ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༡༤. ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་པི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ, ཀ་མྨ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཙ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་སཱི་མ་ཏོཏི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏོ, སཱི་མ་ཏོ ཙ. པ་ཉྩེ་ཝཱཏི ཨེ་ཝཀཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་དོ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ་པ་ར་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
༣༠༡༥. ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་མྨ་དོ་ས་མཱ་ཏི་ཀཱ་ནུ་ཀྐ་མེ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ངྒྷ་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པ་ཏྟཱ, ཏེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ ན པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཡེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ན ཡེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ན ས་ངྒྷོ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ, ཝི་ན་ཡ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོཏི བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ. ཝི་ན་ཡོཏི ཙོ་ད་ནཱ ཙེ་ཝ སཱ་ར་ཎཱ ཙ. ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ. ཡ་སྶ ས་ངྒྷོ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ པུ་གྒ་ལ་ས་མྨུ་ཁ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡེ་ན ཡཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ‘‘ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ ཀ་རོ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཀ་མྤི པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝེ་ཀ་ལླཾ ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ’’ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༡༦-༨. ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏཾ པ་ཀཱ་ས་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ. སེ་ཀྑ་ས་མྨུ་ཏི ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ས་མྨུ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་ཀ་མྨཾ པུ་གྒ་ལ་སཱི་སེ་ན ‘‘ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཡཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ དཱུ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ དཱུ་ཏཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཀ་མྨཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ་ན སེ་སཱ་ནི པ་ན ས་བྦ་སོ ས་བྦཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི སོ་བྷ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་ཧི སུ་ག་ཏོ ས་ཏྠཱ ཨ་བྲྭི ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༡༩-༢༠. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཉ་ཏྟི་ཏོ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཉ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་པ་ཛྫ་ན་ན་ཡཱཏི ཝི་ན་ཡ་ཝི་པ་ཛྫ་ན་ཀྐ་མཱ. ཝ་ཏྠུཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི.
ས་ངྒྷཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ ནཱ་མཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི.
པུ་གྒ་ལཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཏཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི.
ཉ་ཏྟིཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཉ་ཏྟིཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཉ་ཏྟིཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་པི ཉ་ཏྟིཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྟིཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི.
པ་ཙྪཱ ཝཱ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏི. པ་ཉྩ་ཧེ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི.
༣༠༢༡-༢. ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྟི་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏོ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་དོ་སཱ པ་ཉྩ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༥) – ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ’’ཏི པ་ཋ་མཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཝཱ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི, ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་སུ ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝ་ཏྠུཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི ནཱ་མ.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ས་ངྒྷཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི ནཱ་མ.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པུ་གྒ་ལཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏི ནཱ་མ.
སཱ་ཝ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏཱིཏི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཉ་ཏྟི་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏི, ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཉ་ཏྟི་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏི. ཡོ་པི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཨེ་ཀཾ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་ཀྑ་རཾ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏི, པ་དཾ ཝཱ དུ་རུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ པ་ན ཨེ་ཀཾ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀི་མེ་ཝ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨ་ཀྑ་རཾ ཝཱ པ་དཾ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ་པི དུ་རུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་རུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༥) – ཡོ ཧི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཀྑ་རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་རུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཡྭཱ་ཡཾ –
‘‘སི་ཐི་ལཾ དྷ་ནི་ཏ་ཉྩ དཱི་གྷ་ར་སྶཾ;
ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ;
ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ;
ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ’’ཏི. (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༥) –
ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཧི སི་ཐི་ལཾ ནཱ་མ པ་ཉྩ་སུ ཝ་གྒེ་སུ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡཾ. དྷ་ནི་ཏཾ ནཱ་མ ཏེ་སྭེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. དཱི་གྷནྟི དཱི་གྷེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི. ར་སྶནྟི ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་དི. ག་རུ་ཀནྟི དཱི་གྷ་མེ་ཝ, ཡཾ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ, ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཡོ་ག་པ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལ་ཧུ་ཀནྟི ར་སྶ་མེ་ཝ, ཡཾ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཐེ་ར་སྶ, ཡ་སྶ ན ཁ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་སཾ་ཡོ་ག་པ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཡཾ ཀ་ར་ཎཱ་ནི ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་མྦ་ནྡྷནྟི ཡཾ པ་ར་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་ཎྷི་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏནྟི ཡཾ པ་ར་པ་དེ་ན ཨ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་ཎྷ ཨ་སྶཱ’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཡཾ ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏ-ཀཱ་ར་སྶ ཐ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཐུ མེ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ སི་ཐི་ལ་སྶ དྷ་ནི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ‘‘པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘པ་ཏྠ་ཀ་ལླཾ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ‘‘བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ བྷ་ཀཱ་ར་གྷ་ཀཱ་རཱ་ནཾ བ་ཀཱ་ར་ག་ཀཱ་རེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘བ་ནྟེ སཾ་གོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་ནི་ཏ་སྶ སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ’’ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦེ པ་ན ‘‘སུ་ཎཾ་ཏུ མེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨེ་སཾ ཉ་ཏྟཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ. ‘‘པ་ཏྟ་ཀ་ལླ’’ནྟི ཨ་ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘པ་ཏྟ་ཀ་ལླཱ’’ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་མུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ. ཨི་ཏི སི་ཐི་ལེ ཀ་ཏྟ་བྦེ དྷ་ནི་ཏཾ, དྷ་ནི་ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦེ སི་ཐི་ལཾ, ཝི་མུ་ཏྟེ ཀ་ཏྟ་བྦེ ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ནི་གྒ་ཧི་ཏེ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨཾ དཱུ་སེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཧི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཀྑ་རེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི, དུ་རུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན དཱི་གྷ་ར་སྶཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ དཱི་གྷ་ཊྛཱ་ནེ དཱི་གྷ་མེ་ཝ, ར་སྶ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ར་སྶ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཀྑ་རཾ བྷཱ་ས་ནྟེ་ན ཨ་ནུ་ཀྐ་མཱ་ག་ཏཾ པ་ཝེ་ཎིཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དཱི་གྷེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ར་སྶཾ, ར་སྶེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ དཱི་གྷཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་རུ་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ལ་ཧུ་ཀཾ, ལ་ཧུ་ཀེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ ག་རུ་ཀཾ ཝ་ད་ཏི, ས་མྦ་ནྡྷེ ཝཱ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ, ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ན ཀུ་པྤ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཧི ཚ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ནྟི.
ཡཾ པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ‘‘ད-ཀཱ་རོ ཏ-ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ-ཀཱ་རོ ད-ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཙ-ཀཱ་རོ ཛ-ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཛ-ཀཱ་རོ ཙ-ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ-ཀཱ་རོ ཀ-ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀ-ཀཱ་རོ ཡ-ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ད-ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦེ་སུ ཏ-ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ པ་ཏྭཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ནེ་ཝ ད-ཀཱ་རོ ཏ-ཀཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ…པེ… ན ཀ-ཀཱ་རོ ཡ-ཀཱ་རོ. ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ནི་རུ་ཏྟིཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ད་ས་ཝི་དྷཱ་ཡ བྱ་ཉྫ་ན་ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་དོ་སེ པ་རི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི སཱ་ཝ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏི ནཱ་མ.
ཨ་ས་མ་ཡེ སཱ་ཝེ་ཏཱིཏི སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ལེ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སེ ཉ་ཏྟིཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏོ ཀ་མྨཱ་ནི ཝི་པ་ཛྫ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏོ་པི ཙཱ’’ཏི.
༣༠༢༣. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སཱི་མ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏི་དི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི…པེ… མ་ཡཱ’’ཏི. ཀ་མྨ་དོ་སོ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་དོ་ས་ཏཱ. ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མཾ.
༣༠༢༤-༧. ཨེ་ཝཾ སཱི་མ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་དེ་ས་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཝ་གྒེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་མྨ་པ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི སེ་སོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎེ ཀ་མྨེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་པ་ཏྟཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༩༧). ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟཱ ཨ་ནི་སྶཱ་རི་ཏཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ. ཀ་མྨ་པ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ སཱ་མི་ནོ. ན ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ན ཏེ་སཾ ཚ་ནྡོ ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཝཱ ཨེ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏཱཏི པ་རི་སཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ. ཚ་ནྡོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ན’’ནྟི སེ་སོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ན ས་ཙེ་པི ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཙེ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ, ས་བྦེ ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཀ་མྨཾ པ་ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. ས་མྨུ་ཁཱཏི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ.
ཏི་ཝ་ངྒི་ཀོཏི ཀ་མྨ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་ག་མ་ན་ཚ་ནྡཱ་ནཱ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡ་ཡུ་ཏྟོ. དོ་སོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎོ. པ་རི་སཱ་ཡ ཝ་སཱ སི་ཡཱཏི པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི.
པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནྟི. དུ་ཏི་ཡེ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒི་ཀེ ཀ་མྨེ དུ་ཝ་ངྒི་ཀོ དོ་སོ པ་རི་སཱ་ཡ ཝ་སཱ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཏ་ཏི་ཡེ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒི་ཀེ པ་ཊི་ཀྐོ་སོ་ཝ ཨ་ཏྠི, ན ཨི་ཏ་རེ པ་རི་ས་དོ་སཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ངྒི་ཀོ དོ་སོ པ་རི་སཱ་ཡ ཝ་སཱ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. དུ་ཝ་ངྒ ཡུ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་དོ་ས་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཝ་ངྒ ཡུ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་དོ་སོ ‘‘དུ་ཏི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ངྒ་ཡུ་ཏྟོ ཏ་ཏི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་མེ་ཝ ན་ཡཾ པ་ཉྩ་ཝ་གྒཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཏི་དི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ…པེ… ཏི་ཝི་དྷེ་སུ་པཱི’’ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ད་ས་ཝ་གྒ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒ་ས་ངྒྷཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༣༠༢༨. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ངྒྷེ་སུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་རི་ས་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཝཱ་དེ་ན ‘‘ད་ས དྭེ སི་ཡུ’’ནྟི ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི. པ་རི་སཱ་ཝ་སཱ ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཀཱ དོ་སཱ ད་ས དྭེ དྭཱ་ད་ས སི་ཡུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀ་མྨ་དོ་སེ་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ‘‘པ་རི་སཱ་ཝ་སཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཱ་དི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཀ་མྨེ་སུ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་པ་ཏྟེ་ན ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཏྟེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཀེ་ན་ཙི, ཀེ་ཝ་ལེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཀ་མྨ་པ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཀ་མྨ་པ་ཏྟེ་ན ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་དོ་སེ་ན ཝི་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྠེ་རཱ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ས་ངྐཱ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝ་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཝ་སཱ་ནེ པཱ་ལི༹་ཡཱ (པ་རི. ༤༨༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.