༤. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༦. བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ་པི ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑ་སྶ ཨི་ཏོ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་མེ་སཾ པཱ་ས་ཎྜཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ས་ཎྜེ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པུ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མཾ བྷུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པུ་ན ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཋཱ་ནེ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༠༨. ‘‘ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱཏི ཨི་དཾ ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པུ་ན བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ག་མ་ནེ ཨཱ་ག་མ་ནེ ཙ པ་ཋ་མཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་ནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ, ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ ཙ ‘‘ག་མི་སྶཱ་མི ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་ཧེ་ཏུ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་ཏཱ, ཨ་གི་ལཱ་ན་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཝ་སི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་པི་ཎྜ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༩. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་བྷི་མཱ་རེཏི ཨ་བྷི་ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡོ་ཛི་ཏེ དྷ་ནུ་དྡྷ་རེ. གུ་ལ༹ྷ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོཏི ཨ་པཱ་ཀ་ཊོ. པ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱིཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ན་ནུ རཱ་ཛཱ་ན་མྤི མཱ་རཱ་པེ་སཱིཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ ཀཱ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི སི་དྡྷཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི པ་ར་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀེ་སུ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ…པེ… ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི –
ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? སོ ཀི་ར ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཏཾ དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ བི་མྦི་སཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དཱ་སི, པ་ཙྪཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀཱ་ལེ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ཏཾ དཱ་ནཾ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ཝ་ཏྠུ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི སོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ནྟོ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ཀཱ་ལེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༡༥. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝི་ས་དི་སཾ ར་ཛྫཾ ཝི་ར་ཛྫཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ཛཱ་ཏཱ, བྷ་ཝཱ་ཏི ཝཱ ཝེ་ར་ཛྫཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱ. ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ གོ་ཏྟ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀེ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ར་ཛྫེ་ཧི ཨཱ་ག་ཏེཏི ར་ཛྫཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
༢༡༧-༢༡༨. ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ…པེ… ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི ནི་མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀི་ཉྩི པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པ་མྤི སི་ཡཱ་ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ས་ཉྩི ཨཱ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏཾ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷོ་ཛ་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨི་ཉྩ ‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡ་སྨཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ‘བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ‘‘ཨོ་ད་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨོ་ད་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཏེ ཨེ་ཝཾ ནི་མ་ནྟེ་སུ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ག་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧི, ཏྭཾ དྭི་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟ་མྤི སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱིཏི པ་ཉྩ་ཁ་ཎྜཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝི་ད་ཧ་ཏི. གྷ་ཊྚེ་ཏཱིཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ གྷ་ཊྚེ་ཏི. སུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི སུ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚེ་ཏི. ཝ་ལེ་ཏཱིཏི ད་ཎྜ་ཀེ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ན་ཝ་སྶེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རེ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་ག་ཏེ ན ཡཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣཱ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༢༢༠. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ནི་མ་ནྟ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཝེ་སེ་ཏྭཱཏི ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ. ག་ཎོ བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི ག་ཎོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ‘‘གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. བྷུ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ག་ཏེ་སུ་པི བྷོ་ཛ་ན་ཀི་ཙྩེ ནི་ཊྛི་ཏེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ ཏེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ཡེ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠི, ཏཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀེ་ན པ་ཙྪཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་ཐེ་རེཏི བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དཱུ་ཏ་སྶ པུ་ན པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་བྷ་ཡེ་ན ‘‘གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༡. ཏ་ཏི་ཡེ ཀུ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ དི་ཡྻ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཨ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ན ཧི སོ བ་ད་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. བ་ད་ར་ཙུ་ཎྞ་ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཡོ་ཛི་ཏཾ ‘‘བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༢༦. ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཨ་ས་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ ཋ་པི་ཏཾ. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་མྤི ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་མཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ པ་ཙྪཱ ཝ་ད་ནྟོ པཱ་ལི༹་ཡཱ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་མེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་དཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐེ་རོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ནཱ་ཀཱ་སི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ཝི་སུཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’ཏི ཝཱ ‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’ཏི ཝཱ ‘ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝཱ པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཀུ་ལེ ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཀ་སི་ཏྠ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༢༩. པ་ཉྩ་ཧི བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ར་སྶ པ་ར་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན མཱུ་ལ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨུ་པ་རི, ཏཾ ཨུ་པ་རི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཧ་ཏྠཾ ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཧེ་ཊྛི་མཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་མྤི ཨ་ནྟོ་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠཾ པ་ན…པེ… ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཁཱི་ར་སྶ ར་ས་སྶ ཙ བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་མི་སྶཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཁཱི་རཾ ཝཱ ར་སཾ ཝཱ པི་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ. ‘‘མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ’’ཏི མ་ཧཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦེ ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ནྟི. ‘‘པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཏཾ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏི་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ ‘‘པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༠-༢༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀཱ་ཎཱ་ཡ མཱ་ཏཱཏི ཀཱ་ཎཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ མཱ་ཏཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་སཱ ཀཱ་ཎཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཀི་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་སྶཱ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ སི་ནེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་མྨ ཀཱ་ཎེ, ཨ་མྨ ཀཱ་ཎེ’’ཏི ཝོ་ཧ་རིཾ་སུ, སཱ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་ཎཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྶཱ ཙ མཱ་ཏཱ ‘‘ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི. པ་ཊི་ཡཱ་ལོ་ཀནྟི པ་ཙྪི་མཾ དི་སཾ, པ་ཙྩཱ་དི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༣༣. པཱུ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་རི་ཊྛི་ཏ་པཱུ་ཝ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ལེ་ཁཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ པ་ཏྟ་པཱུ་རེ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༣༥. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན…པེ… ཝུ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཏ་སྶ ཝཱ་ད་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཉྷི པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ག་ཧ་ཎེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྷི ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི དྭ་ཏྟི་པ་ཏྟ་པཱུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཏོ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝི་སུཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༦) ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ བ་ཧུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཱ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་པཱ་ཐེ་ཡྻཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘‘ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་པཱུ་ཝ་མ་ནྠ་ཏཱ, ཨ་སེ་ས་ཀ་ཏཱ, ཨ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏཱ, ན ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཏཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀཱ་ཎ་མཱ་ཏཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༦. པ་ཉྩ་མེ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱིཏི བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནོ བྷུ་ཏྟ་ཝ་ནྟོ, ཀ་ཏ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཝཱ་རི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སུ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན…པེ… པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༩) ཨ་ཡཾ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. པ་ཀཱ་རེ་ཧི དི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་རེ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་ཀེ བྷ་ཛཱ་པེ་ཏི བྷ་ཏྟེ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནཾ. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ བྷེ་ས་ཛྫེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༠༣) ཙ, ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་ཙྩ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༠༦) ཙ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨི་ཙྪཱ་པེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་སོ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༣༩) ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ་དི་པ་ཉྩ་ངྒ་ས་ཧི་ཏོ བྷོ་ཛ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. ‘‘པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༦༣) ཨ་ཡཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ.
