ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ

ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ

ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ

ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ

ཝ་ཏྠུ་ཏྟ་ཡཾ ན་མ་སྶི་ཏྭཱ, ས་ར་ཎཾ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ;

ཝི་ན་ཡེ པཱ་ཊ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ, ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནཾ.

ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་མ་ནེ་ཀ་ཏྠ, པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ;

ས་མཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ, ད་སྶ་ཡི་སྶ་མ་ནཱ་ཀུ་ལཾ.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ –

‘‘དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཱ པ་རི་ཀྑཱ་རོ, བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཙ;

པ་རི་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧོ.

‘‘མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ;

ཙཱི་ཝ་རེ་ན་ཝི་ནཱ་ཝཱ་སོ, བྷ་ཎྜ་སྶ པ་ཊི་སཱ་མ་ནཾ.

‘‘ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི, རཱུ་པི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་གྒ་ཧོ;

དཱ་ན་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ཧི, ལཱ་བྷ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ.

‘‘པ་ཐ་ཝཱི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ཙ, དུ་ཝི་དྷཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ཀཾ;

ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀེ སེ་ཡྻཾ, ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ་ན པ་ཀྐ་མོ.

‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི་པི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཀ་པྤི་ཡཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཡོ;

ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་གྒཱ་ཧོ, པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ.

‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ནི་སྶ་ཡོ སཱི་མཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ;

ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ ཝ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཾ.

‘‘ཀ་ཐི་ནཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི, ཙོ་ད་ནཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ;

ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ’’ནྟི.

༡. དི་ཝཱ་སེ་ཡྻ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༡. ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཱཏི དི་ཝཱ་ནི་པ་ཛྫ་ནཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཝཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ནྟེ་ན དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༧༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ དི་ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣ་དོ་སེ་ན པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༧༧) ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཋ་པི་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི དི་ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ར་ཏྟི’’ནྟི (པ་རི. ༣༢༣) ཨི་མི་ནཱ་པི ཙེ་ཏཾ སི་དྡྷཾ.

༢. ཀཱི་དི་སཾ པ་ན དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ, ཀཱི་དི་སཾ ན སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ? རུ་ཀྑ་པ་ད་ར་ཝེ་ལུ༹་པ་ད་ར་ཀི་ལ་ཉྫ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལེ ཨུ་པ་རི ཨུ་ཏྟ་ར་པཱ་ས་ཀེ ཙ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙཾ གོ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཝ་ཛེ་སུ ཝི་ཡ རུ་ཀྑ་སཱུ་ཙི་ཀ་ཎྚ་ཀ་དྭཱ་རཾ, གཱ་མ་ཐ་ཀ་ན་ཀཾ ཙ་ཀྐ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟ་དྭཱ་རཾ, ཕ་ལ་ཀེ་སུ ཝཱ ཀི་ཊི་ཀཱ་སུ ཝཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཀྐ་ལ་ཀཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ སཾ་ས་ར་ཎ་ཀི་ཊི་ཀ་དྭཱ་རཾ, ཨཱ་པ་ཎེ་སུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཀི་ཊི་ཀ་དྭཱ་རཾ, དྭཱི་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝེ་ལུ༹་ས་ལཱ་ཀཱ གོ་པྥེ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊཱི་སུ ཀ་ཏཾ ས་ལཱ་ཀ་ཧ་ཏྠ་ཀ་དྭཱ་རཾ, དུ་སྶ་སཱ་ཎི་དྭཱ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དྭཱ་རཾ ན སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྟ་ཧ་ཏྠ་སྶ ཀ་ཝཱ་ཊ་པྤ་ཎཱ་མ་ནེ པ་ན ཨེ་ཀཾ དུ་སྶ་སཱ་ཎི་དྭཱ་ར་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཾ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི པ་ཎཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. དི་ཝཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ནྟ་སྶ པ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་དྭཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཾ, སེ་སཱ་ནི སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི, སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ན ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏཾ ཝ་ཏྟཾ.

༣. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་དྭཱ་རཾ ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཾ ཧོ་ཏི? སཱུ་ཙི་གྷ་ཊི་ཀཱ་སུ དི་ནྣཱ་སུ སཾ་ཝུ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཁོ སཱུ་ཙི་མ་ཏྟེ་པི དི་ནྣེ ཝ་ཊྚ་ཏི, གྷ་ཊི་ཀཱ་མ་ཏྟེ་པི དི་ནྣེ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ཕུ་སི་ཏེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ སཱི་སཾ ན་པྤ་ཝི་ས་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཕུ་སི་ཏེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུཾ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཝཱ ‘‘དྭཱ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་པི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ནྟཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ཨེ་ཏེ དྭཱ་རཾ ཛ་གྒི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ་མྤི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ ‘ཨེ་ས ཛ་གྒི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ་པི ཡོ ཡོ ཐེ་ར་ཝཱ་དོ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ སོ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

༤. ཨ་ཐ དྭཱ་ར་སྶ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་ར་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ བྷི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཊྛ་པི་ཏོ ཝཱ, སཾ་ཝ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ན་ཝ་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཝཱ པ་ན ཨི་ཊྛ་ཀ་པུ་ཉྫོ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ རཱ་སི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་རེ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཊྚཾ ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཡ་ཐཱ སཾ་ཝ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ས་ཏི ཨ་སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ་པི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ཀ་ཝཱ་ཊཾ ན་ཏྠི, ལ་དྡྷ་ཀ་པྤ་མེ་ཝ. ཨུ་པ་རི ས་ཡ་ནྟེ་ན ནི་སྶེ་ཎིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་སྶེ་ཎི་མ་ཏྠ་ཀེ ཐ་ཀ་ན་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཐ་ཀེ་ཏྭཱ་པི ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ག་བྦྷེ ནི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན ག་བྦྷ་དྭཱ་རཾ ཝཱ པ་མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཀུ་ཊྚ་ཀེ གེ་ཧེ དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ དྭཱ་རཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟི, དྭེ་པི དྭཱ་རཱ་ནི ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏི་བྷཱུ་མ་ཀེ་པི པཱ་སཱ་དེ དྭཱ་རཾ ཛ་གྒི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཀྐ་མྨ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་ས་དི་སཾ པཱ་སཱ་དཾ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན དྭཱ་ར་པཱ་ལ་སྶ ‘‘དྭཱ་རཾ ཛ་གྒཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘དྭཱ་ར་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པུ་རེ པ་ཝི་ས་ནྟཱ་ནཾ ‘‘དྭཱ་ར་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ བྷཱ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝཱ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་དྭཱ་རེ བ་ཧི ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི. ག་བྦྷེ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ ནི་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ‘‘དྭཱ་ར་ཛ་གྒ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་དྭཱ་རེ དྭཱ་ར་པཱ་ལ་སྶ བྷཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལེ ནི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན་པི དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.

ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ – ཨི་དཾ དི་ཝཱ་པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ ས་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷེ ཋཱ་ནེ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ མ་ཎྜ་པེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷེ ནི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན དྭཱ་རཾ སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ་ཝ ནི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ཧཱ་པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ལོ་ཧ་པཱ་སཱ་ད་ངྒ་ཎ་ས་དི་སཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཨོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ དྭཱ་རཾ སཾ་ཝུ་ཏ་མྤི སཾ་ཝུ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, དྭཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ པཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་ཏྠ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ར་ཏྟིཾ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པུ་ན སུ་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི. ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ནི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༥. ཡོ པ་ན བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ དི་ཝཱ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ མ་ཉྩེ ནི་སི་ནྣོ པཱ་དེ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་དྡཱ་ཝ་སེ་ན ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ནི་དྡོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི པཱ་དེ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་པ་སྶཱ་ཡ སུ་པ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡོ་པི ཙ ‘‘ནི་དྡཾ ཝི་ནོ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡོ པ་ན པ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཡ་ཏི, ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི.

ཀོ མུ་ཙྩ་ཏི, ཀོ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི? མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀ་བྷ་ངྒེ་ན ནི་པ་ནྣ་ཀོ ཨེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་དེ པ་ན བྷཱུ་མི་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ་པི ཡ་ཀྑ་ག་ཧི་ཏ་ཀོ་པི ཝི་ས་ཉྙཱི་བྷཱུ་ཏོ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པི་ཏོ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡོ ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ མུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏོ ཏ་ཏྠེ་ཝ སུ་པ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི ན དི་སྶ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ན ཀ་ཐ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ པ་ན ཛ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ མུ་ཙྩ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཡོ ཙ ཡ་ཀྑ་ག་ཧི་ཏ་ཀོ, ཡོ ཙ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པི་ཏོ’’ཏི.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ

དི་ཝཱ་སེ་ཡྻ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

༢. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༦. པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༥) – ཀེ་ཙི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན སི་བྦི་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན པ་ན ནཱི་ལེ་ན ཝཱ པཱི་ཏ་ཀེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སུ་ཏྟེ་ན ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ སི་བྦི་ཏུཾ, ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀ་པ་ཉྫ་རཾ ཝཱ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ. ཚ་ཏྟ་པ་ཎྞེ་སུ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡ་ཀཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜེ གེ་ཧ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝི་ཡ གྷ་ཊ་ཀོ ཝཱ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་ཀཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ར་གྒེ་ན ལེ་ཁཱ དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི, སཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གྷ་ཊ་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་ཀཾ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ལེ་ཁཱ་པི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ, སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ད་ཎྜོ ཝེ་ཋེ་ཏ་བྦོ. ད་ཎྜ་བུ་ནྡེ པ་ན ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཙ་ལ་ན་ཏྠཾ ཚ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཾ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཎྜེ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ལ་ཡ་མི་ཝ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ལེ་ཁཾ ཋ་པེ་ནྟི, སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༧. ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ས་ཏ་པ་དི་ས་དི་སཾ སི་བྦ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཊྚ་མུ་ཁེ ཝཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝཱ ཝེ་ཎིཾ ཝཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ཝཱ མུ་གྒ་རཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚ་ཀ་ཉྩ པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎ་མྤི སོ་ལ༹་ས་ཀོ་ཎ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་གྒྷི་ཡ་ག་ཡ་མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ནྟི, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་ཀྐི་ར་ནྟི, ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟ་པཱི་ལ༹་ཀཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རེ ར་ཏྟེ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཀ་ཉྫི་ཀ་པི་ཊྛ་ཁ་ལི་ཨ་ཨ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཧ་ཏྠ་མ་ལ་སཱུ་ཙི་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཙ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ག་ནྡྷཾ ཝཱ ལཱ་ཁཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ར་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ར་ཛ་ནེ་སུ ཙ ཧ་ལི་དྡིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ མཱུ་ལ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཉྫི་ཊྛི་ཉྩ ཏུ་ངྒ་ཧཱ་ར་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏུ་ངྒ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ས་ཀ་ཎྚ་ཀ་རུ་ཀྑོ, ཏ་སྶ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཁ་ནྡྷ་ར་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི. ལོ་དྡ་ཉྩ ཀ་ཎྜུ་ལ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཏ་ཙ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ལླི་པ་ཏྟ་ཉྩ ནཱི་ལི་པ་ཏྟ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ པ་ཏྟ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ཧི་པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན ཨ་ལླི་པ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ར་ཛི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀིཾ་སུ་ཀ་པུ་པྥ་ཉྩ ཀུ་སུ་མྦྷ་པུ་པྥ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ པུ་པྥ་ར་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཕ་ལ་ར་ཛ་ནེ པ་ན ན ཀི་ཉྩི ན ཝ་ཊྚ་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༤).

༨. ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛི་ཏྭཱ ས་ངྑེ་ན ཝཱ མ་ཎི་ནཱ ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ན གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦཾ, བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཎུ་ཀཱ་ནི ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ དོ་ཎི་ཡ་མྤི ན གྷཾ་སི་ཏ་བྦཾ. དོ་ཎི་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་རི་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་མྤི མུ་ཊྛི་ནཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་ན དོ་ཎི་ཡ་མྤི ན ཋ་པེ་སུཾ. ཨེ་ཀོ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་པ་རོ ཧ་ཏྠེ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་ར་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ར་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༤) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ པཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ར་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ལ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ག་ཎྛི་ཀེ་པི སོ་བྷཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལེ་ཁཱ ཝཱ པཱི་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ནཱ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

༩. པ་ཏྟེ ཝཱ ཐཱ་ལ་ཀེ ཝཱ ཨཱ་ར་གྒེ་ན ལེ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟི ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟཾ བྷ་མཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙ་ནྟི ‘‘མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞོ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལེ བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཚ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ ལེ་ཁཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཚ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ པ་ན་སྶ ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༡༠. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ སོ་བྷ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ དི་གུ་ཎཾ སུ་ཏྟཾ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་བྷོ་སུ པ་ན ཨ་ནྟེ་སུ ད་སཱ་མུ་ཁ་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ དི་གུ་ཎཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་སཱ་མུ་ཁེ པ་ན གྷ་ཊ་ཀཾ ཝཱ མ་ཀ་ར་མུ་ཁཾ ཝཱ དེ་ཌྜུ་བྷ་སཱི་སཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྪཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱ ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ མ་ཊྛ་ཀ་པ་ཊྚི་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ད་སཱ ཨེ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ར་ཛྫུ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ད་སཱ པ་ན པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་དྷེ ཨ་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཱ་དི་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་དྷ་ཀ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ གྷ་ཊ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.

༡༡. ཨ་ཉྫ་ནི་ཡཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ས་ཀུ་ཎ་རཱུ་པཾ ཝཱ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ་མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀ་གོ་མུ་ཏྟ་ཀ་ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝཱ ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཝཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཝཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན ཙ་ཏུ་རཾ་སཱ ཝཱ ཨ་ཊྛཾ་སཱ ཝཱ སོ་ལ༹་སཾ་སཱ ཝཱ ཨ་ཉྫ་ནཱི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧེ་ཊྛ་ཏོ་པི་སྶཱ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཱ་ཡོ ཝ་ཊྚ་ནྟི, གཱི་ཝཱ་ཡ་མྤི་སྶཱ པི་དྷཱ་ན་ཀ་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ཉྫ་ནཱི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ་པི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྫ་ནཱི་ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ་པི ཡཾ ཀི་ཉྩི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཀུ་ཉྩི་ཀ་ཀོ་ས་ཀེ་པི. ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ. ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟེ་ན པ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་བྦི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༡༢. ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀེ་པི ཝ་ཊྚ་མ་ཎི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, གཱི་ཝཱ་ཡཾ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. པི་པྥ་ལི་ཀེ་པི མ་ཎི་ཀཾ ཝཱ པཱི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ད་ཎྜ་ཀེ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཾ ཝ་ལི་ཏ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎི་ཡཾ ཝཱ་པི ཨ་ར་ཎི་དྷ་ནུ་ཀེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པེ་ལླ་ན་ད་ཎྜ་ཀེ ཝཱ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པེ་ལླ་ན་ད་ཎྜ་ཀ་སྶ པ་ན ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཎྜ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱུ་ཙི་ས་ཎྜཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཡེ་ན སཱུ་ཙིཾ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ གྷཾ་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ མ་ཀ་ར་མུ་ཁཱ་དི་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཌཾ་ས་ན་ཏྠཾ པ་ན མུ་ཁ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སི་ཡ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧེ་ན ཨུ་བྷོ་སུ ཝཱ པ་སྶེ་སུ ཙ་ཏུ་རཾ་སཾ ཝཱ ཨ་ཊྛཾ་སཾ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜེ་པི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཱ ཨུ་པ་རི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མ་ཀུ་ལ༹་མ་ཏྟ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༡༣. ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཝི་སཱ་ཎེ ཝཱ ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལཱ་བུ་ཀེ ཝཱ ཨཱ་མ་ཎྜ་སཱ་ར་ཀེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནེ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎེ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནེ ཙ་ངྐ་མ་ན་བྷི་སི་ཡཱ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀེ ར་ཛ་ན་དོ་ཎི་ཀཱ་ཡ པཱ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ལུ༹་ངྐེ པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀཱ་ཡ ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀེ ཝ་ལ་ཡཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཏྟ་པི་དྷཱ་ནེ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ བཱི་ཛ་ནེ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ས་བྦཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༡༤. སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་ན དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡ་མྤི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝི་རུ་དྡྷ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ. ཝི་རུ་དྡྷ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱི་མཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷེ་ཧི ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡེ ཏཱ་དི་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘མཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་མཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, པུ་ན་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྠ, མཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་མ་ཀ་ཏྠ, མཱ སཱ་མ་གྒིཾ བྷི་ནྡི་ཏྠ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏ་མྤི ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཡ་དཱ ཏེ་སཾ ལ་ཛྫི་པ་རི་སཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ས་ཀྐཱ ཙ ཧོ་ཏི ལ་དྡྷུཾ དྷ་མྨི་ཀོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏ་དཱ ཏེ་སཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ པེ་སི་ཏེ ཧ་ར་ནྟི, སཱ་དྷུ. ནོ ཙེ ཧ་ར་ནྟི, ཋ་པེ་ཏྭཱ བོ་དྷི་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་ས་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ནི, ནོ ཙ ཁོ ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ན ཚ་ད་ན་གོ་པཱ་ན་སཱི་ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཧ་ར་ནྟི, སཱ་དྷུ. ནོ ཙེ ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཐ ཏེ་སུ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཧི་མ་ཝ་སྶ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ཧ་ཊེ་སུ ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ད་ཌྜྷེ་སུ སཱི་མ་སཱ་མི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫཱ, ན ལ་བྦྷཱ ཙོ་དེ་ཏུཾ ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ ནཱ་སི་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གཱི་ཝཱ’’ཏི ཝཱ. ཡཾ པ་ན སཱི་མ་སཱ་མི་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏཾ, ཏཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡོ་པི བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་ཉྙཱུ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཾ དི་སྭཱ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ, ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ, སོ ནེ་ཝ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ ན སཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ན ཏཾ ལ་བྦྷཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ མ་མ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཏ་ཡཱ ནཱ་སི་ཏོ, ཏཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ

པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

༣. བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༡༥. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་སུ པ་ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎེ ཏཱ་ཝ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༥-༧) – ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ར་ཛ་ན་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་རོ་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ན ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ་ཏི. ས་མ་སཱི་ལ་ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཏེ་སཾ ཏཱི་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ ས་ཙེ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི, ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཙེ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

༡༦. ཨ་པ་རེ་ས་མྤི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི མཱ་ཏུ པི་ཏུ ཏ་དུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་སྶ ཙཱ་ཏི. པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ ནཱ་མ ཡོ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑོ ཡཱ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི. ཏེ་སུ ས་ཙེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨི་སྶ་རཱ ཧོ་ནྟི ན པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ར་ཛྫེ་པི ཋི་ཏཱ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན མཱ་ཏ་རཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཛ་གྒ་ཏི, ས་བྦཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. པི་ཏཱ པ་ན ཡ་ཐཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ནྷཱ་པ་ན་ས་མྦཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཡེ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ནཱ་མ ཡོ ཝེ་ཏ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ དཱ་རཱུ་ནི ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ རོ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཡཱ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ན པ་སྶ་ནྟི, ཏཱ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སེ་པི སཱ་མ་ཎེ་རེ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

