ཨ་ནྟ་ར་པེ་ཡྻཱ་ལཾ
ཀ་ཏི་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༡. ཝེ་རཾ མ་ཎ་ཏཱིཏི རཱ་གཱ་དི་ཝེ་རཾ མ་ཎ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཨེ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ར་ཏི་ཡཱ. ནི་ཡྻཱ་ནནྟི མ་གྒཾ. ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦི་ཡནྟི ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ.
༢༧༤. སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ས་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ར་ཧཱ ཨ་དྡྷཱ་ནེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་པི ན ས་མྨུ་སྶི་ཏ་བྦཱ. མི་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ, མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཨཱ་ཝཱིཏི པ་ཀཱ་སཾ. པ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི. ར་ཧོཏི ཨ་པ་ཀཱ་སཾ. ཨ་པ་ཀཱ་ས་ཏཱ ཙ ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་མྨུ་ཁཱ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ཧཱིཏི ན་ཝ་ཀེ་ཧི ཐེ་རེ་ཧི ཙ. པི་ཡཾ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ. ག་རུཾ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ག་རུ་ཀ་ར་ཎོ. ས་ངྒ་ཧཱ་ཡཱཏི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡཱཏི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ན ཝི་ཝཱ་དཱ་ཡ. ས་ཏི ཙ ཨ་ཝི་ཝཱ་ད་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ཏྟེ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཝ་ཙ་ནནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ’’ཏི གུ་ཎེ་ཧི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ. མ་མ་ཏྟ་བོ་དྷ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ མ་མཱ་ཡ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏི་རོ་ཀྑ་སྶ མ་ནོ་ཀ་མྨ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ ནཱ་མ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ལོ་ཀེ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊཾ པ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དིཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་ཡ་ནཱ་ནི ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཡ་ནཱ་ནཾ ཨུ་མྨཱི་ལ་ནཱ པ་ས་ནྣེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཉྩ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ, ཡ་སྶ པ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ནཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧ་སི་ནི་དྡྷ་ཏཱ མུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ས་ནྣ་ཏཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མཱ’’ཏི.
ཨི་མཱ་ནི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༤༡; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༩༢; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༦.༡༡) ཙ མེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི གི་ཧཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྷི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཎཾ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ས་བྦ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. གི་ཧཱི་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ངྒྷ་ནི་མ་ནྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ, གཱ་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ, པ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ཨ་ནུ་ག་མ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ མེ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཙཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ པ་རི་པུ་ཙྪ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. གི་ཧཱི་ནཾ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མ, བོ་དྷི་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪཱ་མ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, དཱི་པ་མཱ་ལཱ་པུ་པྥ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ད་སྶཱ་མ, ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ད་སྶཱ་མ, ཨ་ཛྫ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་སྶཱ་མ, ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཐ, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཐ, པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཐ, ས་ངྒྷཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ནེ་ཐ, པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཐ, ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐ་ན་ཀཱ་ལེ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏོ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་ཏྟཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་ཁཱི ཧོ་ནྟུ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ’’ཏི ཙི་ནྟ་ནཾ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. གི་ཧཱི་ནཾ ‘‘ཨ་ཡྻཱ སུ་ཁཱི ཧོ་ནྟུ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ’’ཏི ཙི་ནྟ་ནཾ མེ་ཏྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.
ལཱ་བྷཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ. དྷ་མྨི་ཀཱཏི ཀུ་ཧ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་ག་ཏཾ དྭ་ཏྟི་ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟ་མྤི. དེ་ཡྻཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི. ཨེ་ཏྠ ཧི དྭེ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ད་སྶཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ད་སྶཱ་མི, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ པ་ན པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཝ ཨཱ་མི་སཾ པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་དཱ་ཏུ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་ན་ཉྷི ནཱ་མ ན ཀ་སྶ་ཙི ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ, ཏེ་ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ་པི ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན, ན ཝ་ཏྟ་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་བྦེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གི་ལཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷཱ་ག་པ་ཀྑི་ཀཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ན ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི པ་ཊི་ཝི་བྷཱ་གོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གི་ལཱ་ན་གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ…པེ… ཝི་ཙེ་ཡྻ དཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ནོ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཡཾ ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ནེ་ཝ ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་མུ་ཁེ་ན གི་ཧཱི་ནཾ དེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སུ་དྡྷིཾ ར་ཀྑ་མཱ་ནོ, ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་ཏཱ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་སྶ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཏ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཋ་པ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ‘‘ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཙ ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ, ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷོ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལོ. ཏ་ཡི་ད་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ལཱ་བྷཾ ཨོ་སཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གཱི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གཱི ཙ ཧོ་ཏི.