༢༣༧. ཏི-ཀཱ་རཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ…པེ… ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏི-ཀཱ་རེ པ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༣༨-༢༣༩. པ་ཝཱ་རི་ཏོཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པི་ཏོ. ཡོ ཧི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པ་རི་ཝེ་ས་ཀེ་ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, སོ ཏེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏོ པ་ཊི་ཀྑེ་པི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ན ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏ་པ་ཝཱ་ར་ཎོ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ‘‘ཨ་ས་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་དེ་ན ‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ན ཏ་སྶ ཀི་ཉྩི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཨུ་པ་ལ་བྦྷེ་ཡྻ, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཚ་ལ༹་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་མྦི་ལ་པཱ་ཡཱ་སཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཁཱི་ར་པཱ་ཡཱ་སཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་མྦི་ལ་པཱ་ཡཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨ་མྦི་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ གྷ་ན་ཡཱ་གུ ཝུ་ཏྟཱ. ཁཱི་ར་པཱ་ཡཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཁཱི་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཡཱ་གུ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་ཏྟི་ནི་བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི. ཀ་ཏོ་པི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་ཏྟི་ནི་བ་ནྡྷ་ནོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡཱ་གུ-ས་དྡ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཛ་ན་ཀ་ཡཱ་གུ་ཡཱ་པི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཛ་ནེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ས་མེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཡཱ་གུ་ཀེ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་དྡི་ཏཾ བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི, ‘བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་སུཾ ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཁཱི་རཱ་དཱི་ཧི སཾ་མ་དྡི་ཏཾ བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡཱ་གུ་ཡཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི པ་ར་ཏོ ‘‘ཡེ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན་པི སཾ་ས་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ་ཡེ་ཝ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ ན ས་མེ་ཏི. ས་ཙེ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜ་སྶ ན་ཧཱ་རུ་ནོ ཝཱ ས་བྦྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏཱ་ཧཱིཏི པུ་ཐུ་ཀཱ་ཧི.
སཱ་ལི་ཝཱི་ཧི་ཡ་ཝེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་ཏྟཱུཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི པ་ན བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ་པི ས་ཏྟུ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་ངྒུ་ཝ་ར་ཀ…པེ… ས་ཏྟུ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟུ་མོ་ད་ཀོཏི ས་ཏྟུ་ཡོ པི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཨ་པ་ཀྐོ ས་ཏྟུ་གུ་ལོ༹. པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ཁེ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟ་མྤི…པེ… ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཙེ ས་ངྒྷི་ཀཾ ལཱ་བྷཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ལ་ཛྫི་ས་ནྟ་ཀཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ་པི ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཡ་ཉྷི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡཱ་བྷི་ཧཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏ་སྶ ས་ཏི་པི དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་བྷི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐེ་ར་སྶ་པི དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཐེ་ར་སྶ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ན པ་ན ཐེ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ཧཱ་ར་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཙེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀི་ཉྩི པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘དཱུ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ན་བྷི་ཧ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་ན ‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘ས་ཙེ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ…པེ… པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ‘ཨི་མཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི ཝཱ་ཙཱ་བྷི་ཧཱ་ར་སྶ ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.
པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟ་གྒེ. ཨ་བྷི་ཧ་ཊཱ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི པ་རི་ཝེ་ས་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ཏྟཱ. ‘‘ཏ་སྨཱ སཱ ཨ་བྷི་ཧ་ཊཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ‘‘དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་བྷི་ཧཱ་རེ ས་ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ‘ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ‘ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ག་ཎྷ་ནྟེ་པི ཨ་ག་ཎྷ་ནྟེ་པི དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་བྷི་ཧཱ་རོ་ཝ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ ཝཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ས་ཏི ཏ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་བྷི་ཧཱ་རེ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ར་སཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཛ་ན་ཀ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཙྪ་ར་སཾ མཾ་ས་ར་སནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཙྪ་སྶ ར་སཾ མ་ཙྪ་ར་ས་མི་ཙྩེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ མ་ཙྪོ ཙ མ་ཙྪ་ར་ས་ཉྩ མ་ཙྪ་ར་ས་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཛ་ན་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ར་ཏོ མ་ཙྪ་སཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པ་ཧོ་ན་ཀཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ཧ་ཊཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ར་མྦ་ཀོཏི མི་སྶ་ཀཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ. ཡ་ཉྷི ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙེ་ན མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ‘‘ཀ་ར་མྦ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ས་ཙེ་པི མཾ་སེ་ན མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ‘‘ཀ་ར་མྦ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏི. ‘‘མཾ་ས་ཀ་ར་མྦ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན མཾ་ས་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ནོ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཡཱ་གུ་ཀེ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཀ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་དྡི་ཏཾ བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི, ‘བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཝི་སུཾ ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ‘‘ཡེ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ དུ་དྡ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀེ ཏཱ་ཝ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་སྨཱ ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏི, ཁཱི་རཱ་དི་ཀ་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཀ་ར་མྦ་ཀེ ཝི་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཡཱ་གུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ས་མ་ས་མཱ ཝཱ, ན པ་ཝཱ་རེ་ཏི. ‘ཡཱ་གུ མ་ནྡཱ, བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ, པ་ཝཱ་རེ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ དུ་དྡ་ས’’ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘ཨི་དྷ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི ན ཧོ་ཏཱི’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ དུ་དྡ་ས’’ནྟི.
ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ དུ་དྡ་སཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏོ ‘‘མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཀཱ་ར་ཎཾ དུ་དྡ་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་སྶ ཨ་པྤ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཛ་ན་ཀ་སྶ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་མྦ་ཀེ་ན ན ས་མཱ་ནེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཡ་མཱ་ནཾ ན ས་མེ་ཏི. ཡ་དི ཧི ‘‘མི་སྶ་ཀ’’ནྟི བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀེ་ཡེ་ཝ རུ་ལ༹ྷཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཝཱ ས་མཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ‘‘མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་པྤ་ཏ་རེ་པི བྷ་ཏྟེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ མི་སྶ་ཀནྟི བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀེ་ཡེ་ཝ རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མི་སྶ་ཀ་ནྟི བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀེ་ཡེ་ཝ རུ་ལ༹ྷ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏྟཱ ཨི་དཾ པ་ན ‘བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀ་མེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ‘‘མི་སྶ་ཀ’’ནྟི བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀེ རུ་ལ༹ྷཾ ན ཧོ་ཏི, མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཱ་གུ་ཀེ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཁཱི་རཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་དྡི་ཏཾ བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘མི་སྶ་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ཨ་པྤཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ བ་ཧུ ཝཱ, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘མི་སྶ་ཀ’’ནྟི བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀེ རུ་ལ༹ྷཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཝཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཀི་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ཙི་ནྟཱ་ཡ, ཨཱི་དི་སེ་སུ པ་ན ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི.
‘‘ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏཱིཏི བྷ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏཾ ར་སཱ་དིཾ ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ན་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠཾ ན པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཐཱ གཱ་ལ༹ྷཾ ཧ་ཏྠེ་ན པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པི ཀཱ་ར་ཎཾ ན དི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་གུཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་མི་སྶ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་མྤི དེ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བ་ཧུ་ཁཱི་ར་ར་སཱ་དཱི་སུ བྷ་ཏྟེ་སུ ‘‘ཁཱི་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ དེ་ཏུ ཁཱི་རཱ་དི་མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དེ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི པ་ན བྷ་ཏྟ་མི་སྶ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ནྟ་རཾ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སི་ནྣོ པཱ་དེ ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་པི བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ་ས་ནཾ ཨ་ཝི་ཀོ་པེ་ཏྭཱ་ཝ སུ་ཁེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྶ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ…པེ… ནི་སཱི་ད་ན་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱཏི པཱི་ཋེ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ནི་ས་ད་མཾ་སཾ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ, ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝི་ཡ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟ་མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་དི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི, སེ་སཾ པ་ན པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ པ་ན མཱུ་ལ་ཕ་ལཱ་དིཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
སོ པུ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་ན སོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ན བྷཱ་ཛ་ནེ ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ་ན་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏནྟི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཀ་ཏཾ. པེ་སེ་ཏྭཱཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སེ་ཏྭཱ. ཨི་མ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋི་ཏཾ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ མུ་ཁ་ག་ཏེ་ན་པི ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟེ་ན ཨཱ་མི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན་པི ཡ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏེ་ན མི་སྶཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མུ་ཁ་ཉྩ ཧ་ཏྠ་ཉྩ སུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་སྶ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་ཝཱ་རི་ཏ་སྶ པ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༤༡. ཀཱ་ཡེ་ན བྷུ་ཉྫ་ན་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཏོ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཝཱ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་མི་ས་སྶ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་ཏཱ, ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༣. ཚ་ཊྛེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ཧ་ནྡ བྷི་ཀྑུ ཁཱ་ད ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ‘‘བྷུ་ཏྟ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ. ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱཏི ཨི་ད་ཉྩ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏཱ, པ་ཝཱ་རི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨཱ་སཱ་ད་ནཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ, ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
དུ་ཏི་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་གྒ་ས་མ་ཛྫོཏི ཨུ་ཏྟ་མཾ ན་ཙྩཾ. ཏཾ ཀི་ར པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་རོ་ནྟི. ན་ཊཱ་ནཾ ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ན་ཊ་ནཱ་ཊ་ཀཱ་ནི, སཱི་ཏཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེཏི ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ. ཨ་དཾ་སཱུཏི ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཨ་དཾ་སུ.
