎ་ག་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑྱཱ་མ་ཧ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ནོ ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ས་བྦཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ས་བྦཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜཾ ཨི་དྷ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

‘‘ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏོ པ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜ་ཏོ པ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མེ་ཝེ་ཏྠ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦ་ནྟི ནོ ཏ་ཀྐོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་པྤ་ཀཱ་རོ, ཡ་དི་དཾ ‘‘ཧ་ནྡ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མ, པུ་རེ ཨ་དྷ་མྨོ དི་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏོ པ་ར་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཀྐ་མོ –

‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི, ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡཾ པཱ་ཝཱ་ཡ ཀུ་སི་ནཱ་རཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དིཾ.

‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ མ་ནྡཱ་ར་ཝ་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཝཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡ་སཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ, དི་སྭཱ་ན ཏཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ ‘ཨ་པཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’ཏི? ‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ནཱ་མི. ཨ་ཛྫ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ, ཏ་ཏོ མེ ཨི་དཾ མ་ནྡཱ་ར་ཝ་པུ་པྥཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི. ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་ནྟི, ཚི་ནྣ་པཱ་ཏཾ པ་པ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི, ‘ཨ་ཏི་ཁི་པྤཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཏི་ཁི་པྤཾ སུ་ག་ཏོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཏི་ཁི་པྤཾ ཙ་ཀྑུཾ ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏ’ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ, ཏེ ས་ཏཱ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟི ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ སོ་ཙི་ཏྠ མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠ, ན་ནྭེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ‘ས་བྦེ་ཧེ་ཝ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ལ་བྦྷཱ, ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏཾ ཝ་ཏ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་བྷ་དྡོ ནཱ་མ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ སུ་བྷ་དྡོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མཱ སོ་ཙི་ཏྠ མཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྠ, སུ་མུ་ཏྟཱ མ་ཡཾ ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་མ་ཎེ་ན, ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཙ མ་ཡཾ ཧོ་མ’ ‘ཨི་དཾ ཝོ ཀ་པྤ་ཏི, ཨི་དཾ ཝོ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’ཏི, ‘ཨི་དཱ་ནི པ་ན མ་ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪི་སྶཱ་མ, ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཡཾ ན ཨི་ཙྪི་སྶཱ་མ, ན ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མ, པུ་རེ ཨ་དྷ་མྨོ དི་པྤ་ཏི, དྷ་མྨོ པ་ཊི་བཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཝི་ན་ཡོ པུ་རེ དི་པྤ་ཏི, ཝི་ན་ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི, པུ་རེ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི, པུ་རེ ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩི་ན་ཏཱུ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཀེ་ནཱུ་ན་པ་ཉྩ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་ཙྩི་ནི. བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ ‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ཀྑོ, ཨ་བྷ་བྦོ ཚ་ནྡཱ དོ་སཱ མོ་ཧཱ བྷ་ཡཱ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུཾ, བ་ཧུ ཙཱ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ པ་རི་ཡ་ཏྟོ. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་མྤི ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨུ་ཙྩི་ན་ཏཱུ’’’ཏི་ཨཱ་དི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧).

ཏ་སྨཱ ཏ་ཏོ པ་རནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ས་བྦཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡཾ ན ཨི་ཙྪི་སྶཱ་མ, ན ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜ་པཱ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཏ་ཏྠ པུ་རེ ཨ་དྷ་མྨོ དི་པྤ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་དྷ་མྨོ. པུ་རེ དི་པྤ་ཏཱིཏི ཨ་པི ནཱ་མ དི་པྤ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་དྷ་མྨོ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ནྣེ ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨ་ཡཾ པུ་རེ་ས་དྡོ. དི་པྤ་ཏཱིཏི དི་པྤི་སྶ་ཏི. པུ་རེ-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠེ ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་པ་ཡོ་གོ ཡ་ཐཱ ‘‘པུ་རཱ ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་ཡ་ནྟི ‘‘པུ་རེ་ཏི པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཡ་ཐཱ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ག་ནྟ་བྦ་མ་གྒོ ‘པུ་རེ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཝི་ན་ཡོཏི པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཝི་ན་ཡོ. ‘‘ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏི-ས་དྡོ་པི ཨེ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦོ, ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨི་ཏི-ས་དྡོ ན དི་སྶ་ཏི, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཨི་ཏི-ས་དྡོ.

ཏེ་ན ཧཱིཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨུ་ཙྩི་ན་ནེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ནྟཱ ཧི ཏཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩི་ན་ཏཱུཏི ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒ…པེ… པ་རི་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་ཏི་པི ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་བྦྷཱ་ཝེ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མཱ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་རེཏི ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི ན་ཝ་ངྒཾ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒཾ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མེ་ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་པུ་རི་ས་ཏྟ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པ་རི་ཡ་ཏྟཱི་ཏི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་རཱ, ཏཱ་དི་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ ཛ་ནེ་ནྟི, ཏཱ་ཧི ཝཱ ཛ་ནི་ཏཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. དུ་ཝི་དྷཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ན་ཏྠི, ཏེ ཨ་ནྡྷ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཏེ ཨི་དྷ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཀྑཱ ལཱུ་ཁཱ ཨ་སི་ནི་དྡྷཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ.

ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་དྷ་རེཏི ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཏི་པི་ཊ་ཀཾ, ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ཝ་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ བྷི་ནྣཾ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་དཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་དྷ་རཱ, ཏཱ་དི་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, པ་བྷཱ་ཝོ. མ་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཡེ་སཾ ཏེ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་དི་བྷེ་དེཏི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ, ཏཱ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཏེ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ, ཏེ བྷེ་དཱ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ བྷི་ནྣཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་དི་བྷེ་དཱ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ, ཏཱ་དི་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏེ་ཝི་ཛྫོ, སོ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཏེ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ, ཏེ བྷེ་དཱ ཡེ་སཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཏེ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ་དི་བྷེ་དཱ, ཏཱ་དི་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧) ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཀི་སྶ པ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ པ་ན. སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ, ཨ་ཐ ཝཱ སི་ཀྑ་ནཾ སི་ཀྑཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ སཱི་ལ་ནྟི སེ་ཀྑོ. སོ ཧི ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑ་ཏྟཱ ཙ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ ན ཨ་སེ་ཀྑོ ཝི་ཡ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སི་ཀྑོ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷུ་སྶཱ་ཧོ, ནཱ་པི ཝི་སྶ་ཊྛ་སི་ཀྑོ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནོ ཝི་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ན་དྷི་མུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཝཱ བྷ་ཝོ་ཏི སེ་ཀྑོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་ཀྑ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་ཀྑཱ, མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་ཧ ཨི་ཀྑཱ་ཡཱ་ཏི སེ་ཀྑོ. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཧ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱ་ཏི ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ནེ་ན. ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི ན་ནུ ཙ –

‘‘དྭཱ་སཱི་ཏི བུ་དྡྷ་ཏོ ག་ཎྷིཾ, དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ཏོ;

ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཡེ མེ དྷ་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟི་ནོ’’ཏི. (ཐེ་ར་གཱ. ༡༠༢༧) –

ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ. བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏྟཱཏི བ་ཧུ་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་ཙ་ནོ ཧེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ས་དྡོ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ.

ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ. ནནྟི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ, ‘‘ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ན་ཝ་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་བྦྷ་མ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་ཏྠ་རི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ས་ཏྠུ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ པ་ཉྩ་ས་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ངྒཱ་ཡེ་ཡྻཱ་མ, ཏུ་མྷེ པུ་རེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ལི་བོ་དྷཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏོ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མྨ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ད་ཀྑི་ཎ་གི་རི་སྨིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཏིཾ་ས་མ་ཏྟཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀུ་མཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶི་ཀ་དུ་ཝ་སྶི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ ཝི་བྦྷ་མིཾ་སུ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ཀ་སྨཱ ཝི་བྦྷ་མིཾ་སཱུ་ཏི? ཏེ་སཾ ཀི་ར མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙི་ནྟེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ས་ཏྠུ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ཨ་ཊྛ ཝ་རེ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ར་ཀེ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦཱ་ཛེ་སྶཱ་མ, སོ ས་ཏྠཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏེ མ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ནེ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ. ས་ཏྠ་རི པ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏེ་སཾ སཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ, ཨ་ཐ ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ.

ཨ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ད་ཀྑི་ཎ་གི་རི་སྨིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་མཱ་ག་ཏཾ དི་སྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ –

‘‘ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མེ་ཧི ན་ཝེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རེ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ་ཧི ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་སི, ས་སྶ་གྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཙ་ར་སི, ཀུ་ལཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཙ་ར་སི, ཨོ་ལུ་ཛྫ་ཏི ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ, པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི ཁོ ཏེ ཨཱ་ཝུ་སོ ན་ཝ་པྤཱ་ཡཱ, ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི.

‘‘ཨ་པི མེ བྷ་ནྟེ ཀ་སྶ་པ སི་ར་སྨིཾ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན མ་ཡཾ ཨ་ཛྫཱ་པི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝཱ་དཱ ན མུ་ཙྩཱ་མཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མེ་ཧི ན་ཝེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རེ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ་ཧི ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་སི, ས་སྶ་གྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཙ་ར་སི, ཀུ་ལཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཙ་ར་སི, ཨོ་ལུ་ཛྫ་ཏི ཁོ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, པ་རི་སཱ, པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི ཁོ ཏེ ཨཱ་ཝུ་སོ ན་ཝ་པྤཱ་ཡཱ, ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤).

