པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༢༩. ཚ་ཏྟཾ པ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་པ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ནཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚ་ཏྟཾ. བ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་རི. ཨ་ནྟོཏི ཧེ་ཊྛཱ. སི་བྦི་ཏུནྟི རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ.
༣༠༣༠. པ་ཎྞེཏི ཚ་ད་ན་པ་ཎྞེ. ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡནྟི ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་ཀཱ་རཾ. མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀནྟི མ་ཀ་ར་ད་ནྟཱ་ཀཱ་རཾ, ཡཾ ‘‘གི་རི་ཀཱུ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ནཱ་མེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་པ་ཎྞ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ མ་ཏྠ་ཀི་མ་ཎྜ་ལ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ གི་རི་ཀཱུ་ཊཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ད་ཎྜེཏི ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜེ. གྷ་ཊ་ཀནྟི གྷ་ཊཱ་ཀཱ་རོ. ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཾ ཝཱཏི བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ རཱུ་པ་ཀཾ ཝཱ. ལེ་ཁཱཏི ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཏ་རཱ་ཛི.
༣༠༣༡. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ནཱི་ལཱ་དིཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཐི་ར་ཏྠཾ ཚ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ སི་བྦི་ཏུཾ ཝཱ ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་ལཱ་ཀཔ་ཉྫ་རཾ ཐི་ར་ཏྠཾ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན ཐི་ར་ཏྠ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ སི་བྦི་ཏུ་ཉྩ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན, པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ སུ་ཏྟེ་ན ཐི་ར་ཏྠཾ སི་བྦི་ཏུཾ, ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི, སོ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ན –
‘‘པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན, སི་བྦི་ཏུཾ ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི –
པཱ་ཋེ་ན ཙ ‘‘ཀེ་ཙི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན སི་བྦ་ནྟཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན པ་ན ནཱི་ལེ་ན ཝཱ པཱི་ཏ་ཀེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སུ་ཏྟེ་ན ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ སི་བྦི་ཏུཾ ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀ་པ་ཉྫ་རཾ ཝཱ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༥ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཔཱ་ཋེ་ན ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༣༠༣༢. ལེ་ཁཱ ཝཱ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ས་ལཱ་ཀ་ལེ་ཁཱ ཝཱ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. གྷཾ་སི་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ.
༣༠༣༣. ད་ཎྜ་བུ་ནྡ་མྷཱིཏི ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་སྶ པ་ཉྫ་རེ གཱ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཕཱ་ལི་ཏ་བུ་ནྡ་མྷི, མཱུ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནི་སྶ་ནྡེ་ཧེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ. ཁུ་དྡ་སི་ཀྑཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཚ་ཏྟ་པི་ཎྜི་ཡཱ མཱུ་ལེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཧི་ཚ་ཏྟ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཕུ་ལླ་ཨ་ཧི་ཚ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཾ. ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜེ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ལ་ཡ་མི་ཝ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ན ཙ་ལ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཛྫཱུ་ཧི ད་ཎྜེ པ་ཉྫ་ར་སྶ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཙ་ལ་ན་ཏྠཾ ཚ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཾ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜེ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ལ་ཡ་མི་ཝ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ལེ་ཁཾ ཋ་པེ་ནྟི, སཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ་པི ན བ་ནྡྷ་ནྟི, བ་ནྡྷ་ནཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཝ་ལ་ཡཾ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༠༣༤. ས་མཾ ས་ཏ་པ་དཱ་དཱི་ནནྟི ས་ཏ་པ་དཱ་དཱི་ཧི ས་དི་སཾ, ཏུ་ལྱ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ས་ངྒེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༣༠༣༥. པ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝཱ. པ་ཏྟ་མུ་ཁེ་པི ཝཱཏི དྭི་ནྣཾ ཨཱ་རཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཎྞེ་པི ཝཱ, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ པ་ཏྟ་སྶ ཨཱུ་ན་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝཱ. ཝེ་ཎིནྟི ཀུ་དྲཱུ་ས་སཱི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཝ་ར་ཀ་སཱི་སཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ངྑ་ལི་ཀནྟི བི་ལཱ༹་ལ་དཱ་མ་ས་དི་སཾ སི་བྦ་ནཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ས་ཏ་པ་དི་ས་མ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
༣༠༣༦. པ་ཊྚནྟི པ་ཊྚ་མྤི. ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀོ ཝི་དྷི པ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀ་ཝི་དྷི, ཏཾ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ག་མོ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝི་དྷི’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ‘‘པ་ཊྚ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཝཱ, ‘‘ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊྚནྟི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཊྚེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཝི་དྷི’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཨི་དྷ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀཾ ནཱ་མཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཊྚ་དྭ་ཡེ. ཨ་གྒྷི་ཡ་ག་དཱ་རཱུ་པནྟི ཨ་གྒྷི་ཡ་ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ག་དཱ་ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩ སི་བྦ་ནཾ. མུ་གྒ་རནྟི ལ་གུ་ལ༹་ས་ཎྛཱ་ན་སི་བྦ་ནཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༣༠༣༧. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཊྚ་དྭ་ཡེ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཀྑཱི་ནཱིཏི ཀུ་ལཱི༹་ར་ཨ་ཙྪི་ས་དི་སཱ་ནི སི་བྦ་ན་ཝི་ཀཱ་རཱ་ནི. ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚ་ཀེ. སུ་ཏྟཱཏི ཀོ་ཎ་ཏོ ཀོ་ཎཾ སི་བྦི་ཏ་སུ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་སྶེ སི་བྦི་ཏ་སུ་ཏྟཱ ཙ. པི་ལ༹་ཀཱཏི ཏེ་ས་མེ་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཙ. དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝཱཏི ར་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ དཱི་པི་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟ་པི་ལ༹་ཀཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རེ ར་ཏྟེ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི.
