ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ-ཊཱི་ཀཱ (དུ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ)
པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༣༠-༡. ཨེ་ཝཾ ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ན དྭེ་ན་ཝུ་ཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ནི་དྡི་ཊྛེ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡེ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཙ་ནྟ་ར་གྷ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རནྟི ར་ཐི་ཀཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ ནཱ་མ ར་ཐི་ཀཱ བྱཱུ་ཧཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ གྷ་ར’’ནྟི.
ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཾ, བྷོ་ཛ་ན་མྤི ཝཱ ས་ཧ་ཏྠཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, བྷོ་གེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏ་སྶོ གཱ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁི་ཏཱ, ཏཱ་སཾ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི – ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་ར་གྷ་ར’’ནྟི ཏ་ཏི་ཡཱ, ‘‘ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠཱི, ‘‘ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི པ་ཉྩ་མཱི, ‘‘ར་ཐི་ཀཱ་ཡ་པི ཝཱ’’ཏི ཚ་ཊྛཱི. པ་ཊི་པཱ་ཊི པ་ནཱ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཀྐ་མེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏི –
༡༨༣༢-༣. པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ག་ཏ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ. ཝཱ་ཀྱ་ཏོཏི ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི. ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ན་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༥༣) ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་རཱ་མཱ་དཱི་སུ ཋ་ཏྭཱ དེ་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཝཱི་ཐི་ཨཱ་དཱི་སུ ཋ་ཏྭཱ ཡོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ ཙེ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན དོ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་རི་བྷོ་ག་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ན དོ་སོ. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་བྷོ་གེ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
༡༨༣༤. ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཋ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ དེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཙེ, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ར་སྶ་ཏྟཾ. ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༨༣༥. ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷོ་ཛ་ནཾ དེ་ཏི ཙེ, ཏཾ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ་པི ཝཱ…པེ… ཨ་ཡཾ ན་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ར་ཐི་ཀཱཏི ར་ཙྪཱ. བྱཱུ་ཧནྟི ཨ་ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ག་ཏ་པ་ཙྩཱ་ག་ཏ་ར་ཙྪཱ. ས་ནྡྷི ནཱ་མ གྷ་ར་ས་ནྡྷི. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀནྟི ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཎཾ ཝཱ ཏི་ཀོ་ཎཾ ཝཱ མ་གྒ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ.
༡༨༣༧. ཨཱ་མི་སེ་ན ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ བྷཱ་སི་ཏཾ. ཨཱ་མི་སེ་ན ས་མྦྷི་ནྣེ ཨེ་ཀ་ར་སེ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་མྷི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༣༨. ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཧ་ཏྠ་ཏོཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡཱ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༥༣). བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི.
༡༨༣༩. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཉཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་སྶ, ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་མ་ཏི་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༤༠. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ དཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ད་ད་མཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མཱ་དཱི་སུ ཋ་ཏྭཱ དེ་ནྟི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ ནཱ་མ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ.
༡༨༤༡. གཱ་མ་ཏོ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༤༢. ཧ་ཏྠ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ཧ་ཎེ’’ཏི སེ་སོ. ཏ་ཐཱཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མེ་ན ས་མཾ མ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཋ་མ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༨༤༣-༤. ཨ་ཝུ་ཏྟེཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟེ. ཨེ་ཀེ་ན་པི ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་པ་ས་ཀྐཱཏི ཨ་པ་ག་ཙྪ. ཨཱ་དི-ཨ་ཏྠ་ཝཱ་ཙི་ནཱ ཨི་ཏི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་པ་ས་ཀྐ ཏཱ་ཝ, བྷ་གི་ནི, ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ་ཀྱ་སེ་སོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་སཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་རོ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཀེ་ན་པི ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝ་ཀཾ་སོ ད་སྶི་ཏོ. ཨུ་ཀྐཾ་སོ པ་ན ‘‘ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཏོ་པི ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཨཱ་མི་ས’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི. བྷོ་གེཏི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣནྟི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝ.
༡༨༤༥. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ.
