༢༨. ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༡༩༤. ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ནེ ཏཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༠-༣༤༢) ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ, ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ག་ཧི་ཏཱ་ག་ཧི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྨིཾ པེ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཝཱ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་ཝ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ ‘‘ཀིཾ ཝོ གྷ་རེ ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ པ་ན མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཨ་ཡཾ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ བྷ་ཡེ་ན པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཝཱ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ བྷཱ་རི་ཡ’’ནྟི ས་ནྟ་ས་ནྟོ ཝཱ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘མ་ཡཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ག་ཧི་ཏཾ, ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ན ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ག་ཧི་ཏཱ་ག་ཧི་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཡོ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན ག་ཙྪ་ཏི, ཉཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ཌྜྷ་དུ་གྒ་ཏེ་སུ ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ས་ཏི་མཱ མེ་དྷཱ་ཝཱི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, ས་ཀྐོ་ཏི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ. ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.

‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༢) –

ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦ་ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏེ་ན ཙ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཝཱ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེ ཝཱ ན ཨ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ སུ་ཁཾ པ་སྶ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ དྷུ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ བཱི་ཛ་ནིཾ པ་སྶེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ནི་ཝ་ཏྠེ་ན སུ་པཱ་རུ་ཏེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ.

༡༩༥. ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀོ་པི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ, ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནི་ཧི་ཏཱ་ནི་ཧི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ. ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.

‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀོ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༢) –

ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ.

༡༩༦. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ་པི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ, ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, གུ་ཏྟཱ་གུ་ཏྟ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༣) ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཝཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༣) ཙ ཡ་ཏྠ ཚ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཀོ་ཙི དོ་སོ ན་ཏྠི, ཏཾ གུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཚ་ད་ན་ཏི་ཎཾ ཝཱ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཏཱ, ཡེ་ན ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི ཝཱ, མཱུ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཝེ་སོ ཧོ་ཏི, བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ཝཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་གུ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་ཏ་བྦཾ. སཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ དྭཱ་ར་ཉྩ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཉྩ སུ་པི་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. སཱི་ཏེ་ན ཧི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་ཎྞ་ཀི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ཡེ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཧི གུ་ཏྟཱ་གུ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ.

༡༩༧. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ, ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དཾ ཝཱ ཧ་མྨི་ཡཾ ཝཱ གུ་ཧཾ ཝཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ ཨཱ་རཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་ཝི་ཏྟོ ས་བྦེ་སཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ ཝཱ ཧོ་ཏི, སོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ན ན ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མཾ པ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ་ཧི ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༣) ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཝཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཾ.

ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཏཱི་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ཏཱ་ཝ ཡཾ ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ནི་སཱི་ད་ན’’ནྟི ཝཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཝཱ དེ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ན ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀ་སྶ ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀེ་ན་པི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ད་ད་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ…པེ… ཨི་དཾ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ‘‘ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ…པེ… ‘‘མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་དེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ, ཨ་པི་ཙ ཁོ ས་ངྒྷཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ས་ཙེ ཧི ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཧ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷཱ་ཛེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཝ ཨཱ་ཧ་ཊཾ, ན ཨ་ནཱ་ཧ་ཊཾ, ན དི་ནྣཾ, ན ཨ་དི་ནྣཾ, ན ལ་དྡྷཾ, ན ཨ་ལ་དྡྷཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཧ་ཊཾ ཐེ་རཱ་ས་ནེ ཝཱ ད་དེ་ཡྻུཾ, ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གོ ཙ ཧོ་ཏི, ན ཙ ས་བྦེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ པ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ དྭེ དྭེ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶ་ནྟི, ལ་དྡྷཱ་ལ་དྡྷཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཨ་ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.