༣༠༣༨. ག་ཎྛི་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚ་ཀཱཏི ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚ་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚ་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཎྞ་ཀོ་ཎེ་སུ སུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ་སུ སུ་ཏྟཱ་ནི ཙེ་ཝ ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཀོ་ཎེ་སུ སུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཚི་ནྡེ་ཡྻ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ སི་བྦི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛི་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ བ་དྡྷ་སུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ར་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀ’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༤) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ པཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ར་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ལ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༥ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ).
༣༠༣༩. སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ས་ཏ་པ་དི་ས་དི་སཾ སི་བྦ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ ཋ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ. ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཀི་ཉྩི་པཱིཏི ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་མི་ག་པ་ཀྑི་པཱ་དཱ་དི་ཀཾ སི་བྦ་ན་ཝི་ཀཱ་རཾ. ཀཱ་ཏུནྟི ས་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུནྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ.
༣༠༤༠. ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ ཀ་ཉྫི་པི་ཊྛ་ཁ་ལི་ཨ་ལླི་ཀཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཱ མོ་ཀྑོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཉྫཱིཏི ཝཱ་ཡ་ན་ཏ་ནྟ་མ་ཀྑ་ན་ཀ་ཉྫི་ས་དི་སཱ ཐཱུ་ལཱ་ཀ་ཉྫི. པི་ཊྛནྟི ཏ་ཎྜུ་ལ་པི་ཊྛཾ. ཏ་ཎྜུ་ལ་པི་ཊྛེ་ཧི པ་ཀྐཱ ཁ་ལི. ཨ་ལླི་ཀཱཏི ནི་ཡྻཱ་སོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ལཱ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༣༠༤༡. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ སཱུ་ཙི་ཧ་ཏྠ་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ, ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཙ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཉྫི་པི་ཊྛི་ཁ་ལི་ཨ་ལླི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༤༢. ཏ་ཏྠཱཏི ཡེ་ན ཀ་སཱ་ཝེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ར་ཛ་ནེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ སུ་ག་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྡྷཾ ཝཱ ཨུ་ཛྫ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཏྠཱ་ཡ ལཱ་ཁཾ ཝཱ. ཀི་ཉྩཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི.
༣༠༤༣. མ་ཎི་ནཱཏི པཱ་སཱ་ཎེ་ན. ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཙ ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཡེ་ན ཨུ་ཛྫ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན མུ་གྒ་རཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་པི ཀེ་ན་ཙི ཝ་ཏྠུ་ནཱ. དོ་ཎི་ཡཱཏི ར་ཛ་ན་མྦ་ཎེ. ན གྷཾ་སི་ཏ་བྦཾ ཧ་ཏྠེ་ན གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ན གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ.
༣༠༤༤. ར་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཀི་ཉྩི ཐོ་ཀཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཡ་ཏྠ པ་ཀྐ་ར་ཛ་ནཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, སཱ ར་ཛ་ན་དོ་ཎི, ཏ་ཏྠ ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དིཾ གྷ་ཊྚེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༠༤༥. ག་ཎྛི་ཀེཏི ཝེ་ལུ༹་ད་ནྟ་ཝི་སཱ་ཎཱ་དི་མ་ཡ་ག་ཎྛི་ཀེ. ལེ་ཁཱ ཝཱཏི ཝ་ཊྚཱ་དི་བྷེ་དཱ ལེ་ཁཱ ཝཱ. པི་ལ༹་ཀཱ ཝཱཏི སཱ་ས་པ་བཱི་ཛ་ས་དི་སཱ ཁུ་དྡ་ཀ་པུ་བྦུ་ལཱ༹ ཝཱ. པཱ་ལི༹་ཀ་ཎྞི་ཀ་བྷེ་ད་ཀོཏི མ་ཎི་ཀཱ་ཝ་ལི༹་རཱུ་པ་པུ་པྥ་ཀ་ཎྞི་ཀ་རཱུ་པ་བྷེ་ད་ཀོ. ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༤༦. ཨཱ་ར་གྒེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀ་གྒེ་ན, སཱུ་ཙི་མུ་ཁེ་ན ཝཱ. ཀཱ་ཙི་པི ལེ་ཁཱཏི ཝ་ཊྚ་ཀ་གོ་མུ་ཏྟཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི་པི རཱ་ཛི.
༣༠༤༧. བྷ་མཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི བྷ་མེ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ.
༣༠༤༨. པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེཏི པ་ཏྟེ ཚ་ཝི་ར་ཀྑ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏི་པུ་སཱི་སཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏེ པ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་དྷཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀཱ་ཏ་བྦེ པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེ. བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨནྟི ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་རཱུ་པ་ཀ་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙི་ཏྲཱ་ནི པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི རཱུ་པ་ཀཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནི བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༣). ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལེ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀནྟི གི་རི་ཀཱུ་ཊཱ་ཀཱ་རཾ.
༣༠༤༩. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཡཱ ལེ་ཁཱ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏཾ ལེ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཙྪ་ཏྟེ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ཙི་པི ལེ་ཁཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༥༠. ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིནྟི མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ. ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ཀོ་ཊྚི་ཏ་དི་གུ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ.
༣༠༥༡. ཨ་ནྟེ་སུ ད་ལ༹ྷ་ཏྠཱ་ཡ ད་སཱ་མུ་ཁེ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙི་ཏྟི་ཀ་མྤཱིཏི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཡུ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ.
༣༠༥༢. ཨ་ཀྑཱི་ནཱིཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ཀྑཱི་ནི. ཏ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀཱ ཀ་ཐཱ. ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུནྟི ཨུ་ཀྐི་རི་ཏུཾ.