༡༧. ཨ་པ་རེ་ས་མྤི ད་ས་ནྣཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ ཛེ་ཊྛ་བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏུ་ཡཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་ནོ མ་ཧཱ་པི་ཏུ་ནོ པི་ཏུ་ཙྪཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ལ་སྶཱ་ཏི. ཏེ་སཾ པ་ན ས་བྦེ་ས་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ན་པྤ་ཧོ་ནྟི ཡཱ་ཙ་ནྟི ཙ ‘‘དེ་ཐ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཊི་ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ན ཡཱ་ཙ་ནྟི, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཡ་དཱ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཊི་དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ ད་ས ཉཱ་ཏ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ པ་ན ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱ, ཏཱ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ བྷཱ་ཏུ ཛཱ་ཡཱ, བྷ་གི་ནི་ཡཱ སཱ་མི་ཀོ ཝཱ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཙེ, ཏེ་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ ཙེ, བྷཱ་ཏུ ཙ བྷ་གི་ནི་ཡཱ ཙ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཛ་གྒ་ན་ཊྛཱ་ནེ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏེ་སཾ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཉཱ་ཏི་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ཧི་པི ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ གི་ལཱ་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཙ དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨ་ས་ནྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན་པི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ་པི. ཨ་ཉྙོ་པི ཡོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཝཱ ཙོ་རོ ཝཱ ཡུ་དྡྷ་པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཨི་སྶ་རོ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟོ ཀ་པ་ཎོ ཝཱ ག་མི་ཡ་མ་ནུ་སྶོ ཝཱ གི་ལཱ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

༡༨. ས་དྡྷཾ ཀུ་ལཾ ཧོ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཡ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ, ཏ་ཏྲ ཙེ ཀོ་ཙི གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ‘‘བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ནྟེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ནེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ནྟི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ རོ་ག་སྶ ཀིཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི, ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ གི་ལཱ་ནཱ, བྷེ་ས་ཛྫཾ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏེ པ་ན ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ཀ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མ་སྨིཾ རོ་གེ ཀིཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཾ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ མཱ་ཏུ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཝ་ས་བྷ་ར་ཉྙོ་པི དེ་ཝི་ཡཱ རོ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ལླ་པེ་སི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཀཾ་སུ. ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཙ རོ་གེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཏཱི་ཧི ཙ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, པུ་པྥ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཐེ་རོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ ནཱ་མ ཨ་ཡ’’ནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་པྥ་པཱུ་ཛ་མ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

༡༩. པ་རི་ཏྟེ པ་ན ‘‘གི་ལཱ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ‘‘པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་རི་ཏྟོ་ད་ཀཾ པ་རི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ སུ་ཏྟཾ དེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ པཱ་དེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི ‘‘པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི, ན པཱ་དཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཧོ་ནྟི. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ་པི གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་ནྟི ‘‘པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎ་ནྟཱུ’’ཏི, བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ རཱ་ཛ་གེ་ཧཱ་དཱི་སུ རོ་གེ ཝཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཎཱ་པེ་ནྟི, ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎི་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ གི་ལཱ་ན་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི དེ་ནྟུ, དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟུ, རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་རེ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩ་གེ་ཧེ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི དེ་ནྟུ, དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱུ’’ཏི པེ་སི་ཏེ་པི ག་ནྟྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, དྷ་མྨོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ. ‘‘མ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི པ་ཀྐོ་ས་ནྟི, ན ག་ནྟ་བྦཾ. ‘‘སཱི་ཝ་ཐི་ཀ་ད་སྶ་ནེ ཨ་སུ་བྷ་ད་སྶ་ནེ ཙ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘པ་ཧཱ་རེ་དི་ནྣེ མ་ཏེ་པི ཨ་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ག་ཧི་ཏ་སྶ པ་ཧཱ་རོ དཱ་ཏ་བྦོ, ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ པ་ན པ་རི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཏྟཱ་ནི བྷ་ཎི་ཏ་བྦཱ་ནི, ‘‘མཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཧཱི’’ཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟཾ ཝཱ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ.

ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༨༢). པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟཾ ན བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ, མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ (ཁུ. པཱ. ༩.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༡༤༣ ཨཱ་ད་ཡོ) དྷ་ཛ་གྒ་སུ་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༩) ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟནྟི (ཁུ. པཱ. ༦.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཾ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ མུ་ཉྩ་ཏི, སུ་ནྡ་རཾ. ནོ ཙེ མུ་ཉྩ་ཏི, ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟཾ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ བྷ་ཎ་ནྟེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པི་ཊྛཾ ཝཱ མཾ་སཾ ཝཱ ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ, སུ་སཱ་ནེ ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟི. པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་རི་ཏཱུ་པ་ལི་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ གྷ་རཾ ནེ་ནྟེ་ཧི ཕ་ལ་ཀཱ་ཝུ་དྷེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནེ་ཏ་བྦོ. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་ན ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཧ་ཏྠེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཝཱ་རི་ཏེ་ན མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པ་ཋ་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མྤི མོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་པཱུ་ཛཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ དཱི་པེ ཛཱ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ས་བྦ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོ གྷོ་སེ་ཏ་བྦོ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ནེ ཛེ་ཊྛ་ཀ་རུ་ཀྑོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ཏི་མཱ་ནེ་ཏཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནཱ་ག་ནྟུཾ ནཱ་མ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ག་ཧི་ཏ་ཀོ ‘‘ཏྭཾ ཀོ་ནཱ་མོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ནཱ་མེ ཀ་ཐི་ཏེ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལ་པི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ ཏུ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ཏྟི, ཨཱ་ས་ན་པཱུ་ཛཱ་ཡཾ པ་ཏྟི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་མ་ངྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝེ་ན ཨེ་ཏཾ མུ་ཉྩཱ་ཧཱི’’ཏི མོ་ཙེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ན མུ་ཉྩ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཨ་ཡཾ ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི, མ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཨཱ་ཎཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ གི་ཧཱི་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ས་ནཱ་ནི དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ གྷོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཏྟིཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཏྟེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

༢༠. པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༥-༧) – ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦོ? མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀོ ཧོ་ཏི, ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ ན་ཏྠི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་སྶ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་མྤི དཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་སྶ ཐཱ་ལ་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་གཱ་རི་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ཧི ཨ་གཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཐོ ནཱ་མེ་ས ས་མྤ་ཏྟ་སྶ དཱ་མ་རི་ཀ་ཙོ་ར་སྶ་པི ཨི་སྶ་རི་ཡ་སྶ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཏེ ཧི ཨ་དཱི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ‘‘ན དེ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ‘‘ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཀཾ དེ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཀུ་དྡྷཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ་པི ཝོ་རོ་པེ་ནྟི, སཱ་ས་ན་སྶ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི. ར་ཛྫཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ཙ་ར་ཏོ ཙོ་ར་ནཱ་ག་སྶ ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཙ ནཱ་མཱ་ཡཾ ཀ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྶ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ? པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝཱ ད་ལི་དྡ་སྶ ཝཱ ཙོ་ར་སྶ ཝཱ ཨི་སྶ་ར་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ? ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཏཱ་ཝ ཁཱི་ཎ་པ་རི་བྦ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦཾ, པཱ་ད་མ་ཀྑ་ན་ཏེ་ལཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ཙེ ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཎྜུ་ལཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟོ་པི ‘‘ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཾ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒ་ཧེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀ་མྤི དཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཱ་ནི་སཾ་ས་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཙོ་ར་ནཱ་ག་ཝ་ཏྠུ, བྷཱ་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ནཱ་ག་ར་ཉྙོ ཝ་ཏྠུ, པི་ཏུ་རཱ་ཛ་སྶ ར་ཛྫེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ, ཨ་བྷ་ཡ་ཙོ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.

ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ནཱ – སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཀི་ར ཨ་བྷ་ཡོ ནཱ་མ ཙོ་རོ པ་ཉྩ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཁ་ནྡྷཱ་ཝཱ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨུ་བྦཱ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཀ་ད་མྦ་ན་དིཾ ན ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི, ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མ་གྒེ ཛ་ན་ས་ཉྩཱ་རོ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣོ. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙོ་རོ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རིཾ ཝི་ལུ་མྤི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ག་མཱ་སི. ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ དི་སྭཱ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཐེ་རོ ‘‘ས་པྤི་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཙོ་རཱ་ནཾ དེ་ཐ’’. ‘‘ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ ཙ པ་ཀྐ་སཱ་ཀ་ཉྩ གོ་ར་སོ ཙཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ཏྟཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རིཾ་སུ. ཙོ་རཱ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཀ་ཏོ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཡྻེ་ན ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རེ་ནཱ’’ཏི. ཙོ་རཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘མ་ཡཾ ‘ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན མ་ཡཾ པ་ས་ནྣཱ, ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨི་ཀཱ་ར་ཀྑཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཡ་ཏྟཱ ཧོ་ཏུ, ནཱ་ག་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ནྟུ, ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ནྟཱུ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ནཱ་ག་རེ དཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ ན་དཱི་ཏཱི་རེ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ར་ཀྑ་ནྟཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ནེ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་རེ་པི དཱ་ནཾ དེ་ནྟཱ་ནཾ ར་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ཙོ་རཱ་ནཾ དེ་ནྟི. ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཏེ ཙོ་རཱ ན་དཱི་ཏཱི་རཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟི.

ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཁཱི་ཡ་ན་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ‘‘ཐེ་རོ ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀཾ ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་དཱ་སཱི’’ཏི. ཐེ་རོ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙོ་རཱ ‘ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཊྚ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ནྟ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཨཱ་ག་མིཾ་སུ, ཨ་ཐ ཏེ་སཾ མ་ཡཱ ‘ཨེ་ཏཾ ན ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཀ་ཏོ, ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཐ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟཾ བྷ་ཎྜཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ས་བྦ་མྤི ཐེ་རེ་ན དི་ནྣ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རེ ཨེ་ཀཾ ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎཾ ན ཨ་གྒྷ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཐེ་རེ་ན ཀ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ སུ་ཀ་ཏོ, ཙོ་དེ་ཏུཾ ཝཱ སཱ་རེ་ཏུཾ ཝཱ ན ལ་བྦྷ་ཏི, གཱི་ཝཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཝཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦོ པ་ཎྜི་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཏི.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ

བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

༤. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༢༡. ཝི་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཡཱ་ཙ་ནཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢) – མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ པུ་རི་སཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ས་ཧཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པུ་རི་སཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་རི་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཉྷི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦཾ ཀ་པྤི་ཡཾ. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏྠ ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ཝཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏེ ཝཱ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ དོ་སོ ན་ཏྠི. མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ, ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་པི ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཙི་ཏཱ ཧི ཏེ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ མི་གེ་པི མཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱ, ཕཱ་ལ་ན་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་སི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་པི་ཏུཾ ཝཱ ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ས་ཀ་ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏ་མྤི ཀ་སྶ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ཡོ པ་ན ཝི་གྷཱ་སཱ་དོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི ནི་ཀྐ་མྨོ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟོ ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨེ་ཧི རེ ཨི་དཾ ཝཱ ཨི་དཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ན ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ ན་ཡཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ས་ཙེ ཧི བྷི་ཀྑུ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཐ་མྦྷ་ཏྠཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་ཀོ་ཊྚ་ཀཱ་ནཾ གྷ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི? ‘‘པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཏེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ དེ་ནྟི, ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཐ་མྦྷེ ཝཱ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཁ་ཎོ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཐ, ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པཱ་སཱ་ད་དཱ་རཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ, ཨི་ཊྛ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ, ཚ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ གེ་ཧ་ཙྪཱ་ད་ཀཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ་ན་ནྟི ཡེ་ན ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ སི་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ལ་དྡྷ་མྤི ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཙ ས་བྦཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ.

༢༢. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན, མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་པ་ཏྟ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན་པི དཱ་རུ་ལོ་ཧ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏེ ཏེ སི་པྤ་ཀཱ་ར་ཀེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ལ་དྡྷ་མྤི ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ན དཱ་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པཱ་ཙེ་ཏྭཱ ན་ཝ་པ་ཀྐ་སྶ པ་ཏྟ་སྶ པུ་ཉྪ་ན་ཏེ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛེ་ན ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཏྟེ ཝཱ ཨཱ་ནཱི་ཏེ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཏྟོ པི་དྷཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ན་ཝ་པ་ཀྐོ པ་ཏྟོ, པུ་ཉྪ་ན་ཏེ་ལེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སཱ ‘‘དེ་ཧི, བྷ་ནྟེ’’ཏི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ལེ་ན པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཏྟ་སྶ ཝཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༢༣. བྷི་ཀྑཱུ པ་གེ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཋི་ཏེ དི་སྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟི, ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ག་ཏཱ་ན་མྤི ན་ཊྛཾ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟཾ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཙ ན་ཊྛ་ཉྩ གཱི་ཝཱ. ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀོ་ཛ་ཝ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

མ་ཀྑི་ཀཱ བ་ཧུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘མ་ཀྑི་ཀ་བཱི་ཛ་ནིཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པུ་ཙི་མ་ནྡ་སཱ་ཁཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ རི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ‘‘དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི རི་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པ་ནྟོ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ‘‘ན་དིཾ ཝཱ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པ་ན ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘གེ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ནེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨཱ་ཧ་ཊཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཱ་ར་ཧཾ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ས་ཙེ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་རེ ན་ཡོ.

༢༤. གོ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་པི མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པི་ཏ་ཉྩ གོ་ཎཾ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཛ་གྒི་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙ་སྶ པཱ་དོ ཝཱ སི་ངྒཾ ཝཱ བྷི་ཛྫ་ཏི ཝཱ ན་སྶ་ཏི ཝཱ, སཱ་མི་ཀཱ ཙེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ.

༢༥. ‘‘ས་ཀ་ཊཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་པི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནེ་མི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟི, པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན་ཊྛེ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཀུ་ཋཱ་རཱི་ཀུ་དཱ་ལ་ནི་ཁཱ་ད་ནེ་སུ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ. ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ.

༢༦. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ དྭཱི་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཧ་ར དེ་ཧཱི’’ཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཏུ་མྷེ ཀུ་ཧིཾ ཝ་ས་ཐཱ་ཏི. པཱ་སཱ་དེ, བྷ་ནྟེ་ཏི. ‘‘ཀིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པཱ་སཱ་དོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ. མ་ནུ་སྶེ དི་སྭཱ ར་ཛྫུཾ པ་སཱ་རེ་ཏི, ཁཱི་ལེ ཨཱ་ཀོ་ཊཱ་པེ་ཏི, ‘‘ཀིཾ ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དྷ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀ་ར་ཎཾ པ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་གེ་ཝ པ་རི་ཀ་ཐཱ་དཱི་ནི.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ

ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

༥. ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༢༧. ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧོཏི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༣༡) – ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཱ་དཱི་ནི རོ་པེ་ཏུཾ ཝཱ རོ་པཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ སི་ཉྩི་ཏུཾ ཝཱ སི་ཉྩཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏུཾ ཝཱ ཨོ་ཙི་ནཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ག་ནྠི་ཏུཾ ཝཱ ག་ནྠཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨོ་བྷཱ་སོ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི.

༢༨. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ལླ་ཧ་རི་ཏཱ་ནཾ ཀོ་ཊྚ་ནཾ ཀོ་ཊྚཱ་པ་ནཾ, ཨཱ་ཝཱ་ཊ་སྶ ཁ་ཎ་ནཾ ཁ་ཎཱ་པ་ནཾ, མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་སྶ རོ་པ་ནཾ རོ་པཱ་པ་ནཾ, ཨཱ་ལི༹་ཡཱ བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷཱ་པ་ནཾ, ཨུ་ད་ཀ་སྶ སེ་ཙ་ནཾ སེ་ཙཱ་པ་ནཾ, མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་མྨུ་ཁ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ནཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ན་ཧཱ་ནོ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ནཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ‘‘ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ ཛཱ་ན, ཨི་མཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཾ ཛཱ་ན, ཨི་མཾ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཾ ཛཱ་ན, ཨེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀཾ ཛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ. པ་རི་ཡཱ་ཡོ ནཱ་མ ‘‘པ་ཎྜི་ཏེ་ན མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཱ་ད་ཡོ རོ་པཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ ཀུ་དཱ་ལ་ཁ་ཎི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪེ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏ་ཉྷི སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ད་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ཐེ་རོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཀ་རོ་ནྟི. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཀུ་དཱ་ལ་ཁ་ཎི་ཏྟི་ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མཱི་པེ ཋ་པ་ནཾ.

༢༩. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ་པི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ རོ་པ་ན་རོ་པཱ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཕ་ལ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཏྟ་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་རཱ་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཚཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ སེ་སཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི མཱ་ཏི་ཀ་མྤི ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཏུཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏུཾ ན་ཧཱ་ན་ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཙ ཏ་ཏྠ ཚ་ཌྜེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་ཉྩ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་ཡཾ རོ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན རོ་པི་ཏ་སྶ ཝཱ རོ་པཱ་པི་ཏ་སྶ ཝཱ ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.

༣༠. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཾ རོ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན རོ་པཱ་པེ་ནྟ་སྶ. ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ རོ་པ་ནེ་པི རོ་པཱ་པ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲཱ་པི ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ བ་ཧཱུ་ན་མྤི རོ་པ་ནེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝཱ སུ་དྡྷ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝཱ ཧོ་ཏི. པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན རོ་པཱ་པ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ རོ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན རོ་པཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ན་ཡོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན སུ་ཊྛུ ཝི་བྷ་ཏྟོ, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི.

སི་ཉྩ་ན་སི་ཉྩཱ་པ་ནེ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ་མྤི. ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སི་ཉྩཱ་པ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ པ་ན དྷཱ་རཱ་ཝ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ཙི་ན་ནེ པུ་པྥ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནེ་ཝ. བ་ཧཱུ་ནི པ་ན པུ་པྥཱ་ནི ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན ཨོ་ཙི་ན་ནྟོ པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨོ་ཙི་ནཱ་པ་ནེ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ བ་ཧུ་མྤི ཨོ་ཙི་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ.

༣༡. ག་ནྠ་ན་ག་ནྠཱ་པ་ནེ་སུ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཚ པུ་པྥ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ – ག་ནྠི་མཾ གོ་པྥི་མཾ ཝེ་དྷི་མཾ ཝེ་ཋི་མཾ པཱུ་རི་མཾ ཝཱ་ཡི་མ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ག་ནྠི་མཾ ནཱ་མ ས་ད་ཎྜ་ཀེ་སུ ཝཱ ཨུ་པྤ་ལ་པ་དུ་མཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ ཝཱ དཱི་གྷ་ཝ་ཎྚེ་སུ པུ་པྥེ་སུ ད་ཊྛ་བྦཾ. ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ད་ཎྜ་ཀཾ, ཝ་ཎྚེ་ན ཝཱ ཝ་ཎྚཾ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧི ག་ནྠི་མཾ. ཏཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ཏུ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ སོ་བྷེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ན ཝི་ཀི་རི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

གོ་པྥི་མཾ ནཱ་མ སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཝ་སྶི་ཀ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ་ཎྚི་ཀ་ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝ་ཎྚི་ཀ་མཱ་ལཱ་ཝ་སེ་ན གོ་པྥ་ནཾ, ཝཱ་ཀཾ ཝཱ ར་ཛྫུཾ ཝཱ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཎྚ་ཀཱ་ནི ནཱི་པ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཨེ་ཏ་མྤི གོ་པྥི་མ་མེ་ཝ. ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཝེ་དྷི་མཾ ནཱ་མ ས་ཝ་ཎྚ་ཀཱ་ནི ཝ་སྶི་ཀ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཝ་ཎྚེ, ཨ་ཝ་ཎྚ་ཀཱ་ནི ཝ་ཀུ་ལ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཚི་དྡེ་སུ སཱུ་ཙི་ཏཱ་ལ་ཧཱི་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝུ་ན་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཝེ་དྷི་མཾ ནཱ་མ. ཏཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་མྷི ཀ་ཎྚ་ཀེ ཝཱ ཏཱ་ལ་ཧཱི་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱ་ཁཱ་སུ, ཀེ་ཙི པུ་པྥ་ཚ་ཏྟ་པུ་པྥ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཚ་ཏྟེ ཙ བྷི་ཏྟི་ཡ་ཉྩ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀེ་སུ, ཀེ་ཙི དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཝི་ཏཱ་ནེ བ་དྡྷ་ཀ་ཎྚ་ཀེ་སུ, ཀེ་ཙི ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ས་ལཱ་ཀཱ་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཚ་ཏྟཱ་དྷི་ཚ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཏི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མེ་ཝ. པུ་པྥ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཝི་ཏཱ་ནེ ཀ་ཎྚ་ཀ་མྤི བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་པྥ་མྤི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ པུ་པྥེ་ཡེ་ཝ ཝཱ པུ་པྥཾ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཛཱ་ལ་ཝི་ཏཱ་ན་ཝེ་དི་ཀ་ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀ་པུ་པྥ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་གུ་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཚི་དྡེ་སུ ཨ་སོ་ཀ་པི་ཎྜི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་རེ་སུ པུ་པྥཱ་ནི པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ན དོ་སོ. ན ཧེ་ཏཾ ཝེ་དྷི་མཾ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ་ར་ཛྫུ་ཡ་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཝེ་ཋི་མཾ ནཱ་མ པུ་པྥ་དཱ་མ་པུ་པྥ་ཧ་ཏྠ་ཀེ་སུ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀེ་ཙི ཧི མ་ཏྠ་ཀ་དཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཧེ་ཊྛཱ གྷ་ཊ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་པྥེ་ཧི ཝེ་ཋེ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཨ་ཊྛ ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ད་ས ཝཱ ཨུ་པྤ་ལ་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཀེ་ན ཝཱ ད་ཎྜ་ཀེ་སུ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠ་ཀེ ཝཱ པ་དུ་མ་ཧ་ཏྠ་ཀེ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཐ་ལེ ཋ་པི་ཏ་ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི ཀཱ་སཱ་ཝེ་ན བྷ་ཎྜི་ཀ་མྤི བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ན ཝཱ་ཀེ་ན ཝཱ ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨཾ་ས་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཾ་ས་བྷ་ཎྜི་ཀཾ ནཱ་མ ཁ་ནྡྷེ ཋ་པི་ཏ་ཀཱ་སཱ་ཝ་སྶ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་སི་བྦ་ཀེ ཝི་ཡ པུ་པྥཱ་ནི པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཾ་ས་བྷ་ཎྜི་ཀཱ, ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནི པ་ཎྞེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱ་པི པུ་པྥཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞ་མེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ད་ཎྜ་ཀཾ པ་ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

པཱུ་རི་མཾ ནཱ་མ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ ཙ པུ་པྥ་པ་ཊེ ཙ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡོ ཧི མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷིཾ ཝཱ ཝེ་དི་ཀཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ པུ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པཱུ་རི་མཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ. ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀ་ནྟ་རེ་ཧི པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟོ ཨོ་ལ་མྦ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨེ་ཏ་མྤི པཱུ་རི་མཾ ནཱ་མ. ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀེ པ་ན པུ་པྥ་ཝ་ལ་ཡཾ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ་ཧི པུ་པྥ་པ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ མཱ་ལཱ་གུ་ཎཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏོ པཱུ་རི་མ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ་ཧི པ་ན བ་ཧཱུ་ཧི་པི ཀ་ཏཾ པུ་པྥ་དཱ་མཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་མ་ཏྠ་ཀཱ་དཱི་སུ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཏི་དཱི་གྷཾ པ་ན མཱ་ལཱ་གུ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཝཱ་ཡི་མཾ ནཱ་མ པུ་པྥ་ཛཱ་ལ་པུ་པྥ་པ་ཊ་པུ་པྥ་རཱུ་པེ་སུ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཙེ་ཏི་ཡེ པུ་པྥ་ཛཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་མྷི ཛཱ་ལ་ཚི་དྡ་ཀེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. བྷི་ཏྟི་ཚ་ཏྟ་བོ་དྷི་ཏྠ་མྦྷཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་པྥ་པ་ཊཾ པ་ན པ་རེ་ཧི པཱུ་རི་ཏ་མྤི ཝཱ་ཡི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. གོ་པྥི་མ་པུ་པྥེ་ཧེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱ་ནི་པི ཝཱ་ཡི་མ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ནྟི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དེ པ་ན པུ་པྥཱ་ནི ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་རཱུ་པ་ཀ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཀ་ལ༹་མྦ་ཀེ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡ་ཀེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ པུ་པྥ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ.

༣༢. ཏ་ཏྠ ཀ་ལ༹་མྦ་ཀོཏི ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡ་ཀ་ནྟ་རེ གྷ་ཊི་ཀ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡ་ཀོཏི ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་ཀཱ་རེ་ན མཱ་ལཱ་གུ་ཎ་པ་རི་ཀྑེ་པོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི པཱུ་རི་མེ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ མཱ་ལཱ་གུ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པུ་པྥ་དཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཝཱ་ཡི་མཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མྤི ཨི་དྷ པཱུ་རི་མ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ པུ་པྥ་དཱ་མ་མེ་ཝ, པི་ཊྛ་མ་ཡ་དཱ་མ་མྤི གེ་ཎྜུ་ཀ་པུ་པྥ་དཱ་མ་མྤི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ར་པ་ཏྟ་དཱ་མ་མྤི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི ནེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ, ན ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པཱུ་ཛཱ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཨོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝ.

ཡོ ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ པུ་པྥཾ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཏི, ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ དེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན དེ་ཏི, བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་ངྒྷི་ཀེ་པི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏཾ ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ད་ད་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི.

༣༣. པུ་པྥཾ ནཱ་མ ཀ་སྶ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཧ་རི་ཏྭཱ་པི ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ་པི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ, མ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ན སི་ཝ་ལི་ངྒཱ་དི་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཀ་སྶ་ཙི་པི དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཉཱ་ཏི་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧེ་ཝ ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཡ་དི ས་ཡ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མྨ་ཏེ་ན པུ་པྥ་བྷཱ་ཛ་ཀེ་ན པུ་པྥ་བྷཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་མྤ་ཏྟ་གི་ཧཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གཾ’’, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ས་གཱ་ར་ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ བ་ཧཱུ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཐེ་རཱ པཱ་ཏོ་ཝ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ‘‘ཏྭཾ ཨི་དཾ ག་ཎྷ, ཏྭཾ ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི དེ་ནྟི, པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ་པི པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ནྟི, ཨེ་ཏ་མྤི པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨ་ཀྐ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛེ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་པུ་པྥཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྠི, ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ པུ་པྥ་པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ཝཱ་ཏ་རཾ གཱ་མཾ པ་ཝི་ཊྛེ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྠཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི, ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ པུ་པྥཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི, པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀ་རི་མྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘བ་ཧཱུ་ནི ཀི་ར ཝི་ཧཱ་རེ པུ་པྥཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པུ་པྥ་པཱུ་ཛ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི དཱ་ན་ཉྩ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི.