༢༤༨-༢༤༩. མཱུ་ལ་ཀ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ཧི ཏཱ་ནི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི་པི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཏཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་མྨོ་ཧོ་ཡེ་ཝ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཀྑཱ་མ. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠནྟི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ. ནེ་ཝ ཕ་ར་ནྟཱིཏི ན ནི་པྥཱ་དེ་ནྟི. ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ སེ་ས་ཛ་ན་པ་དེ་སུ་པི ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. རུ་ཀྑ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟོ་པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏོཏི སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་ཁ་ནྡྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཱིཏི མཱུ་ལ་ཁ་ནྡྷ་ཏ་ཙ་པ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི. ཏེ་ས་མྤི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཙྪི་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནེ་ཝ ཕ་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ མི་ཉྫཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་པཱ་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. མི་ཉྫ་མྤི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཧི་ངྒཱུཏི ཧི་ངྒུ་རུ་ཀྑ་ཏོ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་སོ. ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཧི་ངྒུ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུ ནཱ་མ ཧི་ངྒུ་རུ་ཀྑ་སྶ ད་ཎྜ་པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཡྻཱ་སོ, ཧི་ངྒུ་སི་པཱ་ཊི་ཀཾ ནཱ་མ ཧི་ངྒུ་པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཡྻཱ་སོ. ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཀནྟི ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་སི་ལེ་སོ. ཏ་ཀ་པ་ཏྟིནྟི པ་ཏྟ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སི་ལེ་སོ. ཏ་ཀ་པ་ཎྞིནྟི པ་ལཱ་སེ བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སི་ལེ་སོ. ‘‘ད་ཎྜ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སི་ལེ་སོ ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཝི་ཀཱ་ལ་ཏཱ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༢-༣. ཨ་ཊྛ་མེ ཏཱ་དི་སནྟི ཨ་སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ. ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ ཨེ་ཝ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ནེ་ཝ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ, ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ‘‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཉྷི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཙ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཀི་ཉྩི ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི པཱ་ཏ་བྱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ཧི ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མེ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་མེ ཀ་པྤ་ཏི, ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) ཨི་མི་ནཱ་པི ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྙཱུ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེཏི ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡནྟི ཡཾ པ་ཏྟཾ. ས་ནྡི་སྶ་ཏཱིཏི ཡཱ་གུ་ཡཱ ཨུ་པ་རི ས་ནྡི་སྶ་ཏི. ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞེ པ་ཏྟེ ས་ཏི་པི ནི་སྣེ་ཧ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘སཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ནི་ར་པེ་ཀྑ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ པ་ར་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་དི་ནྣ་མྤི ས་ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་ཏྟོ དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཏུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ན ས་མྨཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏེ པ་ཏྟེ ལ་གྒ་མྤི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ན དི་སྶ་ཏི. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ས་ནྣི་དྷི་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ད་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཙ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ནྣི་ཧི་ཏེ་སུ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀེ་སུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་པི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ ཝི་སུཾ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་མི་སེཏི ཨོ་ད་ནཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡཱ་མི་སེ. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ སཱ་མི་སེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དྭེཏི ཧི་ཡྻོ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཛྫ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་སེ་ན མུ་ཁེ་ན བྷུ་ཉྫ་ཏོ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ས་ནྣི་ཧི་ཏེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ཨཱ་མི་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟི དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ་པཱིཏི སཱ་མི་སེ་ན ནི་རཱ་མི་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ན་དྭ་ཡེ. དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, སེ་ས་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