༡༨༤༦. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟེ དི་ནྣེ་པི ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝཱ ‘‘ན དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟཾ དཱ་པེ་ཏི, ན དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༥༨). ཏ་ཐཱཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་བྷ་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་དེ་ཏི ཙེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ན དཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ་པི དཱ་པེ་ཡྻ, ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻ, དེ་ནྟི་ཡཱ པ་ན ནེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ, ན པུ་རི་མེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
༡༨༤༧. བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཡཾ ན དི་ནྣཾ, ཏཾ དཱ་པེ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ན དི་ནྣཾ, ཏ་ཏྠ དཱ་པེ་ཏི, ཏ་མྤི ས་བྦེ་སཾ མི་ཏྟཱ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་མཾ དཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༡༨༤༨. སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཀཱ ཝཱ ‘‘ཨི་དྷ སཱུ་པཾ དེ་ཐ, ཨོ་ད་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝོ་སཱ་ས་ནྟཱི ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཋི་ཏཱ, ཏཾ ཨ་ན་པ་སཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཉྩེ་ཝ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙཾ ཝོ་སཱ་ས་ནྟིཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨ་ན་པ་སཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ན་པ་སཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༤༩. ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི སེ་སོ. བྷོ་ཛ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ, ཝོ་སཱ་ས་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཀྲི་ཡཱ་ཀྲི་ཡཾ.
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༨༥༠-༡. སེ་ཀྑ་ནྟི ས་མྨ་ཏེཏི ‘‘སེ་ཀྑ་ས་མྨ་ཏཾ ནཱ་མ ཀུ་ལཾ ཡཾ ཀུ་ལཾ ས་དྡྷཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, བྷོ་གེ་ན ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན སེ་ཀྑ་ས་མྨུ་ཏི དི་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༦༧) ཝུ་ཏྟཾ ཨི་དཾ ཀུ་ལཾ སེ་ཀྑ་ས་མྨ་ཏཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀེ ཀུ་ལེ’’ཏི. ལ་དྡྷཱ ས་མྨུ་ཏི ཡེ་ནཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ནི་མ་ནྟི་ཏོ་པི ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ, གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟེ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཨེ་སོ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༦༧).
‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནོ ནཱ་མ ཡོ ས་ཀྐོ་ཏི པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་གི་ལཱ་ནོ ནཱ་མ. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་ཧ་ཏྠཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ‘‘ཨཱ་མི་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ས་ཧ་ཏྠཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༦༧). ག་ཧ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི སེ་སོ.
༡༨༥༣. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་སེ་ཀྑ་ས་མྨ་ཏེ ཀུ་ལེ. ཏ་ཐེ་ཝ པ་རི་དཱི་པི་ཏནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་རི་དཱི་པི་ཏཾ.
༡༨༥༤. ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཝཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཝཱ སེ་ས་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱ ཏ་ཏྠ དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ སེ་ཀྑ་ས་མྨ་ཏེ ཀུ་ལེ.
༡༨༥༥. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི. ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀེ ཝཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་པ་ཀྑི་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༡༨༥༦. དྭཱ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི སེ་སོ. ས་མྤ་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྪཱ’’ཏི སེ་སོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷི་ཀྑུ་མྷི པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༦༩).
༡༨༥༧. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ(པ་ཨཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༦༩) ག་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ལ༹་ཀཱུ་པ་མནྟི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༨༥༨-༩. ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉཱ་པི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ཨ་ག་ཧ་ཊྛ-ས་དྡེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ན་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་ར་ནྟ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་སེ་ན ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༧༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་རཱ་མནྟི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་རཱ་མ་མཱ་ཧ. ས་ཙེ ཨེ་ཝ་མཱ་རོ་ཙི་ཏཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ཏི (པཱ་ཙི. ༥༧༣) ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏནྟི པ་གེ་ཝ ནི་ཝེ་དི་ཏཾ.
༡༨༦༠. པ་ཙྪཱ ཡ་ཐཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་སྶ ཙ པ་རི་ཝཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ བ་ཧུཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏུ, ཏ་མྤི པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༦༡. ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཝི་དི་ཏཾ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༦༢. པ་ནཱཏི ཨ་པི-ས་དྡ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཀུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཀུ་ལཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྭཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༧༣) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱསེ་སོ. ཏེ་ནཱཏི ཀ་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏེ་ན. ཏ་མྤི ཙ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༦༣. ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏནྟི ‘‘ཨཱ་རཱ་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནི་ཝེ་དི་ཏཾ. ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཨི་དཾ ‘‘ཡཾ ཨཱ་རཱ་མ་མ་ནཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝནྟི ‘‘ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན. ‘‘ཏཾ ཨ་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉཱ་པི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༧༣). ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ནྟི པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི པེ་སེ་ཏྭཱ ‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་ཏ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༧༣) ཝུ་ཏྟཾ.
༡༨༦༤. ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ’’ནྟི སེ་སོ.