༡༩༨. ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀོ་ཝི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ, ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, བྷཱ་ཛི་ཏཱ་བྷཱ་ཛི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻཱ’’ཏི(མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༣) ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཝཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཏྠ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་མྤི མ་ཧ་གྒྷ་ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ནྟོ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟ་མྤི མ་ཧ་གྒྷ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་པྤ་གྒྷཾ དེ་ནྟོ དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. མོ་ཧ་མཱུ་ལ༹ྷོ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. མུ་ཁ་རཱ་ནཾ ན་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི བྷ་ཡེ་ན ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟཾ ཨེ་ཝ མ་ཧ་གྒྷཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ནྟོ བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མ. ཡོ ཨེ་ཝཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཏུ་ལཱ་བྷཱུ་ཏོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ, སོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན་པི ཙཱི་ཝ་རཾ བྷཱ་ཛེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ‘‘ཨི་དཾ ཐཱུ་ལཾ, ཨི་དཾ ས་ཎྷཾ, ཨི་དཾ གྷ་ནཾ, ཨི་དཾ ཏ་ནུ་ཀཾ, ཨི་དཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ དཱི་གྷ་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ, པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཨི་དཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒྷ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཙེ ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ད་ས་ད་ས་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཡཾ ན་ཝ ཝཱ ཨ་ཊྛ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཙ དྭི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་མེ པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་སོ པཱ་ཏེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཙཱི་ཝ་རེ དི་ཝ་སོ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ད་ས ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ ད་ས ད་ས ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཨེ་ཀ་ཏོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཋ་པི་ཏེ་སུ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སེ་སུ ཀུ་སོ པཱ་ཏེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པུ་ན ཀུ་ས་པཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཊི་ཝཱི་སཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨ་ཏྟི་སྶ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་སུ ཡུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ན ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡེ པ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་མ་ཀོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨི་ད་ཉྩ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ཋ་པི་ཏེ་ན ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ས་མ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི ས་ངྒྷ་སྶ ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏ་ཉྷེ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ ཝ་ཏྟཾ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རེ་པི ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡཾ ཡཱ་གུཾ པ་ཙཱ་མ, བྷ་ཏྟཾ པ་ཙཱ་མ, ཁ་ཛྫ་ཀཾ པ་ཙཱ་མ, ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏཾ ཀ་རོ་མ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མ, ར་ངྒ་ཚ་ལླིཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་མ, ཀིཾ ཨ་མྷེ་ཧི ན ཀ་ཏཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་མ་བྷཱ་གོ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཡེ་ས་ཉྩ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཊི་ཝཱི་སཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ‘ཀ་སྨཱ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་མ, ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་མ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ཙེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ས་ཀཾ བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ན་དིཾ ཝཱ ཀ་ནྟཱ་རཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ དི་སཱ་པ་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟ་སྶ ས་ཀཾ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ནཱི་ཧ་ཊེ་སུ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ས་མ་བྷཱ་གེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏུ་ལཱ་ཡ ཏུ་ལི་ཏ་མི་ཝ ཧི ས་མ་ས་མཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཀྐེ་ན ན་ཡེ་ན དི་ནྣཾ སུ་དི་ནྣཾ. ནེ་ཝ ཨཱུ་ན་ཀཾ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ནཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, སཱ་ཊ་ཀཱ་པི ད་སེ་ཝ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ དྭཱ་ད་ས ཨ་གྒྷ་ཏི, སེ་སཱ ད་ས་གྒྷ་ན་ཀཱ. ས་བྦེ་སུ ད་ས་གྒྷ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཀུ་སེ པཱ་ཏི་ཏེ ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭཱ་ད་ས་གྒྷ་ན་ཀོ ཀུ་སོ པཱ་ཏི་ཏོ, ཏེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ སོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་གོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ས་བྦེ་སཾ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱ་ནི པ་ཏྟཱ་ནི, སེ་སཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ན ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཚི་ནྡ་ནྟེ་ན ཙ ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཧོ་ན་ཀཱ་ནི ཁ་ཎྜཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠཱ་ར་མྤི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཱ་ཡཱ་མཾ ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པ་རི་བྷོ་གཾ པ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ན་པྤ་ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ སཱ་མ་ཎ་ཀཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡོ ཏེ་ན ཏུ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀུ་ས་པཱ་ཏོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ད་ས ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝ་གྒཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ ཝ་གྒོ ན པཱུ་ར་ཏི, ཨ་ཊྛ ཝཱ ན་ཝ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ ཝཱ ན་ཝ ཝཱ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཨི་མེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ བྷཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀུ་ས་པཱ་ཏོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.

