ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩༧. ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ནཾ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཏཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཀཱ་ར་ཎཱ མུ་ནི་པུ་ངྒ་ཝོ ས་བྦེ་སཾ ཨ་གཱ་རི་ཀཱ་དི་མུ་ནཱི་ནཾ ས་ཀ་ལ་གུ་ཎ་ག་ཎེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦) ཨ་བྲྭི ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘‘ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རཾ ཀེ ལ་བྷ་ནྟི, ཀེ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི? ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ ལ་བྷ་ནྟི, ཨུ་དྡྷཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧེ་ཊྛཱ ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༦) ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶ་དཱ་ན་ཀ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ ལ་བྷ་ནྟི, ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ ཝཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཝཱ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་པི ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༦) ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ལཱ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཀ་མྨཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི –
‘‘པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ས་བྦེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ, ཨི་ཏ་རེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཀོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ སཱ་མ་ཎེ་རོ, སོ ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ དྭེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ, དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཡོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀུ་ས་ལཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ཏྠཱ་ར་ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཉྩ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༦).
ཀ་ཐི་ནཾ ཀེ་ན དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དེ་ཝེ་ན ཝཱ མ་ནུ་སྶེ་ན ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཐི་ན་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ས་ཙེ སོ ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ ཀ་ཐི་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ས་མ་ཡེ ཝ་ཏྠཾ ‘ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་མཱ’ཏི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ སཱུ་ཙི་ཡོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ར་ཛ་ནཾ, པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ནཱ་པི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་གེ་ཧ་ཏོ ཧི ཨཱ་བྷ་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཁ་ལི་མ་ཀྑི་ཏ་སཱ་ཊ་ཀོ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ལཱི་ན་སཱ་ཊ་ཀོ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་སཱ་ཊ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སུ་དྡྷཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝ སི་བྦི་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏ་སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཐི་ན་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ཝ་ཏྠཱ་ནི དེ་ཏི, ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ བ་ཧུཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རོ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐི་ནཾ པ་ན ཀེ་ན ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ? ཡ་སྶ ས་ངྒྷོ ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཏི. ས་ངྒྷེ་ན པ་ན ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ? ཡོ ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ བ་ཧཱུ ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཝུ་ཌྜྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཌྜྷེ་སུ་པི ཡོ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝུ་ཌྜྷོ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི ཙ ས་ངྒྷེ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ག་ཎྷ་ཐ, མ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཡཾ ཛི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དུ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ དུ་པ་ཊྚ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི་སྶ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་རཾ གྷ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐི་ན་སཱ་ཊ་ཀོ ཙ པེ་ལ་ཝོ, སཱ་རུ་པྤ་ཏྠཱ་ཡ དུ་པ་ཊྚ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚཾ པཱ་རུ་པཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི དུ་པ་ཊྚཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་པི ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྪཱ ཝི་སི་བྦི་ཏྭཱ དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཡ་སྶ པ་ན དི་ཡྻ་ཏི, ཏ་སྶ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་དེ་ཡྻ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཏི ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶ་སྶ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ, ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དི་ནྣཾ ཨི་དཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༧) –
ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཾ.
༢༦༩༨-༩. ན ཨུ་ལླི་ཁི་ཏ་མ་ཏྟཱ་དི-ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཛྫི་ཏནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ‘‘ན ཨུ་ལླི་ཁི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ན’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༨) ཨུ་ལླི་ཁི་ཏ་མ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝ་ཛྫི་ཏཾ. ཙཱི་ཝ་རནྟི ‘‘ཨ་ཧ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ན’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༩) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏཾ དི་ནྣཾ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏེ པ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ, སོ་ལ༹་སཱ་ཀཱ་རཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༨), ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༨) ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ག་ནྠ་གཱ་ར་ཝ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠ་མི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ.
བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨེ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠ་ར་ཀེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ནཱ་མ་ཀཾ པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ཏཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ ཙེ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་མི’’ཨི་ཏི ཝ་ཙ་སཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་མི’’, ས་ཙེ ས་ངྒྷཱ་ཊི ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
༢༧༠༠-༡. ཨི་ཙྩེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟེ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན་ཝ་ཀེ་ན ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ཐ’’ཨི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༧༠༢. ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀེ་སུ ཙ ཐེ་རེ་ཧི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན་ཝེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མཱི’’ཏི ཨི་ཏི པུ་ན ཨཱི་ར་ཡེ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ‘‘སུ་ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཏ་ཡཱ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པཱ་ཋ་ཀྐ་མ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་སུ ཙ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀེ་སུ ཙ ན་ཝེ་ཧི ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ, ཝུ་ཌྜྷེ་ཧི ན་ཝཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མོ པ་ན ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི གཱ་ཐཱ་སུ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན ཐེ་རེ་ན ཝཱ ན་ཝེ་ན ཝཱ ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མོ ཙ ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཨ་ཏྠཱ་ར་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཏེ པ་ན ཀ་ཐི་ནེ ས་ཙེ ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དཱ་ཡ་ཀཱ ‘‘ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐི་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཙ དེ་མཱ’’ཏི དེ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ནི་སྶ་རོ. ཨ་ཐ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ད་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨི་སྶ་རོ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀ་སྶ སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་པི དུ་བྦ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་ངྒྷེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཏྠཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སེ ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་སེ བ་ལ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ བ་ཧཱུ ཝི་ཧཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༧༠༣. ‘‘ཀ་ཐི་ན་སྶ ཙ ཀིཾ མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཝ་རི་སྶ་ཏི.
༢༧༠༦. ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ པུ་བྦ-ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར’’ཨི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར’’ཨི་ཏི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ར་སྶོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ཡོ་གེ་ན དྭ་ནྡ་ས་མཱ་སོ. ཨ་ཏྠཱ་རོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ’’ཏི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཊྛ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་ར་མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༡༠). མཱ་ཏི་ཀཱཏི མཱ་ཏ་རོ ཛ་ནེ་ཏྟི་ཡོ, ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རཾ ཨེ་ཏཱ ཨ་ཊྛ ཛ་ནེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷཱ་རོཏི ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་དྡྷཱ་རོ. ཨཱ་ནི་སཾ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཐི་ན་སྶཱ’’ཏི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཏི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཀ་པྤི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦). ‘‘ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་ནཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་ན ས་ཧ ཨི་མེ ཨ་ཊྛ དྷ་མྨཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༧༠༧. ‘‘ན ཨུ་ལླི་ཁི་ཏ་མ་ཏྟཱ་དི-ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཛྫི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཀ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ ལ་དྡྷཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ཀ་ཏ་སི་བྦ་ནཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠ་མེ་ཝ ལ་དྡྷཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷིཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘དྷོ་ཝ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ དྷོ་ཝ་ནནྟི ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶ་སྶ སེ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝི་ཙཱ་རོཏི ‘‘པ་ཉྩ་ཀཾ ཝཱ ས་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ ན་ཝ་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝི་ཙཱ་ར་ཎཾ. ཚེ་ད་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཚེ་ད་ནཾ. བ་ནྡྷ་ནནྟི མོ་གྷ་སུ་ཏྟ་ཀཱ་རོ་པ་ནཾ. སི་བྦ་ནནྟི ས་བྦ་སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ. ར་ཛ་ནནྟི ར་ཛ་ན་ཀ་མྨཾ. ཀ་པྤནྟི ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་དཱ་ནཾ. ‘‘པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་སྶ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ.
༢༧༠༨. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ས་ངྒྷཱ་ཊི, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ, ཨ་ཐོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ་ཏི ཨེ་ས་མེ་ཝ ཏུ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་རོ་པི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༧༠༩. ཨ་ཊྛ་མཱ་ཏི་ཀཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༡༠-༣༡༡; པ་རི. ༤༡༥; མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༠-༣༡༡) ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཀྐ་མ་ན་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘པ་ཀྐ་མ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཨ་ཊྛི་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་མཱ ཨ་ཊྛ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༧༡༠. ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སེ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡོ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཝཱ་ཀྱེ་སུ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནོ ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ཙེ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི སེ་སོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ. ཧོ་ཏི པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི སེ་སོ, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ ནཱ་མ མཱ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༧༡༡-༢. ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ནཱ་མ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ་ན ལ་དྡྷཾ ཨ་ཀ་ཏ་སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ. སུ་ཁ་ཝི་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་མ་སྶཱ་ཏི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ, ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ་ཝ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡ་དི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ནི་ཊྛི་ཏེ ནི་ཊྛཱ་ན་ནྟཱ ནི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ནི་ཊྛི་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ.
༢༧༡༣. ཏ་མ་སྶ་མནྟི ཏཾ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེཏི ཨུ་བྷ་ཡ་དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ. ཨེ་ཏྠ པ་ལི་བོ་དྷ་དྭ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀེ དྭེ་པི པ་ལི་བོ་དྷཱ ‘ནེ་ཝི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རེ་སྶཾ, ན པ་ཙྩེ་སྶ’ནྟི ཙི་ནྟི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཚི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༡).
༢༧༡༤. ཀ་ཐི་ན་ཙྪཱ་ད་ནནྟི ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཏྠུཾ. ན པ་ཙྩེ་སྶནྟི ན པ་ཙྩཱ་ག་མི་སྶཱ་མི. ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཀ་ཐི་ན་ཙྪཱ་ད་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཾ. ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ཊྛནྟི ཙོ་རེ་ཧི ཧ་ཊ་ཏྟཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཁཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ ན་ཊྛཾ. ད་ཌྜྷཾ ཝཱཏི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཾ ཝཱ. ནཱ་ས་ན་ནྟི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནཱ་ས་ན་ནྟེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཨ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་ས་ན་ནྟི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ན པ་ཙྩེ་སྶ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ.
༢༧༡༥. ལ་དྡྷཱ་ནི་སཾ་སོཏི ལ་དྡྷ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ཙཱི་ཝ་རོ. ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ཙཱི་ཝ་རེ སཱ་པེ་ཀྑོ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝཱ བ་ཧི་སཱི་མ་ག་ཏོ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་སཱི་མཱ་ཡ བ་ཧི་སཱི་མ་ག་ཏོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨུ་བྦྷཱ་རཾ སུ་ཎཱ་ཏི ཙེ, ས་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘བ་ཧི་སཱི་མ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷུ་པ་ཙྪེ་དོ པ་ཋ་མཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ པ་ན ‘‘ས་ཧ ས་ཝ་ནེ་ན ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷོ ཚི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྪཱ ཧོ་ཏི.
༢༧༡༦-༧. ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ་ཡ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ ཨཱ་ཝཱ་ས་ཏོ པ་ཀྐ་ནྟོ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟོ བ་ཧི་སཱི་མ་ག་ཏོ པ་ན ས་ཝ་ཏི, པུ་ན ‘‘ཏ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཨཱ་སཱ་ཡ ཚི་ནྣ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཀཱ ནཱ་མ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི མ་ཏཱ ཉཱ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་སཱ་ཝ་ཙྪཱ་དི་ཀེ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རེ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷོ པ་ཋ་མཾ ཚི་ཛྫ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷོ ཚི་ཛྫ་ཏི.
༢༧༡༨-༢༠. ཡོ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་ར་མྷཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཨཱ་ག་ཙྪཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཏ་སྶ སོ ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རོ སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀོ མ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀེ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རེ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷོ པ་ཋ་མཾ ཚི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ བ་ཧི་སཱི་མེ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷོ ཚི་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀོ ནཱ་མ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀོ’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀོ’’ཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ. ༣༡༡) སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ, ཏ་དུ་དྡྷཱ་ར་མ་ཏི་ཀྐ་མེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་ར་སྶ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ན ས་མྦྷུ་ཎེ་ཡྻ, ཏ་སྶེ་ཝཾ སཱི་མ་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཛཱ་ཏོ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རོ སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀོ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི.
ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་སཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་ཙེ ཨཱ་ཝཱ་སེ སཱ་པེ་ཀྑོ་ཝ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རཾ ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་ར་མེ་ཝ ས་མྦྷུ་ཎཱ་ཏི ཙེ ཡ་དི པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ, ཏ་སྶ སོ ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རོ ཧོ་ཏི, སོ ‘‘ས་ཧུ་བྦྷཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་ཧུ་བྦྷཱ་རེ དྭེ པ་ལི་བོ་དྷཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཚི་ཛྫ་ནྟི.
༢༧༢༡. ‘‘སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ‘‘སཱི་མ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀྐ་མ་ན་ཉྩ ནི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ སཱི་མ་ཏོ སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀེ་ན ས་ཧ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷཱི་ནཱ པུ་གྒ་ལཱ་ཡ་ཏྟཱ ས་ཧུ་བྦྷཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རོ ས་ངྒྷཱ་དྷཱི་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷ་རོ’’ཏི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ར་སྶ་ཏྟཾ.
༢༧༢༢. ནཱ་ས་ནནྟི ནཱ་ས་ན་ནྟི་ཀོ. ས་ཝ་ནནྟི ས་ཝ་ན་ནྟི་ཀོ. ཨཱ་སཱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཀཱ་པི ཙཱ་ཏི ཏ་ཡོ་པི ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རཱ. ན ཏུ ས་ངྒྷཱ ན བྷི་ཀྑུ་ཏོཏི ས་ངྒྷ་ཏོ་པི ན ཧོ་ནྟི, པུ་གྒ་ལ་ཏོ་པི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝི་ནཱ་སོ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝཱ པ་ཡོ་གེ་ན ན ཛཱ་ཏོ་ཏི ནཱ་ས་ན་ཀོ ཏཱ་ཝ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རོ ཨུ་བྷ་ཏོ་པི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ས་ཝ་ན་ཉྩ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ པ་ཡོ་ག་ཏོ ན ཛཱ་ཏ་ནྟི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་སཱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཀཱ་པི.
༢༧༢༣. ཨཱ་ཝཱ་སོ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. པ་ལི་བོ་དྷོ ཙ ཙཱི་ཝ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རེཏི བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ནི་མི་ཏྟ་པ་ལི་བོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ལི་བོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙྩཱ་དི་གུ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་དོ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཡུ་ཏྟ་མུ་ཏྟ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི, ཏེ་ན.
༢༧༢༤. ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནནྟི བ་ཧི་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ མཱ་ཏི་ཀཱ, བ་ཧི་སཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རཾ ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ ས་ཧུ་བྦྷཱ་རོ་ཏི ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ. ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་ར་ཏོ་པི ཝཱཏི བ་ཧི་སཱི་མཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་ར་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་བྦྷཱ་ར་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་ར་ཏོ ཙཱ་ཏི མ་ཧེ་སི་ནཱ ཀ་ཐི་ན་སྶ དུ་ཝེ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བ་ཧི་སཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཧུ་བྦྷཱ་རོ, བ་ཧི་སཱི་མཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཨུ་བྦྷཱ་རོ དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རཾ ཝི་སུཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༡༠) ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༢༧༢༥. ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་མ་ནྟཱ’’ ཨི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ནཾ ན ཨུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎཾ ཀ་པྤི་སྶ་ཏི, ཙཱ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ‘‘ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ཎཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཀ་པྤི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ག་ཎ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་མྤི ཀ་པྤི་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཎྜེ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཀ་པྤི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཡོ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦) ཝུ་ཏྟོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ད་སྶི་ཏོ. ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ན་ཏྠ་ཏ་སཱི་མཱ་ཡཾ མ་ཏ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཾ ཝཱ ས་ངྒྷི་ཀེ་ན ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཝཱ, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ པ་ཉྩ ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.