༣༤. མ་ནུ་སྶཱ ‘‘མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་མ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པུ་པྥ་ཝཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཙ པ་གེ་ཝ པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ རུ་ཀྑེ་སུ པུ་པྥཱ་ནི ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་པྥཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ཏུ་མྷེ པ་ན པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐ, ས་ངྒྷོ ཨ་ཉྙཾ དི་ཝ་སཾ པཱུ་ཛེ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཏེ པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་ཉྩ ‘‘ཐེ་རཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི དཱ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ས་ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཏཱ་ནི པུ་པྥཱ་ནི ཏེ་སཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཐེ་རེ་ཧི པ་ན ‘སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནཱི’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན པུ་པྥ་ཝཱ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ནོ་ཙི་ཏེ་སུ པུ་པྥེ་སུ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ ‘‘ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཉཱ་བྷི་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཋ་པེ་ནྟི, ན ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ‘‘བ་ཧཱུ་ནི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རེ པུ་པྥཱ་ནི, ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པུ་པྥ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་ཉྩ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

༣༥. ཕ་ལ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ སེ་ས་ཉཱ་ཏཱི་ན་ཉྩ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན དེ་ནྟ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ པ་ར་ས་ནྟ་ཀེ ས་ངྒྷི་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ གི་ལཱ་ན་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟ་ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཁཱི་ཎ་པ་རི་བྦ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཕ་ལ་དཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. ཕ་ལ་བྷཱ་ཛ་ཀེ་ན་པི ས་མྨ་ཏེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཕ་ལ་བྷཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ས་མྤ་ཏྟ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷཱ་རཱ་མེ་པི ཕ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ རུ་ཀྑ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ‘‘ཏ་ཏོ གི་ལཱ་ན་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཡཱ་ཙ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཕ་ལཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, རུ་ཀྑཱ ཝཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ ‘ཨི་ཏོ ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷ ཕ་ལཱ་ནི སུ་ནྡ་རཱ་ནི, ཨི་ཏོ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ སི་རཱི་ས་ཙུ་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་སཱ་ཝཾ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ར་ས་ནྟ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ས་ངྒྷ་སྶ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཱ་པི རུ་ཀྑ་ཚ་ལླི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ་ཏི. མ་ཏྟི་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཝེ་ལུ༹་པ་ཎྞེ་སུ་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱུ་པ་གཾ ཉ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༣༦. ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཡནྟི གི་ཧཱི་ནཾ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ སཱ་ས་ན་ཧ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. གི་ཧཱི་ན་ཉྷི སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་དེ པ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏཾ ཀ་མྨཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ཋ་མཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་ཙྪཱ ‘‘ཨ་ཡཾ དཱ་ནི སོ གཱ་མོ, ཧ་ནྡ ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ་པི པ་དེ པ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ. སཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན པ་ན ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཀཱ པ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷེ དོ་སོ ན་ཏྠི. པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ན ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ སཱ་ས་ནཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, གི་ཧཱི་ན་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་སཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་མཾ བོ་དྷིཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཝ་ནྡ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡེ ག་ནྡྷ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘པུ་པྥ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཐ, དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མ, དྷ་མྨཾ དེ་སཱ་པ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཨཱི་དི་སེ་སུ སཱ་ས་ནེ་སུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་པྤི་ཡ་སཱ་ས་ནཱ་ནི ཧི ཨེ་ཏཱ་ནི, ན གི་ཧཱི་ནཾ གི་ཧི་ཀ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཧི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ན ཀ་པྤ་ནྟི. ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི.

པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ པ་ན ཡ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཡ་སྨི་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཙ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་ཏུཾ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཀ་མྨེ་ན་པི ཙ ཏེ་ན ཡེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ པུ་བྦེ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་པ་ཏྟེ་ན་པི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ‘‘ཀ་སྨཱ ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ་ན ‘‘པུ་བྦེ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན མ་ཡཾ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན དེ་མ, ཨི་དཱ་ནི སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཀ་ཏི་དཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷེ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་མྤི བྷི་ཀྑུཾ པུ་བྦ་ཎྷེ ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷེ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཀོ་ཙི པུ་ཙྪེ་ཡྻ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ར་ཐཱ’’ཏི. ཡེ་ན་ཏྠེ་ན ཙ་ར་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ལ་དྡྷཾ ན ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ན ལ་དྡྷཾ, ‘‘ན ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཡཾ སོ དེ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༣༧. ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཡོ ཝ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ སེ་ཡྻཱ ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ ཀ་པྤེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༢༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢༣) ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟཾ མཾ ཛ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ཝཱ སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱ ས་མྦྷཱ་ཝེ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ལོ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ཙ་ངྐ་མ་ན་ནི་སཱི་ད་ན་ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཉྙེ ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ས་ནྟོ ཧི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཾ ལ་བྷ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷུ་ཏ་ངྒོ ‘‘དྷུ་ཏ་ངྒཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘གཱ་མ་ནྟེ མེ ཝ་ས་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙཾ ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ན ནི་ཀྑ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ས་ཏྠོ, མ་ཡི ཙ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ནྟེ བ་ཧཱུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི གཱ་མ་ནྟཾ ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ་པི ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དཱི་ནི ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཾ ལ་བྷ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟ་སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཏྟ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ཧི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་ཀྐ་མཱ་དཱི་ཧི པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ. ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ

ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

༦. མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༣༨. མ་ཙྪ་མཾ་སེ་སུ པ་ན མ་ཙྪ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་བྦ་མྤི ཛ་ལ་ཛཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. མཾ་སེ་སུ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་སུ་ན་ཁ་ཨ་ཧི་སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་ཨ་ཙྪ་ཏ་ར་ཙྪཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ད་ས མཾ་སཱ་ནི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, སེ་སེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ད་ས་ནྣཾ མཾ་ས་མྤི ཨ་ཊྛི་པི ལོ་ཧི་ཏ་མྤི ཙ་མྨ་མྤི ལོ་མ་མྤི ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་སཱ་སུ པ་ན ཨེ་ཀཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་སཱ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཁཱི་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨི་མེ་སུ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ་སུ ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཉ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཉ་ཏྭཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཡ་དཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་དཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘‘པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, པ་ཙྪཱ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༨༡).

ཏ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༡༠) ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ས་མྤཱ་དི་ཏཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཧི ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་མྤི ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་སུ་ཏཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཉྷི མ་ཙྪ་མཾ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་སུ་ཏཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་དི་ཊྛཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མི་ག་མ་ཙྪེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཨ་དི་ཊྛཾ. ཨ་སུ་ཏཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མི་ག་མ་ཙྪེ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་སུ་ཏཾ. ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ པ་ན དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཏ་བྦི་པ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶ་ནྟི མ་ནུ་སྶེ ཛཱ་ལ་ཝཱ་གུ་རཱ་དི་ཧ་ཏྠེ གཱ་མ་ཏོ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟེ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙ ནེ་སཾ ཏཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ས་མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ ཏེ་ན དི་ཊྛེ་ན པ་རི་ས་ངྐ་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི, ཨི་དཾ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་པྤ་ཏི.

ན ཧེ་ཝ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶ་ནྟི, ཨ་པི་ཙ ཁོ སུ་ཎ་ནྟི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ཀི་ར ཛཱ་ལ་ཝཱ་གུ་རཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ གཱ་མ་ཏོ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཙ ཏེ་སཾ ཏཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ས་མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ ཏེ་ན སུ་ཏེ་ན པ་རི་ས་ངྐ་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི, ཨི་དཾ སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ, ཨེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་པྤ་ཏི.

ན ཧེ་ཝ ཁོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶ་ནྟི ན སུ་ཎ་ནྟི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཏེ་སཾ ཏཾ གཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མ་ཙྪ་མཾ་སཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ པ་རི་ས་ངྐ་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི, ཨི་དཾ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ, ཨེ་ཏ་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ, པ་ཝ་ཏྟ་མཾ་སཾ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་པྤ་ཏི. མ་ཏཱ་ནཾ པེ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡ མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཾ ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏཾ, ཡ་ཏྠ ཙ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་པྤ་ཏི.

༣༩. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཛཱ་ན་ནྟི. ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་པི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་པི ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི ཛཱ་ན་ནྟི, ས་བྦེ་ས་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྦེ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ས་བྦེ་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཉྩ་སུ ཧི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏཾ ས་བྦེ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི.

ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་དྡི་སྶ པཱ་ཎཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, སོ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཏི, སོ ཏཾ ཏ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི? དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་ཉྷི ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨ་བྷུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ. ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་སྶ ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ པ་ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷུ་ཏྟེ་ན པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྷི ཉ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏོ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱི་རུ་ཀེ་ན རཱུ་པཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ན་པི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ མཾ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ ‘‘པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཨ་ཙྪ་མཾ་ས་མྤི ཧི སཱུ་ཀ་ར་མཾ་ས་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི, དཱི་པི་མཾ་སཱ་དཱི་ནི ཙ མི་ག་མཾ་སཱ་དི་ས་དི་སཱ་ནི, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ

མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

༧. ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༤༠. ཨ་ནཱ་མཱ་སནྟི ན པ་རཱ་མ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡) – ཡ་སྨཱ མཱ་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ དྷཱི་ཏཱ ཝཱ བྷ་གི་ནཱི ཝཱ, ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མ ས་བྦཱ་པི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པཱ་རི་བ་ནྠི་ཀཱ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མེ མཱ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ མེ དྷཱི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ མེ བྷ་གི་ནཱི’’ཏི གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མེ་ན ཨཱ་མ་ས་ཏོ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཾ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟེ་ན ས་ཙེ་པི ན་དཱི་སོ་ཏེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ མཱ་ཏ་རཾ པ་སྶ་ཏི, ནེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏ་བྦཱ, པ་ཎྜི་ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་ཝཱ ཝཱ ཕ་ལ་ཀཾ ཝཱ ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷོ ཝཱ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཀཱ་སཱ་ཝ་མྤི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨེ་ཏྠ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ག་ཧི་ཏེ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཀ་ཌྜྷཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཌྜྷ་ནྟེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན བྷཱ་ཡ་ཏི, པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ‘‘མཱ བྷཱ་ཡཱི’’ཏི ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ བྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟ་སྶ ས་ཧ་སཱ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏི, ཧ་ཏྠེ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ‘‘ཨ་པེ་ཧི མ་ཧ་ལླི་ཀེ’’ཏི ནི་དྡྷུ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཐ་ལཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་དྡ་མེ ལ་གྒཱ་ཡ་པི ཀཱུ་པེ པ་ཏི་ཏཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྲཱ་པི ཧི ཡོ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ, ན ཏྭེ་ཝ ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦཱ.

ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་རཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་མྤི ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ཀཾ ཝཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་མུ་དྡི་ཀཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ. ཏ་ཉྩ ཁོ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་བྷ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜེ་སུ པ་ན སཱི་ས་པ་སཱ་དྷ་ན་ད་ནྟ་སཱུ་ཙི་ཨཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མ, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་སཱུ་ཙི་ཨཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མུ་ཏྟཱ་དི་མ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ, དཱི་ཡ་མཱ་ན་མྤི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ་སཾ ས་རཱི་རཱུ་པ་ག་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་ཊྛ་རཱུ་པ་མྤི ད་ནྟ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ཡ་རཱུ་པ་མྤི ལོ་ཧ་རཱུ་པ་མྤི ཏི་པུ་རཱུ་པ་མྤི པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པ་མྤི ས་བྦ་ར་ཏ་ན་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ནྟ་མ་སོ པི་ཊྛ་མ་ཡ་རཱུ་པ་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ. པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ, པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༡. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ དྷ་ཉྙ་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཁེ་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མྤི དྷ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ན ཨཱ་མ་ས་ནྟེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝཱ དྷ་ཉྙཾ པ་སཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་སྶེ་ན ཙ མ་གྒོ ཨ་ཏྠི, ན མ་དྡ་ནྟེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ག་མ་ན་མ་གྒེ ཨ་ས་ཏི མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ དྷ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ་ཙི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ དྷ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, ས་ཙེ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ, ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ དྷ་ཉྙཾ ཨ་མ་དྡ་ནྟེ་ན པཱི་ཋ་ཀཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ དྷ་ཉྙ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནི མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་ནི་པི ཏཱ་ལ་པ་ན་སཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཕ་ལཱ་ནི ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ན ན ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི. མ་ནུ་སྶེ་ཧི རཱ་སི་ཀ་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ར་ཉྙེ པ་ན རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ཏི་ཏཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༤༢. མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་ནྟི ཨི་མེ་སུ ད་ས་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ མུ་ཏྟཱ ཨ་དྷོ་ཏཱ ཨ་ཝི་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏཱ་ཝ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་སཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘མུ་ཏྟཱ དྷོ་ཏཱ་པི ཨ་དྷོ་ཏཱ་པི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ, བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀུ་ཊྛ་རོ་ག་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦོ་པི ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་བྷེ་དོ མ་ཎི དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ, ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏོ པ་ན ཨཱ་ཀ་ར་མུ་ཏྟོ པ་ཏྟཱ་དི་བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཀཱ་ཙ་མ་ཎི་ཡེ་ཝེ་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡེཔི མ་ཎི་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ས་ངྑོ དྷ་མ་ན་ས་ངྑོ ཙ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཙ ར་ཏ་ན་མི་སྶོ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ, པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑོ དྷོ་ཏོ་པི ཨ་དྷོ་ཏོ་པི ཨཱ་མཱ་སོ་ཝ. སེ་ས་ཉྩ ཨ་ཉྫ་ནཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ་པི བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སི་ལཱ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷཱ ར་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ, སེ་སཱ ས་ཏྠ་ཀ་ནི་གྷཾ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ར་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཝཱ་ལ༹ཾ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, སེ་སཾ ཨཱ་མཱ་ས་ཉྩ བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠ་ཉྩ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྷོ་ཏ་མྤི ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཉྩ ན ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ.

ར་ཛ་ཏཉྩ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཉྩ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་མྤི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཉྩ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཉྩ. ཨུ་ཏྟ་ར་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཀི་ར སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ པེ་སེ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རེ སུ་ཝ་ཎྞ་པ་དུ་མ་སུ་ཝ་ཎྞ་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཏཱ་ནི་པི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི. ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་ར་གོ་པ་ཀཱ པ་ན རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཀེ་ལཱ༹་པ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡྷི་ཡཾ པ་ན ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡེ ཀ་ཙ་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧ་མྤི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ནྟི ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ན ས་བྦོ་པི ཀ་པྤི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ ས་བྦེ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཨཱ་མཱ་སཱ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ན་ཊྛཱ་ནེ ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པེ ཀ་རོ་ནྟི ཕ་ལི་ཀ་ཏྠ་མྦྷེ ར་ཏ་ན་དཱ་མ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏེ, ཏ་ཏྠ ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ལོ་ཧི་ཏ་ངྐ་མ་སཱ་ར་ག་ལླཱ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ, ཨི་ཏ་རེ ཨཱ་མཱ་སཱ, བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘དྷོ་ཏཱ་པི ཨ་དྷོ་ཏཱ་པི ས་བྦ་སོ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ, ན ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ.

༤༣. ས་བྦཾ ཨཱ་ཝུ་དྷབྷ་ཎྜཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ དཱི་ཡ་མཱ་ན་མྤི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠ་ཝ་ཎི་ཛྫཱ ནཱ་མ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་དྡྷ་དྷ་ནུ་ད་ཎྜོ་པི དྷ་ནུ་ཛི་ཡཱ་པི པ་ཏོ་དོ་པི ཏོ་མ་རོ་པི ཨ་ངྐུ་སོ་པི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ་ནི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི. ས་ཙེ ཀེ་ན་ཙི ཝི་ཧཱ་རེ ས་ཏྟི ཝཱ ཏོ་མ་རོ ཝཱ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ཛ་གྒ་ནྟེ་ན ‘‘ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ནྟེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ. ཡུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ན པ་ཏི་ཏཾ ཨ་སིཾ ཝཱ ས་ཏྟིཾ ཝཱ ཏོ་མ་རཾ ཝཱ དི་སྭཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཨ་སིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ཏྠ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ས་ཏྠ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ, ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་བྦ་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

མ་ཙྪ་ཛཱ་ལ་པ་ཀྑི་ཛཱ་ལཱ་དཱི་ནི་པི ཕ་ལ་ཀ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི་པི ས་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ་ནི་པི ས་བྦཱ་ནི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི, པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་སུ པ་ན ཛཱ་ལཾ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨཱ་ས་ན་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་རི བ་ནྡྷི་སྶཱ་མི, ཚ་ཏྟཾ ཝཱ ཝེ་ཋེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཾ ས་བྦ་མྤི བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རཱུ་པ་རོ་དྷ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཉྷི ཨེ་ཏཾ, ན ཨུ་པ་རོ་དྷ་ཀ་ར་ནྟི. ཕ་ལ་ཀཾ ‘‘ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཙ་མྨ་ཝི་ན་དྡྷཱ་ནི ཝཱི་ཎཱ་བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘བྷེ་རི་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་པི ཝཱི་ཎཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་པི ཏུ་ཙྪ་པོ་ཀྑ་ར་མྤི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཙ་མྨ་མྤི ཝཱི་ཎཱ་ད་ཎྜ་ཀོ་པི ས་བྦཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་ན་ཧི་ཏུཾ ཝཱ ཨོ་ན་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱ་དེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱ་དཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ ན ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏཾ དི་སྭཱ་པི ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རེ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀ་ཙ་ཝ་ར་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་སུ པ་ན ཝཱི་ཎཱ་དོ་ཎི་ཀ་ཉྩ བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་ར་ཉྩ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཙ་མྨཾ ས་ཏྠ་ཀ་ཀོ་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ

ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

༨. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༤༤. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནེ་སུ པ་ན – ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀ་ཨཱ་མེ་ན ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན པ་ན ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལཱ་མ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏི་རི་ཡཾ མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ དཱི་གྷ་སོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀོ, ཏི་རི་ཡཾ དྭི་ཧ་ཏྠོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་རུ་པ་ནེ་ན་པི ཧི ས་ཀྐཱ ནཱ་བྷིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཉྩ ཨཱུ་ན་ཀ་ཉྩ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རཱ་ཎ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ – ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཝཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ ཙ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཊྛི་ཏེ ར་ཛ་ནེ ཙ ཀ་པྤེ ཙ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་མེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཊྚཾ ཝཱ ཁ་ཎྜཾ ཝཱ སི་བྦ་ནྟེ་ན པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་མེ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི.

ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཀི་རཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཙེ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་རི་ཧཱ་རོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀི་ར ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཝ ‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡམྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་རཱ. ༤༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཎ་ཀོ པུ་ཎྞ་ཝཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ་པི ཀི་རཱ་ཧ ‘‘མ་ཡཾ པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་སྶུ་མྷཱ ‘ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཝཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦེ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི.

༤༥. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ་པི ཙེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎམྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ནཱི་ལ་མྤི པཱི་ཏ་ཀ་མྤི ས་ད་ས་མྤི པུ་པྥ་ད་ས་མྤཱི་ཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ པ་མཱ་ཎི་ཀཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་བཱ་དྷེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ དྷོ་ཝཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི དྭེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏཾ, བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལེ༹ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཐ་ཝི་ཀཱཔི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནམྤི ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ དཱི་གྷ་ཏོ དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ཏི་རི་ཡཾ ཝི་ད་ཏྠི, ཏཾ པ་ན དཱི་གྷ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨). བ་ཧཱུ་ནི་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷེ་ས་ཛྫ་ན་ཝ་ཀ་མྨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏེ་པི ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟི. མ་ཉྩ་བྷི་སི པཱི་ཋ་བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ.

ས་ཙེ པ་ན (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༣༦-༣༨) ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཏྟེ ཝཱི་ཏེ ཏ་ནྟེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ནི་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ན་ཉྷི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཏ་ནྟཾ ཨཱ་རོ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ས་ཙེ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ཛི་ཏོ ཝཱ ས་ཡཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཙ ཏེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན པེ་སི་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་ན ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་ན པེ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.

ས་ཙེ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཧ་ཏྠེ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷ་ཎ་ཏི ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷུ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ སུ་ནྡ་ར’’ནྟི. ཀུ་ཧིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སི་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཝ་ཙ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཏི, ལ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་མཱུ་ལཾ ཨ་དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི.

༤༦. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) པ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཀ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ན ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི, ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཚི་དྡེ་ན. ཏ་ཏྠ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཚི་དྡ་ཉྩ ཝི་ནི་ཝི་དྡྷ་ཚི་དྡ་མེ་ཝ. ཚི་དྡ་སྶ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་ཏ་ནྟུ ཙེ་པི ཨ་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ, ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ན དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶེ་ཝ, ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, པ་ར་ཏོ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏེ ཚི་དྡེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དུ་པ་ཊྚ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཊ་ལེ ཚི་དྡེ ཝཱ ཛཱ་ཏེ ག་ལི༹་ཏེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཙེ པ་ཋ་མཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ གྷ་ཊེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ར་ཛ་ཀེ་ཧི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

༤༧. ཝི་ཀ་པྤ་ནེ པ་ན དྭེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ. ཀ་ཐཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི? ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཏ་ཐེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, ཏི་སྶཱ་ཡ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, ཏི་སྶ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ, ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ…པེ… ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.

ཀ་ཐཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི? ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀོ ཏེ མི་ཏྟོ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ཏི་སྶཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.

དྭི་ནྣཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ནཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ? ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ས་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི, པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ པ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི, ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཙེ པ་ན ཡ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, སོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དོ ན ཧོ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྱ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

༤༨. པ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཡཾ ན་ཡོ – པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ‘‘ཨ་ཌྜྷཱ་ལ༹ྷ་ཀོ་ད་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༦༠༢) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༠༢ ཨཱ་ད་ཡོ) – ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏ་པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ སུ་ཀོ་ཊྚི་ཏ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ དྭེ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་མ་ཀི་ལི་ནྣ་མ་པི་ཎྜི་ཏཾ སུ་ཝི་ས་དཾ ཀུ་ནྡ་མ་ཀུ་ལ༹་རཱ་སི་ས་དི་སཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཝི་ཏོ་ད་ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨོ་ད་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎོ ནཱ་ཏི་གྷ་ནོ ནཱ་ཏི་ཏ་ནུ་ཀོ ཧ་ཏྠ་ཧཱ་རི་ཡོ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑ་ཏོ མུ་གྒ་སཱུ་པོ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡཱ་ཝ་ཙ་རི་མཱ་ལོ་པ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ས་པྤི་ཏེ་ལ་ཏ་ཀྐ་ར་ས་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ན ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཧི ཨོ་ད་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནེ་ཝ ཧཱ་པེ་ཏུཾ, ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ཙེ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་རཱ་ཛི་ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཧཱི་རེ་ན ཝཱ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཧཱི་ར་སྶ ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟཾ ཕུ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ.

ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་མ་ཀོ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ནཱ་དི་ས་བྦ་མྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛི་མ་རཱ་ཛི་ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ནཱ་དི་ས་བྦ་མྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛི་མ་རཱ་ཛི་ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨོ་མ་ཀོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨོ་མ་ཀུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ན་ཝ པ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ དྭེ ཨ་པ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛོ ཙ ཨོ་མ་ཀོ་མ་ཀོ ཙཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ བྷཱ་ཛ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ, ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གཱ ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་གཱ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ས་ཏྟ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ.

པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཡོ་པ་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཧི པཱ་ཀེ་ཧི, མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟོ དྭཱི་ཧི པཱ་ཀེ་ཧི པ་ཀྐོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ. ཨུ་བྷོ་པི ཡཾ མཱུ་ལཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ དི་ནྣེ་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ་པི པཱ་ཀོ ཨཱུ་ནོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཝཱ མཱུ་ལཾ ཨ་དི་ནྣཾ, ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ. ས་ཙེ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀོ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཡ་དཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱུ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ད་སྶ་ཐ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི, ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི, པཱ་ཀ་སྶ ཧི ཨཱུ་ན་ཏྟཱ པ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཝཱ ཨ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཀེ ཙ མཱུ་ལེ ཙ སུ་ནི་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. ཡོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ, སྭེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་གོ. སོ ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦོ ཝཱ. ཡ་དི ཧི པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ མཱུ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ པ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཙ ཏེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན པེ་སི་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་ན ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཏྟོ ནི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་ན པེ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཧ་ཏྠེ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷ་ཎ་ཏི ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷུ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏོ པ་ཏྟོ སུ་ནྡ་རོ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སི་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཝ་ཙ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ལ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦོ ཝཱ.

ཏ་ཏྠ དྭེ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁེ ཝཱ པ་ར་མྨུ་ཁེ ཝཱ ཋི་ཏཾ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ད་ཏྭཱ ན་ཝཾ པ་ཏྟཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་བྷ་བྦོ. ཏ་ཏྲ དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ – ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཐ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཝཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཡ་མཱ་ནི་སཾ་སོ – ས་ཙ་སྶ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏོ ནུ ཁོ མེ, ནོ’’ཏི ཝི་མ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་མ་ཏིཾ ཚི་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ད་ས པ་ཏྟེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ.

ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ནྟི? སི་ཡཱ. ས་ཙེ ཧི ས་ཡཾ པ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཏི, ཝི་བྦྷ་མ་ཏི ཝཱ, སི་ཀྑཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ལི་ངྒཾ ཝཱ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཏི ཝཱ, པ་ཏྟེ ཝཱ ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ –

‘‘དི་ནྣ་ཝི་བྦྷ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ, ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏེ་ན ཙ;

ལི་ངྒ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ ཙེ་ཝ, ཚི་དྡེ་ན བྷ་ཝ་ཏི ས་ཏྟ་མ’’ནྟི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༠༨) –

ཙོ་ར་ག་ཧ་ཎ་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ཧི་པི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན ཚི་དྡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏི? ཡེ་ན ཀ་ངྒུ་སི་ཏྠཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི ཙ. ཨི་ད་ཉྷི ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ལཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་སི་ཏྠཾ. ཏ་སྨིཾ ཚི་དྡེ ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཀ་ཏེ ད་སཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

༤༩. ཝི་ཀ་པྤ་ནེ པ་ན དྭེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙེ་ཝ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ. ཀ་ཐཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི? པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ, ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ…པེ… ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.

ཀ་ཐཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི? པ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀོ ཏེ མི་ཏྟོ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ‘‘ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ཏི་སྶཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནེ ན་ཡོ.

༥༠. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཙ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན པ་ཏྟེ བྷི་ནྣེ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཡ་སྶ པ་ཏྟེ རཱ་ཛི་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ དྭ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ན ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༡༢-༣) པ་ན ཏཱ་དི་སཱ ཨེ་ཀཱ་པི རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་སྶཱ རཱ་ཛི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཡ་ནྟེ པ་ཏྟ་ཝེ་དྷ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ར་ཛྫུ་ཀ་མ་ཀ་ཙི་ར་ཛྫུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཏི་པུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་སྶ ཨ་ལ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཏི་པུ་པ་ཊྚེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ བ་དྡྷ་སི་ལེ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. སོ ཙ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. སུ་དྡྷེ་ཧི པ་ན མ་དྷུ་ཀ་སི་ཏྠ་ཀ་ལཱ་ཁཱ་ས་ཛྫུ་ར་སཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞེ་ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ས་མཱི་པེ པ་ན པ་ཏྟ་ཝེ་དྷ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པཱ་ལ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏྟཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ པ་ན དྭེ རཱ་ཛི་ཡོ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ དྭེ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་སྶ ཏི་སྶོ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཚ་ལ༹་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ ཏཱི་ཎི. ཡ་སྶ ཙ་ཏ་སྶོ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི. ཡ་སྶ པ་ཉྩ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ད་ས་ངྒུ་ལཱ, སོ བ་དྡྷོ་པི ཨ་བ་དྡྷོ་པི ཨ་པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཨ་ཡོ་པ་ཏྟེ པ་ན ས་ཙེ་པི པ་ཉྩ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཚི་དྡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎི་ཡཱ ཝཱ ལོ་ཧ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ བ་དྡྷཱ་ནི མ་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སྭེ་ཝ པ་ཏྟོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཉྙོ ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ཚི་དྡཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ལོ་ཧ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེ་ན བ་དྡྷ་མྤི མ་ཊྛཾ ན ཧོ་ཏི, པ་ཏྟེ ཨཱ་མི་སཾ ལ་གྒ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ་ན ཙ ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ཙ ཡཱ་གུ་ར་ནྡྷ་ན་ར་ཛ་ན་པ་ཙ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ན བྱཱ་དྷི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཨ་ས་ཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ལི་མྤེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཏཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཚ་ཏྟ་ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀཱ་དི་ཀེ ཨ་དེ་སེ་པི ན ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ. པ་ཏྟ་སྶ ཧི ནི་ཀྑི་པ་ན་དེ་སོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༤) ན་ཡེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ

ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.

༩. ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༥༡. ཙཱི་ཝ་རེ་ན་ཝི་ནཱ་ཝཱ་སོཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་སུ ཧི ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི ཝི་ནཱ ཝ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝ་ས་ནྟ་སྶ ས་ཧ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ས་མ་ཡེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. གཱ་མ་ནི་ཝེ་ས་ན་ཨུ་དོ་སི་ཏ་ཨ་ཌྜ་མཱ་ལ༹་པཱ་སཱ་ད་ཧ་མྨི་ཡ་ནཱ་ཝཱ་ས་ཏྠ་ཁེ་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་ར་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ་སུ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༧༧-༨) – ས་ཙེ ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ཝཱ ས་ནྟ་ཀོ གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་ཁཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གཱ་མ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ གཱ་མེ ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཝཱ གྷ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཏ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི ཨི་དྡྷི་མཱ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.