༡༩༩. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏི་ཀཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི, ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དེ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏི, ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༩) ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཁེ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཡཱ ཏཱ ཨ་ཊྛ མཱ་ཏི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱི་མཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ དེ་ནྟོ སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ སཱི་མཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ག་ཏཱ, ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སཱི་མཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ན་ག་ར་སཱི་མཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ ར་ཊྛ་སཱི་མཱ ར་ཛྫ་སཱི་མཱ དཱི་པ་སཱི་མཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ་ཏི པ་ནྣ་ར་ས་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ སཱི་མཱ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ནཱ་མ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷུ་ཝ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལ་ཏོ ཝཱ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཨཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཝཱ ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟེ་སུ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་སུ་པི ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ལཱ་བྷོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱདྭ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མ ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏཱ, ཨ་པི་ཙ ཁོ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ’’ཏི ནཱ་མ་ལི་ཁི་ཏ་ཀེ ཐ་མྦྷེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི སཱི་མཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. གཱ་མ་ནི་ག་མ་ན་ག་ར་ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱཔི ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.

ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ ནཱ་མ ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལ་ར་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ བ་ཧཱུ ཛ་ན་པ་དཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀོ ཛ་ན་པ་ད་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཛ་ན་པ་ད་སཱི་མཱ. ར་ཊྛ་སཱི་མཱ ནཱ་མ ཀཱ་སི་ཀོ་ས་ལཱ་དི་ར་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ར་ཛྫ་སཱི་མཱ ནཱ་མ ‘‘ཙོ་ལ༹་བྷོ་གོ ཀེ་ར་ལ༹་བྷོ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. དཱི་པ་སཱི་མཱ ནཱ་མ ས་མུ་དྡ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་མ་ཧཱ་དཱི་པཱ ཙ ཨ་ནྟ་ར་དཱི་པཱ ཙ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་སུ སཱི་མཱ་སུ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཾ ས་ངྒྷཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ག་ཏཱ, ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏེ པ་ན རུ་ཀྑེ ཝཱ པ་བྦ་ཏེ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་སུ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ལཱ་བྷ་སཱི་མཱ་སུ དི་ནྣཾ ཏཱ་སུ སཱི་མཱ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ དི་ནྣཾ ཏཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་སུ དི་ནྣཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཛ་ན་པ་ད་ར་ཊྛ་ར་ཛྫ་དཱི་པ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སཱི་མཱ་སུ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཡེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ས་ཙེ པ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཋི་ཏོ ‘‘ཏ་མྦ་ཝ་ཎྞི་དཱི་པེ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་ཏོ ཨེ་ཀོ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦེ་སཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྲེ་ཝ ཨེ་ཀོ ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑུ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཡོ སཱི་མཾ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘སཱི་མཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ བྷ་ཎ་ཏི, སོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ‘‘སཱི་མཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་ཝི་དྷཱ, ཀ་ཏ་ར་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ཎ་སཱི’’ཏི. ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ‘ཨ་སུ་ཀ་སཱི་མཱ’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་མི, སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷོ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི, ཀ་ཏ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ? མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཀི་རཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ནཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ནཱ་མ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་པི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋི་ཏཱ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟི, ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་མི་ཀོ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ག་ནྟྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ནི་སྶ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི་སྶ་ཏི, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

༢༠༠. ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷ་ཀ་ཏི་ཀཱ. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་མཱ་ན་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རོ པོ་རཱ་ཎ་ཀོ’’ཏི ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷཱ་དྷི་ཝུ་ཏྠོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་པྤ་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཝཱ ཡ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ངྒྷ་སྶ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སི་ནྣོ་པི ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ་པི ས་ངྒྷེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ་པི ཏ་སྨིཾ ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ལཱ་བྷེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཋི་ཏ་སྶ བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ བ་ཧཱུ་པི ཨཱ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀ་ལཱ་བྷཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ དི་ནྣེ ས་བྦ་ཏྠ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི.

༢༠༡. བྷི་ཀྑཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ས་ངྒྷ་སྶ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་མ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་དཱ གེ་ཧེ བྷོ་ཛེ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏེ་ན ཨཱ་ཝཱ་སོ ཀཱ་རི་ཏོ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནི་བ་དྡྷཱ་ནི, ཨི་མེ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ནཱ་མ. ཡེ་ན པ་ན ས་ཀ་ལོ་པི ཝི་ཧཱ་རོ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ས་ཙེ སོ ‘‘ཡ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏ་ཏྠ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ བྷ་ཎ་ཏི, བ་ཧཱུ་སུ ཙེ་པི ཋཱ་ནེ་སུ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རེ ཨེ་ཀ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ, ཨེ་ཀ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཀཱ’’ཏི. ས་ཙེ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཏྠ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི ཨ་པྤ་ཀ་མྤི སུ་ཁེ་ན བྷཱ་ཛཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དི པ་ན མ་ཉྩོ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ, ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཝཱ ཡ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ སོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་བྷི་ཀྑུ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ དྷུ་ཝ་ཀཱ་རེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ་པི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་ག་བྷ་ཎྜཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྠ དཱ་ཏ་བྦཾ.