༣༠༥༣. གྷ་ཊནྟི གྷ་ཊ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. དེ་ཌྜུ་བྷ་སཱི་སཾ ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤ་སཱི་ས་མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ད་སཱ་མུ་ཁེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༥༤. མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚནྟི མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ. ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ཀཱ་ཀཱ་རནྟི ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚཾ ཝཱ མ་ཊྛཾ པ་ཊྚི་ཀཾ ཝཱ ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ་སུ མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཙྪ་སྶ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝི་ཡ ཡ་སྶ པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནཱ་མ. ཡ་སྶ ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ན་མི་ཝ ཝཱ་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ ནཱ་མ.
༣༠༥༥. པ་ཀ་ཏི་ཝཱི་ཏཱ པ་ཊྚི་ཀཱ. སཱུ་ཀ་ར་ནྟཾནཱ་མ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཀོ་ས་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཏ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ. ཏ་ཏྠ ར་ཛྫུ་ཀཱ སཱུ་ཀ་ར་ནྟཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ, དུ་སྶ་པ་ཊྚཾ པ་ཊྚི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མུ་དྡི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཉྩ སཱུ་ཀ་ར་ནྟཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་ཀཾ, པ་ན མུ་དྡི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཉྩ སཱུ་ཀ་ར་ནྟ་ཀཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༧༨). ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་ཀཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ. བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ‘‘མུ་དྡི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཛྫི་ཏ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༠༥༦. མུ་ར་ཛཾ ནཱ་མ མུ་ར་ཛ་ཝ་ཊྚི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཝེ་ཋེ་ཏྭཱཏི ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ. སི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ པ་ན ‘‘བ་ཧུ་ཀཱ ར་ཛྫུ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝེ་ཋི་ཏཾ མུ་ར་ཛཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་དྡ་ཝཱི་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. དེ་ཌྜུ་བྷ་ཀཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤ་སཱི་ས་ས་དི་སཾ. ཀ་ལཱ་བུ་ཀཾ ནཱ་མ བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀཾ. ར་ཛྫུ་ཡོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་བ་དྡྷཱ བ་ཧཱུ ར་ཛྫུ་ཡོ, ཏ་ཐཱ བ་དྡྷཱ ཀ་ལཱ་བུ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི མུ་ར་ཛཱ་དཱི་ནི ཨི་མཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. པུ་རི་མཱ དྭེཏི མུ་ར་ཛཾ, མ་དྡ་ཝཱི་ཎ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ. ‘‘ད་སཱ་སུ སི་ཡུ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞ་ལོ་པེ་ན ‘‘ད་སཱ སི་ཡུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘མུ་ར་ཛཾ མ་དྡ་ཝཱི་ཎ’ནྟི ཨི་དཾ ད་སཱ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༧༨).
༣༠༥༧. པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི པཱ་མ་ངྒ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ས་ཎྛཱ་ནཱ.
༣༠༥༨. ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་མ་ཡནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཊྚེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ར་ཛྫུ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘ར་ཛྫུ་ཀཱ དུ་སྶ་པ་ཊྚཱ་དཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ར་ཛྫུ་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨི་དྷ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཊྚེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཉྩཱཏི ཏ་མྤི ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ. པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མྤི ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀེ་ཝ་ལ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༠༥༩. བ་ཧཱུ ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཊྚ་ཏི བ་ནྡྷི་ཏུནྟི མུ་ར་ཛཾ, ཀ་ལཱ་བུ་ཀཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ར་ཛྫུ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ‘‘བ་ཧཱུ ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ‘བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༥ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱག་ཏོ་ཝ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ. སི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ‘‘བ་ཧུ་ཀཱ ར་ཛྫུ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝེ་ཋི་ཏཾ མུ་ར་ཛཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༣༠༦༠. ད་ནྟ-ས་དྡེ་ན ཧ་ཏྠི་ད་ནྟཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཛ་ཏཱུཏི ལཱ་ཁཱ. ས་ངྑ་མ་ཡནྟི ས་ངྑ་ནཱ་བྷི་མ་ཡཾ. ཝི་དྷ་ཀཱ མ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝེ་ཋ་ཀཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ ཝི་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ.
༣༠༦༡. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་དྷེཏི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ད་སཱ་ཡ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཀ་ཊྛ་ད་ནྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏེ ཝི་དྷེ. ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཱ་དི་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏུ-ས་དྡེ་ན གྷ་ཊཱ་ཀཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༣༠༦༢. མཱ་ལཱ …པེ… ཝི་ཙི་ཏྟི་ཏཱཏི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨེ་ཧི ཙ མི་ག་པ་ཀྑི་རཱུ་པཱ་དི་ནཱ་ནཱ་རཱུ་པེ་ཧི ཙ ཝི་ཙི་ཏྟི་ཏཱ. ཛ་ན་ར་ཉྫ་ནཱིཏི བཱ་ལ་ཛ་ན་པ་ལོ་བྷི་ནཱི.
༣༠༦༤. ཨ་ཊྛཾ་སཱ ཝཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡེ་ན སོ་ལ༹་སཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཱཏི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཱ.
༣༠༦༥. ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ་པི ཏ་ཐཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཉྫ་ནི་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཙ, ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི, ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཐ་ཝི་ཀཱ་པི ཙཱ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༣༠༦༦. ར་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་དི་མ་ཡཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་པཱ་ཊི་ཀཾ སི་བྦེ་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༦༧. མ་ཎི་ཀནྟི ཐཱུ་ལ་པུ་བྦུ་ལ༹ཾ. པི་ལ༹་ཀནྟི སུ་ཁུ་མ་པུ་བྦུ་ལ༹ཾ. པི་པྥ་ལེཏི ཝ་ཏྠ་ཙྪེ་ད་ན་ས་ཏྠེ. ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀེཏི པ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཝ་ལ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཎྚ་ཀེ. ཋ་པེ་ཏུནྟི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི སེ་སཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་མྤི ཙ.