༢༥༥. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ས་ནྣི་ཧི་ཏ་མྤི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ, ས་ནྣི་དྷི་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༧-༢༥༩. ན་ཝ་མེ པ་ཎཱི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ཡུ་ཏྟོ ར་ཐོ ‘‘ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི པ་ཎཱི་ཏ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ས་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡེ་ཧི པ་ན པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི, ཏཱ་ནི ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ན ཧི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ན ཀ་པྤ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཉྷི མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཱ་ཏེ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ ཁཱི་ར་ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཝ་སཱ་ཏེ་ལེ་སུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་པྤི་བྷ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་པྤི་སཾ་ས་ཊྛཾ བྷ་ཏྟཾ ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ, ས་པྤི ཙ བྷ་ཏྟ་ཉྩ ས་པྤི་བྷ་ཏྟ་ནྟི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ‘‘སཱ་ལི་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ས་པྤི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶེ་ཝ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྟུཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་མཱ་ཎཾ.
མཱུ་ལནྟི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ནཱཏི ཙ ཨི་དཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་ནཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཱིཏི ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༢༦༡. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ –
‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙ་ཏུ་མཱ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ན་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་ཙྩ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ, ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༠༦) –
ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ར་ཏྟཱི་ཧི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་ཏོ ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཉྙ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་གི་ལཱ་ནོ གི་ལཱ་ན་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནི པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ, ཨ་གི་ལཱ་ན་ཏཱ, ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༣. ད་ས་མེ ཨ་ཡྻ་ཝོ་སཱ་ཊི་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི པི་ཏུ་པི་ཎྜ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་མྨཱ་རེཏི སུ་སཱ་ནེ ཀ་ཏ་གེ་ཧ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ གེ་ཧ་སྶ ཝཱ ཨུ་མྨཱ་རེ. གྷ་ན་བ་དྡྷོཏི གྷ་ན་མཾ་སེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ, ཀ་ཐི་ན་སཾ་ཧ་ཏ་ས་རཱི་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༦༤. མུ་ཁ་དྭཱ་རནྟི ག་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀཾ. ཨཱ་ཧཱ་རནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དིཾ. ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻཱཏི མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻ. མུ་ཁེ་ན ཝཱ པ་ཝི་ཊྛཾ ཧོ་ཏུ ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ, ག་ལེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ས་བྦ་མྤི ཏཾ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ པ་ཝེ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རེ་པི ཨུ་ད་ཀེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ ད་ནྟ་པོ་ནེ ཙ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ཊཾ ཨི་ད་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དི་ནྣཾ…པེ… ས་མྨཱ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཉྷི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པཱ་ཏུཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཉྩ ད་ནྟ་པོ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན ར་སཾ གི་ལི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ར་སོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ཏི, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ནྟེ་ན པ་ན ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ, ཀི་ཉྩི མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༦༥. ཨ་ཀ་ལླ་ཀོཏི གི་ལཱ་ནོ ས་ཧ་ཏྠཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟནྟི ཨུ་ཀྑི་པ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན་པཱིཏི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ་པི ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ན. ཏཾ ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཝེ་ཎུ་ཀོ་ཊི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཙེ་པི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་མེ་ཝ གྷ་ཊཾ དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ གྷ་ཊཾ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི དི་ནྣ་ཝེ་ཎུ་ཀོ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ཊི་བ་དྡྷཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ན་ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ཙྪུ་ཏོ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ར་སཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དོ་ཎི་ཀཱ་ཡ ས་ཡཾ པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་མྤི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ.
ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མེཏི ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་ཡེ. ‘‘ཏི་ནྟི་ཎི་ཀཱ་དི་པ་ཎྞེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱ་ཁཱ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་ཉྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པུ་ཉྪི་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པུ་ཉྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏ་ར་ཛ་ན་ཙུ་ཎྞ་ཉྷི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཧ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་བྦཱ་བྷོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་ཏྭཱ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏཾ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
བྷི་ཀྑུ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ དེ་ཏི. ཀ་ཉྫི་ཀནྟི ཁཱི་ར་ར་སཱ་དིཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དྲ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ནྟེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི. ཨཱ་ལུ་ལེ་ནྟཱ་ནནྟི ཨཱ་ལོ་ལེ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏྟོ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨུ་ལུ༹་ངྐ་ཏོ ཐེ་ཝཱ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཏི་ཏ་ཐེ་ཝེ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ པ་ཏི་ཏ་ཐེ་ཝེ་པི ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ཏྟཱ ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཙ་རུ་ཀེ་ནཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ་ན. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ ཕུ་སཱ་པི་ཏེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ་ཙཱིཏི ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཝཱ་སི་ནོ. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ ཏཾ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏེ་ནཱཏི ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏཾ, ཏེ་ན. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་དི་ནྣ་མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ‘‘ཏཾ དི་ཝ་སཾ…པེ… ན ཏ་ཏོ པ་ར’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཋ་པི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་དི་ནྣ་མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ. ‘‘སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཏཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ པ་ཏ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ གི་ལཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ པ་ཏ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཏྠ་ཀེ་ནཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཏྠ་ཀེ་ན. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ དོ་སོ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཏཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན དི་ནྣཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཏྟ་ས་མྨ་ཀྑ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ཊ་ཏེ་ལཱ་དིཾ ས་ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ པ་ན སཱ་མཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་དི་ནྣ་མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན དི་ནྣཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ སི་ངྒཱི་ལོ་ཎ་ཀ་པྤོ ཝི་ཡ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ རུ་ཧ་ན་ཏོ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠ་མྤི ས་ཙེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན དི་ནྣཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨི་དྷ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན དི་ནྣཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ, ‘‘ན ཧི ཏཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཙ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ངྒེ་སུ ‘‘པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྷི པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝི་སུཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ས་ཏི་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ‘ན ཧི ཏཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི’ཏི ཨི་དྷ ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་མུ་ས་ལཱ་ནི ཁི་ཡྻ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་མུ་ས་ལཱ་ནཾ ཁ་ཡེ་ན པི་སི་ཏ་ཀོ་ཊྚི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫེ་སུ ས་ཙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཎྞོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
སུ་དྡྷཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏཱིཏི རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་དཱི་ཧི ག་ལི༹་ཏྭཱ པ་ཏ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟོ ཝཱ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཚུ་པི་ཏྭཱ དེ་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་ལ་གྒེ་ན ཨཱ་མི་སེ་ན དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠ་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ཏི…པེ… པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ག་ཧ་ཎ་ས་མ་ཡེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ད་ནཾ པ་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཀྑི་པ་ནྟེ་པི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པ་ན་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནེ་ཝ ཋ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར…པེ… པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི.
པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པ་གཾ བྷཱ་རཾ ནཱ་མ ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པི་ད་ཧ་ནྟ་སྶ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ན པི་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མ་ཙྪི་ཀ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ཙེ་པི སཱ་ཁཱ་ཡ ལ་གྒ་ར་ཛཾ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ཏི, སུ་ཁེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི སཱ་ཁཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠ་མེ་ཝི་དྷ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘མ་ཙྪི་ཀ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏཱིཏི ཙཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཀུ་ཎྜ་ཀེ ཝཱ ཨ་ས་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ. ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཐེ་ར་སྶཱཏི ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཐེ་ར་སྶ དེ་ཏི. ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་གུཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི པ་ཏྟཾ ཏ་སྶ དེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ནཱཏི པ་ཎྜི་ཏོ སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཏྟ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ཧ་ར་ནྟོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཀི་ཙྩེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷ པ་ཏྟ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་སུ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ་སུ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐུ་པྤ་ཏྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཚཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ག་ཧ་ཎེ པ་རི་བྷོ་གཱ་སཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ནཔི ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ, ཏེ་ལཱ་དི་ཧ་ར་ཏོ་པི ཙ;
སཱ་ཁཾ ཚཱ་ཡཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཨི་མེ་སཾ ན ཝི་སེ་ས་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧི་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ, ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ ཏུ ཀཱ་ར་ཎཾ;
ཏ་སྶ སཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཏུ, ཝི་སེ་སཾ ཏ་ཀྐ་ཡཱ་མ ཏ’’ནྟི.
ཨི་ད་མེ་ཝེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་ཝི་ཏ་ཀྐུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ས་ཀྐཱ ཧི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུ་ནྟི. མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧ་ར་ཎེ པ་ན ནཱ་ཝ་སྶཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་ཝི་ཏ་ཀྐུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ. ཡ་ཏྠ ཧི ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་ཙེ པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཁཱ་དི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ནི་ཙྩཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ནི་ཙྩཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་ཀྑ་རཱ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཏྟོ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་པ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙཱ་ལེ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཙཱ་ལེ་ཏི. ས་ཏི་པི ཀཱ་ར་ཎེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཀཱ་བཱ་དྷེ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་སཾ ཨཱ་མ་ཀ་ལོ་ཧི་ཏ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༤) ཏཱ་དི་སེ ཨཱ་བཱ་དྷེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ‘‘ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སཱི་ཧ་ཝི་གྷཱ་སཱ་དིཾ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུནྟི མ་ཡ྄ཧ་མྤི དེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན མ་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན མཱུ་ལེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏེ མ་ཡ྄ཧ་མྤི ད་དེ་ཡྻུ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་རོ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ་ཏི ས་བྦེ་སཾ ས་མ་ཀེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་རོ་ཏི. ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་སནྟི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཾ. ག་ཎྷི་ཏྭཱཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ ནཱ་མ ཏེ་ན ག་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཋ་པི་ཏཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏ་ད་ཧུ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་སཾ་ས་གྒེ དོ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི, སཱ་མི་སེ་ན མུ་ཁེ་ན ཏ་སྶཱ ཝ་ཊྚི་ཡཱ དྷཱུ་མཾ པི་ཝི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མུ་དྡོ་ད་ཀེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་མུ་དྡོ་ད་ཀེ་ན. ཡ་སྨཱ ཀ་ཏ་ཀ་ཊྛི ཨུ་ད་ཀཾ པ་སཱ་དེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ལ་གྒ་ཏཱིཏི མུ་ཁེ ཧ་ཏྠེ ཙ ཨུ་ད་ཀེ སུ་ཀྑེ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ད་སྶེ་ནྟཾ ལ་གྒ་ཏི. པཱ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ས་ཙེ པ་ན པཱི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་ཀི་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ, ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ས་རཱི་ར་ནི་སྶི་ཏེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ. པ་ཏ་ཏཱིཏི ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏ་ཏི. ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏ་མེ་ཝ ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨི་ཏ་རཾ. ཨ་ལླ་དཱ་རུཾ རུ་ཀྑ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཏྟི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ས་ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་དཱ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ, ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ, དྷཱུ་མཱ་དི་ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ད་ནྟ་པོ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ བྷོ་ཛ་ན་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.