༢༠༢. ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི, སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཏྟ་སྶ་པི བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ཧཱ་རོ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ཏྠེ་སུ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཋི་ཏི་བྷཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཀི་ར བ་ཧུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ནྟི, པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ དི་ནྣེ་པི པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ པ་ན ཐེ་རཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ཏོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ད་ས ཝ་ཏྠཱ་ནི ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དེ་ནྟི, པཱ་ཊེ་ཀྐཾ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ‘‘ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, དུ་པྤཱ་པི་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ, ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀཾ པ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སེ་སཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཾ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, དུ་པྤཱ་པི་ཏ་ཉྩེ་ཝ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ. ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཝཱ ཧ་ལི་དྡི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ ལེ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝ་ཏྠ་སྶེ་ཝ པུ་པྥཾ ཝཱ ཝ་ལི ཝཱ, ཏེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀཾ ཏ་ནྟཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཐེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ‘‘སེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཁ་ཎྜཾ ཁ་ཎྜཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ས་ཙེ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ས་བྦཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཋི་ཏི་ཀཱ པ་ན ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཙེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཋི་ཏཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ས་ཙེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ཨ་ཐ ཨ་ཉྙོ ན་ཏྠི, པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་མི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་མྤི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ དེ་ཏི, ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ན ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི དྷུ་ཏ་ངྒཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་མ, ཐེ་རཱ་ནཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྠཾ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མ, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་ཨཱ་ཡོ་ག་ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི དི་ནྣ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི་པི ཧོ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ་པི པ་ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ས་ངྒྷོ བྷཱ་ཛི་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱ་ཛེ་ཏི, ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཾ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཾ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ན་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རེ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་ཏྟཾ ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ནྟི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ་ཧི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཡོ་ཛ་ནཾ ཕ་རི་ཏྭཱ པ་རི་སཱ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཙེ, ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ པ་ན དྭཱ་ད་ས་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་རི་སཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

༢༠༣. ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘དྭི་དྷཱ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི, ‘‘དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ བ་ཧུ་ཀཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, དྭེ བྷཱ་གེ ས་མེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ བ་ཧུ་ཀཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ད་ས ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཊི་ཝཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷ་སྶ. ཡེ་ན པུ་གྒ་ལི་ཀོ ལ་དྡྷོ, སོ ས་ངྒྷ་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ས་ངྒྷ་ཏོ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་མོ་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ད་ས བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ, ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཨེ་ཀོ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྒྷ་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝ.

‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ན མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ག་ཎེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ཝི་སུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ག་ཎེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, པུ་གྒ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ, བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙ, བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སུཾ ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཡོ ནཱི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ནེ་ཏ་བྦོ.

‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཝ་སྶ་གྒེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝི་སུཾ པ་ཊི་ཝཱི་སོ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝི་སུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝི་སུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

པུ་བྦེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི, བྷ་ག་ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ, ཝཱ་མ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ནི་སཱི་ད་ནྟི, བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ, ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི དཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི པ་ན པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ པ་ཊི་མཾ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ནཾ དེ་ནྟི, པ་ཊི་མཱ་ཡ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ པུ་ར་ཏོ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་མཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ དེ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཉྩ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཙ དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི? མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཏཱ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཝ་ཏྠེ་ཧི པ་ཊཱ་ཀཱ, ཏེ་ལེ་ན པ་དཱི་པཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ན ཡོ ནི་བ་དྡྷ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཛ་གྒ་ཀོ ཧོ་ཏི པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛོ ཝཱ, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ནི་བ་དྡྷ་ཛ་གྒ་ཀེ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ ཀཱ་ལེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་པི ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཙ ཡཾ ཀི་ཉྩི ‘‘ཨི་དཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡེ པཱུ་ཛཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དཱུ་ར་མྤི ཧ་རི་ཏྭཱ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རཱ་མི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧ་ར་ནྟ་སྶ ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཀཱ་ལོ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

༢༠༤. ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཡ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ, ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ་པི ས་ཏི གཱ་ཧ་ཀེ ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶུ་བྦྷཱ་རཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ པ་ན ཀ་ཐི་ནེ ཨ་ནྟོ་ཧེ་མ་ནྟེ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙཱུ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ནེ་ཏཾ ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ. ས་ཙེ པ་ན བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶུ་བྦྷཱ་རཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྲ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པི་ཊྛི་ས་མ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ པ་ན ‘‘ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་ན་ཉྩ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪི་མོ དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ན་ཏྠ་ཏཾ ཝཱ, ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཱ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་པ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶ པ་ཉྩ མཱ་སཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཏ་ར་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶ དེ་སཱི’’ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, དི་སཱ་པ་ཀྐ་ནྟཱ་ན་མྤི ས་བྷཱ་གཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་གུ་ཏྟོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཙོ་ར་བྷ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, ན ས་ཀྐཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨི་ཏོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཏི་ཡེ ཝ་སྶེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ན དི་ནྣཾ, ཏཾ ད་མྨཱི’’ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝུ་ཊྛ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ དི་སཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ, ཨ་ཉྙོ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ ག་ཎྷཱ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐེ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ, སེ་སཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ, ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ་པི ན་ཏྠི, ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

༢༠༥. ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡཱ་གུ་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཏྟེ ཝཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫེ ཝཱ ཨཱ་དི་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་ནྟོ ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཛྫ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་གུ་ཡཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་གུཾ དེ་ཏི, ཡཱ་གུཾ ད་ཏྭཱ པཱི་ཏཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཡཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཡེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི དེ་ཏི, ཡེ་ཧི ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ཧི ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན གྷ་ར་དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཝཱ གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛེ་ཧི ཝཱ ཡཱ་གུ ལ་དྡྷཱ, ཡེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལ་ཏོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ནཱི་ཏཱ, ཡེ་སཾ ཝཱ ཐེ་རེ་ཧི པེ་སི་ཏཱ, ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ནི་མ་ནྟི་ཧ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙེ་པི བ་ཧཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧ་ཉྩ བ་ཧི་གེ་ཧ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ, དཱ་ཡ་ཀོ ཙ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏཱ ཝཱ, ཡེ་སཾ མ་ཡཱ ཡཱ་གུ དི་ནྣཱ, ས་བྦེ་སཾ ཨི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི, ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ཐེ་རཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཡཱ་གུ ལ་དྡྷཱ, ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ སོ ‘‘ཡེ་ཧི མ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་གུ པཱི་ཏཱ, ས་བྦེ་སཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. བྷ་ཏྟ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙཱི་ཝ་རེ པ་ན པུ་བྦེ་པི ཏེ་ན ཝ་སྶཾ ཝཱ་སེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དི་ནྣ་པུ་བྦཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཡེ་སཾ མ་ཡཱ པུ་བྦེ ཙཱི་ཝ་རཾ དི་ནྣཾ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ སུ་ཏྟཾ ཝཱ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི, ས་བྦཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནེ་པི ‘‘ཡོ མ་ཡཱ ཀཱ་རི་ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཝཱ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶི་དཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. བྷེ་ས་ཛྫེ་པི ‘‘མ་ཡཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི དེ་མ, ཡེ་ཧི ཏཱ་ནི ལ་དྡྷཱ་ནི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝི་དཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