ཏ་ཏྠ (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༥༤) ས་སྶ་གྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙེ་ཙ་ར་སཱིཏི ས་སྶཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སི. ཀུ་ལཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙེ ཙ་ར་སཱིཏི ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སི. ཨོ་ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ལུ་ཛྫ་ཏི བྷི་ཛྫ་ཏི. པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི ཁོ ཏེ ཨཱ་ཝུ་སོ ན་ཝ་པྤཱ་ཡཱཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་ཡེ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ན་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶི་ཀ་དུ་ཝ་སྶི་ཀ་ད་ཧ་རཱ ཙེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི. ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱིཏི ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཝ་ཏ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རཾ ཏ་ཛྫེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝཱ་དཱ ན མུ་ཙྩཱ་མཱཏི ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ད་ཏོ ན མུ་ཙྩཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ན ཏྭནྟི ཨི་ད་མ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་སྨཱ ཏྭཾ ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ར་ཧི་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་སི, ཏ་སྨཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙ་ར་ནྟོ ‘‘ཀུ་མཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་སཱི་ཏི.

‘‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡོ པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ. ཝཱ-ས་དྡོ ཧི ཨུ་པ་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་སཾ་ས་ཡ་ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་པྤཱ་དཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝཱ་པི ཏེ་ན སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༦༣) ཨུ་པ་མཱ་ནེ དི་སྶ་ཏི, ས་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏཾ ཝཱ་པི དྷཱི་རཱ མུ་ནི ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༢༡༣) ས་མུ་ཙྩ་ཡེ. ‘‘ཀེ ཝཱ ཨི་མེ ཀ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༩༦) སཾ་ས་ཡེ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨི་མེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་བྦ་བཱ་ལོ ས་བྦ་མཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༨༡) ཝ་ཝ་སྶ་གྒེ. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༧༠; སཾ. ནི. ༢.༡༣) ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝཱ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༥༤) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན ཝ་ཏ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རཾ ཏ་ཛྫེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཏཱཏི ཝ་ཙ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཝཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝཱ་ཏི ཝི་བྷཱ་སཱ, ཨ་ཉྙཱ་སི་པི ན ཨ་ཉྙཱ་སི་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཏཾ ཏ་སྶ མ་ཏི་མ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ནཱ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏི. ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡཱ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཚ་ནྡེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཚ་ནྡེ་ན ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཚ་ནྡཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ ག་མ་ནཾ ཨ་ག་མ་ནཾ, ཚ་ནྡེ་ན ཨ་ག་མ་ནཾ ཚ་ནྡཱ་ག་མ་ནཾ, ཚ་ནྡེ་ན སི་ནེ་ཧེ་ན ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཾ ག་མ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟེཏི ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏཾ པ་ཏྟེ, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཨ་སེ་ཀྑ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཡ, ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ཀྑོ’’ཏི ཨི་དཾ ན སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ཀྑོ, ཏ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་མྤི ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨུ་ཙྩི་ན་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ཀྑོ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡཱཏི ཚ་ནྡེ་ན, སི་ནེ་ཧེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུནྟི ཨ་ག་ནྟ་བྦཾ ག་ནྟུཾ, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི བྷ་ཎྜ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པེ བྷ་ཎྜེ ས་མྤ་ཏྟེ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ནཱ་པཾ དེ་ནྟོ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ཨ་བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མ་ནཱ་པེ བྷ་ཎྜེ ས་མྤ་ཏྟེ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་མ་ནཱ་པཾ དེ་ནྟོ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. བྷ་ཎྜེ་སུ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཋི་ཏི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. མུ་ཁ་རཱ་ནཾ ཝཱ རཱ་ཛཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ‘‘ཨི་མེ མེ ཨ་མ་ནཱ་པེ བྷ་ཎྜེ དི་ནྣེ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི བྷ་ཡེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་ནཱ་པཾ དེ་ནྟོ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཏུ་ལཱ་བྷཱུ་ཏོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཡཾ ཡ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨ་ག་ཏིཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་ཏ་ར་སྶ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. མུ་ཁ་ར་སྶ ཝཱ རཱ་ཛ་པཱུ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ ག་རུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ག་རུ་ཀ་མེ་ཝ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ས་བྦེ་སཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཐེ་རོ་པི ཏཱ་དི་སོ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟེ ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ…པེ… ཨ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུ’’ནྟི. པ་རི་ཡ་ཏྟོཏི ཨ་དྷཱི་ཏོ, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏེ་ནཱཏི ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ་ན. ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཁོ མ་ཧཱ་གོ་ཙ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ་ནྟི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སཱ་མ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙཱུ་ལ༹་ག་ཎྛི་པ་དེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙ ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་ཝོ ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ, གོ་ཙ་རོ ཝི་ཡ གོ་ཙ་རོ, བྷི་ཀྑཱ་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. སོ མ་ཧ་ནྟོ ཨ་སྶ, ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝཱ མ་ཧཱ་གོ་ཙ་རཾ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ. ཐཱ་ཝ་ར་ཀ་མྨནྟི ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡི་ཀ་མྨཾ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལོ སུ་བྷ་དྡ་ས་དི་སོ. ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ཡྻཱཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན སཱ་ཝེ་སཱིཏི –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ ‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནི དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏུཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷོ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ས་མྨ་ནྣ་ཏི ‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནི དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏུཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཏི ‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏུཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏ་བྦ’ནྟི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ. ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.

‘‘ས་མྨ་ཏཱ་ནི ས་ངྒྷེ་ན ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནི དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ཉྩ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏུཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧) –

ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན སཱ་ཝེ་སི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་མེ དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ) ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་མེ དི་ཝ་སེ ཀ་ཏཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ས་རཱི་རཾ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛ་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ན་དི་ཝ་སཱ ནཱ་མ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཙི་ཏ་ཀཱ་ཡ ཨ་གྒི་ནཱ ཛྷཱ་ཡི, ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ཏྟི་པ་ཉྫ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྠཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི དི་ཝ་སཱ ག་ཏཱ. ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཡཾ པ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ བྷཱ་ཛ་ཡིཾ་སུ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཛ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ སུ་བྷ་དྡེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀ་ཏཱ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་དཱ་ནི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་དི་ཝ་སཱ ཨོ་ཀཱ་སོ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ནོ པ་ལི་བོ་དྷོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ལ་བྦྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཡ་སྶ རོ་ག་པ་ལི་བོ་དྷོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་པ་ལི་བོ་དྷོ ཝཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་པ་ལི་བོ་དྷོ ཝཱ ཨ་ཏྠི, པ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ན པ་ཙི་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, སོ ཏཾ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱུ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏོ, ཨ་ཉྙེ་པི མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སོ་ཀ་ས་ལླ་ས་མ་པྤི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཏཾ ཏཾ དི་སཾ པ་ཀྐ་ནྟཱ. པུ་ཎྞ་ཏྠེ་རོ པ་ན ས་ཏྟ་ས་ཏ་བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཝཱ་རོ ‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་སྶཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’ཏི ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ག་ཙྪ་ཏོ པ་ན་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཏཱི་སུ ས་ཏྟཱ་ཧེ་སུ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་མེ དི་ཝ་སེ ཨི་མཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཐེ་རོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ པ་ན ཨི་དྷ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༥.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ) ‘‘ས་ཏྟ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ན་དི་ཝ་སེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཙ དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་སུ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ? ས་ཏྟ་སུ དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཙི་ཏ་ཀཱ་ཡ ཛྷཱ་པ་ན་ས་ཏྟཱ་ཧ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, དི་ཡ་ཌྜྷ་མཱ་སོ སེ་སོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཨ་པྤ་ཀ་ཉྷི ཨཱུ་ན་མ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་པྤ་ཀེ་ན ཨ་དྷི་ཀོ་པི ཨ་ན་དྷི་ཀོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཏོ ཨ་དྷི་ཀེ་པི པ་ཉྩ དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭཱ་སཱི་ཏི་ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་སཱི་ཏི་ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཀེ་ན ཨཱུ་ནོ་པི ཙ ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་ནཱུ་ནོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘དི་ཡ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཏོ ཨཱུ་ནེ་པི པ་ཉྩ དི་ཝ་སེ དི་ཡ་ཌྜྷ་མཱ་སོ སེ་སོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྷི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༣༥༦) ཚ་མཱ་ས་ཏོ ཨཱུ་ནེ་པི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ‘‘ཚ མཱ་སེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ ཧི ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ དྭཱི་སུ ཙ ཚ་ཀྐེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཧཾ, པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཧཾ, ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཧཾ, ཏ་ཐཱ པུ་རི་མ་པུ་རི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཀ་ཚ་ཀྐེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཧཾ, པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཧཾ, ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ པ་ཉྩཱ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཏི་པ་ཉྩཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཏི་པ་ཉྩཱ་ཧ་ཉྩ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཚ་མཱ་སཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ ཧི ཝ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ དྭཱི་སུ ཙ ཚ་ཀྐེ་སུ ཝི་སུཾ ཧེ་ཊྛི་མེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་མཱ་ས་པ་རི་པུ་ཎྞཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀེ པ་ན ཝི་སུཾ ཏི་པ་ཉྩཱ་ཧ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ་ཡེ་ཝེ་ཀོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཨཱུ་ནེ་པི མཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཚ མཱ་སཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དི་མཱ་ས་ནྟ་ར་ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཚ་མཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ན ས་ཀ་ལ་ཚ་མཱ་སེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལེ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨཱུ་ནེ་པི པ་ཉྩ་དི་ཝ་སེ དི་ཡ་ཌྜྷ་མཱ་སོ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ དྭི་མཱ་སཱ་དི་མཱ་ས་ནྟ་ར་ག་མ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘དི་ཡ་ཌྜྷ་མཱ་སོ སེ་སོ’’ཏི དི་ཡ་ཌྜྷ་མཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ཧ་མེ་ཝ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ཙི་ཏ་ཀཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡཱི་ཏི ཁུ་དྡ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ས་ཏྟ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ན་དི་ཝ་སེ་སུ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཾ ཙི་ཏ་ཀཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ཏྟ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, གི་མྷཱ་ནཾ དི་ཡ་ཌྜྷོ ཙ མཱ་སོ སེ་སོ ཧོ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི ཙི་ཏ་ཀཱ་ཡ ཛྷཱ་པ་ན་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ན ཨཱ་ག་ཏཾ, དྭེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ན ཡཾ རུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་ཀཱ་རེ་ན ཡ་ཐཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ དི་ཝ་སོ ན་ཊྛོ. སོ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་ལི༹་ཡཾ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་སུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་མཱི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི.