ཨི་མཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༤༡; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༩༢; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༦.༡༡) པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཀོ པཱུ་རེ་ཏི, ཀོ ན པཱུ་རེ་ཏི? དུ་སྶཱི་ལོ ཏཱ་ཝ ན པཱུ་རེ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ག་ཎྷ་ནྟི. པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལོ པ་ན ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ནྟོ པཱུ་རེ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྟཾ – ཡོ ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ ཝཱ པི་ཏུ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ དེ་ཏི, སོ དཱ་ཏ་བྦཾ དེ་ཏུ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ པ་ན་སྶ ན ཧོ་ཏི, པ་ལི་བོ་དྷ་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཧི མུ་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན ཨོ་དི་སྶ་ཀཾ དེ་ནྟེ་ན གི་ལཱ་ན་གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ག་མི་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ན་ཝ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཙ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཡོ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཏྟ་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ ཨ་ས་ཏི པུ་ན པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཾ ཡཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཏཾ ཏཾ ད་ཏྭཱ སེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཎ་ཝི་དྷི་མྷི སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ སུ་པཱུ་རོ ཧོ་ཏི. སུ་སི་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཧི པ་རི་སཱ་ཡ ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏོ ལ་བྷ་ཏི, སོ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་པི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ན སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ དེ་ནྟ་སྶ་པི དྭཱ་ད་ས་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི པཱུ་ར་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ. ས་ཙེ ཧི དྭཱ་ད་ས་མེ་པི ཝ་སྶེ སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པཱུ་རཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཙ ‘‘ཀ་སྶེ་སོ པ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར་ཐ ན’’ནྟི ས་བྦཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ རི་ཏྟ་པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏི. ཨ་ཐ སོ བྷི་ཀྑུ རི་ཏྟ་པ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ བྷི་ཛྫ་ཏི, པུ་ན དྭཱ་ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་ས་ས་དི་སོ ཧེ་ས, ས་ཀིཾ ཁ་ཎྜེ ཛཱ་ཏེ པུ་ན པཱུ་རེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཡོ པ་ན ‘‘ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ཡ་སྶ མེ པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཝ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་ཎྞོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པཱུ་རི་ཏ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ན ནེ་ཝ ཨི་སྶཱ, ན མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི སུ་ལ་བྷ་པ་ཙྩ་ཡོ, པ་ཏྟ་ག་ཏ་མ་སྶ དི་ཡྻ་མཱ་ན་མྤི ན ཁཱི་ཡ་ཏི, བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ ལ་བྷ་ཏི, བྷ་ཡེ ཝཱ ཚཱ་ཏ་ཀེ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི.
ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – ལེ་ཎ་གི་རི་ཝཱ་སཱི ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར མ་ཧཱ་ཁཱི་ར་གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ཏི. པ་ཉྙཱ་ས་མ་ཏྟཱ ཐེ་རཱ ནཱ་ག་དཱི་པཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཁཱི་ར་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་དྡྷཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཐེ་རོ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཏེ དི་སྭཱ པུ་ཙྪི ‘‘ལ་དྡྷཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཝི་ཙ་རི་མྷ, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. སོ ཨ་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི, ཏཱ་ཝ ཨི་དྷེ་ཝ ཧོ་ཐཱ’’ཏི. མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྙཱ་ས ཛ་ནཱ པ་ཏྟ་ཏེ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷི་མྷཱ་ཏི. བྷ་ནྟེ, ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ནཱ་མ པ་ཊི་བ་ལཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒ་ས་བྷཱ་གཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི. ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་མིཾ་སུ. ཐེ་རོ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. དྷུ་ར་གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋི་ཏཱ ཐེ་ར་སྶ དྭཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཀི་ཉྩི ན ལ་དྡྷཾ, ཨ་ཡཾ སཱི་གྷ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཀིཾ ནུ ཁོ’’ཏི སེ་སཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི. ཐེ་རོ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཉ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་དྡྷོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, ནི་ཀྐུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫི. ཨ་ཐ ནཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཐེ་རཱ པུ་ཙྪིཾ་སུ ‘‘ཀ་དཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱི’’ཏི? ན་ཏྠི མེ, བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ་ཏི. ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷཱི་སི ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི? ཨེ་ཏ་མྤི མེ, བྷ་ནྟེ, ན་ཏྠཱི་ཏི. ན་ནུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ནྟི? སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨོ མེ, བྷ་ནྟེ, པཱུ་རི་ཏོ, ཏ་སྶ མེ པཱུ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ ས་པྤུ་རི་ས ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ན ཁཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ.
ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ཐེ་རོ ཙེ་ཏི་ཡ་པ་བྦ་ཏེ གི་རི་བྷ་ཎྜ་མ་ཧཱ་པཱུ་ཛཱ་ཡ དཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ དཱ་ནེ ཀིཾ ཝ་ར་བྷ་ཎྜ’’ནྟི པུ་ཙྪི. དྭེ སཱ་ཊ་ཀཱ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི ‘‘ཨེ་ཀོ ད་ཧ་རོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ད་ཧ་ར་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ པ་ན སུ་ཁུ་མཱ སཱ་ཊ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཋ་པེ་སི. ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋི་ཏེ དེ་ནྟ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པི་ཏཱ་པི ཏེ སཱ་ཊ་ཀཱ ཧ་ཏྠཾ ནཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི. ད་ཧ་ར་སྶ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ. སོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་མ་ཙྩ་སྶ མུ་ཁཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ད་ཧ་རཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ད་ཧ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ ཀ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ན་ཏྠི མ་ཡ྄ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ་ཝ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠཱ་ཏི. ཨཱ་མ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་ར་ཀོ ཨ་ཧཾ, ཏ་སྶ མེ དྷ་མྨ་སྶ པཱུ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་མི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨི་དཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒ་བྷ་ཎྜཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ.
ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཏི་སྶ་བྷ་ཡེ་ན པ་ན བྷཱ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ ནཱ་ག་ཏྠེ་རི་ཡཱ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ པ་ལཱ་ཡིཾ་སུ. ཐེ་རཱི པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ‘‘ཨ་ཏི ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སོ གཱ་མོ, ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཐ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨཱ་ཧ. ཏཱ ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མྨ ཐེ་རི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. སཱ སུ་ཏྭཱ ‘‘མཱ ཏུ་མྷེ ཏེ་སཾ ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་སུ་ཡེ་ཝ ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝེ་ལཱ་ཡཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་དྭཱ་ད་ས་མཱ གཱ་མ་དྭཱ་རེ ནི་གྲོ་དྷ་མཱུ་ལེ ཨ་ཊྛཱ་སི. རུ་ཀྑེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ དྭཱ་ད་ས་ནྣ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡྻེ ཨ་ཉྙ་ཏྠ མཱ ག་ཙྪ་ཐ, ནི་ཙྩཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རི་ཡཱ པ་ན ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ ནཱ་ག་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, སོ ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡཾ, ན ས་ཀྐཱ ཡཱ་པེ་ཏུཾ, པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་དྭཱ་ད་ས་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ ‘‘ཐེ་རིཾ དི་སྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷཱ་ཏ་ར་གཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ཐེ་རཱི ‘‘ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡྻཱ’’ཏི པུ་ཙྪི. སོ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. སཱ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ སྭེ་ཝ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་མཾ་སུ.
ཐེ་རཱི པུ་ན་དི་ཝ་སེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ ‘‘ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི ཐེ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཊྛཱ་སི. དྷ་མྨི་ཀོ ཏཱ་ཏ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ་ཏི. ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི ཐེ་རཱི་ཏི. སཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཁི་པི. པ་ཏྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་མ་ཏྟེ ཋི་ཏ་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཐེ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཡཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ན ཧོ་ཏི, བྷ་ཡེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ནོ ‘བྷོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ཡི་ཏྠཱ’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ནྠ་མྦྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཐ ཐེ་རི་ཡོ’’ཏི མ་གྒཾ ཨཱ་རུ་ཧི. རུ་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ་པི ‘‘ས་ཙེ ཐེ་རོ ཐེ་རི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི, ན ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མི, ས་ཙེ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི, ནི་ཝ་ཏྟེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ཋ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ག་མ་ནཾ དི་སྭཱ རུ་ཀྑཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ‘‘པ་ཏྟཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཐཱ’’ཏི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ པ་ཊི་ཉྙཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ དྭཱ་ད་ས ཙ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི. ཨི་དཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཏྲ ཧི ཐེ་རཱི སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱུ་རི་ཀཱ ཨ་ཧོ་སི.
ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཁ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི, ཏཾ པ་ན ནེ་སཾ ཁ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་དི་ཨ་ནྟཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ་ནཾ པ་ན ས་མཱ་དཱ་ན་ཀྐ་མེ་ན་པི ཨཱ་དི་ཨ་ནྟཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. པ་རི་ཡ་ནྟེ ཚི་ནྣ་སཱ་ཊ་ཀོ ཝི་ཡཱཏི ཝ་ཏྠ་ནྟེ ད་ས་ནྟེ ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཡ. ཝི་ས་དི་སུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི་པི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི. ཁ་ཎྜནྟི ཁ་ཎྜ་ཝ་ནྟཾ, ཁ་ཎྜི་ཏཾ ཝཱ. ཚི་དྡནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན གཱ་ཝཱི ཝི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཾ ཝཱ ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཎྞཾ ས་བ་ལཾ, ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞེ་ཧེ་ཝ པ་ན བི་ནྡཱུ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝི་མི་སྶཾ ཀ་མྨཱ་སཾ. ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. སཱི་ལ་སྶ ཙ ཏ་ཎྷཱ་དཱ་ས་བྱ་ཏོ མོ་ཙ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནཾ, ཏེ་ན་སྶ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ‘‘བྷུ་ཛི་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ བྷུ་ཛི་སྶ་ཀ་རཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལོ སེ་རཱི ས་ཡཾ་ཝ་སཱི བྷུ་ཛི་སྶོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི. སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་སཾ་ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙུ་པ་ས་ཏྠཱ་ནི. ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པ་སཾ་སཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཉྙཱུ་ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན དེ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ན ཙ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ སཱི་ལེ་སུ དཱ་སོ’’ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཾ ཝཱ ཏཾ ཝཱ ཝི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ ཏྭཾ ཨཱ་པ་ནྣ་པུ་བྦོ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི པ་རཱ་མ་ཊྛུཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་པཱ་ར་མྤ་རི་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི.
ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་ཉྙཾ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྣ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཝི་ཡ བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱི་ལེ་ན སཱ་མ་ཉྙཾ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ཏཾ ག་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ’’ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སཱི་ལོ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ན་ཉྷི སཱི་ལཾ ས་མུ་དྡ་ནྟ་རེ་པི དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་པི ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི མ་གྒ་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཉྷི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན སི་ཡཱ, ཏཾ པ་ན ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ནྟི ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, མ་གྒ་སཱི་ལཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡཱ་ཡནྟི ཡཱ ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ. དི་ཊྛཱིཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ནི་དྡོ་སཱཏི ནི་དྡྷུ་ཏ་དོ་སཱ, ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་རཱ་གཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡྻཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཏི ནི་ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཡཾ ནི་ཡ་ནྟཱི་ཡེ་ཝ ཧི ཏཾ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒཱི་པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ ས་ཏྠུ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི, ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཀྐ་རོ, ཏ་སྶ, ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོཏི ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན ས་མཱ་ན་དི་ཊྛི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ.
ཀ་ཏི་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཚ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༦. པ་ཋ་མེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ.
ས་མ་ཐ་བྷེ་དཾ
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༣. ལོ་བྷོ པུ་བྦ་ངྒ་མོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ལོ་བྷ་ཧེ་ཏུ ཝི་ཝ་ད་ན་ཏོ ‘‘ལོ་བྷོ པུ་བྦ་ངྒ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཏི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཋཱ་ནཾ. ཀེ ཏི་ཊྛ་ནྟི? ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ད་ཡོ. ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ. བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི བྷཱུ་མི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་ཝ་ད་ན་ཏོ ‘‘ན་ཝ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱ་ད་ས མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ‘‘ཀོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི དྭཱ་ད་ས མཱུ་ལཱ་ནི.
༢༩༤-༢༩༥. ཨི་མཱ་ནེ་ཝ དྭཱ་ད་ས ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ‘‘ཙུ་དྡ་ས མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྶཱ པུ་བྦེ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཋཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཚ ཧེ་ཏཱུ ཝུ་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི, ན ཧེ་ཏུ.
༢༩༦. ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨཱ་ནི ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་པཱ་ལི༹ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཉ་ཏྟི་ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨཱ་ནི ཉ་ཏྟི་ཏོ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཉ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཏོ ཝཱ’’ཏི. ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀེ་ན ས་མ་ཐེ་ན ས་མྨ་ཏི, ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ཧི ས་མེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༨. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡཱཏི ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏོ ཏ་པྤ་ཀྑི་ཀཱ.