༢༠༦. པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝཱ, པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཝཱ དེ་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི, ཐེ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨུ་དྡེ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ་པི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་བ་དྡྷ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་དྡེ་ས་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ‘‘པུ་གྒ་ལ་སྶ དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ས་ཙེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀོ་ཝ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶེ་ཝ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཙེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༦༣) ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྩ མཱ་སེ, ནོ ཙེ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱི་ཏཱ་ནི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨི་སྶ་རོ. ཡཾ ཡ་ཉྷི ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝཱ དེ་ནྟི, ས་ཙེ་པི མ་ཏ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧོ་ཏི. ཡ་མྤི སོ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷིཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཝཱ ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཝཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཡེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ པ་ཉྩ མཱ་སེ, ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨེ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཝ་སྶཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ཀོ ཝ་ས་ཏི, ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དེ་ནྟི, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ན ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱ གྷ་ཎྚིཾ ཝཱ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ ས་ཙེ གྷ་ཎྚི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་ཧི ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་པཱ་ཏི་ཏེ ཀུ་སེ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་མ་ཀོ དཱ་ཏ་བྦོ བྷཱ་གོ, པཱ་ཏི་ཏེ ཀུ་སེ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦོ བྷཱ་གོ. ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་པི ཧི ཀུ་ས་ད་ཎྜ་ཀེ པཱ་ཏི་ཏ་མ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏ་སྨཱ ན ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, དེ་ནྟུ. ཨ་ནུ་བྷཱ་གེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨ་ཐ གྷ་ཎྚི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘མ་ཡ྄ཧི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ས་བྦཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཋི་ཏི་ཀཱ པ་ན ན ཏི་ཊྛ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཙ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཙ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱ་ལ་མྤི གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཨ་ཧ་མེ་ཝེ་ཏྠ, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཨི་དྷ ན་ཏྠི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏཱ་ནི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཐ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཙྪ་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ཛེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དི་ཊྛ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཀེ་ཙི པ་ཊི་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཡཾ ས་ངྒྷོ ན ཧོ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ས་ཙེ་པི ཨེ་ས མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཉྩི ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟོ ཨེ་ཀ་གེ་ཧ་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་གོ སཱ་དི་ཏ་བྦོ, ཡོ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ལ་ཧུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཐ ཁོ ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ་པི ན་ཊྛཱ་ནི ཝཱ ཛི་ཎྞཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཝ གཱི་ཝཱ. ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་དེ་ནྟོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ དྭཱི་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ བ་ཧུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཨེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མེ་ཀཱ་ཧཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱ ཝ་ས་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཡཾ ཨེ་ཀོ པུ་གྒ་ལོ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་རུ་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཝ་སི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ཝཱི་སོ་ཡེ་ཝ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ནཱ་ནཱ་ལཱ་བྷེ་ཧི ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ཧི ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི ཀ་ཐི་ཏཾ, ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སེ་སཾ པ་ན ཨཱ་མི་ས་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི ས་བྦཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

༢༠༧. ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ས་ངྒྷོ སཱ་མཱི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ, ཨ་པི་ཙ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟ་ཉྩ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ, ཡཾ ཏ་ཏྠ ལ་ཧུ་བྷ་ཎྜཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ, ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏུཾ, ཡཾ ཏ་ཏྠ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ག་རུ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ, ཏཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཀཾ ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝཱ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ, ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟ་ཉྩ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ, ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟ་ཉྩ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙ པ་ཏྟ་སྶ ཙ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ནཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ. ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.

‘‘དི་ནྣཾ ཨི་དཾ ས་ངྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པ་ཏྟོ ཙ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༧) –

ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ སེ་སཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

༢༠༨. གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ལཱ་བྷེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ས་ཙེ ས་ཀ་ལེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦེ་པི སཱ་མི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཝཱ་རེ ཀ་ཏེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ས་བྦེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རེ ས་མྤ་ཏྟེ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་པི སཱ་མི་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡེ་ཧི ཛ་གྒི་ཏོ, ཏེ ཨེ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རེ་པི ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ས་ཙེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྠི, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཙ ས་ཙེ ས་མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ, ས་མ་ཀོ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་སྶ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཛེ་ཊྛ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཨུ་ད་ཀེ་ན ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦེ ས་མ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ས་མ་ཀོ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཏ་སྶ ཝི་སེ་སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.

ཡེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, ནྷཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་སཱ་དི་ཏཾ, སོ་པི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་ཝ. ཡོ པ་ན ས་མཱི་པཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི པེ་སེ་ཏི, ཨ་ཡཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཡོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་ཝ. ཨེ་ཀོ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཛ་གྒ་ཏི, ཨེ་ཀོ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ, མ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨུ་བྷོ་པི པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཝཱ ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀ་མྨེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཏོ ‘‘པུ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ་པི དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཙི་རཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཙེ་པི ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ གི་ལཱ་ནོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷཱ་གོ ན དཱ་ཏ་བྦོ. གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ནཱ་མ གི་ཧཱི ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ་པི, ས་བྦེ བྷཱ་གཾ ལ་བྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠི, ས་བྦཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ས་ཧ་སྶཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན བ་ཧུ་མྤི པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཏེ ན ལ་བྷ་ནྟི, ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷ་ཎྜཾ བ་ཧུ ཙེ་ཝ མ་ཧ་གྒྷ་ཉྩ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པྤ་གྒྷཾ, ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རོ དཱ་ཏ་བྦོ, ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏོ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་དཱ་སི, ཀོ་ཙི ཝཱ ཝི་སྶཱ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, ཡ་སྶ དི་ནྣཾ, ཡེ་ན ཙ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ཨེ་ཝ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ དཱུ་རེ ཋ་པི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟི. དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ ཨི་ཏ་རོ སཱ་མཱི. བ་ཧཱུ་ན་མྤི ས་ནྟ་ཀེ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་བྦེ་སུ མ་ཏེ་སུ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དེ་ནྟི, ཨ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ན སུ་དི་ནྣཾ. ཏཾ ཏེ་སུ མ་ཏེ་སུ་པི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ས་ངྒྷ་སྶ.

ས་ཙེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་བྷཱ་ཛི་ཏེ ཝཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་ནྟེ པ་ཏི་རཱུ་པེ གཱ་ཧ་ཀེ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཝི་བྦྷ་མ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ, ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ཀོ, པ་ཎྜ་ཀོ, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ, ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ, མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ, ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྒྷོ སཱ་མཱི, བྷཱ་གོ ན དཱ་ཏ་བྦོ.

ས་ཙེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཙཱི་ཝ་རེ ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཀོ་ས་མྦ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་ཉྩ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཙ དེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དེ་ནྟི ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ དི་ནྣཾ, ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དེ་ནྟི ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི, ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, དྭི་ནྣ་མྤི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི་པི པ་ཀྑེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི ཙ དེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དེ་ནྟི ‘‘པ་ཀྑ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི, པ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ཨེ་ཝ་ཉྷི དི་ནྣེ ཡ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ དི་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ དི་ནྣཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ པ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀོ པ་ཀྑོ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀ་སྶ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཙཱི་ཝ་རཱ་ན་མེ་ཝ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཀི་ར པ་ར་ས་མུ་དྡེ ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཡ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨུ་ད་ཀཾ དི་ནྣཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དེ་ནྟི ‘‘པ་ཀྑ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི, པ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི, ཨི་ཏ་རོ པ་ཀྑོ ཨ་ནི་སྶ་རོ་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་བྷཱ་ཛི་ཏེ ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ས་མ་ཀཾ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ས་ཙེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་སུ ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑཱུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་ག་མེ་ནྟཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ག་མེ་ནྟཱ་ནཾ ན ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ག་མེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཀཱ་མཱ་པི དཱ་ཏ་བྦོ བྷཱ་གོ. ཡ་དི པ་ན མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ ཨེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི དེ་ནྟི, ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི ‘‘ས་མྤ་ཏྟཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི, ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཡེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, སོ ཨེ་ཝ སཱ་མཱི. ས་ཙེ ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མཾ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ཙྪཱ, ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ལ་བྷ་ནྟི, པ་ཙྪཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ ན ལ་བྷ་ནྟི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྪཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ན ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གོ ན དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ས་བྦེ་པི ས་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ, ཀེ་ཙི ལ་བྷ་ནྟི, ཀེ་ཙི ན ལ་བྷ་ནྟི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དི་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ་པི བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ་པི བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ལ་དྡྷཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ས་བྦེ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བ་ཧི་མེ་ཝ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ ཀེ་ཙི ལ་བྷ་ནྟི, ཀེ་ཙི ན ལ་བྷ་ནྟི, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ.

༢༠༩. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༥) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་སུ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༥) –

ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ལ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟེ ཋི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཛྫ ད་ས དྭཱ་ད་ས དི་ཝ་སཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ནཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི ན ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་མྷེ་ཧི ན ལ་དྡྷཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཏྟུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཡཾ ན་ཡོ – ར་ཉྙཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ནེ་ཐཱ’’ཏི པ་ཧི་ཏེ ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ པ་ན དྷུ་ཏ་ངྒཾ ར་ཀྑ་ནྟཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནཾ གཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧུ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟེ་སུ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ནྟི, པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ དི་ནྣེ་པི པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ པ་ན ཐེ་རཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ཏོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནེ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘སྭེ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧི་ཎ་ཐཱ’’ཏི, ཏེ་ན སོ ཨ་ཏྠོ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་མུ་སྶ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཐ པ་མུ་སྶི་ཏྭཱ་ཝ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟོ ས་ར་ཏི, ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཡཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཋི་ཏི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛ་ཀེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཀ་ཏི་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝ་སེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ཨ་ས་ཏི བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ན་ཝཾ ཋི་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ས་ར་ནྟེ་ན ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་རི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཨ་གཱ་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཧི ཨེ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.

