ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ-ཊཱི་ཀཱ

ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

(ཀ)

དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝཾ སུ་ག་ཏཾ, དེ་ཝ་བྲ་ཧྨི་ནྡ་ཝ་ནྡི་ཏཾ;

དྷ་མྨ་ཉྩ ཝ་ཊྚུ་པ་ཙྪེ་དཾ, ན་ཏྭཱ ཝ་ཊྚཱ་ཏི་ཏཾ ག་ཎཾ.

(ཁ)

ཝ་ནྡ་ནཱ་མ་ཡ་པུ་ཉྙེ་ན, ཀ་མྨེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ;

ཚེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ ས་བྦེ, ཨཱ་ར་བྷི་སྶཾ ས་མཱ་ཧི་ཏོ.

(ག)

ཐེ་རེ་ན བུ་དྡྷ་ད་ཏྟེ་ན, ར་ཙི་ཏ་སྶ ས་མཱ་ས་ཏོ;

སཾ་ཝ་ཎྞ་ནམ་སཾ་ཀི་ཎྞཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ.

༡. ཨ་ཐཱ་ཡ་མཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ར་ཙི་ཏེ ཝི་ན་ཡེ ཏ་སྶུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི.

པ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་མྦྷེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི བ་ཧུ་དྷཱ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ས་མཱ་ས་ཏོ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ན ཏཾ ཨི་དྷ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ. པ་ཀ་ར་ཎཱ་བྷི་དྷེ་ཡྻ ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི་པི ཏ་ཏྠ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨི་དྷཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་མྦ་ནྡྷཱ་དི་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ཀ་རི་སྶཱ་མི.

ཛི་ནཾ, དྷ་མྨ་ཉྩ, ག་ཎ་ཉྩ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཾ དཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀིཾ་ཝི་སི་ཊྛཾ ཛི་ནཾ, དྷ་མྨཾ, ག་ཎ་ཉྩ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མནྟི པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ཏྟཱ ཝི་ས་ཏྟཱ ལ་གྒི་ཏཱ་ཏི ས་ཏྟཱ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏྟ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི ‘‘ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན, ནི་ར་ཡཱ་དི་པ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ནྟ་པ་བྷེ་དཱ. ཏེ་སུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ས་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི ཏེ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝཱ ‘‘ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་བྦེ ཙ ཏེ ས་ཏྟཱ ཙཱ ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟཱ. ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏ་མ་ཏྟཱ, ཨུ་གྒ་ཏ་ཏ་མ་ཏྟཱ, སེ་ཊྛ་ཏྟཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་མོ, ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ཧི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་མོ, ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མོ པ་ཝ་རོ སེ་ཊྛོ་ཏི ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ. ‘‘ཛི་ན’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ.

པུ་ན་པི ཀིཾ་ཝི་སི་ཊྛ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷཱི་ར’’ནྟི. དྷཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཉྙཱ, ཏཱ་ཡ ཨཱི་ར་ཏི ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དྷཱི་རོ, ཏཾ. ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་སི་ནེ་རུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བྷུ་ས་ཝཱ་ཏེ་ན ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན, ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཙ དྷཱི་རཾ, དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ནཾ.

ཝ་ནྡི་ཏྭཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་གུ་ཎ་སཾ་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཐོ་མེ་ཏྭཱ. སི་ར་སཱཏི བྷ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏུ་ཏྟ་མ་ངྒེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཨི་མི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་ཡ་པ་ཎཱ་མོ ད་སྶི་ཏོ, གུ་ཎ་སཾ་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཝ་ཙཱི་པ་ཎཱ་མོ, ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཎཱ་མེ་ཧི ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཏཱ་ཡ མ་ནོ་པ་ཎཱ་མོ་པི ད་སྶི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི.

ཛི་ནནྟི དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཙྩུ་ཁ་ནྡྷ་མཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ མཱ་རེ བ་ལ་ཝི་དྷ་མ་ན་ས་མ་ཨུ་ཙྪེ་ད་པ་ཧཱ་ན་ས་ཧཱ་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླ་ནི་དཱ་ནོ་པ་ཙྪེ་ད་ཝི་ས་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛི་ཏ་ཝཱ་ཏི ཛི་ནོ, ཏཾ.

‘‘དྷ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཙ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏོ་ཝ. ཨ་དྷ་མྨ་ཝི་དྡྷཾ་སནྟི དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ, ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་དྷ་མྨཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཝི་དྡྷཾ་སོ, ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཀོ ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ དྷ་མྨོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི ཧི པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝི་དྡྷཾ་སཾ. ‘‘དྷ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ.

ག་ཎནྟི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧཾ, ས་ངྒྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ངྒ་ཎ་ནཱ་ས་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ངྒ་ནྟི མ་ཏྠེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ངྒ་ཎཱ, ཀི་ལེ་སཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ, ཏེ ཨ་ངྒ་ཎེ ནཱ་སེ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ཧི པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ངྒ་ཎ་ནཱ་ས་ནོ, ཏཾ. ‘‘ག་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ.

༢. མ་ཡཱ ཝི་ན་ཡ་སྶ ཡོ སཱ་རོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ར་ཙི་ཏོ, ཏ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན་ཏྠི ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཏི ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ, ས་བྦེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་སུ, ས་བྦེ་སཾ ཝཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཨུ་ཏྟ་མོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཏི ས་བྦཱ་ནུ་ཏྟ་རོ, ཏཾ. ཨུ་ཏྟ་རཾ པ་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་དཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

༣. བྷ་ཎ་ཏོཏི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ པ་གུ་ཎཾ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. པ་ཋ་ཏོཏི པ་ཋ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ. པ་ཡུ་ཉྫ་ཏོཏི ཏ་ཏྠ པ་ཀཱ་རེ་ན ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཝཱ. སུ་ཎ་ཏོཏི པ་རེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ. ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ, ས་དྡ་ཏོ ཙ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ. ‘‘ཨ་བུ་དྡྷ་སྶ བུ་དྡྷི་ཝ་ཌྜྷ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པོ. ཨ་བུ་དྡྷ་སྶ བཱ་ལ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཨ་པྤ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཛ་ན་སྶ. བུ་དྡྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྡྷི་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བུ་དྡྷ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཛ་ན་སྶ བུ་དྡྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ནེ་ན བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཾ. པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨུ་ཏྟ་རཾ ནཱ་མ པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏོ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ མེ མ་མ ས་ནྟི་ཀཱ ནི་ར་ཏཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ, ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཝཱ ཝི་སེ་སེ་ན ར་ཏཱ ནི་བོ་དྷ་ཐ ཛཱ་ནཱ་ཐ སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཐཱ་ཏི སོ་ཏུ་ཛ་ནཾ ས་ཝ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི.