ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ
ཨེ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༡. མཱུ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཱ. ‘‘ཨ་གྒྷ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟཱིཏི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཱ་སུ ས་བྦ་ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ‘‘པུ་ན་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་མེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘དྷ་མྨི་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཙྩཱ་པ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ ཝི་བྦྷ་མ་ཐཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ས་ཙེ ན ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. པ་ཉྩ་ད་ས་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ‘‘ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ད་ས་དྷ་མྨེ་སུ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ བྷ་བྦ་ཏཱ་ཡ བྷ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ.
ཨེ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༢. དུ་ཀེ་སུ ནི་ད་ཧ་ནེཏི ཨཱ་ཏ་པེ ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་ད་ཧ་ནེ. ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་གཾ དེ་སེ་ནྟོ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ན དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. རོ་མ་ཛ་ན་པ་དེ ཛཱ་ཏཾ རོ་མ་ཀཾ. པ་ཀྐཱ་ལ་ཀནྟི ཡ་ཝ་ཀྑཱ་རཾ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ལོ་ཎ་ཏྟཱ ལོ་ཎཱ་ནི་པི དུ་ཀེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
དུ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏི་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༣. ཏི་ཀེ་སུ ཝ་ཙཱི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀཱ་ཡེ་ན ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. མུ་ཁཱ་ལ་མྦ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་བྷེ་དོཏི མུ་ཁ་བྷེ་རི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་པྤ་བྷེ་དོ. ཡ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨི་མ་སྨཱ ཝི་ཧཱ་རཱ པ་ར་མྤི མཱ ནི་ཀྑ་མ, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནི ཙཱཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ མཱུ་ལཱ་ནི, ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ན ཧི མཱུ་ལ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ, ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི མོ་མཱུ་ཧ་ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡ་མོ་ཧ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ན སི་ཡཱ.
དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ན སུ་ཊྛུ ཨ་ས་མྨཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི. ཝི་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི བཱི་བྷ་ཙྪཱ་ནི ས་མྤ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པ་ཏྟཱ. སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྭེ་པི ཙེ་ཏེ ཏི་ཀཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཡི་དཾ དྭཱ་ར་དྭ་ཡེ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ་ཝ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏི་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ་པི ཀ་མྨ་སྶ ས་ནཱ་མཱ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏོ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ –
‘‘དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནི, ན དྭཱ་རཱ དྭཱ་ར་ཙཱ་རི་ནོ;
ཏ་སྨཱ དྭཱ་རེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར);
ཏ་ཐཱ ཙ་ཏ་སྶོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ བྱཱ་པཱ་དོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཏ་ཡོ མ་ནོ་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝཱ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཏི་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ སཱི་ལ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཙ་ཏ་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཏ་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ.
ཏི་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱཏི ཨ་ན་རི་ཡཱ་ནཾ ལཱ་མ་ཀཱ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་རཱ སཾ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ཨ་བྷི་ལཱ་པ་ཝཱ་ཙཱ. ཨ་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཝོ་ཧཱ་རཱ. དི་ཊྛ་ཝཱ་དི་ཏཱཏི ‘‘དི་ཊྛཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏཾ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀེ་སུ པ་ཋ་མཾ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པུ་རི་མཾ པུ་རི་ས་ལི་ངྒཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་རི་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་རི་ས་ལི་ངྒཾ ཛ་ཧ་ཏི. ས་ཏཾ ཏིཾ་ས་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཏིཾ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ས་ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི.
བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སཱུཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ. པ་ཋ་མོ པ་ཉྷོཏི ‘‘ཨ་ཏྠི ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ, ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ. ‘‘ཨ་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ནོ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ ནཱ་མ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་སྶཱཏི ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ, ཏ་སྶ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནྟཱ་བྷཱ་སཱཏི མ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ བྷཱ་ས་ན་ཏོ ཨ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་དྷ ‘‘མ་ནྟཱ་བྷཱ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ན་ཝ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་པི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་ར་ཧཱ ནོ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏི་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ན་ཝ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཱ, ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣཱ་ཧི་ཡེ་ཝ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་ར་ཧཱ. ཨཱ་དི་ཏོ ནི་སི་ནྣཱ་སུ པ་ན ཨ་ཊྛ་སུ ཡཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མཱ ཨ་ཉྙཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ སཱ ཏཱ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཱ. ཡཱ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཧི་པི ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཱ, སཱ ས་ཙེ་པི ས་ཊྛི་ཝ་སྶཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཨི་དྷ ན ཀ་པྤ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟོཏི པ་ཙྩ་ནྟི་མ་ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ན ཀ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ན་ཡཱ་ཏི་སཱ་ར་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་ཉྷི ‘‘ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་དྷ ཀ་པྤ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༥. པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ‘‘ནི་མ་ནྟི་ཏོ ས་བྷ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༩༤-༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཀ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནནྟི ‘‘གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ.