༣༠༦༨. ད་ཎྜ་ཀེཏི པི་པྥ་ལ་ད་ཎྜ་ཀེ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པི་པྥ་ལ་ཀེ་པི མ་ཎི་ཀཾ ཝཱ པི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ད་ཎྜ་ཀེ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཎི་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ལི་ཏྭཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ལི་ཡོ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ. ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཾ ཡ་སྨཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༦༩. ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏེ ཀ་ནྟ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ ད་ཎྜོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི ནཱ་མ. ཝཱ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་ད་ཎྜ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཉྪ་ན་ཀ་ཡ་ནྟ་དྷ་ནུ དྷ་ནུ་ཀཾ ནཱ་མ. མུ་ས་ལ་མ་ཏྠ་ཀ་པཱི་ལ༹་ན་ད་ཎྜ་ཀོ པེ་ལླ་ད་ཎྜ་ཀོ ནཱ་མ.
༣༠༧༠. ས་ཎྜཱ་སེཏི ཨ་གྒི་ས་ཎྜཱ་སཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཊྛཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཐཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སཱུཏི ཝཱ་སི་ཡཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ. ལོ་ཧེ་ནཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧེ་ན. བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཊྛཾ་སཾ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ས་ཎྜཱ་སེཏི ཨ་གྒི་ས་ཎྜཱ་སེ’’ཏི ནི་སྶ་ནྡེ་ཧེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱུ་ཙི་ས་ཎྜཱ་སོ ད་སྶི་ཏོ.
༣༠༧༡. ཧེ་ཊྛ་ཏོཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཡོ་པ་ཊྚ་ཝ་ལ་ཡ་སྶ. ‘‘ཨུ་པ་རི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་མ་ཀུ་ལ་མ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༠༧༢. ཝི་སཱ་ཎེཏི ཏེ་ལཱ་སི་ཉྩ་ན་ཀ་ག་ཝ་ཡ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི་སི་ངྒེ. ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ་པཱིཏི ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་དི་ནཱ་ལི༹་ཡཾ. ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ལཱ་བུཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་མ་ཎྜ་སཱ་ར་ཀེཏི ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཙུ་ཎྞ་མ་ཡ་ཏེ་ལ་གྷ་ཊེ. ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ན་ཀེཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ. ས་བྦཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པུ་མི་ཏྠི་རཱུ་པ་ར་ཧི་ཏཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི ས་བྦཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༠༧༣-༥. པཱ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨུ་ལུ༹་ངྐེཏི པཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ལུ༹་ངྐེ. དོ་ཎི་ཡཾ ར་ཛ་ན་སྶ་པཱིཏི ར་ཛ་ན་དོ་ཎི་ཡ་མྤི. ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋེཏི ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡེ པཱི་ཋེ. ཝ་ལ་ཡཱ་དྷཱ་ར་ཀཱ་དི་ཀེཏི ད་ནྟ་ཝ་ལ་ཡཱ་དི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནི་ཡནྟི ཙོ་ལཱ༹་དི་མ་ཡ་པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནི་ཡཾ. པཱི་ཋེཏི པཱ་ད་པཱི་ཋེ. ས་ཧ་ཙ་རི་ཡེ་ན པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཱ་ཡ་ཉྩ. ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་མེ་ཝ ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་རཱུ་པ་ར་ཧི་ཏཾ, བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་རི་ཀྑཱ་རེ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ.
༣༠༧༦. ནཱ་ནཱ ཙ ཏེ མ་ཎ་ཡོ ཙཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་མ་ཎཱི, ཨི་ནྡ་ནཱི་ལཱ་ད་ཡོ, ནཱ་ནཱ་མ་ཎཱི་ཧི ཀ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་མ་ཎི་མ་ཡཱ, ཐ་མྦྷཱ ཙ ཀ་ཝཱ་ཊཱ ཙ དྭཱ་རཱ ཙ བྷི་ཏྟི་ཡོ ཙ ཐ་མྦྷ་ཀ་ཝཱ་ཊ་དྭཱ་ར་བྷི་ཏྟི་ཡོ, ནཱ་ནཱ་མ་ཎི་མ་ཡཱ ཐ་མྦྷ་ཀ་ཝཱ་ཊ་དྭཱ་ར་བྷི་ཏྟི་ཡོ ཡ་སྨིཾ ཏཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ ཀ་ཐཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀེཏི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༠༧༧. ཐཱ་ཝ་ར་སྶ ར་ཏ་ན་མ་ཡ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡ་སྶཱ་པི ས་བྦ་པཱ་སཱ་ད་པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘སོ་ཝ་ཎྞ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སོ་ཝ་ཎྞ་ཡནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ. དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་ནྡྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་བཱ་ཧཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ག་ཧི་ཏཾ. དྭཱ་ར་ཉྩ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཉྩ དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི, དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནཾ བ་ནྡྷཾ དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་ནྡྷཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་པཱ་ས་ཀུ་མྨཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ནཱ ཙ ཏེ མ་ཎ་ཡོ ཙཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་མ་ཎཱི, སུ་ཝ་ཎྞ་ཉྩ ནཱ་ནཱ་མ་ཎཱི ཙ སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནཱ་མ་ཎཱི, བྷི་ཏྟི ཙ བྷཱུ་མི ཙ བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མི སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནཱ་མ་ཎཱི་ཧི ཀ་ཏཱ བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མི སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནཱ་མ་ཎི་བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ. ན ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་མྤི ནི་སེ་དྷ་ནཱི་ཡནྟི ཨེ་ཀ་མྤི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཀི་ཉྩི ན ནི་སེ་དྷ་ནཱི་ཡཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་བྦ་མེ་ཝཱཏི ས་བྦ་མེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ས་བྦཾ པཱ་སཱ་ད་པ་རི་བྷོ་ག་ནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ་ནི པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊ་པཱ་ནཱི་ཡ་ས་རཱ་ཝཱ་ནི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ, ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘པཱ་སཱ་ད་སྶ དཱ་སི་དཱ་སཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུཾ གོ་མ་ཧིཾ་སཾ དེ་མཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ག་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པཱ་སཱ་དེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་ས་ནེ པ་ན གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱ་པི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༠).
‘‘སོ་ཝ་ཎྞ་དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་ནྡྷ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི་ས་མཱ་སོ. ཨི་མི་ནཱ ཙ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཙ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝི་སེ་སཱི་ཡ་ཏི.
༣༠༧༨. ན ད་ཝཾ ཀ་རེཏི ‘‘ཀིཾ བུ་དྡྷོ སི་ལ་ཀ་བུ་དྡྷོ? ཀིཾ དྷ་མྨོ གོ་དྷ་མྨོ ཨ་ཛ་དྷ་མྨོ? ཀིཾ ས་ངྒྷོ གོ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཛ་ས་ངྒྷོ མི་ག་ས་ངྒྷོ’’ཏི པ་རི་ཧཱ་སཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ. ཏི་ཏྠི་ཡ་བྦ་ཏཾ མཱུ་ག་བྦ་ཏཱ་དི་ཀཾ ནེ་ཝ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༧༩. ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་ད་ཀཱ་དི་ནཱ ཝཱ་པི ན སི་ཉྩེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༨༠. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷཱ་གཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཙེ, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ན་ཊྛེ ཝཱ ཛ་ཛྫ་རེ ཛི་ཎྞེ ཝཱ གཱི་ཝཱ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༨༡. སོཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ན་ཀོ བྷི་ཀྑུ. ཏེ་ཧཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀེ་ཧི. ཏནྟི ཏ་ཐཱ ག་ཧི་ཏཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་གཾ. ཏེ་སནྟི ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ.
༣༠༨༢. ཀ་རོ་ཏོཏི ཀཱ་རཱ་པ་ཡ་ཏོ. ད་ཝཱ སི་ལཾ པ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོཏི པ་ནྟི་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཀཱི་ལ༹་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ སི་པྤ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀྑ་རཾ ཝཱ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ པ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ པཱ་སཱ་ཎཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི དཱ་རུ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཡ་ནྟེ་ན ཝཱ པ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཧ་ས་ནྟཱ ཧ་ས་ནྟཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི་པི ཁི་པ་ནྟི་པི ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི་པི, ཀ་མྨ་ས་མ་ཡོ་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༠༨༣. གི་ཧི་གོ་པ་ཀ་དཱ་ན་སྨིནྟི གི་ཧཱི་ནཾ ཨུ་ཡྻཱ་ན་གོ་པ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ གོ་པི་ཏ་ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དི་ཏོ ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནེ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནེ་པི. ན དོ་སོ ཀོ་ཙི ག་ཎྷ་ཏོཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཙི དོ་སོ ན་ཏྠི. ས་ངྒྷ་ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ནྟ་ཀེ ཏཱ་ལ་ཕ་ལཱ་དི་མྷི ཨུ་ཡྻཱ་ན་གོ་པ་ཀཱ་དཱི་ཧི དི་ཡྻ་མཱ་ནེ པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ཡོ ཏེ་སཾ ཝེ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༨༤. པུ་རི་ས་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི པ་རི་ཝི་ས་ཀེ་ཧི པུ་རི་སེ་ཧི ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ. ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀནྟི ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏ་བྦ་ས་ཀ་ཊཾ.
༣༠༨༥. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཀི་ཉྩི་པི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ན ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ ན ཀཱ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཀི་ཉྩཱི’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ག་ཧ་ཊྛཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ན ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟ་སྶཱཏི ཀཱ་མཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟ་སྶ.
༣༠༨༦. ཧ་ཝེཏི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ.
༣༠༨༧. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ དི་ནྣནྟི ‘‘ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དིཾ.
༣༠༨༨. ཨ་ས་པྤཱ་ཡནྟི པི་ཏྟཱ་དི་དོ་སཱ་ནཾ ཀོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཕཱ་སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་པ་ནེ་ཏུ་མྤི ཛ་ཧི་ཏུ་མྤི, པ་གེ་ཝ དཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝཱཏི ཏ་ཐཱ ག་ཧ་ཎཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནྣཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ བྷུ་ཏྭཱ’’ཏི སེ་སོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དི་ཏོ ཨ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཱ་དིཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ བྷུ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༠༨༩. པ་ཉྩ་ཝ་གྒཱུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ. ན་ཝཱཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཱ. གུ་ཎ་ངྒུ་ཎ་ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཙ་ཏུ་པ་ཊ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ཧུ་པ་ཊ་ལ་ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ. ཙ་མྨ་ཏྠཱ་རོཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩ. དྷུ་ཝ་ནྷཱ་ནནྟི པ་ཀ་ཏི་ན་ཧཱ་ནཾ.
༣༠༩༠. ས་མྦཱ་དྷ་སྶཱཏི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་དྭ་ཡ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ དྭ་ངྒུ་ལཱ ཨ་ནྟོ ས་ཏྠ་ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨཾ ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཏྠེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ན་ཁེ་ནཱ་པི ཚེ་ད་ན་ཕཱ་ལ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱི་ཧི བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྠི་ཀ་མྨ་ཉྩ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ དྭ་ངྒུ་ལཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་གྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༣༠༩༡. ‘‘པཱ་ཀ་ཏྠ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུཾ ཙ་ལ་ནེ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི.
༣༠༩༢. ཨུ་པ་ལཱ༹་ལེ་ཏཱིཏི ‘‘པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཏེ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ལོ་བྷེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝནྟི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་ཧ ས་མྦྷོ་གཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་སྶ ཏ་སྶ.
༣༠༩༣. ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མ་ཀྑ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ག་ཏེ་ན གཱུ་ཐ་མུ་ཏྟེ་ཧི མ་ཀྑ་ནཾ ཝི་ཡ དུ་སྶཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏཱ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༩༤-༥. བྷ་ཏྟ་གྒེ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ. ཡཱ་གུ་པཱ་ནེཏི ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ. ཝཱི་ཐི་ཡནྟི ནི་ག་མ་ན་ག་ར་གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ར་ཐི་ཀཱ་ཡ. ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེཏི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྷི ཝ་ནྡ་ནྟ་སྶ མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་དཱི་སུ་པི ན་ལཱ་ཊཾ པ་ཊི་ཧ་ཉྙེ་ཡྻ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫོཏི ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ནྡ་ནཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ནྟོ. ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཏྟོཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཏྟོ ས་པ་ཏྟ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ ཝེ་རཱི ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཝ་ནྡི་ཡ་མཱ་ནོ པཱ་དེ་ན་པི པ་ཧ་རེ་ཡྻ. ཝཱ་ཝ་ཊོཏི སི་བྦ་ན་ཀ་མྨཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར་པ་སུ་ཏོ.
སུ་ཏྟོཏི ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ. ཁཱ་དནྟི པི་ཊྛ་ཀ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ཁཱ་ད་ནྟོ. བྷུ་ཉྫ་ནྟོཏི ཨོ་ད་ནཱ་དཱི་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ. ཝ་ཙྩཾ མུ་ཏྟ་མྤི ཝཱ ཀ་རནྟི ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏེ་ར་ས་ནྣཾ ཝ་ནྡ་ནཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༣༠༩༦-༧. ཀ་མྨ་ལ་དྡྷི་སཱི་མཱ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་སུ ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, སཱི་མཱ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ ཝ་ནྡི་ཡ་ཏྟཱ, པཱ་རི་སེ་ས་ཉཱ་ཡེ་ན ‘‘ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ’’ཏི (པ་རི. ༤༦༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཨི་དྷ ‘‘ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ’’ཏི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་ཀྑི་ཏྟོཏི ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱ་པི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ. ག་རུ་ཀ་ཊྛཱ ཙ པ་ཉྩཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཉྩ ག་རུ་ཀ་ཊྛཱ ཙ. ཨི་མེ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནི ལ་བྷ་ནྟི, པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡེ་སུ ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་མེ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི པུ་གྒ་ལེཏི ན་གྒཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ.
༣༠༩༨. ‘‘དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཝུ་ཌྜྷ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ནྡི་ཡཱ. པ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པུ་རེ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝ་ནྡི་ཡོ, ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝ་ནྡི་ཡོ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་ར་ཀེ…པེ… ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ནྡི་ཡོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༢).
༣༠༩༩. ‘‘ཨེ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཝ་ནྡི་ཡཱ, ན ཨ་ཉྙེ’’ཏི ནི་ཡཱ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཝ་ནྡི་ཡཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཛྫ་ནཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནི་ཡ་སྶ་པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་པ་ཨ་སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་མྨེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝ་ནྡ་ནཱི་ཡཱ་དྷི་ཀཱ་རེ. ཀ་མྨནྟི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཀ་མྨཾ.
༣༡༠༠. ས་ངྒྷེ་ན ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཏཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ཧི ཙ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ནེ་ཀ་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མ་ནྟ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏཾ ‘‘ཨ་དྷ་མྨ’’ནྟི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ ‘‘ན མེ་ཏཾ ཁ་མ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མུ་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཏི་ཎྞ་མེ་ཝ ཙཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ‘‘ན མེ་ཏཾ ཁ་མ་ཏཱི’’ཏི དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ས་ཀ་ས་ཀ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཏཱི་ཧི ཨུ་དྡྷཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨ་སྶ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཾ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ མཱ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཾ ཨུ་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༡༠༡. ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ནྡི་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ས་ནྡི་ཊྛོ ཙ ཧོ་ཏི, ཛཱི་ཝ་ཏི ཙ, ག་ཧི་ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ས་མྦྷ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི, ཛཱི་ཝ་ཏི ཙ, ག་ཧི་ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལ་པི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ཛཱི་ཝ་ཏི ཙ, ག་ཧི་ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟ་ཨཱ་ལ་པི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞ་མེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཏཱི་ཎི ཏཱི་ཎི ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ, པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཝ.
༣༡༠༢. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི, དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི ཙ ཨཱ་ཙཱ་རཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མྦྷ་ཝཱ དྭེ ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༡༠༣. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ དུ་ཝེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༡༠༤. ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དི་ཊྛི, ཡཱ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི, ཨ་ཡཾ དུ་ཝི་དྷཱ དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀ་དི་ཊྛི ནཱ་མ ཨུ་ཙྪེ་ད་ནྟ་ས་སྶ་ཏ་ནྟ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི. ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི.
༣༡༠༥. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཀཱ དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནི་ཀཱ ཡཱ པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཡཱཏི པ་ཉྩཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཏྟཾ. སཱཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ཏྟི སཱ་མ་ཉྙ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ.
༣༡༠༦. ཀུ་ཧ་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ལ་པ་ནཱ ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏཱ ནི་པྤེ་སི་ཀ་ཏཱ ལཱ་བྷེ་ན ལཱ་བྷཾ ནི་ཛི་གཱི་ས་ན་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཀུ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༦) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧེ་ཏུ ཡ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཚ་བྦི་དྷཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷཱ. པ་ཀཱ་སི་ཏཱ –
‘‘ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ པཱ་པི་ཙྪོ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏོ ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨུ་ལླ་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ…པེ… ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ…པེ… ‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཱ’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ…པེ… བྷི་ཀྑུ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ…པེ… བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་གི་ལཱ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་སྶ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ སཱུ་པཾ ཝཱ ཨོ་ད་ནཾ ཝཱ ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པ་རི. ༢༨༧) –
དེ་སི་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ.
༣༡༠༧. ‘‘ཨུ་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ.
༣༡༠༨-༩. ‘‘ཡོ ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོ ‘ཏུ་མྷེ ཀིཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’ཏི ཏེ་ས་ཉྩ ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ ལ་དྡྷིཾ སུ་ཏྭཱ ‘ཨི་མེ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ, ཨི་ཏ་རེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༤༥༥) ཨཱ་ག་ཏ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་པ་ཀྑ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་པ་ཀྑ་སྨིནྟི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ནི་སྶཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑ་སྨིཾ. ནི་སི་ནྣོ་ཝཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ་ཝ. ཝི་ཙི་ནྟ་ཡནྟི ‘‘ཨི་མེ ནུ ཁོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཏེ’’ཏི ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ. ‘‘ཨེ་ཏེ པ་ན དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི’’ཏི མཱ་ན་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ན མཱ་ན་སེ. ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་པ་ཀྑ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨེ་ཝཾ མཱ་ན་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ. ལ་དྡྷི་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མཱ་ན་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷི་ཡཱ. ཏེ་སཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཀཱ་སི་ཏོ.
ཏ་ཏྲ་ཊྛོ པ་ན སོཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་པ་ཀྑ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ སོ. ས་ད-དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་ཏི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ཏྟཱ ཏ་ཏྲ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཏ་ཏྲ་ཊྛོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭི་ནྣནྟི དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་པ་ཀྑཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ. ཀ་མྨནྟི ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཱ་དི་ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཀོ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཾ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་སཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཚ་ནྡ་སྶ ཙ ཨ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ ཨི་མེ, ཨི་ཏ་རེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཝི་ས་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༡༡༠. བ་ཧི་སཱི་མཱ་ག་ཏོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ སཱི་མཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ མ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་མྤི ཀུ་པྤ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཏ་ཡོ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ མ་ཧེ་སི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༡༡༡. ཙུ་ཏོཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ནྣོ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཙུ་ཏོ’’ཏི ག་ཧི་ཏོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་བྷ་བྦཱ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཨི་མེཏི བྷེ་ད་མ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས ཛ་ནཱ. ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱཏི ན སཾ་ཝ་སི་ཏ་བྦཱ, ན་ཏྠི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀོ སཾ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱ ནཱ་མ སི་ཡུཾ.
༣༡༡༢. ཨ་སཾ་ཝཱ་ས་སྶ ས་བྦ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝི་དྷ་སྶ ས་བྦ་སྶ ཨ་སཾ་ཝཱ་ས་སྶ. ཏ་ཐཱ ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་སྶ ཙཱཏི ‘‘ཡ་སྶ ས་ངྒྷོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ ནེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཏྟོ, ནཱ་པི ཚ་ནྡཱ་ར་ཧོ, ཨ་པི་ཙ ཀ་མྨཱ་ར་ཧོ’’ཏི (པ་རི. ༤༨༨) ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་སྶ ཙ. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ས་ངྒྷེ ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟེ. པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ. ན རཱུ་ཧ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༡༡༣. ས་སཾ་ཝཱ་སེ་ཀ…པེ… བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ་པི ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ པ་ཊི་ཀྐོ་སོ རུ་ཧ་ཏི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༡༡༤. ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༣༨; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ་ཡ, ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ་ཡ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ, ཀ་པྤི་ཡེ་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. པ་ཉྩ ས་མ་ཎ་ཀ་པྤཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏཾ ས་ཏྠ་པ་རི་ཛི་ཏཾ ན་ཁ་པ་རི་ཛི་ཏཾ ཨ་བཱི་ཛཾ ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛ་ཉྙེ་ཝ པ་ཉྩ་མ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠) ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ པ་ཉྩ ས་མ་ཎ་ཀ་པྤཱ ནཱ་མ. པ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོཏི པ་རི་ཝཱ་རེ ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རེ ‘‘པ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ‘‘ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༣༢༥) ན་ཡེ་ན ད་སྶི་ཏཱ པ་ཉྩ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཙ ‘‘སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ སཱ་མ་གྒི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་མོ’’ཏི (པ་རི. ༣༢༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཙཱ་ཏི དྭེ་པ་ཉྩ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ‘‘དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.
༣༡༡༥-༧. ནི་སྶེ་སེ་ན དཱི་ཡ་ཏི པ་ཉྙ་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟི ནི་དཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཝེ་སཱ་ལཱི་ཨཱ་དི. པུཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་ར་ཡོ, ཏཾ ག་ལ་ཏི མ་དྡ་ཏི ནེ་ར་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི པུ་གྒ་ལོ, ས་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏྟཱ, བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ག་ཏི་ཡཱ ཝཱ ‘‘པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དྷ པ་ནེ་ཏེ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨི་དཱ་ནི པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ.
ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ཝི་དྷི, པ་བྷེ་དོ. པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ པ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟི, པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་དྷི པ་བྷེ་དོ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་དྷི’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཝི་དྷིཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མ་ཏྠ་ནི་དྡེ་སོ. སཱ པ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་དྷི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་བྦ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་དེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི.
‘‘ཝི་པ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ, ཝི་པ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ་ཏི ཝི་པ་ཏྟི. སཱ པ་ན སཱི་ལ་ཨཱ་ཙཱ་ར་དི་ཊྛི་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ. སཱ པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཝ. ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི. སཱ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་དཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ. ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦི་དྷཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ན་ཡོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡོ, ཏཾ.
ཝ་ཛྫ་ཉྩ ཀ་མྨ་ཉྩ ཀི་རི་ཡཱ ཙ ས་ཉྙཱ ཙ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཀྲི་ཡཱ་ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྟི་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཝི་དྷི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ. ཝ་ཛྫ་ཝི་དྷིནྟི ‘‘ཡ་སྶཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ, སེ་སཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཛྫ་ཝི་དྷིཾ. ཀ་མྨ་ཝི་དྷིནྟི ‘‘ས་བྦཱ ཙ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ད་སྶི་ཏཾ ཀ་མྨ་ཝི་དྷིཾ. ཀྲི་ཡཱ་ཝི་དྷིནྟི ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཏྠི ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ, ཨ་ཏྠི ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ, ཨ་ཏྠི སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ན་ཡེ་ན ད་སྶི་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་དྷིཾ. ས་ཉྙཱ་ཝི་དྷིནྟི ‘‘ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ན་ཡེ་ན ད་སྶི་ཏཾ ས་ཉྙཱ་ཝི་དྷིཾ.
ཙི་ཏྟ་ཝི་དྷིནྟི ‘‘ས་བྦཱ་པི ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཙཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝི་དྷིནྟི ‘‘སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝི་དྷིཾ. ཨ་ངྒ་ཝི་དྷཱ་ནནྟི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་ཝི་དྷཱ་ན་ཉྩ. ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀཾ, ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, དྭི་ཙི་ཏྟཾ, ཏི་ཙི་ཏྟཾ, དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ, དྭི་ཝེ་ད་ནཾ, ཏི་ཝེ་ད་ན’’ནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ.
ས་ཏྟ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ཨེ་ཏཾ ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནི་དཱ་ནཱ་དི་ས་ཏྟ་ར་ས་པྤ་བྷེ་དཾ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ད་སྶེ་ཏྭཱཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ. བུ་དྷོ ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ས་ལོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༣༡༡༨. ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་ར་ས་སུ ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ནི་དཱ་ན་པུ་གྒ་ལེ ཏཱ་ཝ ནི་དྡི་སི་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ནི་དཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ས་ཏྟ་ར་ས་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ནི་དཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་བྦ་ད་སྶ་ནཾ. ‘‘པུ་ར’’ནྟི ཨི་དཾ ‘‘ཝེ་སཱ་ལཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་དེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཀྐ་བྷ་གྒཱཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་ཙཱི་ཧི ས་དྡེ་ཧི ཋཱ་ན་ནི་སྶི་ཏཱ ནཱ་ག་རཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ནི ཙ ‘‘ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནི་དཱ་ནེ ནི་ད་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཝ.
༣༡༡༩. ‘‘ད་ས ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. གི་རི་བྦ་ཛེཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ. ཏ་ཉྷི ས་མ་ནྟཱ ཋི་ཏེ་ཧི ཨི་སི་གི་ལི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་བྦ་ཏེ་ཧི ཝ་ཛ་ས་དི་ས་ནྟི ‘‘གི་རི་བྦ་ཛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༣༡༢༡. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྨིཾ སུ་དི་ནྣ་དྷ་ནི་ཡཱ་ད་ཡོ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༡༢༢. ཨུ་བྷ་ཡ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏེ ས་བྦེ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ པ་རི་པི་ཎྜི་ཏཱ ཏིཾ་ས བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཏྠུཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རེ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟོ. ན་ནུ ཙ ནི་དཱ་ན་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མྤི ཏ་ཏྠ ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སོ ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་པི ཨི་དྷ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ, སོ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཨེ་ཀ་ཡོ་ག་ནི་དྡི་ཊྛ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན སོ་པི ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ཁི་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
༣༡༢༣. ཡོ ཨེ་ནཾ ཏ་རུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་སེ་ས་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ནཾ ཏ་རུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་དཱ་ནཱ་དི་ས་ཏྟ་ར་ས་པྤ་ཀཱ་རཾ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡཾ རཱུ་པ་ཀེ་ན ད་སྶེ་ཏི. ཀིཾ ཝི་སི་ཊྛཾ ཏ་རུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཏི་མཱུ་ལནྟི ནི་དཱ་ན་པུ་གྒ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི མཱུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏི་མཱུ་ལཾ. ན་ཝ་པ་ཏྟནྟི ན་ཝ་ཝི་དྷ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ན་ཝ་པ་ཏྟཾ. དྭ་ཡ་ངྐུ་རནྟི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྭེ ཨ་ངྐུ་རཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྭ་ཡ་ངྐུ་རཾ. ‘‘དྭི་ཨ་ངྐུ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨི-ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཡཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དྭ་ཡ་ངྐུ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ཕ་ལནྟི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཕ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟ་ཕ་ལཾ. ཚ་པུ་པྥནྟི ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཚ་པུ་པྥཾ. དྭི་པྤ་བྷ་ཝནྟི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྭེ པ་བྷ་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྭི་པྤ་བྷ་ཝཾ. དྭི་སཱ་ཁནྟི ཀི་རི་ཡ་ཨ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དྭེ སཱ་ཁཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྭི་སཱ་ཁཾ. ཨེ་ནཾ ཏ་རུཾ ཡོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཡོ ཝུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་ཏྟ་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་རཱ་སི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རུཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོཏི སོ བྷི་ཀྑུ. པ་ཉྙ་ཏྟིནྟི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ. ཨ་སེ་ས་ཏོཏི ས་བྦ་སོ.
༣༡༢༤. ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ མ་དྷུ་ར་པ་ད་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལཾ པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཨི་མཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཡོ པ་ཋ་ཏི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ག་རུ་ས་ནྟི་ཀེ སཱ་དྷུ་ཀཾ སུ་ཎཱ་ཏི, པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏེ ཙ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏི ཙ, སོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ན་ཡ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨུ་པཱ་ལི་ས་མོ བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟེ་ན ཨུ་པཱ་ལི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ས་དི་སོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་སཱ་ར་ས་ནྡཱི་པ་ནི་ཡཱ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.