༣༤. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༡. ཨི་དཱ་ནི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༡༧) ཝུ་ཏྟཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༡༧-༢༡༨) དྭཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ས་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཝཱ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏི? ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏཱ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷ་ཏྟཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻུཾ, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧི, མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟུ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟུ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏི.

ཀ་ཐཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏི? ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་མི, ཨོ་ད་ནཾ མེ ག་ཎྷ་ཐ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཐ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཐ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱ བྷཱ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ནཱ་ནཱ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙ་ཏྟཱ་རི པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཀོ པུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀོ པི་ཏ་རཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ནཱ་ནཱ་ཏོ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟུ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏོ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟུ, ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ པ་ས་ཝ་ཏི.

ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཀོ་ཙི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ནི་མ་ནྟ་ན་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་མྨ ‘‘བྷ་ནྟེ, སྭེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ངྒྷོ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ནི་མ་ནྟ་ནི་ཀཱ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཏོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཙ དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་ད་ཏོ མོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘སྭེ ན ས་ཀྐཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ, བྷ་ནྟེ་ཏི. པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི ན ས་ཀྐཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མྤི ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི. ས་ཙེ པུ་ན་པི ‘‘ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་པཱ་ས་ཀ པུ་པྥཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨི་མཾ ཏི་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཏྭཾ ཀིཾ ཀ་ཐ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པུ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏྭཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀེ ཝཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རེ ཝཱ ན ལ་ཙྪ་སི, སཱ་མ་ཎེ་རེ ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཨ་སུ་ཀ་སྨི་ཉྩ གཱ་མེ བྷ་ད་ནྟེ བྷོ་ཛེ་སུཾ, ཨ་ཧཾ ཀ་སྨཱ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཏེ ནི་མ་ནྟི་ཏུཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏྭཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི. ཏེ ཀ་ཐཾ ནི་མ་ནྟེ་སུཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི? ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ཐ པུ་ན་པི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ན དཱ་ནི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ལ་ཙྪ་སི, ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མུ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཨ་མུ་ཀ་སྨི་ཉྩ གཱ་མེ ས་ཀ་ལཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ བྷོ་ཛེ་སུཾ, ཨ་ཧཾ ཀ་སྨཱ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཏྭཾ ནི་མ་ནྟི་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི. ཏེ ཀ་ཐཾ ནི་མ་ནྟེ་སུཾ, བྷ་ནྟེ་ཏི? ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ སོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ‘‘བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་ན་པི ‘‘བྷ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, ན་ཏྠ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཝ བྷ་ཏྟེ་ན་ཏྠོ, ནི་བ་དྡྷ་གོ་ཙ་རོ ཨེ་ས ཨ་མྷཱ་ཀཾ, མ་ཡ་མེ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏཾ ‘‘ཙ་ར་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཾ པུ་ཙྪ་ནྟི ‘‘ཀིཾ བྷོ ལ་དྡྷཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི? ཀིཾ ཨེ་ཏེ་ན, བ་ཧུ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཐེ་རཱ ‘‘སྭེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ, མཱ དཱ་ནི ཏུ་མྷེ པ་མ་ཛྫི་ཏྠཱ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷུ་ར་གཱ་མེ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ, ཨ་པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶོ པ་ན ཨ་ག་མཱ་སི, ག་ཙྪཱ་མ, དྷུ་ར་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཐེ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན དུ་བྦ་ཙེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སུ པ་ཏྟཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ནྟེ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

ས་ཙེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཐི་ཀཱ་སུ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི ‘‘ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑཱ ནཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན བྷ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་ཡ དཱ་ནཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ པ་ཧི་ཎ་ནྟི ‘‘བྷ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ནྟི, ན ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ཡེ པ་ན གཱ་མེ བྷི་ཀྑཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ, ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པ་དེ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ, བྷ་ནྟེ, གྷ་རེ བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ, གཱ་མེ བྷ་ཏྟཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, གེ་ཧེ ཙ གཱ་མེ ཙ བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཧོ་ཏི, ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ཐ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི, ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ཐ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ས་མ་ཡོ ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཡོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ས་མ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ས་མ་ཡེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ མ་ཧཱ་ཙ་མྨ་སྶ པ་ར་ཏོ མཾ་སཾ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་དཱ་པི ཕཱ་ལི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ཀྑ་རཱ་ཡ ཝཱ པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ན ས་ཀྐཱ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ, ཨཱི་དི་སེ གེ་ལ་ཉྙེ གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡོཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ན ལེ་ས་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ པ་ཉྩ་མཱ་སཱ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ’’ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དཱ ཧི སཱ་ཊ་ཀ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ, ཝི་སུཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡོ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཉྷི ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཙི་ཝེ་དྷ་ཀོ’’ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ’’ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི ཚི་ནྡ་ཏི, མོ་གྷ་སུ་ཏྟ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏི, པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ སི་བྦེ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཚི་ནྡ་ཏི གྷ་ཊེ་ཏི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཙྩཱ་ག་ཏཾ སི་བྦེ་ཏི, སུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི ཝ་ལེ་ཏི, པི་པྥ་ལི་ཀཾ ནི་སེ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣོ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ དྷ་མྨ་པ་དཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ, ཨེ་ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནཾ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.

ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ས་མ་ཡེ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན་པི ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ག་ཙྪ་ནྟེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ག་ཏེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

ནཱ་ཝཱ་བྷི་རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཡེ ‘‘ནཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཡཱ་ཝ ན ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨོ་རུ་ལ༹ྷེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ དྭེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་པི ཨཱ་ག་ཏེ ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ. ཡ་ཏྠ པ་ན ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཡོ ཀོ་ཙི པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་མཱ་པ་ནྣོ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ས་མ་ཡོ་ཝ. ཏ་སྨཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏེ བྷ་ཏྟེ ‘‘ས་མ་ཎ་བྷ་ཏྟ་ས་མ་ཡོ’’ཏི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་མ་ཡེ, དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, པ་ཀྑི་ཀཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ, པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ, པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡེ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ གི་ལཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཏེ་སུ ཏ་ཡོ ག་ཏཱ, ཨེ་ཀོ ན ག་ཏོ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘ཨེ་ཀོ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ ཀུ་ཧི’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ནཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ཏི. སོ ཨ་ཉྙཾ ཏཾ་ཁ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཀ་ཉྩི ‘‘ཨེ་ཧི, བྷ་ནྟེ’’ཏི གྷ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀ་སྨཱ? ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ག་ཎྷིཾ་སུ, ཏེ་ཧི ག་ཎོ ན པཱུ་ར་ཏི, ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཙ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏེ་ན ག་ཎོ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏཾ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ ནི་མ་ནྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ག་མ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི ‘‘ཨེ་ཐ བྷི་ཀྑཾ ལ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, སོ ཏཾ ག་ཎཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, སོ་པི ག་ཎཾ བྷི་ནྡ་ཏི.

པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨེ་ཀོ ས་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ག་ཎོ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

གི་ལཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠེ གི་ལཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ གི་ལཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ན ཧི གི་ལཱ་ནེ་ན ག་ཎོ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀོ ས་ཡ་མེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡ་ལ་དྡྷ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

ས་ཙེ པ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎཾ བྷི་ནྡི་སྶཱ་མི, ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ བྷ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཐ, ཨ་ཧཾ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་སི་ནྣོ, ཏེ་སུ བྷུ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ ‘‘དེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, པ་ཏྟ’’ནྟི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟེ དི་ནྣེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་ཉྩ་ནྣ་ཉྷི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ན་ཏྠི, ཨོ་ད་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཀུ་མྨཱ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཏེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི ཏེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ཏི. ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟནྟི དྷུ་ཝ་བྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, བ་ཧཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

༢. ‘‘པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༢༢-༢༢༣, ༢༢༥) ཝུ་ཏྟཾ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ན ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ས་ཝ་ཏི. ཡོ ཧི ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་ན བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ‘‘པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཋ་པེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ན་ས་མ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ནི་མ་ནྟ་ན་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༢༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༢༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མ ས་མྨུ་ཁཱ་པི པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མྨུ་ཁཱ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཨ་དི་སྭཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྩཱ་སཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. དྭེ ཏཱི་ཎི ནི་མ་ནྟ་ནཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི དྭེ ཏ་ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༢༩) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ དྭེ ཏཱི་ཎི ཀུ་ལཱ་ནི ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཨེ་ཀ་མི་སྶ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

ས་ཙེ པ་ན མཱུ་ལ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨུ་པ་རི, ཏཾ ཨུ་པ་རི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཧ་ཏྠཾ པ་ན ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ནི་མ་ནྟ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་བ་ལ༹ཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྠ ཁཱི་རཾ ཝཱ ར་སཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ར་སཾ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ར་ས་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་པི ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ར་ས་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ཁཱི་རཾ ཝཱ ར་སཾ ཝཱ པི་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ་མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ཝཱ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་པྤི་པཱ་ཡཱ་སེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི.

མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷི་ཀྑུཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཏ་སྶ ཀུ་ལཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་དཱ་ར་བྷཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན པ་ཋ་མཾ དི་ནྣཾ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ‘‘ས་ཙེ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ པ་ཙ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྐ་བྷ་ཏྟ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ཧ་ཊཾ པ་ཋ་མཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཡ་དི པ་ན ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀོ་ཝ པཱ་ཀོ ཧོ་ཏི, པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ མ་ནུ་སྶོ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ན དེ་ཐཱ་ཏི. ན་ནུ ཨུ་པཱ་ས་ཀ ཏ་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་མྷཱ་ཏི. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟེ དི་ནྣེ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ དྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ‘‘སྭེ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦེ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་བྦེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀོ་པི བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་མ་ཉྙོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ གྷ་རེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏི, ན ཙ ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ན བྷུ་ཉྫ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ བྷུ་ཉྫ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཀ་ལེ་ན གཱ་མེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པཱུ་གེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་ཀ་ལེ་ན གཱ་མེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷུ་ཉྫ་ཏི, ས་ཀ་ལེ་ན པཱུ་གེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཏ་སྨིཾ པཱུ་གེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷུ་ཉྫ་ཏི, ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ ‘བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཀེ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀེ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀེ པ་ཉྩ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༢༩) ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཏྠ ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི བྷ་ཎ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ཝ བྷ་ཏྟེ་ན་ཏྠོ, བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཨོ་ཀཱ་སོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཝ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ཏོ, ན ཙཱ་རི་ཏྟ་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ད་གྒེ་ན ཨ་ནི་མ་ནྟ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ནེ་ཝ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ན ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཏ་ཏྠ ཙཱ་རི་ཏྟནྟི –

‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ས་བྷ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀུ་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་མ་ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ས་མ་ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མ་ཡོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༩༩) –

ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཡོ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟེ་ན ས་བྷ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ གྷ་རཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱི་དི་སེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ཏྟེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏཾ བྷུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་བྷུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཡ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ནི་མ་ནྟི་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ས་མ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནི་མ་ནྟ་ནེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཙེ ‘‘བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་མི་ནཱ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

༣. ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱཏི ཨེ་ཏྠ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༩༨) པ་ན ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ས་ནྟོ? ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ ཀུ་ལཱ་ནི པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཾ པ་སྶེ ཝཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཝཱ པ་སྶ་ཏི, ཡ་སྶ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ ས་ནྟོ ནཱ་མ, ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ པ་ན ན་ཏྠི. ཡོ ཧི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ, སོ ཨ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨཱ་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ པ་སྶ་ཏི, སོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཝི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནེ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ.

ས་ཙེ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༡༢) པ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ‘‘ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཏཾ ཀ་མྨཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙཾ གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, གཱ་མ་ས་ཏ་མྤི ཧོ་ཏུ, པུ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, པུ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཀུ་ལ་གྷ་རེ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ས་པྤི་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ པ་སྶེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ས་ནྟེ བྷི་ཀྑུ་མྷི ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ག་ནྟ་བྦཾ, ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཙ་རི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. གཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ‘‘ཏེ་ལཱ་དི་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཙེ པ་སྶེ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. མ་གྒཱ ཨ་ནོ་ཀྐ་མྨ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ པ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ སཱི་ཧོ ཝཱ བྱ་གྒྷོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མེ་གྷོ ཝཱ ཨུ་ཊྛེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་སུ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི བ་ཧི་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤. ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ནྣེ ས་རཱི་རེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ག་ཎྷེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༣༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་བྦྷུ་ཎྷེ ཨ་ལླ་ས་རཱི་རེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ག་ཎྷ་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཙ ཏ་སྶ ཧོ་ནྟི, བྷི་ནྣེ པ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན བྷི་ནྣཾ ཧོ་ཏི? ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལ་སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ་དཱི་ཧི མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ དཱ་ཋཱ་ཡ ཝཱ ཨཱི་ས་ཀཾ ཕཱ་ལི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན་པི. ཡ་སྶ པ་ན པ་ཏ་ཏོ གྷཾ་ས་ནེ་ན ཚ་ཝི་མ་ཏྟཾ ཚི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཙ་མྨཾ ཨ་ཙྪི་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནྣ་མེ་ཝ, ཙ་མྨེ པ་ན ཚི་ནྣེ བྷི་ནྣཾ. ཡ་སྶ་པི ས་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པ་བྷི་ནྣཱ ག་ཎྜ་ཀུ་ཊྛ་པཱི་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ཝ་ཎོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་མྤི བྷི་ནྣཾ, ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀུ་ཎ་པ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མྤི བྷི་ནྣ་མེ་ཝ. ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ པ་ན ཨ་བྷི་ནྣེ་པི སུ་སཱ་ན་གོ་པ་ཀེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནོ ཙེ ཨ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏི, ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཝ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་རཱི་རེ པ་ན ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ སཱི་སེ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ ཝ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༥. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནིཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ. ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི ཝཱ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ‘ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨོ་ད་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ནོ ཙེ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི ཝཱ, ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ན ཏྭེ་ཝ ན་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཡོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཀ་ཐཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༡༧). ས་ཙེ ཧི ཙོ་རེ པ་སྶི་ཏྭཱ ད་ཧ་རཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ, ཙོ་རཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་མ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཐེ་རེ་ཧི ནེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ བྷ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ད་ཧ་རཱ ས་བྦཾ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏཱ, ཙོ་རཱ ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཾ ཏ་ཉྩ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ད་ཧ་རེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་ནི ན ཏཱ་ཝ ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ཧི ཏེ ཨ་ན་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ བྷ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི པ་རེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཐེ་རེ་ཧི ཝཱ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ག་ནྠེ་ཏྭཱ ད་ཧ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ད་ཧ་རེ་ཧི ཝཱ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་ནི ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ནེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ན ཏེ་སཾ དྷཱ་ར་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ.

ས་ཙེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ར་ཛ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཏཱ་དི་སེ མ་ནུ་སྶེ པ་སྶ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ ཏེ ཝཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཉྙེ ཝཱ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ནི་ཝཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི དེ་ནྟི, ཏཱ་ནི ས་ད་སཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ད་སཱ་ནི ཝཱ ནཱི་ལཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཝཱ, ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི་པི ས་བྦཱ་ནི་པི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུ་ཉྩ པཱ་རུ་པི་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ནྟི.

ཝུ་ཏྟ་མྤི་ཧེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ –

‘‘ཨ་ཀ་པྤ་ཀ་ཏཾ ནཱ་པི ར་ཛ་ནཱ་ཡ ར་ཏྟཾ,

ཏེ་ན ནི་ཝ་ཏྠོ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ ཝ་ཛེ་ཡྻ;

ན ཙ་སྶ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི,

སོ ཙ དྷ་མྨོ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏོ;

པ་ཉྷཱ་མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༨༡);

ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཉྷོ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ པ་ན ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཙ ནེ་སཾ ཀུ་ས་ཙཱི་ར་ཝཱ་ཀ་ཙཱི་ར་ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཱ་ནི དེ་ནྟི, ཏཱ་ནི་པི ལ་དྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་པི ལ་དྡྷི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ‘‘ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨོ་ད་ཧི་སྶཱ་མི, པུ་ན ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, ན མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ. ལ་བྷི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ ཝཱ ཀུ་ཏོ་ཙི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་དེ་ས་ག་ཏེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ངྒྷི་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙ་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཛཱི་ར་ཏི ཝཱ ན་སྶ་ཏི ཝཱ, གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ གི་ཧི་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ན ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི.

༦. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀཾ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ཀཾ, ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༩) ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པ་མེ་ཝ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝཱ ‘‘ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ དྭཱ་ར་པཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི. ཛཱ་ཏ་ཀ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ས་དི་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ན པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནི ནི་བྦི་དཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ས་ཡ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི.

༧. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༦) ཝཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ བྷོ་ཛ་ནེ ན ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ ‘‘པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘མ་ཡི པ་ཝི་ས་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཀི་ཉྩི ན ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏི་ས་མཱི་པཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཀཱ་སེ ཀ་ཏེ ‘‘པ་ཝི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཡཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི པི་ཝི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ནི་སི་ནྣཾ རི་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་མྤི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ་ཡེ་ཝ ཧི སོ ཧོ་ཏི.

ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཡཾ སོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ག་ཙྪ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་ཧཱི’’ཏི. ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་ད་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཙེ སོ ཨུ་ད་ཀ་མྤི ན ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, སཱ་དྷུ་ཀཾ སི་ཏྠཱ་ནི གི་ལི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ས་ཙེ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ‘ག་ཙྪ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ སི་ཏྠཱ་ནི གི་ལི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཏྭེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦ’ནྟི ཝ་དཱ་མི, ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༦).

༨. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ་ན ས་མ་ཀེ ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨུ་ཙྩ་ཏ་རེ ཝཱ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ན, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟེ་ན ས་མ་ཀེ ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ནཱི་ཙ་ཏ་རེ ཝཱ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ནཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ་ན ཨུ་ཙྩ་ཏ་རེ་པི ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ, ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟེ་ན ནཱི་ཙ་ཏ་རེ་པི ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༩. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རེ་ན ས་ཧ ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏི་ཝ་སྶ་ནྟ་རོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༠) ནཱ་མ ཡོ དྭཱི་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཝཱ ད་ཧ་ར་ཏ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡོ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཝ་སྶེ་ན མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ ཝཱ ད་ཧ་ར་ཏ་རོ ཝཱ, ཡོ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཝ་སྶོ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཨི་མེ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ དྭེ དྭེ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝ་གྒ་སྶ མ་ཉྩཾ དུ་ཝ་གྒ་སྶ པཱི་ཋ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༠. ཡཾ པ་ན ཏི་ཎྞཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཝཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་པི ཕ་ལ་ཀ་ཁ་ཎྜེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཙྪི་མཾ དཱི་གྷཱ་ས་ན’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཀཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཾ ཨ་ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ཧི ས་ཧ དཱི་གྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན དཱི་གྷཱ་ས་ནེ་པི པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

༡༡. གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ‘‘ན་ཏྠི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ, ཡེ ཝོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻུཾ, ཏུ་མྷེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཐ, ཨ་ཐ ཀོ ཙ་ར་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏི. ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, སོ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༥) ཨི་མཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ.

ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་མཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཝཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཝཱ ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ ཝཱ ས་མཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ ཝཱ, ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༥) –

ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་སྶ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༦༥) ཏེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑུ, ས་ངྒྷ་སྶ བྷཱ་རོ, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ས་ཀ་ལ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཛ་གྒ་ནྟེ་སུ པ་ན ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རེ ན ཛ་གྒ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ་པི ཝཱ་ར་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཀ་ལོ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝ ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛ་གྒ་ཏི, ས་ངྒྷོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི.

གི་ལཱ་ནེ་ན པ་ན –

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནོ དཱུ་པ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡེ མ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫཾ ན པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི, པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི, ཋི་ཏཾ ཝཱ ཋི་ཏོ’ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༦) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ –

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནོ སཱུ་པ་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ས་པྤཱ་ཡ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡེ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་སྶ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི, པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི, ཋི་ཏཾ ཝཱ ཋི་ཏོ’ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༦) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན ཙ –

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ནཱ་ལཾ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ. ན པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུཾ, ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་མི་ས་ནྟ་རོ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ, ཛེ་གུ་ཙྪཱི ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཁེ་ལ༹ཾ ཝཱ ཝ་ནྟཾ ཝཱ ནཱི་ཧཱ་ཏུཾ, ན པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི གི་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏུཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༦) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ –

‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཨ་ལཾ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ. པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུཾ, ས་པྤཱ་ཡཱ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ནོ ཨཱ་མི་ས་ནྟ་རོ, ཨ་ཛེ་གུ་ཙྪཱི ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ཁེ་ལ༹ཾ ཝཱ ཝ་ནྟཾ ཝཱ ནཱི་ཧཱ་ཏུཾ, པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི གི་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏུཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏུཾ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༦) –

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ.

༡༢. དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༠) ཙ ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཧི ཏྭཾ ཀ་ཏ་ཀུ་ས་ལོ, ཀ་སྨཱ མཱི་ཡ་མཱ་ནོ བྷཱ་ཡ་སི, ན་ནུ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ས་གྒོ ནཱ་མ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞོ ན སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཧི ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་དཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རཱ་ཝ་སེ་སེ་པི ཨཱ་ཡུ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ་ཝ མཱ་རི་ཏོ ཧོ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་སི་ཊྛི དཱ་ཏ་བྦཱ ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ མ་གྒ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ས་ཏྟིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ག་ཏཾ དྷ་མྨ་ག་ཏཾ ས་ངྒྷ་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏ་ཉྩ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞེ་པི སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏེ སོ ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཀ་ཉྩི ཨུ་པ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཡུ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ མ་ར་ཏི, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ཀོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.

༡༣. ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་ཏེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ པཱ་ཏེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༨༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ གི་ལཱ་ནེ་ན (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༢-༡༨༣) བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨཱ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་ད་ནེ་ན་པི ཨ་ཏྟཱ ན མཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཡོ་པི གི་ལཱ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ བྷེ་ས་ཛྫེ ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་སུ ཙ མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་ཨཱ་བཱ་དྷོ ཙི་རཱ་ནུ་བ་ནྡྷོ, བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི, ‘‘ཀ་དཱ ནུ ཁོ གི་ལཱ་ན་ཏོ མུ་ཙྩི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཊྚཱི་ཡ་ནྟི. ས་ཙེ སོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན ཏི་ཊྛ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཀི་ལ་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫཾ ན སེ་ཝ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ རོ་གོ ཁ་རོ, ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཱ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ མེ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ ཧ་ཏྠ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ་པི ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་ག་སྶ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ནཱ་མ པ་པ་ཉྩོ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མཾ བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྷཱ་གཱ་ན་ཉྷི ལ་ཛྫཱི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༡༤. ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༨༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཀཱི་དི་སཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༠) པ་ན ཨཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཀཱི་དི་སཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ? ཡཾ སུ་དྡྷཾ ཨཱ་ས་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀཾ, ཡ་ཉྩ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་མྤི མ་ནུ་སྶཱ ས་ཡཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ བྷ་ནྟེ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’’ཏི དེ་ནྟི, ཏ་སྨི་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ པ་ཙྪཱ ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་དྷོ ཝཱ ས་ངྐ་མ་ནྟི, པ་ཊི་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཡ་མྤི ཏ་ནུ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠེ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ལཾ དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི པ་ཊི་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ པཱ་ཝཱ་ར་ཀོ་ཛ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘གྷ་ན་སཱ་ཊ་ཀེ་ན་པི ཨ་ཏྠ་ཏེ ཡ་སྨིཾ ཝ་ལི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ན པ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༥. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཝཱ་ཡ སི་ལཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ, ཡོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༨༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པཱ་སཱ་ཎོ ན པ་ཝ་ཊྚེ་ཏ་བྦོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༢-༡༨༣) པཱ་སཱ་ཎོ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི དཱ་རུ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཡ་ནྟེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཧ་ས་ནྟཱ ཧ་ས་ནྟཱ པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི་པི ཁི་པ་ནྟི་པི ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི་པི, ‘‘ཀ་མྨ་ས་མ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཨཱི་དི་སཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱ བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ དྷོ་ཝ་ནྟཱ རུ་ཀྑཾ ཝཱ དྷོ་ཝ་ན་ད་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཀེ ཝཱ སོ་ཎེ ཝཱ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ཀ་ཐ་ལཾ ཝཱ ཁི་པི་ཏྭཱ པ་ལཱ་པེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི.

༡༦. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཡོ ཨཱ་ལི་མྤི་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨཱ་ལི་མྤེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་ནེ ཨ་གྒི ན དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༩༠) པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཡོ ཀོ་ཙི ས་ཏྟོ མ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨ་གྒིཾ དེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི ཙ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ལླ་ཏི་ཎ་ཝ་ན་པྤ་ཏ་ཡོ ཌ་ཡ྄ཧ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་གྒིཾ དེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ‘‘ད་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ན་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་གྒིཾ དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཁི་ཌྜཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན་པི དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ལླ་སུ་ཀྑཾ ས་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་གྒིཾ དེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

པ་ཊ་གྒི་དཱ་ནཾ པ་ན པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀེ་ཧི ཝཱ དི་ནྣཾ ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ ཨ་གྒིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡོ མཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ཏ་སྶ ཨ་གྒི་ནོ པ་ཊི་ཨ་གྒིཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་གྒི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་པཱ་དཱ་ནོ ནི་བྦཱ་ཏི. ‘‘པ་རི་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ བྷཱུ་མི་ཏ་ཙྪ་ནཾ པ་རི་ཁཱ་ཁ་ཎ་ནཾ ཝཱ, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་གྒི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ཏི, ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་གྒི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ས་ཡ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏེ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་ན ནི་བྦཱ་པེ་ནྟེ་ཧི ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏ་བྦཾ.

༡༧. ཨ་སྶ་དྡྷེ་སུ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༡) མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀུ་ལེ་སུ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ན པ་རེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ས་མི་སྶ་མྤི ཧི ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ནྟི. ཡ་མྤི ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཁ་ཛྫ་ཀཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་མྤི ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྤི ཧི ས་པྤ་ཝི་ཙྪི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཾ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི དེ་ནྟི. ག་ནྡྷ་ཧ་ལི་དྡཱ་དི་མ་ཀྑི་ཏོ་པི ཏ་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་རཱི་རེ རོ་ག་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཧི ཏཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི.

༡༨. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གོ་པ་ཀ་སྶ དཱ་ནེ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༥༦) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥༦) ཀ་ཏ་རཾ གོ་པ་ཀ་དཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་ཏ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི? མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ གོ་པ་ཀ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ག་ཎྷཱ’ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ གོ་པ་ཀཱ་ནཾ པ་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨེ་ཏེ ཨི་སྶ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཡཾ དེ་ནྟི, ཏཾ བ་ཧུ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ དཱ་ར་ཀཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ཏེ་ཧི དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷི་ཀེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ཙ ཀེ་ཎི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟ་སྶེ་ཝ དཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝེ་ཏ་ནེ་ན ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ག་མ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡཾ གི་ཧཱི་ནཾ ཨཱ་རཱ་མ་ར་ཀྑ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ནྟི, ཨེ་ཏ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་གོ་པ་ཀཱ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏི་ཡཱ ཁ་ཎྜི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ་པི ཨུ་པ་ཌྜྷཱ་རཱ་མཾ ཝཱ ཀེ་ཙི་དེ་ཝ རུ་ཀྑེ ཝཱ བྷ་ཏིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟ་རུ་ཀྑ་ཏོ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀེ་ཎི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟ་སྶ པ་ན ས་བྦ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཾ པ་ན ས་བྦཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མྤི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥༦) – ཡ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ན དེ་ནྟི, ཕ་ལ་ཝཱ་རེ ཙ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ དི་སྭཱ ཙོ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ རུ་ཀྑེ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ས་མྨཱ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི, ཨ་ནི་སྶ་རཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ. ཡེ་པི རུ་ཀྑཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དི་ནྣཱ, ཏེ་སུ་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཨ་ནི་སྶ་རཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དི་ནྣེ་པི. ཡེ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཙ ཏེ ར་ཀྑི་ཏྭཱ གོ་པེ་ཏྭཱ ཙོ་རི་ཀཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ན ཏེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཡེ ཕ་ལ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཱ, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཙ ནེ ར་ཀྑི་ཏྭཱ གོ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི, ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ, པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏཾ, ཏཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་ཉྩཱ’’ཏི.

ཨོ་དི་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན སུ་ལ་བྷཾ, ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝཱ ཀི་ལ་མ་ནྟེ་སུ ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨོ་དི་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཙ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཙ དི་ནྣེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨོ་དི་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ གོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ན ཡཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛ་རོ་ག་ཙོ་ར་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཱ པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཀེ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི, སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ན ནི་སྶཱ་ཡ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་བྷོ་གོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ལཱ་མ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི, མཱུ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཙྪེ་དཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ན ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ.

ཡོ པ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དི་ནྣོ, ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ན ཨཱུ་ནཾ, ཏ་ད་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་རཱ་མོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ, ཝེ་ཏ་ནཾ ད་ཏྭཱ་པི ཛ་གྒཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ པ་ན ཝེ་ཏ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མེ་ཡེ་ཝ གེ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ཏེ ཙེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཾ ཝཱ ཏཱ་ལ་པ་ཀྐཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ཡཾ ཏེ་སཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི ‘‘དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི, ཏ་དེ་ཝ ཏེ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཏེ་སཾ དེ་ནྟཱ་ན་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཡོ པ་ན ཨཱ་རཱ་མཾ ཀེ་ཎི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ བ་ཧུ་ཀ་མྤི དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་དཱི་པ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ དི་ནྣ་ཨཱ་རཱ་མོ་པི ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ, ཝེ་ཏ་ནཾ ད་ཏྭཱ་པི ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཝེ་ཏ་ན་ཉྩ པ་ནེ་ཏྠ ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ནྟ་ཀ་མྤི ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀ་མྤི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏ་མྤི ཨཱ་རཱ་མཾ ཝེ་ཏ་ནེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ཀེ་ཎི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཕ་ལ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༡༩. དྷ་མྨི་ཀ་ར་ཀྑཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༧༩) ཡཱ་ཙ་ནྟེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཉྷི ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྠི ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ་པི ཨ་ཏྠི ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ. ཀ་ཐཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི? བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རེ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ཝཱ དྷུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཡེ ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་ར་ནྟི, རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཧ་ར་ནྟི, པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྩེ སུ་ཏྭཱ ཏེ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི, ‘‘ད་ཎྜཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་པི ས་ཏི གཱི་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཏ་སྶ ད་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀ་མ་ཏྟེ ག་ཧི་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཐ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི མ་ཡཾ ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙཱ་མ, ཏཾ ནོ དེ་ཐ, ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི ཏེ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཀཱ་ར་ཀེ ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦ་སཱ་པ་ཏེ་ཡྻེ་པི ག་ཧི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནེ་ཝ གཱི་ཝཱ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི. པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཧ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཙོ་རོ ཙོ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཧི ཡཾ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཾ པ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧི, མཱ ཙ་སྶ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དཱ་ས་དཱ་སཱི་ཝཱ་པི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཌྜཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨ་ཌྜོ ནཱ་མ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི? ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི, ར་ཀྑཾ ནོ དེ་ཐ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ད་ཎྜེ ཀ་ཏེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ གཱི་ཝཱ, སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ས་ཙེ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མཾ ནཱ་མ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནོ ནེ་ཝ གཱི་ཝཱ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ དྷཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་མྤི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ, ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་མྤི ག་ཙྪེ་ཡྻ.

༢༠. ཨུ་ཙྩཱ་རཾ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝཾ ཝཱ ས་ངྐཱ་རཾ ཝཱ ཝི་གྷཱ་སཾ ཝཱ ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚེ ཝཱ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ཝཱ ཚ་ཌྜཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི་པི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༨༢༦) ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཚ་ཌྜ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ལ་ཉྫེ ཝཱ ཨུ་ཙྩཱ་རཱ་དཱི་ནི ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་མྤི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཾ རོ་པི་མཾ ཁེ་ཏྟཾ ཧོ་ཏུ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཨཱ་རཱ་མོ ཝཱ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི རོ་པི་མ་ཧ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཁེ་ཏྟེ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མེ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་མཱ་ནོ ཨུ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཁཱ་ད་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀ་ཙ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི ཧ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ མ་ཏྠ་ཀ་ཙྪི་ནྣ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་མྤི ཚ་ཌྜེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་བཱི་ཛེ ཨ་ངྐུ་རེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་པི ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བཱི་ཛེ་སུ པ་ན ཁེ་ཏྟ་ཀོ་ཎཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་རོ་པི་མེ་སུ ཁེ་ཏྟ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་སྶཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ‘‘ལཱ་ཡི་ཏ་མྤི པུ་བྦ་ཎྞཱ་དི པུ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ར་ཀྑ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

༢༡. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ རུ་ཀྑེ ཀཱ་ཡོ ཨུ་གྒྷཾ་སེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་གྒྷཾ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟེ་ན (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) རུ་ཀྑེ ཝཱ ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྠ་མྦྷེ ཝཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་དཱ་རུ་ཀུ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀུ་ཊྚེ ཝཱ ཀཱ་ཡོ ན གྷཾ་སེ་ཏ་བྦོ.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྚཱ་ནེ ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཊྚཱ་ནེ་པི ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཊྚཱ་ནཾ ནཱ་མ རུ་ཀྑཾ ཕ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པ་དཱ་ཀཱ་རེ་ན རཱ་ཛི་ཡོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ནི་ཁ་ན་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་ཡཾ གྷཾ་ས་ནྟི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ནྡྷ་བྦ་ཧ་ཏྠ་ཀེ་ན ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹ྭ. ༢༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཋ་པི་ཏེ་ན དཱ་རུ་མ་ཡ་ཧ་ཏྠེ་ན ཙུ་ཎྞཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ས་རཱི་རཾ གྷཾ་ས་ནྟི, ཏེ་ན ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟི་ཡཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟི་ཡཱ་པི ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་སུ་ཏྟི ནཱ་མ ཀུ་རུ་ཝི་ནྡ་ཀ་པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ལཱ་ཁཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་གུ་ལི༹་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡཾ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ གྷཾ་ས་ནྟི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་གྒ་ཡ྄ཧ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་རཱི་རེ་ན གྷཾ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ལླ་ཀེ་ན ན་ཧཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ན་ཧཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་མ་ལླ་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༣-༢༤༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཀ་ར་ད་ཎྜ་ཀེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ལླ་ཀ་མཱུ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ ‘‘མ་ལླ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ གི་ལཱ་ན་སྶ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཀ་ཏ་མ་ལླ་ཀཾ ནཱ་མ ད་ནྟེ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཊྛ་ཀ་ཁ་ཎྜཾ པ་ན ཀ་པཱ་ལ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཀཾ པུ་ཐུ་པཱ་ཎི་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཀཾ པུ་ཐུ་པཱ་ཎི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཀཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྠ་ཝ་ཊྚི, ཏ་སྨཱ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ན་ཧཱ་ན་སཱ་ཊ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ པི་ཊྛིཾ གྷཾ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་ཐུ་པཱ་ཎི་ཀནྟི ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཧ་ཏྠེ་ན པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ན་ཧཱ་ན་ཝ་ཏྟཾ – ཨུ་ད་ཀ་ཏི་ཏྠཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝེ་གེ་ན ཋི་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ ན ཨོ་ཏ་རི་ཏ་བྦཾ, ས་བྦ་དི་སཱ པ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་གུ་མྦ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ ཋི་ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ན་ཏྠི, ཨུ་ད་ཀ་ནྟེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ཏ་པེ པ་སཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨ་ཏྠི, སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨོ་ཏ་ར་ནྟེ་ན ས་ཎི་ཀཾ ནཱ་བྷི་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ཙིཾ ཨ་ནུ་ཊྛ་པེ་ནྟེ་ན ས་དྡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ནི་མུ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཀྑི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟེ་ན་པི ས་དྡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན ས་ཎི་ཀཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ནྟེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ སུ་པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ.

༢༢. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ལླི་ཀཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ… ན པཱ་མ་ངྒོ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ… ན ཀ་ཎྛ་སུ་ཏྟ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ… ན ཀ་ཊི་སུ་ཏྟ་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ… ན ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ… ན ཀཱ་ཡཱུ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ… ན ཧ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ… ན ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༥) ཝ་ལླི་ཀཱཏི ཀ་ཎྞ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མུ་ཏྟོ་ལ་མྦ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཝ་ལླི་ཀཱ ཨེ་ཝ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་མ་ངྒནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ལ་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟཾ. ཀ་ཎྛ་སུ་ཏྟ་ཀནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི གཱི་ཝཱུ་པ་གཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ. ཀ་ཊི་སུ་ཏྟ་ཀནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཊི་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ སུ་ཏྟ་ཏ་ནྟུ་མ་ཏྟ་མྤི. ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀནྟི ཝ་ལ་ཡཾ. ཀཱ་ཡཱུ་རཱདཱི་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནེ་ཝ.

༢༣. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷཱ ཀེ་སཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ་མཱ་སི་ཀཾ ཝཱ དུ་ཝ་ངྒུ་ལཾ ཝཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཙེ ཀེ་སཱ ཨ་ནྟོ་དྭེ་མཱ་སེ དྭ་ངྒུ་ལཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཨ་ནྟོ་དྭེ་མཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ, དྭ་ངྒུ་ལེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ན དཱི་གྷཱ, དྭེ་མཱ་ས་ཏོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ན་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ན་ཏྠི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཀེ་སཱ ཚེ་དཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ ཚེ་དཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཀེ་སེ ཚེ་དཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝི་ནཱ ཀ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཀེ་སེ ཚེ་དཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཙྪེ་ན ཀེ་སཱ ཨོ་ས་ཎྛེ་ཏ་བྦཱ… ན ཕ་ཎ་ཀེ་ན ཀེ་སཱ ཨོ་ས་ཎྛེ་ཏ་བྦཱ… ན ཧ་ཏྠ་ཕ་ཎ་ཀེ་ན ཀེ་སཱ ཨོ་ས་ཎྛེ་ཏ་བྦཱ… ན སི་ཏྠ་ཏེ་ལ་ཀེ་ན ཀེ་སཱ ཨོ་ས་ཎྛེ་ཏ་བྦཱ… ན ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་ལ་ཀེ་ན ཀེ་སཱ ཨོ་ས་ཎྛེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ ཨོ་ས་ཎྛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀོ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི ཀེ་སཱ ན ཨོ་ས་ཎྛེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་དྡྷ་ལོ་མེ་ན པ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནི་པཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཧ་ཏྠཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ པུ་ཉྪི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་ཎྷཱ་བྷི་ཏ་ཏྟ་ར་ཛ་སི་རཱ་ན་མྤི ཨ་ལླ་ཧ་ཏྠེ་ན པུ་ཉྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༢༤. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དཱ་སེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟེ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་དཱ་སེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟེ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝི་ནཱ ཨཱ་དཱ་སེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟེ ཝཱ མུ་ཁཾ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཾ་ས་པ་ཏྟཱ་དཱི་ནི་པི ཡེ་སུ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ས་བྦཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ས་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ཀ་ཉྫི་ཡཱ་དཱི་ནི་པི ཙ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟ་ས་ངྑ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ‘‘ས་ཉྪ་ཝི ནུ ཁོ མེ ཝ་ཎོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཛི་ཎྞོ ནུ ཁོ་མྷི, ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མུ་ཁཾ ཨཱ་ལི་མྤི་ཏ་བྦཾ… ན མུ་ཁཾ ཨུ་མྨ་དྡི་ཏ་བྦཾ… ན མུ་ཁཾ ཙུ་ཎྞེ་ཏ་བྦཾ… ན མ་ནོ་སི་ལི་ཀཱ་ཡ མུ་ཁཾ ལ་ཉྪེ་ཏ་བྦཾ… ན ཨ་ངྒ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ… ན མུ་ཁ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ… ན ཨ་ངྒ་རཱ་ག་མུ་ཁ་རཱ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ མུ་ཁཾ ཨཱ་ལི་མྤི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝི་ནཱ མུ་ཁ་ཝི་ལི་མྤ་ནཱ་དི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

༢༥. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཙྩཾ ཝཱ གཱི་ཏཾ ཝཱ ཝཱ་དི་ཏཾ ཝཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཾ, ཡོ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཙྩཱ་དིཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༨༣༥) ཙ ན་ཙྩནྟི ན་ཊཱ་ད་ཡོ ཝཱ ན་ཙྩ་ནྟུ སོ་ཎྜཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མོ་ར་སཱུ་ཝ་མ་ཀྐ་ཊཱ་ད་ཡོ་པི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ན་ཙྩ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མོ་ར་ན་ཙྩ་མྤི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཡ་མྤི ན་ཙྩ་ནྟ་སྶ ཝཱ ན་ཙྩཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. གཱི་ཏནྟི ན་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ གཱི་ཏཾ ཧོ་ཏུ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཾ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏ་གཱི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ས་ཉྙ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཎ་ཀ་གཱི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ད་ནྟ་གཱི་ཏ་མྤི, ‘‘ཡཾ གཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨོ་ཀཱུ་ཛ་ནྟཱ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ གཱི་ཏ་མེ་ཝ, ས་ཡཾ གཱ་ཡ་ནྟ་སྶ་པི གཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.

‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ན གཱི་ཏ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ གཱ་ཡ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཏ་སྨིཾ ས་རེ སཱ་ར་ཛྫ་ཏི, པ་རེ་པི ཏ་སྨིཾ ས་རེ སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་པི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི, ས་ར་ཀུ་ཏྟི་མྤི ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ བྷ་ངྒོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ན གཱི་ཏ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨཾ གཱ་ཡ་ནྟ་སྶ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ན གཱི་ཏ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨོ གཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, ཡོ གཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༩) –

ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀེ་ན གཱི་ཏ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨོ་པི ན གཱ་ཡི་ཏ་བྦོ.

ཨཱ་ཡ་ཏ་ཀོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༩) ནཱ་མ གཱི་ཏ་སྶ་རོ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྟཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ. དྷ་མྨེ པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, གཱ་ཐཱ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་དཱི་གྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙ་ཏུ་ར་སྶེ་ན ཝ་ཏྟེ་ན པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ར་བྷ་ཉྙ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༤༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ས་རེ་ན དྷ་མྨཾ བྷ་ཎི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ར་བྷ་ཉྙེ ཀི་ར ཏ་ར་ངྒ་ཝ་ཏྟ་དྷོ་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ག་ལི་ཏ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི དྭ་ཏྟིཾ་ས ཝ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ་སུ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་བྦེ་སཾ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤེ་ན ཙ་ཏུ་ར་སྶེ་ན ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ.

ཝཱ་དི་ཏཾ ནཱ་མ ཏ་ནྟི་བ་དྡྷཱ་དི་ཝཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཝཱ་དི་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཀུ་ཊ་བྷེ་རི་ཝཱ་དི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ད་ཀ་བྷེ་རི་ཝཱ་དི་ཏ་མྤི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ནི་ཊྛུ་བྷ་ནྟོ ཝཱ སཱ་ས་ངྐེ ཝཱ ཋི་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཀཾ ཝཱ ཕོ་ཊེ་ཏི, པཱ་ཎིཾ ཝཱ པ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ས་བྦཾ ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མེ ཋི་ཏ་སྶ པ་སྶ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་སྶི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པ་སྶི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་སྶ་ཏི ཝཱ སུ་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཏཱ་དི་སེ་ན ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ ས་མ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟ་སྶ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཐ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ སུ་ནྡ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༢༦. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཚེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཚི་ནྡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༡) ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཀ་ཎྞ་ནཱ་སཱ་ཨ་ངྒུ་ལི་ཨཱ་དིཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཏཱ་དི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཧི་ཀཱི་ཊ་ད་ཊྛཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ མོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

༢༧. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཧཱི་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ད་སྶེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ གི་ཧཱི་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ.

༢༨. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡོ པ་ཏྟོ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ…པེ… ན རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡོ…པེ… ན མ་ཎི་མ་ཡོ…པེ… ན ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་མ་ཡོ…པེ… ན ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡོ…པེ… ན ཀཾ་ས་མ་ཡོ…པེ… ན ཀཱ་ཙ་མ་ཡོ…པེ… ན ཏི་པུ་མ་ཡོ …པེ… ན སཱི་ས་མ་ཡོ…པེ… ན ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་མ་ཡོ པ་ཏྟོ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཱ་དི་པ་ཏྟོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི གི་ཧཱི བྷ་ཏྟ་གྒེ སུ་ཝ་ཎྞ་ཏ་ཊྚི་ཀཱ་དཱི་སུ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི, ཨཱ་མ་སི་ཏུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡ་ཀཱ་ཙ་མ་ཡ་ཀཾ་ས་མ་ཡཱ་ནི པ་ན ཏ་ཊྚི་ཀཱ་དཱི་ནི བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི ཝཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་མ་ཡོ་པི པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཐཱ་ལ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་ཏྟེ ཨ་ཡོ་པ་ཏྟཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༢) དྭེ་ཡེ་ཝ ཙ པ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྦ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཙ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ལཱ་བུ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ན ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གྷ་ཊི་ཀ་ཊཱ་ཧེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཝ་སཱི་ས་པ་ཏྟོ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཚ་ཝ་སཱི་ས་མ་ཡོ་པི པ་ཏྟོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷཱུ་མི་དཱ་རུ་ད་ཎྜ་ཝ་ཨ་ལ་ཝེ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏེ བྷཱུ་མི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ དཱ་རུ་ད་ཎྜ་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཙ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘བྷཱུ་མི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཏ་ཡོ ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀེ དྭེ པ་ཏྟེ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷཱུ་མི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཏི་ཎྞཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ, དྭེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དཱ་རུ་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ་ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀེ་སུ་པི སུ་ས་ཛྫི་ཏེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷ་མ་ཀོ་ཊི་ས་དི་སོ པ་ན དཱ་རུ་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཏཱི་ཧི ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི བ་དྡྷོ, ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཙ ཨེ་ཀ་སྶ་པི པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ, ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ན ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཌྜྷ་ནྟེ པ་ཏྟོ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཡོ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ལི་ནྡ་ཀ་མི་ཌྜྷི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟེ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ་ཡ མི་ཌྜྷི་ཀཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་བྷ་ཎྜ་ནྟེ པ་ཏྟོ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཡོ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བཱ་ཧི་ར་པ་སྶེ ཀ་ཏཱ་ཡ ཏ་ནུ་ཀ་མི་ཌྜྷི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀེ ཝཱ ཏ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཡ་ཏྠ ན དུ་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཾ་སུ་ར་ཛཱ་དཱི་སུ པ་ན ཁ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཏྟོ ལ་གྒེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ལ་གྒེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནཱ་ག་ད་ནྟཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ལ་གྒེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ་པི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཉྩེ པ་ཏྟོ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཡོ ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷ་ཎྜ་ཀ་ཊྛ་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏུ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ཡ་ན་ཏྠཾ ཝཱ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཉྙེ་ན པ་ན བྷ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ, ཨ་ཊ་ནི་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་ནྡྷི་ཏྭཱ་པི ཨུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན མ་ཉྩོ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ་ན ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ན་ཀེ་ན ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཨ་ངྐེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཚ་ཏྟེ བྷ་ཏྟ་པཱུ་རོ་པི ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ལ་གྒི་ཏ་པ་ཏྟོ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷ་ཎྜ་ཀེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྚ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཋ་པི་ཏེ ཡོ ཀོ་ཙི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཝཱ་ཊཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ པ་ཎཱ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཝཱ་ཊཾ ན པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཡ་སྶ པ་ཏྟོ ཧ་ཏྠེ, སོ ཨེ་ཝ པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཀ་ཝཱ་ཊ་མེ་ཝ པ་ཎཱ་མེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཧ་ཏྠེ ཝཱ པི་ཊྛི་པཱ་དེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ པ་ཏྟ་སྨིཾ ས་ཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ སཱི་སེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝཱ པ་ཎཱ་མེ་ཏུཾ གྷ་ཊི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ སཱུ་ཙིཾ ཝཱ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝཱ་པུ་རི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ པ་ན པ་ཏྟཾ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཨ་ཝཱ་པུ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ལ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨ་ཊྛི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀཾ ཝཱ པ་ཏྟེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཏྟེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ལ་ཀཱ་ནཱིཏི ཙ་བྦེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཱ་མི་སཱ་ནི. ཨ་ཊྛི་ཀཱ་ནཱིཏི མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཨ་ཨ་ཀཱ་ནི. ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀནྟི མུ་ཁ་ཝི་ཀྑཱ་ལི་ཏོ་ད་ཀཾ. ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཏྟེ་ན ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏུ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི. ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཏ་པཱ་ད་དྷོ་ཏ་ཨུ་ད་ཀ་མྤི པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ནུ་ཙྪི་ཊྛཾ སུ་དྡྷ་པ་ཏྟཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྜུ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཧི སོ ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠཾ པ་ན བ་ཧི་ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ ཁཱ་ད་ནྟོ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛིཾ ཝཱ ཙ་ལ་ཀཾ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཊྛི་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ནི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་ཁ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཊཾ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི པུ་ན ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཏྟེ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, སི་ངྒི་ཝེ་ར་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནི ཌཾ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཋ་པེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི.

༢༩. ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཉྩ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ པ་ན དི་ནྣ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

༣༠. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ན ད་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་སྶ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༩) ཡཱ་ཙ་མཱ་ན་སྶ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཡཱ་ཙ་ཏི, ཏ་སྶ ན ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒོ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཀེ་ན མ་གྒོ ན ག་ནྟ་བྦོ. ས་ཙེ་པི ན ཧོ་ཏི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝཱ, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པི་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ཎྜ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ད་ཎྜ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ཎྜ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ར་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་དེ་སུ བ་དྡྷ་ནི་སྶེ་ཎི་ཀཱ་ཡ སཱ་ཊ་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ད་ཎྜ་ཀེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟི, ཏཾ ཨུ་བྷོ་པི ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ཏི.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཏྠ་ར་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨོ་ཏྠ་ར་ཀཾ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨོ་ཏྠ་ར་ཀཾ ནཱ་མ ཡཾ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ གྷ་ཊ་ཀེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་ཉྷི ཙ་ཏཱུ་སུ ད་ཎྜ་ཀེ་སུ ཝ་ཏྠཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ ཏེ་སུ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི.

༣༡. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་གྒེ་ན ན་གྒོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༡) ན ན་གྒེ་ན ན་གྒོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ན ན་གྒེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ན་གྒེ་ན ན་གྒོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ན ན་གྒེ་ན ཨ་བྷི་ཝཱ་དཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན ན་གྒེ་ན ན་གྒ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ན་གྒེ་ན ན་གྒ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན ན་གྒེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན ན་གྒེ་ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ན་གྒེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ན ན་གྒེ་ན སཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ན ན་གྒེ་ན པཱ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཡོ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་པ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཝ་ཏྠ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་སྶོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཡོ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཙ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་སེ་སུ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ཏྠ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི པ་ན ས་བྦ་ཀ་མྨེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༣༢. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་པྥཱ་བྷི་ཀི་ཎྞེ་སུ ས་ཡ་ནེ་སུ ས་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ས་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་པྥེ་ཧི ས་ནྠ་ཏེ་སུ ས་ཡ་ནེ་སུ ན ས་ཡི་ཏ་བྦཾ, ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཝཱ་ཊེ པ་ཉྩ་ངྒུ་ལིཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ.

༣༣. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཡོ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནནྟི ཏ་མྦ་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ར་ཛ་ཏེ་ན ཝཱ ཀ་ཏཱ་ཡ པེ་ལཱ༹་ཡ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན དཱ་རུ་མ་ཡཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

༣༤. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ལོ༹་རི་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ལོ༹་རི་ཀཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ལོ༹་རི་ཀཱཏི ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཊྛི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ་པ་ཎྞཱ་དྷཱ་ར་ཀ་པ་ཙྪི་ཀ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནི. ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ་ས་ངྑེ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཧི པ་ཊྛཱ་ཡ ཚི་དྡཾ ཝི་དྡྷ་མྤི ཨ་ཝི་དྡྷ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.

༣༥. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཡོ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི(ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༤) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཐཱ་ལ་ཀེ པཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ ཕ་ལཾ ཝཱ པཱུ་པཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་ག་ཏེ ཨི་ཏ་ར་སྶ སེ་ས་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་སྶ་པི ཏ་སྨིཾ ཁཱི་ཎེ པུ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་མ་ཉྩེ ཏུ་ཝ་ཊྚི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཏུ་ཝ་ཊྚེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི(ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༤) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན ཨེ་ཀ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎེ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཝཱ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛིཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་མྤི ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཀ་པཱ་ཝུ་ར་ཎེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎེ་ཧི ཙ ན ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ པཱ་ཝུ་ར་ཎ་ཉྩ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་ཏྠ་ར་ཎ་པཱ་ཝུ་ར་ཎཱ. སཾ་ཧཱ་རི་མཱ་ནཾ པཱ་ཝཱ་ར་ཏྠ་ར་ཎ་ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

༣༦. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ལ་པྤ་ཊི་ཀཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ, ཡོ ཨ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན ཙེ་ལ་ས་ནྠཱ་རོ ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཧཱི་ནཾ མ་ངྒ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཙེ་ལ་པྤ་ཊི་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཀཱ་ཙི ཨི་ཏྠཱི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༦༨) ཨ་པ་ག་ཏ་ག་བྦྷཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ག་རུ་ག་བྦྷཱ ཝཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མ་ངྒ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ དྷོ་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༣༧. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཡོ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་ཏ་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ཀཱ་རཾ པཱ་ད་གྷཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཀ་ཎྚ་ཀེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཏཾ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝཱ, བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ, ནེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ པཱ་ད་གྷཾ་ས་ནི་ཡོ ས་ཀྑ་རཾ ཀ་ཐ་ལཾ ས་མུ་དྡ་ཕེ་ཎ་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧི པཱ་ད་གྷཾ་ས་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཀྑ་རཱཏི པཱ་སཱ་ཎོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པཱ་སཱ་ཎ་ཕེ་ཎ་ཀོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.

༣༨. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་མ་རི་བཱི་ཛ་ནཱི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙཱ་མ་རི་ཝཱ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་བཱི་ཛ་ནཱི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཀ་ས་བཱི་ཛ་ནིཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏི་སྶོ བཱི་ཛ་ནི་ཡོ ཝཱ་ཀ་མ་ཡཾ ཨུ་སཱི་ར་མ་ཡཾ མོ་ར་པི་ཉྪ་མ་ཡཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་དྷཱུ་པ་ན་ཉྩ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཉྩཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཀ་ས་བཱི་ཛ་ནཱི་ཨཱ་དི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་དྷཱུ་པ་ནནྟི བཱི་ཛ་ནཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཾ པ་ན ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཝཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏུ ཝེ་ལུ༹་ད་ནྟ་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི ཝཱ མོ་ར་པི་ཉྪེ་ཧི ཝཱ ཙ་མྨ་ཝི་ཀ་ཏཱི་ཧི ཝཱ, ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཀ་ས་བཱི་ཛ་ནཱི ད་ནྟ་མ་ཡ་ཝི་སཱ་ཎ་མ་ཡ་ད་ཎྜ་ཀཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ ཀེ་ཏ་ཀ་པཱ་རོ་ཧ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡཱ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ.

༣༩. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ན་སྶ ཚ་ཏྟ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ཚ་ཏྟཾ ན དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཌཱ་ཧོ ཝཱ པི་ཏྟ་ཀོ་པོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྑུ ཝཱ དུ་བྦ་ལཾ, ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝི་ནཱ ཚ་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ གཱ་མེ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཚ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་སྶེ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་གུ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ཙོ་ར་བྷ་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་གུ་ཏྟ་ཏྠ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ པ་ན ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན་པི ཨཱ་རཱ་མེ ཨཱ་རཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ་པི ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ཚ་ཏྟཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༠. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷཱ ན་ཁཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཾ་ས་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ན་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ དཱི་གྷཱ ན་ཁཱ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཊྛཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ལ་མ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་པི ན་ཁེ ལི་ཁི་ཏ་མ་ཊྛེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ན་ཁ་ཏོ མ་ལ་མ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦཱ་དྷེ ལོ་མཾ སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་མྦཱ་དྷེ ལོ་མཾ སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ག་ཎྜ་ཝ་ཎཱ་དི་ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝི་ནཱ ས་མྦཱ་དྷེ ལོ་མཾ སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷཾ ནཱ་སི་ཀཱ་ལོ་མཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཎྜཱ་སེ་ན ནཱ་སི་ཀཱ་ལོ་མཾ སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཀྑ་རཱ་དཱི་ཧི ནཱ་སི་ཀཱ་ལོ་མཾ གཱ་ཧཱ་པ་ནེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཎྜཱ་ས’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༥) ས་ཎྜཱ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ལི་ཏཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ གཱ་ཧཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ལི་ཏཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན བྷ་མུ་ཀཱ་ཡ ཝཱ ན་ལཱ་ཊེ ཝཱ དཱ་ཋི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ བཱི་བྷ་ཙྪཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཏཱ་དི་སཾ ལོ་མཾ པ་ལི་ཏཾ ཝཱ ཨ་པ་ལི་ཏཾ ཝཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༡. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན གཱ་མོ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན གཱ་མོ ན པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ, ཨ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ་ན ཡ་ཏྠ ས་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བ་ནྡྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ན བ་ནྡྷ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ.

༤༢. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཧི་ནི་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ནི་ཝཱ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི(ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༠) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜཱ་དི་ཝ་སེ་ན གི་ཧི་ནི་ཝ་ཏྠཾ ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, སེ་ཏ་པ་ཊ་པཱ་རུ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན གི་ཧི་པཱ་རུ་ཏཾ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦཾ, མ་ལླ་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀ་ཙྪཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ གི་ལཱ་ན་སྶ་པི མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་མྤི མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཀོ་ཎེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ལ་གྒ་ནྟི, ཨ་ནྟོ ཝཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཏ་ཐཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་པ་རཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟི, ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ལཱ་ནོ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཀཱ་སཱ་ཝ་སྶ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཾ ཨུ་པ་རི ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན དྭེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟེ་ན ས་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཱ་ནི.

༤༣. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀཱ་ཛཾ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཧ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀཱ་ཛཾ ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཏོ་ཀཱ་ཛཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀཱ་ཛཾ སཱི་ས་བྷཱ་རཾ ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ ཀ་ཊི་བྷཱ་རཾ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཀཱ་ཛཱ་དིཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༤. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན དཱི་གྷཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པ་ཙྪི་མཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པ་ཙྪི་མ་ཉྩ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ.

༤༥. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨ་བྷི་རུ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ པོ་རི་སཾ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུཾ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཀྑ་ཀ་ཊྛ་ག་ཧ་ཎཱ་དི་ཀི་ཙྩེ པ་ན ས་ཏི པུ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་པ་དཱ་སཱུཏི ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ད་ཡོ ཝཱ དི་སྭཱ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཝཱ དི་སཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ད་ཝ་ཌཱ་ཧཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀོ་གྷཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏི་ཨུ་ཙྩ་མྤི རུ་ཀྑཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༦. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཚ་ནྡ་སོ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨཱ་རོ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀཱ་ཡ ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝེ་དཾ ཝི་ཡ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ཀྐ་ཊ་བྷཱ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཀཱ་ཡ པ་ན མཱ་ག་དྷི་ཀཱ་ཡ ནི་རུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ.

༤༧. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ, ཡོ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི(ཙ་ཨཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༦) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ལོ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ‘‘ས་བྦཾ ཨུ་ཙྪི་ཊྛཾ, ས་བྦཾ ཨ་ནུ་ཙྪི་ཊྛཾ, སེ་ཏོ ཀཱ་ཀོ, ཀཱ་ལོ༹ བ་ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་ཏྠཾ ནེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ར་སྶ ཝཱ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ན ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཝི་ཛྫཱ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཱ, ན པ་ར་སྶ ཝཱ་ཙེ་ཏ་བྦཱ.

༤༨. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁི་པི་ཏེ ‘ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཧཱི་ནཾ ‘ཛཱི་ཝ་ཐ བྷ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ན ‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝཱ’ཏི ཝ་ཏྟུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁི་པི་ཏེ ‘‘ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, གི་ཧི་ནཱ པ་ན ‘‘ཛཱི་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཙི་རཾ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༩. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལ་སུ་ཎཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཁཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ལ་སུ་ཎཾ ཁཱ་དི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༨༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཝི་ནཱ ལ་སུ་ཎཾ ཁཱ་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱུ་པ་ས་མྤཱ་ཀཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༧༩༧) པ་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྷི པ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ མུ་གྒ་སཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཏེ་ལེ ཝཱ བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་མྦི་ལ་སཱ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒེ་སུ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟེ་པི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༥༠. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷོ་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་དྷོ་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝཱ བྷཱུ་མི ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལླེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨ་ཀྐ་མེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡེ་ཧི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༤) ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ཧི པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏཱ བྷཱུ་མི ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་སི་ནེ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨུ་ད་ཀཾ, ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནིཾ པ་ན ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ཧི་པི ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷོ་ཏ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ནི་ཊྛུ་བྷེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ན ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁེ་ལ༹་མ་ལླ་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༤) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ ཁེ་ལ༹་མ་ལླ་ཀེ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་དྷཱ་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་བྷ་ཎྜ་བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ས་ཙེ ཏ་ཊྚི་ཀཱ ཝཱ ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ པཱ་དཱ ཝེ་ཋེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི པ་ཎྞ་མྤི ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀི་ཉྩི ཨ་ན་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡ་དི པ་ན ཏ་ཏྠ ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ་པི ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་དེ་ཧི་པི ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟི, ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ བྷི་ཏྟི ཨ་པ་སྶེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ ཨ་པ་སྶེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ བྷི་ཏྟི སེ་ཏ་བྷི་ཏྟི ཝཱ ཧོ་ཏུ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝཱ, ན ཨ་པ་སྶེ་ཏ་བྦཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བྷི་ཏྟི་མེ་ཝ, དྭཱ་ར་མྤི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་མྤི ཨ་པ་སྶེ་ན་ཕ་ལ་ཀ་མྤི པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷ་མྤི རུ་ཀྑ་ཏྠ་མྦྷ་མྤི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན དྷོ་ཏ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏཾ བྷཱུ་མིཾ ཝཱ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ས་ངྒྷི་ཀ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ་ཝ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏོ་པི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ས་ངྐུ་ཊི་ཏེ ཀོ་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝོ མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཕུ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ལོ་མེ་སུ པ་ན ཕུ་ས་ནྟེ་སུ ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ན ཨ་པ་སྶ་ཡ་ནྟ་སྶ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི པ་ན ཕུ་སི་ཏུཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

༥༡. ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝ་ནྡི་ཡཱ. པུ་རེ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པ་ཙྪུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, པ་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་མེ ད་ས ཨ་ཝ་ནྡི་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

‘‘པ་ཙྪུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པུ་རེ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝ་ནྡི་ཡོ, ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝ་ནྡི་ཡོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ནྡི་ཡོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༢) – ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཱ.

༥༢. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི ཏཱུ་ལཱ་ནི རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལཾ ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལཾ པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཏཱུ་ལཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༧) རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལནྟི སི་མྦ་ལི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏཱུ་ལཾ. ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལནྟི ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཡཱ་སཾ ཀཱ་ས་ཉྩི ཝ་ལླཱི་ནཾ ཏཱུ་ལཾ. པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལནྟི པོ་ཊ་ཀཱི་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ཙྪུ་ན་ལཱ༹་དཱི་ན་མྤི ཏཱུ་ལཾ. ཨེ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་བྦ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. རུ་ཀྑ་ཝ་ལླི་ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡོ ཧི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཏཱུ་ལཾ བི་མྦོ་ཧ་ནེ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་སིཾ པ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བི་མྦོ་ཧ་ནེ ཨེ་ཏཾ ཏཱུ་ལ་མེ་ཝ, ཧཾ་ས་མོ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ན་ཉྩ ལོ་མ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པི་ཡ་ངྒུ་པུ་པྥ་བ་ཀུ་ལ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི པུ་པྥཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མི་སྶ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཨུ་ཎྞཱ་དི་ཏཱུ་ལ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.

༥༣. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བྷི་སི་ཡོ ཨུ་ཎྞ་བྷི་སིཾ ཙོ་ལ༹་བྷི་སིཾ ཝཱ་ཀ་བྷི་སིཾ ཏི་ཎ་བྷི་སིཾ པ་ཎྞ་བྷི་སི’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ པ་ཉྩ བྷི་སི་ཡོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཏཱུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧི ཨེ་ཏཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་མཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ པ་ཀྑི་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ལོ་མཾ ས་བྦཾ ཨི་དྷ ཨུ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷི་སི་ཙྪ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷི་སིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི པ་ན ཨ་པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་མྦ་ལ་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ པ་ཉྩ་གུ་ཎཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་པི ཨུ་ཎྞ་བྷི་སིས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི.

ཙོ་ལ༹་བྷི་སིཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ན་ཝ་ཙོ་ལ༹ཾ ཝཱ པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་ལ༹ཾ ཝཱ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏཱ ཙོ་ལ༹་བྷི་སི. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝཱ་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཝཱ་ཀ་བྷི་སི. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཏི་ཎཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཏི་ཎ་བྷི་སི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་དྡྷ་ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཎྞཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ པ་ཎྞ་བྷི་སཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ན མི་སྶ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་ཎྞཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཏཱུ་ལཾ བྷི་སི་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ མ་སཱུ་ར་ཀེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན མ་སཱུ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. བྷི་སི་ཡཱ པ་མཱ་ཎ་ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, མ་ཉྩ་བྷི་སི པཱི་ཋ་བྷི་སི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་བྷི་སི ཙ་ངྐ་མ་ན་བྷི་སི པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་བྷི་སཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. བི་མྦོ་ཧ་ནཾ པ་ན པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༥༤. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཡེ་སུ ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི, ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ བི་མྦོ་ཧ་ན’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ མི་ནི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ད་ཏྠི ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཉྩ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི. ‘‘དཱི་གྷ་ཏོ པ་ན དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ དྭི་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, གི་ལཱ་ན་སྶ བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ད་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ནི པ་ན བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཱ་ནི, ཏེ་ཧི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.

༥༥. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱི་ཋ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཏི, སོ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨུ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན དཱི་གྷ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨུ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱི་ཋཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ངྒ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པ་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་ཉྩོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ས་ཏྟ་ངྒ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཡ་མྤི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྡ་པཱི་ཋ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཝེ་ཏྟ་མ་ཡ་པཱི་ཋཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་བ་དྡྷ་པཱི་ཋཾ དཱ་རུ་པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་རི པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པཱི་ཋཾ ཨཱ་མ་ལ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཾ བ་ཧུ་པཱ་ད་ཀཾ ཨཱ་མ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཀ་པཱི་ཋཾ པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋཾ ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋ་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩེ ས་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ས་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་མ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ མ་ཉྩེ ས་ཡ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏཾ པ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙ ཚེ་ད་ན་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ཚི་ནྡི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎཾ ཨུ་པ་རི ད་སྶེ་ཏི, ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏུ་ལཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩཱ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མོ་ཝ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

༥༦. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ཨཱ་ས་ནྡི པ་ལླ་ངྐོ གོ་ན་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཀོ པ་ཊི་ཀཱ པ་ཊ་ལི་ཀཱ ཏཱུ་ལི་ཀཱ ཝི་ཀ་ཏི་ཀཱ ཨུ་དྡ་ལོ་མི ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མི ཀ་ཊྚི་སྶཾ ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀུ་ཏྟ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རཾ ཨ་སྶ་ཏྠ་རཾ ར་ཐ་ཏྠ་རཾ ཨ་ཛི་ན་པ་ཝེ་ཎཱི ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནཾ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༤) ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཾ ནཱ་མ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ མ་ཉྩཾ. མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ས་ནྡི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ས་ནྡཱིཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ས་ནཾ. པ་ལླ་ངྐོཏི པཱ་དེ་སུ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. གོ་ན་ཀོཏི དཱི་གྷ་ལོ་མ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀོ་ཛ་ཝོ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཀི་ར ཏ་སྶ ལོ་མཱ་ནི. ཙི་ཏྟ་ཀོཏི ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྲ་ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཀོ. པ་ཊི་ཀཱཏི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡོ སེ་ཏ་ཏྠ་ར་ཀོ. པ་ཊ་ལི་ཀཱཏི གྷ་ན་པུ་པྥ་ཀོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ལོ་མ་ཏྠ་ར་ཀོ, ཡོ ‘‘ཨཱ་མ་ལ་ཀ་པ་ཊོ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཱུ་ལི་ཀཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཏཱུ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ཝི་ཀ་ཏི་ཀཱཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་རཱུ་པ་ཝི་ཙི་ཏྲོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཀོ. ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་ལོ་མཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་ལོ་མཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཀ་ཊྚི་སྶནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ ཀོ་སི་ཡ་སུ་ཏྟ་མ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ, སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀུ་ཏྟ་ཀནྟི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ནཱ་ཊ་ཀི་ཏྠཱི་ནཾ ཋ་ཏྭཱ ན་ཙྩ་ན་ཡོ་གྒཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ར་ཨ་སྶ་ཏྠ་རཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་པི་ཊྛཱི་སུ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝ. ར་ཐ་ཏྠ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཛི་ན་པ་ཝེ་ཎཱིཏི ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧི མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ པ་ཝེ་ཎཱི. ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎནྟི ཀ་ད་ལི་མི་ག་ཙ་མྨཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཀི་ར སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་རི ཀ་ད་ལི་མི་ག་ཙ་མྨཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི. ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དནྟི ས་ཧ ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དེ་ན, ཨུ་པ་རི་བ་དྡྷེ་ན ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་ཏ་ཝི་ཏཱ་ན་མྤི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ས་ཏི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ས་ཏི པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནནྟི སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི མ་ཉྩ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ན ཀ་པྤ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ར་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་དུ་མ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཝི་ཙི་ཏྲཾ ཝཱ, ས་ཙེ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ, ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཧཱ་ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༠) ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, དྷ་མྨཱ་ས་ནེ པ་ན གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱ་པི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཨཱ་ས་ནྡིཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཏཱུ་ལི་ཀཾ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༤) – ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ནྡཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ གོ་ན་ཀཱ་དཱི་སུ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏེ་སུ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ཝཱ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷཾ པ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷཾ པ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨུ་དྡཱ་ལ་ན་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩཾ ཨོ་ན་དྡྷ་པཱི་ཋ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཙ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཨོ་ན་དྡྷཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཝཱ་རཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་སེ་ཡྻ་པཱ་ཝཱ་རཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཛ་ཝཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྦ་ལ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༣༧-༣༣༨) – ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་ཝཱ་རཱ་དཱི་ནི ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ནི ཝཱ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཀོ་ཛ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་ཀོ་ཛ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཡ་ཀོ་ཛ་ཝཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ པཱ་སཱ་ད་པ་རི་བྷོ་ག’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༠) ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚཱ་ནི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ཡོ་ནི པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊ་པཱ་ནཱི་ཡ་ས་རཱ་ཝཱ་ནི, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ, ས་བྦཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘པཱ་སཱ་ད་སྶ དཱ་སི་དཱ་སཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུཾ གོ་མ་ཧིཾ་སཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ག་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, པཱ་སཱ་དེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.