ས་མ་ཐཱ ས་མ་ཐ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༩. ཨེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་བྦེ ས་མ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ནྟོ ‘‘ས་མ་ཐཱ ས་མ་ཐ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ས་མ་ཐཱ ས་མ་ཐ་སྶ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཡ ས་མ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ན་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་སྶ…པེ… ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཝཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༢. ས་བྦེ་ས་མྤི ས་མ་ཐཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝི་ན་ཡོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་རོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. སི་ཡཱ ན ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཱ་ད་ཡོ སེ་ས་ས་མ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༣. ས་ངྒྷ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏེ ཏཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཾ ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ ནཱ་མ. ཏ་སྶ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ཀུ་ས་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ན་ཏྠི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལོཏི དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ་ཧི ཏི་ཝ་ངྒི་ཀོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ཨེ་ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀུ་ས་ལོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན་ཏྠི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཀཱ་ལེ, དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་མྷི ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀེ ཛཱ་ཏེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ས་ཏི་ཝི་ན་ཡོ ཨ་ན་ར་ཧ་ཏོ ས་ཉྩི་ཙྩ ས་ཏི་ཝི་ན་ཡ་དཱ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལོ. ཨ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཝི་ན་ཡོ ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ དཱ་ནེ, པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ར་ཎེ, ཏ་སྶ་པཱ་པི་ཡ་སི་ཀཱ སུ་དྡྷ་སྶ ཀ་ར་ཎེ, ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀ་ལ་ཧེ ས་ཉྩི་ཙྩ ཀ་ར་ཎེ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ. ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་མ་ཐ་ཝཱ་ར་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༤-༣༠༥. ཡ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི པུ་ཙྪཱ. ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ་ཡ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཡ་ཏྠ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཏྠ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ བ་ཧཱུ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ས་ཏི ‘‘ཨཱ་མཱ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནེ དྭེ་པི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ ཙེ, ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝ དེ་སི་ཏཾ ཙེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ་ཡོ་པི ལ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི ཙེ, པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སི་ཏཾ ཙེ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ་ཡོ་པི ལ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘པ་སྶ་སི, པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ་ས་ཉྙི་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ཙ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ལ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི.
སཾ་ས་ཊྛ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༦. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ་ཝ ས་མ་ཐོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ས་མ་ཐཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ ཧེ་ཝ་ནྟི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ…པེ… ཝི་ནི་བྦྷུ་ཛི་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི.
ས་མ་ཐཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༩-༣༡༠. ས་མ་ཐཱ ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི པུ་ཙྪཱ. སི་ཡཱ ས་མ་ཐཱ ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ས་མ་ཐཱ ས་མ་ཐེ་ཧི ས་མྨ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨ་ནྟཱིཏི ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ ཝཱ པ་ན ས་མྨ་ནྟི ཝཱུ་པ་ས་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ས་མྨ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་སི་ཀཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ན ས་ཏི་ཝི་ན་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༣༡༡. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ན ཀེ་ན་ཙི ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡོ ས་ཡཾ ས་མ་ཐེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ས་མེ་ཏ་བྦོ ན ཧོ་ཏི.
༣༡༣. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ…པེ… ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་མྨ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ …པེ… པ་ཋ་མཾ ས་ལཱ་ཀཾ ནི་ཀྑི་པཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་མྨ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༤. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ན ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ‘‘ནཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀི་ཉྩི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བྷ་ཛ་ཏི་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༨-༩. ཀ་ཏ་མཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣནྟི ཀ་ཏ་མཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཛ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ཝཱ་དཾ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ནྣོ བྷ་ཛ་ཏི. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ དྭེ ས་མ་ཐེ བྷ་ཛ་ཏཱིཏི ‘‘མཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ཏུ་མྷེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཾ ཝི་ཡ བྷ་ཛ་ཏི. དྭཱི་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི ‘‘མ་ཡཾ ཏཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ཧི ཝི་ཡ དྭཱི་ཧི ས་མ་ཐེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
ཁ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་རོ
པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༠. ནི་དཱ་ནེ་ན ཙ ནི་དྡེ་སེ་ན ཙ ས་དྡྷིནྟི ཨེ་ཏྠ ནི་དཱ་ནེ་ནཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་དེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ནི་དཱ་ནེ་ན. ནི་དྡེ་སེ་ནཱཏི པུ་གྒ་ལཱ་དི་ནི་དྡེ་སེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཏ་སྶ ཏ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝ་ཏྠུ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཁ་ནྡྷ་ཀཾ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ. ཨུ་ཏྟ་མཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༩, ༡༢༤) ན་ཡེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཙ་མྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟེཏི ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ.