༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་མཱ་རེཏི ཨ་བྷི་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛི་ཏེ དྷ་ནུ་དྡྷ་རེ. གུ་ལ༹ྷ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོཏི ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ. པ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ན་ནུ རཱ་ཛཱ་ན་མྤི མཱ་རཱ་པེ་སཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ ཀཱ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི པ་ར་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ…པེ… ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི –
ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? སོ ཀི་ར ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཏཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ བི་མྦི་སཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི, པ་ཙྪཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀཱ་ལེ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ཏཾ དཱ་ནཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཝ་ཏྠུ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀཱ་ལེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༡༥. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་ས་དི་སཾ ར་ཛྫཾ ཝི་ར་ཛྫཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ, བྷ་ཝཱ་ཏི ཝཱ ཝེ་ར་ཛྫཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱ. ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ གོ་ཏྟ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀེ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ར་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏེཏི ར་ཛྫཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༢༡༧-༢༡༨. ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ…པེ… ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི ནི་མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀི་ཉྩི པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པ་མྤི སི་ཡཱ་ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ས་ཉྩི ཨཱ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨི་ཉྩ ‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡ་སྨཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ‘བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ‘‘ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨོ་ད་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཏེ ཨེ་ཝཾ ནི་མ་ནྟེ་སུ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ག་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧི, ཏྭཾ དྭི་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟ་མྤི སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་ཁ་ཎྜཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི. གྷ་ཊྚེ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ གྷ་ཊྚེ་ཏི. སུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི སུ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚེ་ཏི. ཝ་ལེ་ཏཱིཏི ད་ཎྜ་ཀེ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ན་ཝ་སྶེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རེ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་ག་ཏེ ན ཡཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣཱ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༢༢༠. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ནི་མ་ནྟ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཝེ་སེ་ཏྭཱཏི ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ. ག་ཎོ བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི ག་ཎོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ‘‘གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. བྷུ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ག་ཏེ་སུ་པི བྷོ་ཛ་ན་ཀི་ཙྩེ ནི་ཊྛི་ཏེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ ཏེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཡེ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠི, ཏཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ན པ་ཙྪཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་ཐེ་རེཏི བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དཱུ་ཏ་སྶ པུ་ན པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་བྷ་ཡེ་ན ‘‘གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.