ཨ་ཡ་ས་ཏོ ཝཱ ག་ར་ཧ་ཏོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཨ་གུ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཡ་སོ. ས་མྨུ་ཁཱ ག་ར་ཧཱ. ཝི་ཡ་ས་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནཾ, ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཁི་པ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ བྱ་ས་ནཾ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནཾ, ཙོ་ར་རོ་ག་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཉཱ་ཏི་ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷོ་གཱ་ནཾ བྱ་ས་ནཾ བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཾ, རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷོ་ག་ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རོ་གོ ཨེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ རོ་ག་བྱ་ས་ནཾ. རོ་གོ ཧི ཨཱ་རོ་གྱཾ བྱ་ས་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི བྱ་ས་ནཾ. སཱི་ལ་སྶ བྱ་ས་ནཾ སཱི་ལ་བྱ་ས་ནཾ, དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ཝི་ནཱ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ བྱ་ས་ནཾ དི་ཊྛི་བྱ་ས་ནཾ. ཉཱ་ཏི་ས་མྤ་དཱཏི ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ས་མྤ་དཱ པཱ་རི་པཱུ་རི བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ. བྷོ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཡཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་རོ་གྱ་སྶ ས་མྤ་དཱ ཨཱ་རོ་གྱ་ས་མྤ་དཱ. པཱ་རི་པཱུ་རི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་རོ་ག་ཏཱ. སཱི་ལ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱསུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝ་ཏྟཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡཱིཏི ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཊྛ ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་རཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་སཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱཏི ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱཏི ནེ་ཝ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏི. པཱ་པི་ཙྪོ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏོཏི ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ མེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ’ཏི ཙ་ཏུ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ལ་ཛྫཱི པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ གུ་ཎེ་ཧི ས་མྦྷཱ་ཝེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་པི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི. ཨུ་མྨཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་མྨཱ་དཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པཱ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝ་ཎྞི་ཏནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ངྒཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷེ་ཧི བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཙ ཝ་ཎྞི་ཏཾ པ་ས་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཚ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༦. ཚ་ཀྐེ་སུ ཚ་བྦ་སྶ་པ་ར་མ་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཚ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༧. ས་ཏྟ་ཀེ་སུ ཚ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཚ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ཙུ་དྡ་ས་པ་ར་མཱ་ནི དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ ས་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༦) ཨ་བྷི་ཙེ་ཏོཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི སུ་ནྡ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནི, ཨ་བྷི་ཙེ་ཏོ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོཏི པ་ཙྩ་ཀྑོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་པྤེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ ཛྷཱ་ཡི་ནོ ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཾ ཝི་ནྡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ནི་ཀཱ་མེ་ན ལཱ་བྷཱི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ལཱ་བྷཱི, ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱིཏི སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱིཏི ཨ་ཀ་སི་རཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི ཝི་པུ་ལཱ་ནཾ, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི ལཱ་བྷཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཀྐོ་ཏི ཏ་ཐཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ, པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེ པ་ན ཀི་ཙྪེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཏ་ཐཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེ ཙ ཨ་ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ཀཱ་ལ་མཱ་ན་ནཱ་ལི༹་ཀ་ཡ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ.
ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ. ཨ་ནཱ་ས་ཝནྟི ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིནྟི ཨེ་ཏྠ ཙེ་ཏོ-ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྙཱ-ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙ པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ས་མཱ་དྷི རཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, པ་ཉྙཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡོ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི, ཏ་ད་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ (སཾ. ནི. ༥.༥༢༠). ཡཱ ཧི་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ, ཏ་ད་སྶ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ (སཾ. ནི. ༥.༥༡༦). ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༢.༣༢). ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་མ་ཐ་ཕ་ལཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཕ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡེ་ན ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ནཱ ཝི་ཡ པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཉྩ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ་གྷོ་སཱ་ནུ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་ག་མ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ, ན ས་ཡ་མྦྷཱུ་ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི.