༡༨༦༥. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མ་ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘བ་ཧི་ཨཱ་རཱ་མཾ པེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཏོ-པ་ཙྩ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༨༦༨. ‘‘པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟེ ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘གི་ལཱ་ན་སྶཱ’’ཏི སེ་སོ. པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, གི་ལཱ་ན་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏེ་པི ཏ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀེ ཝཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀེ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་སྶ ཝཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཝཱ སེ་ས་ཀཾ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༧༥). བ་ཧཱ་རཱ་མེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡོ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༨༦༩. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་རཱ་མེ. ཁཱ་ད་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ནཱི’’ཏི སེ་སོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་སཱ་ར་ས་ནྡཱི་པ་ནི་ཡཱ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སེ་ཁི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧༠. ཨེ་ཝཾ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ཁི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡོཏི ཐེ་རོ ཝཱ ན་ཝོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ནཱ་མ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎེ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ཉྩ. པ་ཙྪ་ཏོ་པི ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡེ་ན ‘‘པ་སྶ་ཏོ་པི ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྩ་ཡོ.
༡༨༧༡. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཁ་ནྡྷ་ཀཱག་ཏ་ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་པི ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜཱ་དི་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ པ་ར་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༠) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་རི་མ་ཎྜ་ལནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝ་ཏྠ་བྦནྟི ནི་ཝ་ཏྠ་བྦཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༡༨༧༢. ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཛ་ངྒྷ་ཊྛི་སཱི་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི སེ་སོ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀནྟི ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཨ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ‘‘ཡོ པ་ན སུ་ཀྑ་ཛ་ངྒྷོ ཝཱ མ་ཧཱ་པི་ཎྜི་ཀ་མཾ་སོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ སཱ་རུ་པྤ་ཏྠཱ་ཡ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་མྤི ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༧༦) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཨཱུ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
༡༨༧༣. ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི. ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི ‘‘ཨ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ས་ཏི་སྶཱ་པཱིཏི ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་སྶཱ་པི ཏ་ཐཱ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་པི་ཙ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྟོ་པི ས་ཙེ ‘‘ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨོ་རུ་ལ༹ྷ’’ནྟི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. གི་ལཱ་ན་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཛ་ངྒྷཱ་ཡ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ ཝ་ཎོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པཱ་དོཏི ཙེ་ཏྠ པཱ་ད་ས་མཱི་པཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི ཝཱ་ལཱ༹ ཝཱ ཙོ་རཱ ཝཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་སུ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༡༨༧༤. ཨུ་བྷོ ཀོ་ཎེ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱཏི པཱ་རུ་པ་ན་སྶ ཨེ་ཀཾ་སེ ཀ་ཏ་སྶ པི་ཊྛི་པ་སྶེ, ཨུ་ད་ར་པ་སྶེ ཙ ཨོ་ལ་མྦ་མཱ་ནེ ཨུ་བྷོ ཀ་ཎྞེ ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛེ ག་ཎྜཱ ཝི་ཡ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ. སཱ་ད་རནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. སཱ་ད་རཾ ཝཱ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ, སཱ་ད་རཾ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་ཏྟེ ཨཱ་ད་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ.
༡༨༧༥. ‘‘པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༧༦) ཝཱ ‘‘པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ པཱ་རུ་པི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༧༧) ཝཱ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ གྷ་རེ, ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. གྷ་རེཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ. ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱཏི བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཀ་ཏྟ་བྦནྟི པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་མེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡཾ.
༡༨༧༦. ཨུ་བྷོ ཀོ་ཎེ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. གཱི་ཝ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ་ན ཚཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༧༧. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ. ཛ་ཏྟཱུ་ནི་པཱིཏི ཨུ་བྷོ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཱ་ནི་པི. ཨུ་ར་མྤི ཙཱཏི ཧ་ད་ཡ་མྤི. ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མནྟི ཨི་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ག་ཙྪ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ’’ཏི སེ་སོ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ, པ་ཙི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ གི་ཧཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ.
ཏ་ཏི་ཡཾ.
༡༨༧༨-༩. ‘‘མ་ཎི་བ་ནྡྷ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ‘‘ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝཱ་སཱུ་པ་ག་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏོ’’ཏི སེ་སོ. ཝཱ་སཱུ་པ་གོ ནཱ་མ ར་ཏྟི་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏོ, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན སུ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཝཱ་སཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ག་མ་ནེ ན དོ་སོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཝཱ་སཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩཱ་ཧཾ ཝཱ་ས་མ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི.
ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༡༨༨༠. སུ་ཝི་ནཱི་ཏེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཀཱི་ལཱ༹་པ་ནེ་ནེ་ཝ སུ་ཊྛུ ཝི་ནཱི་ཏེ་ན.
པ་ཉྩ་མཾ.
༡༨༨༡. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏཱི་མ་ཏཱ’’ཏི དཱི་གྷོ ཀ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཏཾ་ཏ་ད་ཝ་ལོ་ཀཱ་ས་ཧི་ཏེ་ན. ཡུ་གཾ མ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཡུ་ག་མ་ཏྟཾ, ར་ཐ་ཡུ་གཾ ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ པ་དེ་སཾ. པེ་ཀྑི་ནཱཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ན. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ.
༡༨༨༢. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ས་ཏི ག་ཙྪ་ཏོ་པི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཏ་ཐཱ གཱ་མེ པཱུ་ཛ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. པི-ས་དྡོ པ་ན-ས་དྡ་ཏྠོ, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༨༨༣. ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧནྟི ཡོ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏཾ ཏཾ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ.
ས་ཏྟ་མཾ.
༡༨༨༤. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ་པཱིཏི ཨེ་ཀ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཝཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ ཝཱ་པཱིཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཝཱ. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྟོཏི གཱ་མ་དྭཱ་རི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ ཨ་ནྟོ, གྷ་རེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ན་ཝ་མཾ.
༡༨༨༥. ཏ་ཐཱ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་པཱིཏི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་པི. ཀུ་ཎྜི་ཀཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཙ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀུ་ཎྜི་ཀནྟི ཙ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ད་ས་མཾ.
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.
༡༨༨༦. ག་ནྟུ་ཉྩེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ-ས་དྡོ ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཙྩ་ཡོ. ཧ་ས་ནཱི་ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཧཱ་ས་ཛ་ན་ཀེ ཀཱ་ར་ཎེ. སི་ཏ་མ་ཏྟནྟི མ་ནྡ་ཧཱ་སཾ.
པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡཱ་ནི.
༡༨༨༧. ཨ་པྤ་ས་དྡེ་ནཱཏི ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཧོ་ཏི? དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ གེ་ཧེ ཨཱ་དི་མྷི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ, མ་ཛ྄ཛྷེ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ, ཨ་ནྟེ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣེ་སུ་ཡཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཏ་སྶ ས་དྡ་ཉྩེ་ཝ སུ་ཎཱ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ པ་ན ས་དྡ་མེ་ཝ སུ་ཎཱ་ཏི, ཀ་ཐཾ ན ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༨༨) ཝུ་ཏྟ་ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཡུ་ཏྟེ་ན. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀ་ཐ་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་དྡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏི་ཡཾ.
༡༨༨༨. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཙཱ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀཱ་ཡཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་རི་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཧ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘བཱ་ཧཱུ’’ཏི མ་ཎི་བ་ནྡྷ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
༡༨༨༩. ཨུ་ཛུཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ཛུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨཱ་སི་ཏ་བྦནྟི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་མེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཏཱུ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ.
༡༨༩༠. ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ག་མ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ག་མ་ན་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སཱི་ད་ནེ་ན ཡུ་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི.
པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མཱ་ནི.
དུ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
༡༨༩༡. ཁ་མྦྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཝཱ དྭཱི་སུ ཝཱ པ་སྶེ་སུ ཀ་པྤ་ར་ས་ནྡྷི་ཏོ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཁ་མྦྷ་ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཀ་ཊི་ཡཾ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཁ་མྦྷོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༩༦). ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཎྷི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་པཱ་དེ་ཧི ཝཱ ཨ་གྒ་པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཎྷཱི་ཧི ཨེ་ཝ ཝཱ བྷཱུ་མིཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ག་མ་ནཾ.
༡༨༩༢. དུ་སྶ་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཡོ་ག་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་སཱི་ད་ནྟ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༩༣. དུ་ཏི་ཡེ ཙཱཏི ‘‘ན ཁ་མྦྷ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༩༧) སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙཱཏི ‘‘ན ཨོ་གུ་ཎྛི་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༩༩) སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ. ཚ་ཊྛེཏི ‘‘ན པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ’’ཨི་ཙྩཱ་དི (པཱ་ཙི. ༦༠༡) སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ. ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་རུ་པྤཱ ས་མ་ཎཱ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛཱ་ནི.
༡༨༩༤. ཝི་ཉྙུ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་ཏི་ཡུ་ཏྟེ་ན, པ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནཱ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་སཱུ་པོ་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཏྟ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ས་ཀྐ་ཙྩནྟི ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ‘‘ས་ཏི་ཡུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་ཀྐ་ཙྩ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ. ‘‘ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༠༢) ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟེ ས་ཉྙཱ པ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ན་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷ་ས་ཉྙི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༨༩༥. བྷ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་བྦྷཱ་གོཏི བྷ་ཏྟ་སྶ ཙ་ཏུ་བྦྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎོ. ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
༡༨༩༦. ‘‘ར་ས་ར་སེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ར་སེ་ར་སེ’’ཏི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ སཱུ་པེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཎི་སཱ་ཀ་སཱུ་པེ་ཡྻ་མ་ཙྪ་ར་ས་མཾ་ས་ར་སཱ་དཱི་ནི ར་ས་ར་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨོ་ལོ་ཎཱིཏི ད་དྷི་ཀ་ཏཾ གོ་ར་ས’’ནྟི ཀེ་ཙི. ‘‘ཨེ་ཀཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཀ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པ་རེ. ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི སུ་དྡྷོ ཀ་ཉྫི་ཀ་ཏ་ཀྐཱ་དི་ར་སོ’’ཏི ཨ་ཉྙེ. སཱ་ཀ་སཱུ་པེ་ཡྻགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡཱ ཀཱ་ཙི སཱུ་པེ་ཡྻ་སཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཱ བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཀ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. མཾ་ས་ར་སཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ ས་བྦཱ་པི བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཀ་ཏི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི སེ་སོ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི སེ་སོ. དྷ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀཱི་ཏ’’ནྟི ཙ ‘‘ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཙ སེ་སོ. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ཀཱི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མཱ་ནི.
༡༨༩༧. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་ག་སྶ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨ་ནྟོ་ལེ་ཁཱ་པ་མཱ་ཎེ་ན པཱུ་རི་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨༩༨. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གེ པ་ཏྟེ. ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དི་ཡྻ་མཱ་ན’’ནྟི སེ་སོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལེ་ཁཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་ག་པ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ པ་ཋ་མ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ནི་ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༨༩༩. ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་སེཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གེ པ་ཏྟེ. ས་བྦནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཀཱ་ལི་ཀཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༩༠༠. པེ་སེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི སེ་སོ. བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡ་དི པེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༠༥) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཝ པེ་སི་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘པཱུ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
༡༩༠༡. པ་ཀྑི་པྤ་མཱ་ནནྟི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཨུ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནཾ. ཕ་ལཱ་དི་ཀནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨོ་ད་ནཱ་དི་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་རོ་ཧ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟཱ ཨོ་ཀཱ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙཱ་ལི་ཡ་མཱ་ནཾ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ བྷ་སྶ་ཏི.
༡༩༠༢. ཏ་ཀྐོ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པཱུ་ག་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཋ་པེ་ཏྭཱཏི བྷ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཝ་ཊཾ་ས་ཀནྟི ཨ་ཝ་ཊཾ་ས་ཀཾ.
༡༩༠༣. པཱུ་ཝ་སྶཱཏི ཝི་ཀཱ་ར་ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, པཱུ་ཝ་ཝ་ཊཾ་ས་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱུ་ཝ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ སི་ཡཱ’’ཏི.
༡༩༠༤. པ་ཎྞཱ་ནཾ ཝི་སུཾ བྷཱ་ཛ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
༡༩༠༥. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཏཾ ཏུ ས་བྦནྟི ‘‘ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏཾ པ་ན ས་བྦཾ. ག་ཧི་ཏཾ སུ་ག་ཧི་ཏནྟི ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙེ, སུ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ.
ད་ས་མཾ.
ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
༡༩༠༦. ‘‘ཨུ་པ་རི ཨོ་དྷི’’ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཨུ་པ་རཱིཏི བྷ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི. ཨོ་དྷིནྟི པ་རི་ཙྪེ་དཾ. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དི་སཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན.
༡༩༠༧. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘དེ་ནྟོ’’ཏི སེ་སོ. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ དེ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་ཛ་ནེ ཨཱ་ཀི་རཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟོ པ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཝི་ནཱ་པི ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཨོ་མ་ས་ཏི ཙེ, ན་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་ཀཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨོ་མ་ས་ཏི, ན་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ ནཱ་མ བྱ་ཉྫ་ནཾ.
ཏ་ཏི་ཡཾ.
༡༩༠༨. མ་ཏྠ་ཀཾ ཨོ་མ་དྡི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ དོ་སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཐཱུ་པ་ཀ་ཏོ་ཏི མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ, ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༡༠) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཏྠ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀ་མཱ་ཧ. ཨོ་མ་དྡི་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་མ་དྡི་ཏྭཱ.
༡༩༠༩. སེ་ས་ཀེ པ་རི་ཏྟེ་པི ཙཱཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ ཨ་པྤ་ཀེ་པི ཙ. སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏཾ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཉྩ་མཾ.
༡༩༡༠. བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཧེ་ཏཱུཏི པུ་ན ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཧེ་ཏུ. སཱུ་པཾ ཝཱཏི མུ་གྒཱ་དི་སཱུ་པཾ ཝཱ. བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱཏི ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ ཝཱ.
ཚ་ཊྛཾ.
༡༩༡༡. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡནྟི སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ. ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཀཾ. གི་ལཱ་ནོ་པི ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ པ་ཏྟཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ གི་ལཱ་ནོ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ.
༡༩༡༢. ད་སྶཱ་མཱིཏི ཨི་མ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘དཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ. ཨ་ཝ་མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ས་ཉྙཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱ, སཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ན་ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙི་ནོ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མཱ་ནི.
༡༩༡༣. ‘‘ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ནཱ་ཏི་མ་ཧ་ནྟ’’ནྟི ཙ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཁུ་དྡ་ཀེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཀ་བ་ལོ༹ཏི ཨཱ་ལོ་པོ.
༡༩༡༤. མཱུ་ལ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀེ ས་བྦ་ཏྠ ཁ་ཛྫ་ཀེ པ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཕ་ལཱ་ཕ་ལེཏི ཁུ་དྡ་ཀེ, མ་ཧ་ནྟེ ཙ ཕ་ལེ.
ན་ཝ་མཾ.
༡༩༡༥. ད་ས་མེ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ད་ས་མཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཝ་གྒོ.
༡༩༡༦. ‘‘ཨ་ནཱ་ཧ་ཊེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ ‘‘མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ཧ་ཊེ་ཏི ཨ་ནཱ་ཧ་རི་ཏེ, མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨ་ས་མྤཱ་པི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༡༧). ‘‘མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ མུ་ཁ་དྭཱ་ར-ས་དྡ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡ་ཏྟཱ ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་པ་དེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྱ་ཉྫི་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ-ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ་ཀཱ་ར་ཏྠོ, ཨ་པྤ་ཏྟེ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཋ་མཾ.
༡༩༡༧. ས་ཀ་ལཾ ཧ་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ-ས་དྡོ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་སུ ཨ་ངྒུ་ལཱི་སུ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་མྤི མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༩༡༨. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ. བྱཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱཏི ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ.
དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནི.
༡༩༢༠. པི་ཎྜུ་ཀྑེ་པ་ཀནྟི པི་ཎྜཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཨི་དྷཱ་པི ཁ་ཛྫ་ཀ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀ་བ་ལ༹་ཙྪེ་ད་ཀ་མྤི ཝཱཏི ཀ་བ་ལ༹ཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཨི་དྷ ཁ་ཛྫ་ཀ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ག་ཎྜེ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཱ་ཕ་ལ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛཱ་ནི.
༡༩༢༡-༢. ཧ་ཏྠཾ ནི་དྡྷུ་ནི་ཏྭཱ་ནཱཏི ཧ་ཏྠཾ ནི་དྡྷུ་ནི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏོ་ཏི ཙ ས་མྦ་ནྡྷོ. སི་ཏྠཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀནྟི སི་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཏྭཱ. ཛི་ཝ྄ཧཱ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཀཾ ཝཱ་པཱིཏི ཛི་ཝ྄ཧཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ. ཙ་པུ ཙ་པཱུ་ཏི ཝཱཏི ‘‘ཙ་པུ ཙ་པཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་ཏྟ་མེཏི ‘‘ན ཧ་ཏྠ་ནི་དྡྷུ་ན་ཀ’’ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཨ་ཊྛ་མེཏི ‘‘ན སི་ཏྠཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀ’’ནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཀ་ཙ་ཝ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནེཏི ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་པ་ན་ཡ་ནེ.
ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མ་ན་ཝ་མ་ད་ས་མཱ་ནི.
པ་ཉྩ་མོ ཝ་གྒོ.
༡༩༢༣. ‘‘སུ་རུ སུ་རཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ན བྷོ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧ་ཏྠ་ནི་ལླེ་ཧ་ཀཾ ཝཱ་པཱིཏི ཧ་ཏྠཾ ནི་ལླེ་ཧི་ཏྭཱ ནི་ལླེ་ཧི་ཏྭཱ.
༡༩༢༤. ཕཱ་ཎི་ཏཾ, གྷ་ན་ཡཱ་གུཾ ཝཱ ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ མུ་ཁེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ བྷོ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༩༢༥. ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨ་ངྒུ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི པ་ཏྟོ ན ལེ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཝ. ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཨོ་ཊྛོ་པི ན ནི་ལླེ་ཧི་ཏ་བྦ་ཀོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བ་ཧི ཨོ་ཊྛ་ཉྩ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ན ལེ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཊྛེ ལ་གྒཾ སི་ཏྠཱ་དིཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་བྷོ་ཧི ཨོ་ཊྛ་མཾ་སེ་ཧི་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི.
༡༩༢༦-༨. ན ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧི-ཨི་ཏི ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠེ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི. ‘‘པཱ་ནཱི་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་དཱི་ན་མྤི ཏ་ཐཱ ན་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ས་རཱ་ཝཾ ཝཱཏི ཏ་ཊྚ་ཀཾ ཝཱ.
ཨ་ནཱ་མི་སེ་ན ཧ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨཱ་མི་ས་ར་ཧི་ཏེ་ན ཧ་ཏྠེ་ཀ་དེ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཧ་ཏྠ་སྶ
ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨཱ་མི་ས་མ་ཀྑི་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་དེ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༣༡). ཨཱ་མི་ས་མ་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན ‘‘དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘དྷོ་ཝཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
པ་ཉྩ་མཾ.
༡༩༢༩. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱཏི ས་སི་ཏྠ་ཀཱ པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ནཱ སི་ཏྠ་ཀཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀཾ གྷ་རཱ བ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་སི་ཏྠ་ཀེ པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ནེ སི་ཏྠ་ཀཱ་ནི མ་དྡི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་མྦྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ གྷ་རཱ བ་ཧི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་སི་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་སི་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀཾ གྷ་རཱ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་ར་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ཁེ་ལ༹་མ་ལླཱ་དི་ཀོ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ན་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ.
ཚ་ཊྛཾ.
༡༩༣༠. ཚ་ཏྟཾ ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ‘‘ཚ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏཱི་ཎི ཚ་ཏྟཱ་ནི སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ ཀི་ལ་ཉྫ་ཙྪ་ཏྟཾ པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ མ་ཎྜ་ལ་བ་དྡྷཾ ས་ལཱ་ཀ་བ་དྡྷ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༦༣༤) ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ ཚ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟནྟི ཝ་ཏྠ་པ་ལི་གུ་ཎྛི་ཏཾ པ་ཎྜ་ར་ཙྪ་ཏྟཾ. ཀི་ལ་ཉྫ་ཙྪ་ཏྟནྟི ཝི་ལཱི་ཝ་ཙྪ་ཏྟཾ. པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཀ་ཏཾ. ‘‘མ་ཎྜ་ལ་བ་དྡྷཾ ས་ལཱ་ཀ་བ་དྡྷ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི ཚ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྫ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ནི ཧི མ་ཎྜ་ལ་བ་དྡྷཱ་ནི ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི ས་ལཱ་ཀ་བ་དྡྷཱ་ནི ཙ. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཡ་མྤི ཙ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ད་ཎྜེ་ན ཀ་ཏཾ ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ཚ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༣༤) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཚ་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཧ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ’’ཏི སེ་སོ. ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི སེ་སོ. ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་པི-ས་དྡ་ཏྠོ. ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊཱ་དི་ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨ་ཉྙོ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཚ་ཏྟ་པཱ་དུ་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་སྶེ ཝཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི,
ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ན ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཨི་དྷ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ལ་བྦྷ་ཏི. དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཏྠ པ་ད་སོ་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི.
ས་ཏྟ་མཾ.
༡༩༣༡. ད་ཎྜ་པཱ་ཎི་མྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ད་ཎྜོ པཱ་ཎི་མྷི ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཀི་ཏྟ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ ད་ཎྜོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཧ་ཏྠ་ཏོཏི པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ, ཡོ ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཧ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་མཾ.
༡༩༣༢. ས་ཏྠ་པཱ་ཎི་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝི་གྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ་ཝ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ས་ཀ་ལཾ དྷ་ནུ་ཝི་ཀ་ཏིཾ, ས་ར་ཝི་ཀ་ཏི་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཁ་གྒཱ་དི ས་ཏྠཾ ནཱ་མ. ཁ་གྒཾ ས་ནྣ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ས་ཏྠ་པཱ་ཎི ནུ ཁོ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྠ་པཱ་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ན ཧོ་ཏི ཨ་སི’’ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དོ.
ན་ཝ་མཾ.
༡༩༣༣-༥. ས་རེ་ན ས་དྡྷིཾ དྷ་ནུཾ ཝཱ སུ་དྡྷ་དྷ་ནུཾ ཝཱ སུ་དྡྷ་ས་རཾ ཝཱ ས་ཛི་ཡཾ དྷ་ནུ་ད་ཎྜཾ ཝཱ ནི་ཛི་ཡཾ དྷ་ནུ་ད་ཎྜཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི ཝཱ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ་པི ཝཱ ནི་པ་ནྣ་སྶཱ་པི ཝཱ ས་ཙེ ཡོ ཏ་ཐཱ པ་ད་སོ་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་དྡྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ དྷ་ནུ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཾ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཛི་ཡཱ་ཡ ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་ཛི་ཡཾ.
ད་ས་མཾ.
ཚ་ཊྛོ ཝ་གྒོ.
༡༩༣༦. པཱ་དུ་ཀཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀ་སྶཱཏི པཱ་དུ་ཀཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ པཱ་དུ་ཀཱ་རུ་ལ༹ྷོ, སོ་ཡེ་ཝ པཱ་དུ་ཀཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀོ, ཏ་སྶ. ཀ་ཐཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶཱཏི ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་ཀེ ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རཾ ཨ་པྤ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་དུ་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. པ་ཊི་མུ་ཀྐ་སྶ ཝཱཏི པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡ་མྤི ‘‘པཱ་དུ་ཀཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་དཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ན པཱ་དུ་ཀཱ་རུ་ལ༹ྷ་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ དྷ་མྨོ དེ་སེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་མུ་ཀྐ་སྶ ཝཱ ཨོ་མུ་ཀྐ་སྶ ཝཱ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༣༨).
པ་ཋ་མཾ.
༡༩༣༧-༤༠. ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ག་ཏ་སྶཱ་པཱིཏི ཨ་ཀྐ་ནྟཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་སྶ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་མུ་ཀྐ་སྶ ཝཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཚ་ཏྟ་པཱ་ཎི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶཱཏི ཨི་དཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི སེ་སོ. ཡཱ་ནེ ཝཱ ག་ཏ་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནེ ཝཱ ག་ཏ་སྶཱཏི ས་ཙེ དྭཱི་ཧི ཛ་ནེ་ཧི ཧ་ཏྠ་ས་ངྒྷཱ་ཏེ་ན ག་ཧི་ཏོ, སཱ་ཊ་ཀེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཾ་སེ་ན ཝ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ ཝ་ཡ྄ཧཱ་དི་ཀེ ཡཱ་ནེ, ཝི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཋ་པི་ཏེ ཙ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་པི ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ན་ག་ཏོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ས་ཡ་ནེ་པི ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀེ ཝཱ ཚ་མཱ་ཡ ཝཱ ནི་པ་ནྣ་སྶཱ་པི ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་ཡ་ན་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀེ་པི པ་ཀ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཡ་མྤི ནི་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༤༡). ཨུ་ཙྩེ པཱི་ཋེ ཝཱ ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩེ་པི ཝཱ ནི་སི་ནྣེ་ན, ཋི་ཏེ་ན ཝཱ ནི་པ་ནྣ་སྶ དེ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཋ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཡ་ནེ་སུ ག་ཏ་སྶ ཙ དེ་སེ་ནྟེ་ན ས་ཡ་ནེ་སུ ག་ཏེ་ནཱ་པི ས་མཱ་ནེ ཝཱ་པི ཨུ་ཙྩེ ཝཱ ནི་པ་ནྣེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༩༤༡. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ག་ཧི་ཏཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི.
༡༩༤༢. ‘‘པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཡོ་ག་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཝཱ དུ་སྶ་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝེ་ཋི་ཏ་སཱི་ས་སྶཱཏི དུ་སྶ་ཝེ་ཋ་ནེ་ན ཝཱ མོ་ལི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ ཀེ་ས་ནྟོ ན དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ཋི་ཏ་སཱི་ས་སྶ.