ས་ཏྟ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ན་དི་ཝ་སེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ ནཱ་མ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི གཱི་ཏཱ་ནི གཱ་ཡི་ཏྭཱ པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱི་ལ༹་ན་ཏོ སུ་ནྡ་རཾ ཀཱི་ལ༹་ན་ནྟི སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་པ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན སཱ་དྷུ, ཏེ་སཾ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལ༹་ནཾ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ, ཨུ་ལཱ༹་ར་པུ་ཉྙ་པ་ས་ཝ་ན་ཏོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠཱ་ཝི་རོ་དྷི་ཀཱི་ལཱ༹་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧེ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ན་དི་ཝ་སཱ ནཱ་མ ཏེ ཛཱ་ཏཱ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་སུ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ མ་ཧཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་ལི༹་ཡཾ –

‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཀོ་སི་ནཱ་ར་ཀཱ མ་ལླཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ནྠཱ་གཱ་རེ ས་ཏྟི་པ་ཉྫ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ དྷ་ནུ་པཱ་ཀཱ་རཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ན་ཙྩེ་ཧི གཱི་ཏེ་ཧི ཝཱ་དི་ཏེ་ཧི མཱ་ལེ་ཧི ག་ནྡྷེ་ཧི ས་ཀྐ་རིཾ་སུ ག་རུཾ ཀ་རིཾ་སུ མཱ་ནེ་སུཾ པཱུ་ཛེ་སུ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༢༣༥).

ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༥) ཝུ་ཏྟཾ –

‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སཱུ་ཏི? ཨི་ཏོ པུ་རི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ས་ཏྟཱ་ཧེ་སུ ཏེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟཱ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཀཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ནེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི ‘ཨི་མཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏཾ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མ, ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱི་ལི༹་སྶཱ་མཱ’ཏི, ཏེ་ན ཏེ ཨེ་ཝ་མ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི.

ཏ་སྨཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཀཱ དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་སུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ པ་ན དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཝ་སཱ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་སུ ཙ དྷཱ་ཏུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཝ་སེ་སཱུ’’ཏི. ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱཏི ཨཱ་ས་ནྣཱ. ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ. ཨེ་ཀཾ མ་གྒཾ ག་ཏོཏི ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ ཨེ་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ནྟཱ ག་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི, ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱིཏི ཡ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི, ཡེ་ན ཝཱ དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྶཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ. ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ བྷ་ཝ་ཡོ་ནི་ག་ཏི་ཋི་ཏི་ས་ཏྟཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཛ་ནོ, ཀི་ལེ་སེ ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཛ་ནི, ཛ་ནི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཛ་ནོ, མ་ཧ་ནྟོ ཛ་ནོ་ཏི མ་ཧཱ་ཛ་ནོ, ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནཾ, བ་ཧུ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ. ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱཏི པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ) ‘‘ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མི་ལཱ་ཏཾ མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་རཾ མི་ལཱ་ཏ་མཱ་ལཱ་ཀ་ཙ་ཝ་རཾ. ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མ་ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝ་ཏྟཾ ས་བྦ་མ་ཀཱ་སཱིཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ནྷཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཨུ་ད་ཀཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ་སུ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ན་ནུ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནྷཱ་ན་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཡཾ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤ་ན་ཀཱ་ལོ, ཨ་ཡཾ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ་ཝ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཀ་ཐཾ ཨ་ཉྙེ ཨ་སྶཱ་ས་ཡི་སྶ་ཐཱ’’ཏི སཾ་ཝེ་ཛེ་སི. སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན སཾ་ཝི་གྒ་ཧ་ད་ཡོ ས་ནྠ་མྦྷི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶ་ནྣ་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཀཱ་ཡཾ ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏུཾ ཁཱི་ར་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ པི་ཝི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཐེ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨུ་སྶ་ནྣ་དྷཱ་ཏུ་ཀནྟི ཨུ་པ་ཙི་ཏ་སེ་མྷཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ ཀཱ་ཡཾ. ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏུནྟི ས་ནྟ་པྤེ་ཏུཾ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ. ‘‘ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཝཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་རི་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རེ་ཙ་ནཾ, ཨོ་ས་དྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཁཱི་ར་མེ་ཝ ཝི་རེ་ཙ་ན་ནྟི ཁཱི་ར་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཡཾ བྷེ་ས་ཛྫ་པཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨ་ངྒ་སུ་བྷ་ཏཱ་ཡ སུ་བྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཏྟཱ སུ་བྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན. པ་ཧི་ཏཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀནྟི ‘‘ས་ཏྠཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཙ ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ཁོ པ་ན ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ན ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝཱ སོ་ཏུཾ, གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏཾ་ཡེ་ཝ ནཾ དི་སྭཱ སུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཀཱ ཙ མེ ཀ་ངྑཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་མྤི ནཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ སུ་བྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན པེ་སི་ཏཾ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཾ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོཏི ཨ་ཛྫ ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཏྟཱཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ. ཨ་པྤ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ མ་ཏྟཱ་ས་དྡོ ‘‘མ་ཏྟཱ སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.

དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི ཁཱི་ར་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ པཱི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ. ཙེ་ཏ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ནཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཊྛེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཙེ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན. སུ་བྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན པུ་ཊྛོཏི ‘‘ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཏེ ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ན་ཊྛཱ ནུ ཁོ, དྷ་ར་ནྟི, ས་ཙེ དྷ་ར་ནྟི, ཨཱ་ན་ནྡོ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཧ་ནྡ ནཾ པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་སཾ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧོ་སི, ཡ་ཏྠ ཙ ཨི་མཾ ཛ་ན་ཏཾ ས་མཱ་ད་པེ་སི ནི་ཝེ་སེ་སི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི, ཀ་ཏ་མེ་སཱ་ནཾ ཁོ བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ དྷ་མྨཱ་ནཾ སོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༨) སུ་བྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན པུ་ཊྛོ. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཁོ, མཱ་ཎ་ཝ, ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་བྷ་སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ད་ས་མཾ སུ་ཏྟ་མ་བྷཱ་སཱི’’ཏི.

ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཁ་ཎྜནྟི ཚི་ནྣཾ. ཕུ་ལླནྟི བྷི་ནྣཾ. ཏེ་སཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ པུ་ན ས་མྨཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. རཱ་ཛ་ག་ཧནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ན་ག་རཾ. ཏ་ཉྷི མ་ནྡྷ་ཏུ་མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཱ་དཱི་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཚ་ཌྜི་ཏ་པ་ཏི་ཏ་ཨུ་ཀླཱ་པཱཏི ཚ་ཌྜི་ཏཱ ཙ པ་ཏི་ཏཱ ཙ ཨུ་ཀླཱ་པཱ ཙ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏཱ ཝི་སྶ་ཊྛཱ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཁཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་ཏི་ཏཱ, ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཏྟཱ ཨུ་ཀླཱ་པཱ ཙ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི. ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝེ་ཎི་ཡ་ཏི དི་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཝེ་ཎཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ. ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཋ་མཾ མཱ་སནྟི ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མཾ མཱ་སཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཙ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ…པེ… ཝ་ཎྞི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི ‘‘ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ. སོ ཙ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ ཧི ཐེ་རཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་དེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སུཾ. ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ རཱ་ཛཱཏི ཨ་ཛཱ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟཱུ’’ཏི ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ རཱ་ཛཱ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ དེ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དོ་ཧ་ལོ༹ ཨུ་པྤ་ཛྫི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ར་ཉྙོ ད་ཀྑི་ཎ་བཱ་ཧུ་ཏོ ལོ་ཧི་ཏཾ པི་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཏ་སྶཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟི་ཡཱ ཀི་ས་བྷཱ་ཝཾ དུ་བྦ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ དི་སྭཱ རཱ་ཛཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཉ་ཏྭཱ ཙ ཝེ་ཛྫེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ཏྠ་ཀེ་ན བཱ་ཧུཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ར་ཀེ་ན ལོ་ཧི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མྦྷི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ཡེ་སི. ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ས ག་བྦྷོ ར་ཉྙོ ས་ཏྟུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ རཱ་ཛཱ ཧ་ཉྙི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བྱཱ་ཀ་རིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཛཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ར་ཉྙོ ས་ཏྟུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནེ་མི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ. ཀིནྟི ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཀ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཝེ་དེ་སུནྟི ནི་ཝེ་དེ་སུཾ, ཛཱ་ནཱ་པེ་སུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སྶ་ཏྠཱཏི ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཙི་ཏྟཱ. ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐནྟི ཨཱ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ. ས་ནྣི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནནྟི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ.

རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་ཝི་བྷཱུ་ཏིནྟི རཱ་ཛ་བྷ་ཝ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ. ཨ་ཝ་ཧ་ས་ནྟ་མི་ཝཱཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་སཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ. སི་རི་ཡཱ ནི་ཀེ་ཏ་མི་ཝཱཏི སི་རི་ཡཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་མི་ཝ. ཨེ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཏི་ཏྠ་མི་ཝ ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ན་ཡ་ན་ཝི་ཧ་ངྒཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ཏི་ཏྠེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ པ་ཀྑི་ནོ ཝི་ཡ ས་བྦེ་སཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནི མ་ཎྜ་པེ་ཡེ་ཝ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ན་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་ཧ་ངྒཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཏི་ཏྠ་མི་ཝ ཙ. ལོ་ཀ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མི་ཝ ས་མྤི་ཎྜི་ཏནྟི ཨེ་ཀ་ཏྠ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ ལོ་ཀེ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཡ. ཡ་དི ལོ་ཀེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏྟཾ ས་བྦ་མེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ ས་མྤི་ཎྜི་ཏཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜ་ནྟི ཕེ་གྒུ་ར་ཧི་ཏ་སཱ་རཾ ཝི་ཡ ཀ་ས་ཊ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ་བྷཱུ་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ད་ཊྛ་བྦེ་སུ ད་ཊྛུཾ ཨ་ར་ཧ་རཱུ་པེ་སུ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ པ་ས་ནྣ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ཊྛ་བྦོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རོ མ་ཎྜོ མ་ཎྜ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜོ, མ་ཎྜ་པོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མ་ཎྜཾ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨིཾ པཱ་ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ཎྜ་པོ. ཝི་ཝི་དྷ…པེ… ཙཱ་རུ་ཝི་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཨོ་ལ་མྦ་ཀཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་སེ་ས་ན་སྶ པ་ར་ནི་པཱ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ནི ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཝི་ནི་གྒ་ལ་ནྟཾ ཝ་མེ་ནྟཾ ནི་ཀྑཱ་མེ་ནྟ་མི་ཝ ཙཱ་རུ སོ་བྷ་ནཾ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཝི་དྷ་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་ཝི་ནི་གྒ་ལ་ནྟ་ཙཱ་རུ་ཝི་ཏཱ་ནོ, མ་ཎྜ་པོ, ཏཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྲ་མ་ཎི་ཀ་ཨོ་ཊྚི་མ་ཏ་ལ་མི་ཝཱཏི ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཝི་ཙི་ཏྟ་སུ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྨ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཝི་ཙི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཎི་ཀོ་ཊྚི་མ་ཏ་ལ་མི་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་ད་སྶ་ནཾ, མ་ཎི་ཀོ་ཊྚི་མ་ཏ་ལ་གྒ་ཧ་ཎཾ སུ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱུ་མི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཎི་ཡོ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏ་ལ་ཏྟཱ མ་ཎི་ཀོ་ཊྚ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏ་ལ་ནྟི མ་ཎི་ཀོ་ཊྚི་མ་ཏ་ལཾ. ནནྟི མ་ཎྜ་པཾ. པུ་པྥཱུ་པ་ཧཱ་རོ པུ་པྥ་པཱུ་ཛཱ. ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ. ཨཱ་ས་ནཱ་ར་ཧནྟི ནི་སཱི་ད་ནཱ་ར་ཧཾ. ད་ནྟ་ཁ་ཙི་ཏནྟི ད་ནྟེ་ཧི ར་ཙི་ཏཾ, ད་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ས་ནེ. ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ནྟེ མ་མ ཀི་ཙྩནྟི མ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཏ་སྨིཾ པ་ན དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝི་སྶ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨ་ཉྙོ ཝི་སྶ་ག་ནྡྷཾ ཝཱ་ཡ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཏེ མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ཨཱ་པ་ཛྫི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ་ཡེ་ཝ ‘‘སྭེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ནྣི་པཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་ཧཾ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྨཱ. ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སཱིཏི ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ, ཡེ་ཧི ཝཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱིཏི བྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་བྷ་ཝ་གྒཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་གོ་ཏྲ་བྷུཾ ས་ཝ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝ་ས་ཉྙི་ཏེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧཱི་ཏི, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ པ་ན ས་བྦེ་ཧི་པི ཀི་ལེ་སེ་ཧི, ས་བྦེ་ཧི་པི པཱ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩཱིཏི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཙྩཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ངྐ་མེ་ནཱཏི ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཾ པུ་ཉྙཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་དྷཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫཱཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཱ་དོ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷཾ ཝཱི་རི་ཡནྟི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཡཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡོ་ཛེ་མཱིཏི ཙ་ངྐ་མ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ར་ས་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡོ་ཛེ་མི.

དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི ཐེ་རེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟ་དི་ཝ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱཏི པ་ཀྑ་སྶ པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏིཾ་སུ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ ཉཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ‘‘སེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མྤི བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏྟཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི སོ་མ་ན་སྶུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཧོ་ཧཱི’’ཏི དི་ནྣ་ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ས་ཕ་ལ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ ཉཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷནྟི ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀེཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀེ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧི ས་བྦཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ) པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི –

‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ར་ཧཱ ས་མཱ་ནོ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཀ་ཐཾ ཨ་ག་མཱ་སི? ‘ཨི་དཱ་ནི་མྷི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཝི་ས་ནཱ་ར་ཧོ’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཛཱ་ཏི་མ་ཎི ཝི་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ ན་བྷེ ས་མུ་གྒ་ཏ་པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ བཱ་ལཱ་ཏ་པ་ས་མྥ་སྶ་ཝི་ཀ་སི་ཏ་རེ་ཎུ་པི་ཉྫ་ར་ག་བྦྷཾ པ་དུ་མཾ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ་ན ས་པྤ་བྷེ་ན ས་སྶི་རི་ཀེ་ན མུ་ཁ་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ནཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘སོ་བྷ་ཏི ཝ་ཏ བྷོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ ཨཱ་ན་ནྡོ, ས་ཙེ ས་ཏྠཱ དྷ་རེ་ཡྻ, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་དེ་ཡྻ, ཧ་ནྡ ཨི་མ་སྶཱ་ཧཾ ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྠཱ་རཱ དཱ་ཏ་བྦཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་དཱ་མཱི’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་མ་དཱ་སཱི’’ཏི.

ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སཱི་དཱི་ཏི་པི ཨེ་ཀེཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཉྙཾ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་མཱ་སཾ ཀ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ ཀ་དཱ་ཙི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི. ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི.

བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ལ་པི ཨ་བྷཱ་སི ས་མྦོ་དྷེ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ན ཉཱ་པ་ནེ་པི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་མ་ནྟ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, (དཱི. ནི. ༢.༢༡༨) པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི (ཨ. ནི. ༧.༧༢). པ་ཀྐོ་ས་ནེ་པི དི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༩.༡༡). ཨཱ་ཝུ་སོཏི ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ནཾ. ཀཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀིཾ ཨཱ་ན་ནྡོ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་པུ་ཙྪཱ. ན་པྤ་ཧོ་ཏཱིཏི ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི ཨེ་སོ ཨ་གྒོ. ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ. ཡ་དི་དནྟི ཙ ཡོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཡ་དི་དཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་མྨ་ནྣཱིཏི ས་མྨ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཨུ་པཱ་ལིཾ ཝི་ན་ཡཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻནྟི པུ་ཙྪ་དྷཱ་ཏུ་སྶ དྭི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ བཱི་ཛ་ནཱི་ག་ཧ་ཎཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཧི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝི་ཙི་ཏྟ་བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ན ཧི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྦ་སྶ་པི ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་སི་ཀྑཱ་སཾ་ཡ་མཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ མུ་ཁ་ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པཱ་ལི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏ་སྶ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལེ པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི? ནོ ན ཡུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཙ པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཋི་ཏཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒཱི་ཏཱ་ནི, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེཏི ཙ ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཝ་ཏྠུ་མྤི པུ་ཙྪཱིཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏེ་ན ས་ཧ ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་མྤི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཨཱ་སི ནཱ་སཱི་ཏི? བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏེ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ན ཧི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ན་མྤི ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཝ་ད་ནྟི, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ བྷཱ་སི་ཏེ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་མྤི ཧོ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨ་པ་ན་ཡིཾ་སུ, པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ པ་ན ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཡ་ཏྠ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ་ཡེ་ཝ. ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི ཙེ? ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ’’ཨི་ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ན ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཋ་པེ་སུཾ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ས་ངྒ་ཧ་མཱ་རུ་ལ༹ྷེ པ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏཱ་ནི ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཎ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཀཾ་སུ. ‘‘ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙ ནེ་སཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྤི་ཏྠ. ཏེ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ’’ནྟི ཋ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ནི ‘‘ཏེ་ར་ས་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཝཱི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི དྭེ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ཏཱ་ནི ‘‘མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒོ’’ཏི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སུཾ. མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་ཝ་སཱ་ནེ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨ་ཊྛ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜཾ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒོ’’ཏི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་ཝ་སཱ་ནེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི ཨ་ཀ་མྤི་ཏྠ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་སཱི་ཏི་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཾ ཁ་ནྡྷ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཉྩ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཋ་པེ་སུཾ. ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཝཱ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཝི་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ས་ངྒ་ཧ་མཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ ས་ངྒཱ་ཡིཾ་སུ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ དྷ་མྨཾ པུ་ཙྪཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ནུ་ཀྐ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ ད་ནྟ་ཁ་ཙི་ཏཾ བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི ‘‘ཀ་ཏ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པི་ཊ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ ས་ངྒཱ་ཡཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཙ་ཏ་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ, ཏཱ་སུ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་རཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ནྟི? དཱི་གྷ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. དཱི་གྷ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས སུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཡོ ཙ ཝ་གྒཱ, ཏེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་རཾ ཝ་གྒ་ནྟི. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་གྒཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་གྒེ ཏེ་ར་ས སུ་ཏྟ་ནྟཱ, ཏེ་སུ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏ་རཾ སུ་ཏྟ་ནྟི? བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ ནཱ་མ བྷ་ནྟེ ཏི་ཝི་དྷ་སཱི་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཀུ་ཧ་ན་ལ་པ་ནཱ་དི་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཛཱ་ལ་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཀ་མྤ་ནཾ, ཏཾ པ་ཋ་མཾ ས་ངྒཱ་ཡཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི?

ཨ་ནྟ་རཱ ཙ བྷ་ནྟེ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཁ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཝི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཀོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༦.༤༤; ༡༠.༧༥) ཙ, ‘‘ཛ་ནཱ ས་ངྒ་མྨ མ་ནྟེ་ནྟི, མ་ཉྩ ཏ་ཉྩ ཀི་མ་ནྟ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༢༨) ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ར་ཎེ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨ་དྡ་ས མཾ བྷ་ནྟེ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཨི་ཏྠཱི ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༤༩) ཁ་ཎེ. ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ ན ས་ནྟི ཀོ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༠) ཙི་ཏྟེ. ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་སཱ་ན་མཱ་པཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ‘‘ཨ་པི ཙཱ་ཡཾ ཏ་པོ་དཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནི་ར་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༣༡) ཝི་ཝ་རེ. སྭཱ་ཡ་མི་དྷ ཝི་ཝ་རེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡ ཙ ཝི་ཝ་རེ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡེ་ན པ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཨཱི་དི་སེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ གཱ་མ་ཉྩ ན་དི་ཉྩ ཡཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡཾ པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི, སོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ས་ངྒེ ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེཏི ཏ་ཏྠ ར་ཉྙོ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཏྲཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཏཾ རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀ་ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ. ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱཏི ར་ཉྙོ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཀི་ར དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ཏ་རུ་ཎོ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་མྤི ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ ‘‘ཝ་རུ་ཎཱ་ན་ག་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.

སུ་པྤི་ཡ་ཉྩ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་པྤི་ཡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོཏི ས་ཉྫ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ. བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་ཉྩ མཱ་ཎ་ཝ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. མཱ་ཎ་ཝོཏི ས་ཏྟོ་པི ཙོ་རོ་པི ཏ་རུ་ཎོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི –

‘‘ཙོ་དི་ཏཱ དེ་ཝ་དཱུ་ཏེ་ཧི, ཡེ པ་མ་ཛྫ་ནྟི མཱ་ཎ་ཝཱ;

ཏེ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ སོ་ཙ་ནྟི, ཧཱི་ན་ཀཱ་ཡཱུ་པ་གཱ ན་རཱ’’ཏི. (མ. ནི. ༣.༢༧༡; ཨ. ནི. ༣.༣༦) –

ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟོ མཱ་ཎ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི་པི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི་པི ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༢.༡༤༩) ཙོ་རོ. ‘‘ཨ་མྦ་ཊྛ་མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ངྒ་ཀོ མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༥༨-༢༦༡, ༣༡༦) ཏ་རུ་ཎོ མཱ་ཎ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏ་རུ་ཎ་པུ་རི་སཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི. ཛཱི་ཝ་ཀ་མྦ་ཝ་ནེཏི ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ‘‘ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ན་ས་དྡྷི’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ན ཨེ་ཏཾ སུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ར་ཉྙཱ་པི ‘‘ཡ་ཐཱ ནུ ཁོ ཨི་མཱ་ནི པུ་ཐུ་སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ, ན ཝི་དེ་ཧ་ར་ཉྙོ, ‘‘ཝེ་དེ་ཧཱི’’ཏི པ་ན པ་ཎྜི་ཏཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཝི་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དོ, ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝེ་དེ་ན ཨཱི་ཧ་ཏི གྷ་ཊ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དེ་ཧཱི, ཝེ་དེ་ཧི་ཡཱ པུ་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟོ, ཏེ་ན.

ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡེ པུ་ཙྪཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ནུ་ཀྐ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཀཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཝཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ས་ཛྫ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལེ་ན ཏེ་ར་ས་སུ་ཏྟ་ནྟཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་གྒོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་སུཾ. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ མ་ཧཱ་ཝ་གྒཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པཱ་ཐི་ཀ་ཝ་གྒ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝ་གྒ་ས་ངྒ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཾ ཏ་ནྟིཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཝཱ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་སཱི་ཏི་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་སྶ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨི་མཾ ཏུ་མྷེ པ་རི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ས་ཏ་པ་རི་མཱ་ཎཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སུཾ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཝཱ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཝཱི་ས་ཏི་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ས་ཏ་པ་ཨ་མཱ་ཎཾ ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཨི་མཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཝཱ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི.

ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ –

‘‘དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎིཾ ཝི་བྷ་ངྒ་ཉྩ, ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ;

དྷཱ་ཏུ་ཡ་མ་ཀཾ པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. –

ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་རཾ ཏ་ནྟིཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ཀཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒོ ཨ་པ་དཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋོ དྷ་མྨ་པ་དཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཏི ཨི་མཾ ཏ་ནྟིཾ ས་ངྒཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཁུ་དྡ་ཀ་ག་ནྠོ ནཱ་མ ཨ་ཡ’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རོ་པ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ‘‘ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་བྦ་མྤི ཏཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ག་ནྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀེ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙ དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཏཱ་དི་སེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ན པ་ན དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ, ནཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ་ཏི. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ‘‘ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཱ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཛཱ་ཏ་ཀ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ནཾ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱ་དི་སེ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ས་ངྒ་ཧོ ཡུ་ཏྟོ, ན པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ སེ་ས་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ སེ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡེ.

ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟ་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལ་དེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏེ་སུ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་བྷེ་དེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་དེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝཱཏི ཨུ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶཱ་དཾ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ.

ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ན་ཡ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་པཱ་ཡ་པ་ཏ་ནཱ་དི་ཏོ དྷཱ་ར་ཎེ་ན དྷ་མྨོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏེ པ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དི་པི དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ཝི་ན་ཡོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ན་ཡ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནོ ཨ་བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཡུ་ཏྟོ དྷ་མྨ་ས་དྡོ ཝི་ན་ཡ་ཏ་ནྟི་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཏ་ནྟིཾ དཱི་པེ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རོ, གོ་བ་ལཱི་བ་དྡ’’ནྟི་ཨཱ་དི.

ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རནྟི ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ བྷཱ་སི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨི་དཾ ཀི་ར ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཨུ་དཱ་ནཾ. ཨ་ཡ་མ་སྶ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༥༤) – ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏཾ ད་ཊྛུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་སྶ བོ་དྷི་ཉཱ་ཎ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑྱཾ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚཾ ཨ་ནི་བྦི་སཾ ཨ་ནི་བྦི་ས་ནྟོ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶཾ སཾ་ས་རིཾ. ཡ་སྨཱ ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི ནཱ་མེ་སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ དུ་ཀྑཱ, ན ཙ སཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་དི་ཊྛེ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

དི་ཊྛོ་སཱིཏི ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ན དི་ཊྛོ ཨ་སི. པུ་ན གེ་ཧནྟི པུ་ན ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་མ གེ་ཧཾ ན ཀཱ་ཧ་སི ན ཀ་རི་སྶ་སི. ཏ་ཝ ས་བྦཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ཀི་ལེ་སཕཱ་སུ་ཀཱ མ་ཡཱ བྷ་གྒཱ. ཨི་མ་སྶ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧ་སྶ ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཾ. ཝི་ས་ངྑཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཾ ཨི་དཱ་ནི མ་མ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ ཨ་དྷི་ག་ཏོ པ་ཏྟོ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ པ་ན ‘‘ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏ་ནྟི ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ ཨ་དྷི་ག་ཏོ པ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཡཾ མ་ན་སཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི. ‘‘ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནྟོ་ཛ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཀེ་ཙཱིཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ. པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟོ པ་ན དྷ་མྨ་པ་ད་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཁ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི ‘‘དྷ་མྨ་པ་ད་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ གཱ་ཐཱ མ་ན་སཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་དཱ མ་ཧ་ཏོ ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན གཱ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་དཱ སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ པ་ཋ་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. དྷ་མྨ་པ་ད་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཡ ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ན་སཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན་ནུ ཙ ཡ་དི ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་ར’’ནྟི མ་ན་སཱ དེ་སི་ཏཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ དྷ་མྨ་པ་ད་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༥༣-༡༥༤) ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་ར་ནྟི ཨི་མཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ ས་ཏྠཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣོ ཨུ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན པུ་ཊྛོ ཀ་ཐེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཏ་ཏྠཱ་པི མ་ན་སཱ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ན་སཱ་ཝ དེ་སི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎེ ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཙེ? ཡ་དི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏཾ སི་ཡཱ, ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.

ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏིས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ, ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟི ས་བྦཱ. ཡ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐནྟི པ་ན ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ན ཨེ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཝི་སཱ་ཁ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ་ཏི. སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཨཱ་མ་ནྟ་ཡཱ་མཱིཏི ནི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི, བོ་དྷེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་མུ་ཁེ་ན དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མྤི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ, ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ས་བྦ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ངྑེ་པེ་ན སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ད་ཉྷི སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ སཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནྟ་རེཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ལེ༹, ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ནྟཾ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་མེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་ངྒཱི་ཏནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཀ་ར་ཎཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སུ་བྷ་སུ་ཏྟ་མྤི པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཾ ཨ་ས་ངྒཱི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན སུ་བྷ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ དེ་སི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ ཨ་ཙི་ར་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༤) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ས་ཡ་མེ་ཝ སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ’’ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ ས་ངྒཱི་ཏི་མཱ་རོ་པི་ཏཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་མྤི སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ནྟིཾ ཋ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ནྟི ཋ་པི་ཏཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ སུ་བྷ་སུ་ཏྟཾ ས་ཡཾ དེ་སེ་ནྟོ་པི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་སཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ ལ་དྡྷ་ན་ཡེ ཋ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ད་ཧ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན. དྭེ ཝི་བྷ་ངྒཱ་ནཱིཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དྭེ ཝི་བྷ་ངྒཱ་ནི. དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ནི. སོ་ལ༹་ས་པ་རི་ཝཱ་རཱཏི སོ་ལ༹་ས་ཧི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ སོ་ལ༹་ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཡཾ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན པ་ཋ་མཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༡) པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱ་རོ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༡༥༧) ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོ, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝི་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཀ་ཏི ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ བྷ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ (པ་རི. ༡༨༢) ཝི་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོ, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཀ་ཏི་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ (པ་རི. ༡༨༣) ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རོ, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཚ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་ཏི་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༡༨༤) ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་རོ, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༡༨༥) ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱ་རོ, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་མ་ཐཱ་ནཾ ཀ་ཏི་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ (པ་རི. ༡༨༦) ས་མ་ཐ་ཝཱ་རོ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཊྛ ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༡༨༨) ན་ཡེ་ན པུ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱ་རོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་རི་མ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཝཱ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རེ་པི ཨ་ཊྛ ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ, པུ་རི་མཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ སོ་ལ༹་ས ཝཱ་རཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒེ་པི སོ་ལ༹་ས ཝཱ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ སོ་ལ༹་ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘པ་རི་ཝཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ དི་སྶ་ཏི, བ་ཧཱུ་སུ པ་ན པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘སོ་ལ༹་ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ཋོ ན ས་ཀྐཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུ་ནྟི ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.

བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས་སུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོཏི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས སུ་ཏྟཱ་ནི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས་སུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ ཝཱ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས་སུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་སེ་ས་ན་ཡ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝི་དྷཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ་སུ སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོཏི ས་ཉྙ་མ་ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཏ་སྶ ནི་སེ་དྷ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱཏི ཝི་ཝི་དྷ་ན་ཡ་ཏྟཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ནཱ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་སེ་ས་ན་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཝི་ན་ཡ་སྶ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ནཱཏི སུ་ཏྟཾ.

ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠཱ་ནཾ སཱུ་ཙ་ན་ཏོཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠཱ་དི་བྷེ་དེཏི ཡོ ཏཾ སུ་ཏྟཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི སུ་ཎཱ་ཏི ཝཱ་ཙེ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏི དེ་སེ་ཏི ཙ, སུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཏ་སྶ་པི ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ར་སྶ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ར་སྶ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཏཾ སུ་ཏྟཾ སཱུ་ཙེ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྠེ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ཏྠེ ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྠས་དྡོ ཙཱ་ཡཾ ཧི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནོ, ན བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནོ. ཡ་དི སི་ཡཱ, སུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠཾ སཱུ་ཙེ་ཏི པ་ར་སྶ་པཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ སི་ཡཱ, སུ་ཏྟེ་ན ཙ ཡོ ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ, སོ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཏེ་ན པ་ར་ཏྠོ སཱུ་ཙི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན སཱུ་ཙེ་ཏ་བྦ་སྶ པ་ར་ཏྠ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཧི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སུ་ཏྟེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སུ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཏྟཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཡེ ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དཱ ‘‘ན ཧ་ཉྙ་ད་ཏྠ་ཏྠི པ་སཾ་ས་ལཱ་བྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་སྶ ནི་དྡེ་སེ (མ་ཧཱ་ནི. ༦༣) ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ཏྠོ, པ་ར་ཏྠོ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠོ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཨ་ཏྠོ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཏྠོ, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ, ག་མྦྷཱི་རོ ཨ་ཏྠོ, གུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཏྠོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་ཏྠོ, ནེ་ཡྻོ ཨ་ཏྠོ, ནཱི་ཏོ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫོ ཨ་ཏྠོ, ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ཨ་ཏྠོ, ཝོ་དཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ, པ་ར་མ་ཏྠོ་ཏི, ཏེ ཨ་ཏྠེ སུ་ཏྟཾ སཱུ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ཏྟ་ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དོ སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨ་ཏྠེ སུ་ཏྟཾ སཱུ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏྠ-ས་དྡོ་ཡཾ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི པུ་རི་མ་ཀཱ པ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་པྤ་བྷེ་དཱ ཧི་ཏ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ, ཏ་ཏོ པ་རེ ཚ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་བྷེ་དཱ, པ་ཙྪི་མ་ཀཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་ཏྠ དུ་ར་དྷི་ག་མ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ཨ་གཱ་དྷ་བྷཱ་ཝོ ག་མྦྷཱི་རོ, ན ཝི་ཝ་ཊོ གུ་ལ༹ྷོ, མཱུ་ལུ་ད་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པཾ་སུ་ནཱ ཨ་ཀྑ་ར་ས་ནྣི་ཝེ་སཱ་དི་ནཱ ཏི་རོ་ཧི་ཏོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ. ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ ནེ་ཡྻོ, ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ནཱི་ཏོ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. པ་ར་མ་ཏྠོ ནི་བྦཱ་ནཾ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཝཱ.

ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཨ་པྤི་ཙྪོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ, ཨ་པྤི་ཙྪཱ་ཀ་ཐ་ཉྩ པ་རེ་སཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ར་ཏྠཾ སཱུ་ཙེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (ཨ. ནི. ༤.༩༩) སུ་ཏྟཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏཱ་དཱི་ནི སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཏ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ན ཨཱ་ཎཱ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ སཱུ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༦༥༥) ཙ ‘‘ས་ཀ་ཝཱ་དེ པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ སུ་ཏྟ་ས་དྡོ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ཎཱ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཡ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨཱ་ཎཱ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝེ, ཏ་སྨཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་ཝུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ས་མྤཱ་པ་ནེ སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་པྤ་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཝི་ན་ཡ་དེ་ས་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དེ་སེ་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་སྶ་མི་ཝ ཕ་ལ’’ནྟི. པ་ས་ཝ་ཏཱིཏི ཕ་ལ་ཏི, ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་པྥ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷེ་ནུ ཝི་ཡ ཁཱི་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. དྷེ་ནུ་ཏོ་པི ཧི ཨུ་པཱ་ཡ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཁཱི་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཧི ཨ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཙྪཾ དྷེ་ནུཾ དོ་ཧ་ནྟོ ཀཱ་ལེ་པི ཝཱ ཝི་སཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དོ་ཧ་ནྟོ ནེ་ཝ ཁཱི་རཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ‘‘སུ་ཏྟཱ་ཎཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཊྛུ ཙ ནེ ཏཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

སུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་གནྟི སུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ. སུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ག་ཏཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཙྪ་ཀཱ་ནཾ སུ་ཏྟནྟི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཀཱ་ལ༹་སུ་ཏྟཾ. པ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏ་ཙྪ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་མྤི ཝི་ཉྙཱུ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ཀཱ་ལ༹་སུ་ཏྟཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་ཎེ ཀ་ཏེ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝཱ་དེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཝི་ཝཱ་དོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏ་མྤི སུ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི སུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཏྟ་མི་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་དི་ཝི་དྷཱ་ནེ སུ་ཏྟ་སྶ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཏ་ད་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་སྶ. ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་སེ་ས་ཏྟ་ཉྩ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ནཾ སཱུ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི སུ་ཏྟ་སྶ.

ཡནྟི ཡ་སྨཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ. ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི-ས་དྡོ ཀ་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཌྜྷི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱཏི ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཉཱ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཧི ར་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཨ་ཌྜྷོ ཙ་ནྡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་མཱི, ཡ་སྨཱ ཨཱུ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི, ཡ་སྨཱ པུ་ཎྞོ, ཏ་སྨཱ པ་ནྣ་ར་སཱི་ཏི. ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ལ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝཱ་ཙ་ཀ་ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་ཀྑི་ཏ་ས་དྡ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་དྡོ ལ་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. རཱ་ཛཱ་བྷི་རཱ་ཛཱཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི པཱུ་ཛེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧོ རཱ་ཛཱ. པཱུ་ཛི་ཏེཏི པཱུ་ཛཱ་ར་ཧེ.

ཨ་བྷི་དྷ་མྨེཏི ‘‘སུ་པི་ན་ནྟེ་ན སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ. ‘‘པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཙ མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ན པཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨ་དི་ནྣ་སྶ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨཱ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ, ཏཾ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ན་ཡེ ཝི་ནེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝ་ད་ནྟོ ཙ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཝི་ནེ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སཱི་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ ལོ་ལ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ, རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀ་སྶ ས་མྨ་ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ ཝི་ན་ཡེ པ་ཊི་བ་ལོ ཝི་ནེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ས་དྡོ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀེ’’ཏི.

ན་ནུ ཙ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་དྡོ ཀ་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝུ་ཌྜྷི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སཾ, ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ནྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཾ ཝི་སི་ཊྛ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཡུ་ཏྟཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ, ‘‘ཨ་བྷི་རཱ་ཛཱ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི པ་ན པཱུ་ཛི་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་སུ རཱ་ཛ་ཝི་ན་ཡེ་སུ ཨ་བྷི་ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཙེ? ཨི་དྷཱ་པི ན་ཏྠི དོ་སོ པཱུ་ཛ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ཀི་རི་ཡཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ, ཏཱ་ཧི ཙ ཀི་རི་ཡཱ་ཧི རཱ་ཛ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་མཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི་ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ས་དྡོ ས་ཧ སཱ་དྷ་ནེ་ན ཀི་རི་ཡཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་རཱ་ཛ་ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡ་ས་དྡཱ སི་དྡྷཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ས་དྡེ ཨ་བྷི་ས་དྡོ ས་ཧ སཱ་དྷ་ནེ་ན ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ་དི་ཀི་རི་ཡཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨེ་ཏྠ ཙཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ. བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཕ་རི་ཏྭཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྟོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ར་ཎ་ཝུ་ཌྜྷཱི་ཧི ཝུ་ཌྜྷི་མ་ནྟོ་པི དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ་དཱི་ཧི. ལ་ཀྑ་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱཏི ས་ཉྫཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱུ་ཛཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ ‘‘སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡེ་ཝ པཱུ་ཛི་ཏཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ. ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱཏི ཕུ་ས་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ཀཱ་པི དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་པི ཨ་དྷི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝི་སི་ཊྛནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སི་ཊྛེ་སུ ཡཾ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཾ ས་མཱ་ནཾ, ཏཾ པི་ཊ་ཀ་ས་དྡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ཧི ཏ་ཡོ ས་དྡཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝི་སི་ཊྛཱ ནཱ་མ, པི་ཊ་ཀ་ས་དྡོ པ་ན ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི་པི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སི་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི པཱ་ལི༹་ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན མཱ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀུ་དཱ་ལ་ཉྩ པི་ཊ་ཀ་ཉྩ ཀུ་དཱ་ལ་པི་ཊ་ཀཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི, ཏ་སྶཱ དཱ་ལ་ན་ཏོ ཝི་དཱ་ལ་ན་ཏོ ཨ་ཡོ་མ་ཡོ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཀུ་དཱ་ལཾ ནཱ་མ, ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་ཝེ་ཏྟ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏོ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ པི་ཊ་ཀཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ དུ་ཝི་དྷ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན.

དེ་ས་ནཱ་སཱ་ས་ན་ཀ་ཐཱ་བྷེ་དནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ དེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཎཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ནཾ དེ་ས་ནཱ. སཱ་སི་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ག་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷཱ་དི་ནཱ སཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ. ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཐ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཐཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ དེ་སི་ཏཱ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ, སཱ་སི་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན སཱ་ས་ནཾ, ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ས་ནཱ་ད་ཡོ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་དི་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཎཱ་ད་ཡོ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ དེ་ས་ཀཱ་དི་ཨ་དྷཱི་ནཱ་ཏི ཏཾ་ཏཾ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཎཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧཱ་དྷཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླ་ཡོ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཝོ་ཧཱ་ར་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་ནི ཙ ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀཱ་དྷཱི་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཎཱ་དི་ཝི་དྷི་ནོ དེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པ་མྤི སཱ་ས་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི སཱ་སི་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན སཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་ར་ནཱ་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏ་བྦཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཀ་ཐ་ནཾ ས་ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏ་ད་དྷཱི་ན་ནྟི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. བྷེ་ད་ས་དྡོ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘དེ་ས་ནཱ་བྷེ་དཾ སཱ་ས་ན་བྷེ་དཾ ཀ་ཐཱ་བྷེ་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་རི་དཱི་པ་ཡེ’’ཏི. བྷེ་དནྟི ཙ ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ སི་ཀྑཱ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ་ནི ཙ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ཧཱ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་རི་དཱི་པ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཉྩ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དནྟི ཙ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་བྷེ་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཧིནྟི ཡ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཀེ པི་ཊ་ཀེ. ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཝི་པ་ཏྟི་ཉྩ ཡ་ཐཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཝི་པ་ཏྟི་ཉྩཱ་པི ཡ་ཧིཾ ཡ་ཐཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ཧི ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ནི་སྶ་ར་ཎ་དྷ་མྨ་ཀོ་ས་ཀ་ར་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ སུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

པ་རི་དཱི་པ་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ. ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧེ་ནཱཏི ཨཱ་ཎཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧོ, བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཧི་ཏོ་པ་དེ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་མཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཎཾ པ་ཎེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཝོ་ཧཱ་ར་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ན་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཎཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ’’ཏི. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

པ་ཋ་མནྟི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ. པ་ཙུ་རཱ་པ་རཱ་དྷཱ སེ་ཡྻ་ས་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཧི དོ་ས་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ‘‘པ་ཙུ་རཱ་པ་རཱ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཙུ་རོ བ་ཧུ་ཀོ བ་ཧུ་ལོ ཨ་པ་རཱ་དྷོ དོ་སོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཡེ་སཾ ཏེ པ་ཙུ་རཱ་པ་རཱ་དྷཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ས་ཡོ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. སོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ དི་ཊྛི ཉཱ་ཎ་ཉྩ, པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ར་ཧཱ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཙ ‘‘ཨཱ་ས་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི ཙ, ཁ་ནྟི ཙེ་ཝཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ;

ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ས་ཡ་ས་ཉྙི་ཏ’’ནྟི.