ས་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༨. ཨ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ནཱཏི –
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་དི་ཊྛི་ནོ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ, ས་ཙེ མ་ཡཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་པི་སྶཱ་མ, ན མ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཝི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ལ་ཧོ ཝི་གྒ་ཧོ ཝི་ཝཱ་དོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ས་ངྒྷ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’ནྟི, བྷེ་ད་ག་རུ་ཀེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ན སོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༥༣) –
ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན. ཏེ་ན ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ བྷེ་དཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ན སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཊྛ་ཀེ་པི ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ནཱཏི –
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་དི་ཊྛི་ནོ ཧོ་ནྟི, སོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘ཨི་མེ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ པ་ཎྜི་ཏཱ བྱ་ཏྟཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ལ་ཛྫི་ནོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ, ནཱ་ལཾ མ་མཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཚ་ནྡཱ དོ་སཱ མོ་ཧཱ བྷ་ཡཱ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུཾ, ས་ཙེ མཾ ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་པི་སྶ་ནྟི, ན མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཝི་ནཱ མ་ཡཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་ལ་ཧོ ཝི་གྒ་ཧོ ཝི་ཝཱ་དོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ས་ངྒྷ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’ནྟི, བྷེ་ད་ག་རུ་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རེ་ས་མྤི ས་དྡྷཱ་ཡ སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༥༣) –
ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧཱིཏི ‘‘པུ་བྦེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི ‘མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶ’ནྟི, བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི ‘མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’ཏི, བྷ་ཎི་ཏ་སྶ ཧོ་ཏི ‘མུ་སཱ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏ’ནྟི ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ དི་ཊྛིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ཁ་ནྟིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ རུ་ཙིཾ, ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ བྷཱ་ཝ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༢༠) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི.
ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱཏི ཨ་སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ. ར་ཏྟིཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ དི་ཝཱ་ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ. མ་ཉྩེ ཚ་མཱ་ཡཾ་ཝ ས་ཡེ་ཐ ས་ནྠ་ཏེཏི ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩེ ཝཱ སུ་དྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་པ་ལཱ་ལཱ་དཱི་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏེ ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ ས་ཡེ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ངྒཱི་ཀ་མཱ་ཧུ་པོ་ས་ཐནྟི ཨེ་ཏཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་ས་མཱ་ཙ་ར་ནྟེ་ན ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཱ ནཱ་མ. ས་པྤིཨཱ་དི ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི པུ་རི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཀཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ཝ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༩. ན་ཝ་ཀེ་སུ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༤༠; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༩.༢༩) ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ་ནཱིཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱཏི ‘‘ཏཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་ར་ཎཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷཱ ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ. ‘‘པ་རོ ནཱ་མ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཙཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀྐོ་པཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཏཾ ཀོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལེ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷཱ, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ ཧི ས་ཏྟཱ, ཏེ ཀ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ དུ་ཀྑི་ཏཱ སུ་ཁི་ཏཱ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྨིཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཾ ཀོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལེ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་སྶ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ངྑཱ་ར་མ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཡཾ ‘‘ས་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཱ ཁ་ཎི་ཀཱ, ཀ་སྶ ཀོ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀུ་ཏོ ལཱ་བྷཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ ཀོ་པཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཏ་སྨིཾ མེ ཀོ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཀུ་ཏོ ལཱ་བྷཱ, ལཱ་བྷཱ ནཱ་མ ཀེ སི་ཡུཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠེ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཏ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༠༣; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༩.༢༣) དྭེ ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ཙ. ཡཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ཛ་པ་ཐ་ས་ངྐུ་པ་ཐཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷོ་གེ ཨེ་ས་ཏི ག་ཝེ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. ཡཱ ཏེ་སུ ཨེ་སི་ཏེ་སུ ག་ཝེ་སི་ཏེ་སུ པ་ཊི་ལ་དྡྷེ་སུ ཏ་ཎྷཱ, ཨ་ཡཾ ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷ ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་རི་ཡེ་ས་ནཱཏི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ. སཱ ཧི ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏི. ལཱ་བྷོཏི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ. སོ ཧི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏི. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ན ཉཱ་ཎ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཛ་ཉྙཱ, སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁ་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༢༣) ཨ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཏི དྭེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠༢) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ‘‘ཚ་ནྡོ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་དཱ་ནོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥༨) ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨི་དྷ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི ཝུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཧི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཾ སུ་ནྡ་རཱ་སུ་ནྡ་ར་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནི་ད་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི.
ཚ་ནྡ་རཱ་གོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ དུ་བྦ་ལ་རཱ་གོ ཙ བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ, མ་མ’’ནྟི བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. པ་རི་གྒ་ཧོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ. མ་ཙྪ་རི་ཡནྟི པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ པོ་རཱ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ མ་ཡ྄ཧེ་ཝ ཧོ་ཏུ, མཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ར་ཀྑོཏི དྭཱ་ར་པི་ད་ཧ་ན་མ་ཉྫཱུ་སཱ་གོ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཎཾ. ཨ་དྷི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀཱ་ར་ཎ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ་དྷཱ་རཱ་དི་ནོ ས་ཏྠ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ་དཱ་ནཾ. ཀ་ལ་ཧོཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ་པི. པུ་རི་མོ པུ་རི་མོ ཝི་རོ་དྷོ ཝི་གྒ་ཧོ, པ་ཙྪི་མོ པ་ཙྪི་མོ ཝི་ཝཱ་དོ. ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝ་ནྟི ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཝཱ
ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཙྪཱ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ‘‘ཝ་གྒཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཝ་གྒ་ས་ཉྙཱི ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༡༥༠) ན་ཡེ་ན ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྭེ ན་ཝ་ཀཱ་ནི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
ན་ཝ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༠. ད་ས་ཀེ་སུ ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ན་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’ཏི (མ. ནི. ༢.༩༤, ༢༢༥; ༣.༩༡, ༡༡༦; སཾ. ནི. ༣.༢༡༠) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༦༩) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱཏི ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༧༠) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎནྟི པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་སུ ཨུ་པཱ་ཡ་ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ན པཱ་པ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཀ་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ མོ་ཧོ. མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཱ. ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱཏི ‘‘ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ ག་ཏི་ག་ཏཾ, ན ཙ ས་རི་ཏ་སཱ་རི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༠༤) ནི་དྡི་ཊྛཱ. ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ད་ཡོ ད་ས ཨི་ཏྠི་ཡོ. དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ་ད་ཡོ ད་ས བྷ་རི་ཡཱ་ཡོ.
ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༡. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀེ་སུ ན ཝོ་དཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ན པ་ཀཱ་ས་ནྟི. སུ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀཱ་ལེ སུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ.
སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༡.༡༥; ཝི་སུ་དྡྷི ༡.༢༥༨) ཡ་ཐཱ སེ་ས་ཛ་ནཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ཀ་ཙྪ་མཱ་ནཱ དུ་ཀྑཾ སུ་པ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་སུ་པི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི, ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. སུ་ཁཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ནི་ཏྠུ་ན་ནྟཱ ཝི་ཛ་མྦྷ་ནྟཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་ས་མཱ་ན་མི་ཝ པ་དུ་མཾ སུ་ཁཾ ནི་བྦི་ཀཱ་རཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཝ་སེ་ན དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶ བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པི་ནཾ ཧོ་ཏི, ན པཱ་པ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་པ་ཀ་མེ་ཝ ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མྤི ཙ་སྶ བ་ཧུ་ལཾ བྷ་དྡ་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནུ་གུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ པཱ་པ་ཀ་མེ་ཝ ན པ་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཙོ་རེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ, ཝཱ་ལེ༹་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཾ ཝི་ཡ, པ་པཱ་ཏེ པ་ཏ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཙ པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཀ་མེ་ཝ སུ་པི་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི. བྷ་དྲ་ཀཾ པ་ན ཝུ་ཌྜྷི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ, པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ, དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི.
མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་རེ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མུ་ཏྟཱ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ, སཱི་སེ པི་ལ༹་ནྡྷ་མཱ་ལཱ ཝི་ཡ ཙ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐེ་ཝ ཙ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་མྤི པི་ཡོ ཧོ་ཏི ཝི་སཱ་ཁ་ཏྠེ་རོ ཝི་ཡ. ནཱ་སྶ ཨ་གྒི ཝཱ ཝི་སཾ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ ཀ་མ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་སྶ ཀཱ་ཡེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཡ ཨ་གྒི ཝཱ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶེ་ཝ ཝི་སཾ ཝཱ, སཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶེ་ཝ ས་ཏྠཾ ཝཱ ན ཀ་མ་ཏི ན པ་ཝི་ས་ཏི, ནཱ་སྶ ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷེ་ནུ་ཝ་ཏྠུ་མྤི ཙེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཀཱ ཀི་ར དྷེ་ནུ ཝ་ཙྪ་ཀ་སྶ ཁཱི་ར་དྷཱ་རཾ མུ་ཉྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀོ ལུ་དྡ་ཀོ ‘‘ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་ཏྠེ་ན ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ད་ཎྜ་ཀཾ ས་ཏྟིཾ མུ་ཉྩི. སཱ ཏ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ ག་ཏཱ, ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བ་ལེ་ན ན ཨ་པྤ་ནཱ་བ་ལེ་ན, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཝ་ཙྪ་ཀེ བ་ལ་ཝ་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ མེ་ཏྟཱ. ཁི་པྤཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ཀེ་ན་ཙི པ་རི་པ་ནྠེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ དཱུ་ར་ས་མ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. མུ་ཁ་ཝ་ཎྞོ ཝི་པྤ་སཱི་ད་ཏཱིཏི བ་ནྡྷ་ནཱ པ་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ ཙ་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ མུ་ཁཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ས་མྨོ་ཧ་མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ་ཝ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.