ཨི་ད་ཉྩ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨཱ་ས་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ནི་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་ག་དི་ཊྛི་པ་ཊི་གྷ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ. མཱུ་སི་ཀ་ཝི་སཾ ཝི་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ན ཧི ཀཱ་ལ་བྷེ་དེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཙ་རི་ཡཱཏི རཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་དི་ཀཱ ཚ མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨ་ནྟ་ར་བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཱ, སཾ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཏེ་ས་ཊྛི ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཙ་རི་ཏཾ, ཏཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ‘‘ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ‘ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི, ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་བྷེ་དེ་ན. ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཨ་ཧཾ མ་མཱ་ཏི ས་ཉྙི་ནོཏི དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཧཾ མ་མཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨནྟི ན་ཏྠེ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ, ཀེ་ཝ་ལཾ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ཝ་ར་ཎཾ སཾ་ཝ་རོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. མ་ཧ་ནྟོ སཾ་ཝ་རོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ. ཝུ་ཌྜྷི་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ-ཀཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཁུ་དྡ་ཀོ མ་ཧ་ནྟོ ཙ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཱཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་མོ་ཙ་ནཾ. ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་གོ པ་ར་ཏོ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སུ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མཱ་དྷི་དེ་ས་ནཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནནྟི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཡོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཀི་ལེ་སཱ ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་པི སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སཱི་ལ་སྶཱ’’ཏི. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཙི་ཏྟེ ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ས་ཡ་ན་ཀཱ ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ. ཏེ པ་ན ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཀི་ལེ་སཱ, ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ཏེ ཙ ས་བྦ་སོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནནྟི དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏ་མ་སྶ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ག་ཏེ་ན ཏེ་ན ཏེ་ན ཀུ་ས་ལ་ངྒེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ངྒ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ‘‘ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་ན ཏེ་ན སུ་སཱི་ལྱ་ངྒེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱ་ངྒ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ‘‘ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཨུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན གྷ་ཊ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཛ་ལ་ཏ་ལེ སེ་ཝཱ་ལ་སྶ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཏོ ས་ནྟཱ་ནེ ས་མུ་ད་ཡ་པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཀི་ལེ་ས་ག་ཎ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཾ, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝཱ དཱུ་སི་ཏཾ ཙ་རི་ཏ་ནྟི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཏ་དེ་ཝ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ས་ནྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ ཀི་ལེ་སེ་ཏི བཱ་དྷ་ཡ་ཏི ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཏི ཙཱ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨི་ཉྩེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ པི་ཊ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨོ་ཏི པཱ་ལཱི༹ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ བོ་དྷ་ན་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙ པ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པྤ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ལཱི༹་ཏི པཱ་ལི༹, པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ. ‘‘དྷ་མྨོ་ཏི པཱ་ལཱི༹་ཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ དཱི་པ་ནོ ས་དྡོ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹ ནཱ་མཱ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ལི་ཁི་ཏེ སཱི་ཧ་ལ༹་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ – ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ན་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱ པ་ཎྜ་ཏྟི པཱ་ལཱི༹་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་དི ས་དྡོ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹ སི་ཡཱ, པཱ་ལི༹་ཡཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. མ་ན་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི དེ་ས་ནཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན མ་ན་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་ཧ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཨུ་པ་རི ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡ་དི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡེ་ཝ དེ་ས་ནཱ སི་ཡཱ, ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཨ་ན་ཉྙ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ‘‘དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་དྡོ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ དྷ་མྨ་སྶ་པི ས་དྡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནཾ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཙེ? ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ བོ་དྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པུ་བྦེ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏོ ས་དྡ་པྤ་བ་ནྡྷོ དྷ་མྨོ, པ་ཙྪཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཏ་ད་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ས་དྡོ དེ་ས་ནཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་དྡ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ དེ་ས་ནཱ ‘‘དེ་སཱི་ཡ་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་པཱི་ཡ་ཏི ས་དྡོ ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ས་དྡེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི.

ཏཱི་སུ་པི ཙེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་དེ་ས་ནཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ པཱ་ལི༹་ཝི་ས་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཙ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ, པི་ཊ་ཀཱ་ནི པ་ན པཱ་ལི༹་ཡོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཙེ? པཱ་ལི༹་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་སྶ ཧི ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ དྷ་མྨཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ཧི དྷ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཏི ཝི་ན་ཡཱ་དཱི་ན་མྤི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རཱ, ན ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ་ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁེ་ན ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་མུ་ཁེ་ན ཙ ཝི་ན་ཡཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. དྷ་མྨོ ཧི ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ, ཏེ་སཾ ཝི་ས་ཡོ ཨ་ཏྠོ, དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ ཙ དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ནཾ, དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ པ་ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཏཾ་ཝི་ས་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དུ་ཀྑེ་ན ཨོ་ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧཱ. ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟེ་ཧི་པི མ་ནྡ་བུ་དྡྷཱི་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ ལ་དྡྷུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་པ་ཏི་ཊྛཱ ཙཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པི་ཊ་ཀེ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཨི་དཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན་པི ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རོ ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧེ་ཏཱུཏི པ་ཙྩ་ཡོ. སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ད་ཧ་ཏི ཝི་ད་ཧ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྷ་མྨ་ས་དྡ་སྶ ཙེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཙ ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ས་མཱ་ས་པ་ད་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘དྷ་མྨེ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘དྷ་མྨེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཉཱ་ཎ’’ནྟི, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨ་ས་དྡཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ས་དྡཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན སཱ་དྷི་ཏོ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ. ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་དྷི་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ. ཧེ་ཏུ་ནོ ཕ་ལཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ. ཏ་ཉྩ ཡ་སྨཱ ཧེ་ཏུ་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་རཱི་ཡ་ཏི ཨ་དྷི་ག་མཱི་ཡ་ཏི ས་མྤཱ་པུ་ཎཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨས་དྡོ ཧེ་ཏུཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཉྩ ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧེ་ས དྷ་མྨ་ས་དྡོ, ན པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨནྟི ཡོ ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ས་ངྑཱ་རཱ་དི་དྷ་མྨོ, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ. དེ་ས་ནཱ་པི ཧི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་བྷི་ལཱ་པོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྷ་མྨཱ་བྷི་ལཱ་པོཏི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་བྷི་ལཱ་པོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་ལ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ལཱ་པོ་ཏི ས་དྡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཏ་ཏྲ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པེ ཉཱ་ཎཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༡༨) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི ས་དྡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒ་པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཝི་བྷ. ༧༡༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༡༨) ‘‘ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟིཾ ས་དྡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ་ཏཾ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ས་དྡོ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. དེ་སཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཧི དེ་ས་ནཱ, པ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན, པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟཱ་བྷི་ལཱ་པོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ས་དྡོ’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱ་དི་ནོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘དྷ་མྨཱ་བྷི་ལཱ་པོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ལ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ལཱ་པོ་ཏི ས་དྡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་ཎྞ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ་པི ས་དྡེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དཱི་པི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏོ ས་དྡེ ཀ་ཐི་ཏེ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་པི ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘དྷ་མྨཱ་བྷི་ལཱ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨཱ་བྷི་ལཱ་པོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ས་དྡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ’’ཏི. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ས་མེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་པྤ་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘སོ ཙ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཙ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ ནཱ་མ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎོ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎོ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ ལོ་ཀི་ཡོ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ. ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་དི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ མ་གྒ་ཡུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སུ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏུ, ཨི་ད་མ་སྶ ཕ་ལཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པོ ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ས་ཡ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ཧེ་ཏུ་ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ ས་མྨོ་ཧ་སྶ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧེ་ཏུ, ས་ངྑཱ་རཱ ཧེ་ཏུ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ, ས་ངྑཱ་རེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་རི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠེ་སཱུཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་རི་ཡེ་སུ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སཱུཏི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཎྞ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི དྷ་མྨཱ་དཱི་ཧི པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སུ པི་ཊ་ཀེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏནྟི ཀཱ་ར་ཎ་པྤ་བྷེ་དོ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝཱ. ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏནྟི ཀཱ་རི་ཡ་པྤ་བྷེ་དོ ཀཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ. ཡཱ ཙཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ ཙེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏཱ་སུ ཏཾ་ཏཾ་པི་ཊ་ཀ་ག་ཏཱ་སུ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་སུ ཡོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏཱ. ཏེ་སཾ པ་ཉྙཱ་པ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཙ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝི་ས་ཡཱི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་མྤཱིཏི པིས་དྡོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ནྟ་རཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱཏི ཝུ་ཏྟོ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ.

ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི’’ནྟི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དོཏི པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧེ་ཏྠ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ས་དྡོ, ན པཱ་ལི༹་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་པྤ་ཀཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ ཉཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡོ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཱ པཱ་ལི༹་ཡོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡོ པཱ་ལི༹་ཀྐ་མཱ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ལི་ཁི་ཏེ སཱི་ཧ་ལ༹་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཧི ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱ པ་རི་ཡ་ཏྟཱི་ཏི པཱ་ལི༹་པི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊཱ ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱ’’ཏི པ་ར་ཏོ ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱཏི ཨ་ལ་ག་དྡོ ཨ་ལ་ག་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་མཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱ. ཨ་ལ་ག་དྡ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ལ་ག་དྡ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨཱ་པཱུ་པི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པཱུ་པ་ས་དྡེ་ན ཨ་པཱུ་པ་ཁཱ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ལ་ག་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏི, ན པ་ན ཨ་ལ་ག་དྡེ་ན. ‘‘ཨ་ལ་ག་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ མ་ཛ྄ཛྷེ་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨོ་ཊྛ་མུ་ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ལ་ག་དྡོ་ཏི ཙེ་ཏྠ ཨཱ་སཱི་ཝི་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ག་དོ་ཏི ཧི ཝི་ས་སྶ ནཱ་མཾ. ཏ་ཉྩ ཏ་སྶ ཨ་ལཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ད་ཀཱ་རཱ་ག་མ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལ་ག་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧ་ར་ཎེ ས་མ་ཏྠོ ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ལ་ག་དྡོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཱཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཱ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝི་ཡ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ, དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཱ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི.

དུ་གྒ་ཧི་ཏཱཏི དུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏཱ. དུ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊཱ’’ཏི, ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ལ་ག་དྡ་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༣༩) –

‘‘ཡོ ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ མཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ སཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ལ་ག་དྡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ཏོ ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝ་ར་ཏ་ར’’ནྟི.