ས་ཙེ ས་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཀོ་ཙི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ས་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ དི་ནྣཾ པ་ན ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡི་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ན་ཡེ་ན དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་པི ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཡཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི གཱ་མ་དྭཱ་རེ ཝཱ ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཀོ་ཙི ས་ངྒྷུ་དྡེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་གྷ་རཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ, ཨེ་ཀ་གྷ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ, ནཱ་ནཱ་གྷ་རཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ, ནཱ་ནཱ་གྷ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ གྷ་རཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ སུ་པྤ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏྠུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན་པི ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་གྷ་རཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་གྷ་རཾ དྭི་ནྣཾ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཏྟིཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་དྭཱ་ར་ཝ་ལ༹་ཉྫཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་ཏྠུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ བྷི་ཏྟི་ཨ་ནྟ་རི་ཀ་སྶ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་གྷ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ. ཡ་སྨིཾ པ་ན གྷ་རེ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གྷ་རཱ་ནི་པི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡ་མྤི ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཏྟིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏཾ ནཱ་ནཱ་གྷ་རཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན ནཱ་ནཱ་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀི་ཉྩཱ་པི བྷི་ཏྟི་ཙྪི་དྡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ དི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ནི་ཝེ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ནཱ་ནཱ་གྷ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱ་མ.

ཡོ པ་ན གཱ་མ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཨ་ཉྙཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ན་ཝ་ཀཾ ཝཱ ཝུ་ཌྜྷཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ནྟེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀོ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཐ, ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཐ, ས་ངྒྷི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨུ་དྡེ་ས་ཀོ པ་ནེ་ཏྠ པེ་ས་ལོ ལ་ཛྫཱི མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋི་ཏི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཋི་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ན་ཏྠི, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མི, ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ལ་དྡྷ’’ནྟི ཀོ་ཙི བྷ་ཎ་ཏི, ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ད་ས་ཝ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་སྶ སུ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ད་ས་ཝ་སྶ་མྷ ད་ས་ཝ་སྶ་མྷཱ’’ཏི བ་ཧཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ག་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦེ ཨ་པྤ་ས་དྡཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ཨི་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཝ་སྶ་གྒ་ཉྩ ཨུ་ཏུ ཙ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ ཙ ཚཱ་ཡཱ ཙ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཚཱ་ཡཱ་ཡ་པི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཚཱ་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ལ་བྷ་ཏི. ཀ་ཐཱ་པ་པ་ཉྩེ་ན ཧི ནི་སི་ནྣ་སྶ་པི ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ་པི གཱ་ཧི་ཏཾ སུ་གྒཱ་ཧི་ཏཾ, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ སུ་ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ. བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཉྷི ནཱ་མེ་ཏཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཀྑེ་པོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཏ་སྨིཾ ཋི་ཏ་སྶ ལཱ་བྷོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

ཀོ་ཙི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ པ་ཏྟེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ, ཨེ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཡེ་ན ཡཾ ལ་དྡྷཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ལ་དྡྷཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ལཱུ་ཁཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏུ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝཱ་རཾ ཝཱ, ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨཱི་དི་སོ ཧི་སྶ པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་སོ, ཨུ་ད་ཀཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨཱ་མི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ས་བྦཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ས་བྦེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ པཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ དེ་ཐ, མ་ཛ྄ཛྷི་མེ དེ་ཐ, ན་ཝ་ཀེ དེ་ཐ, པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶེ སཱ་མ་ཎེ་རེ དེ་ཐ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ད་ཡོ དེ་ཐ, མ་ཡ྄ཧཾ ཉཱ་ཏི་བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ པ་ན ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་སི, ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཏེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ. ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ་སུ ལ་དྡྷེ་སུ ས་ཙེ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ གྷ་རེ མ་ངྒ་ལཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ, ན ཏ་ཏྠ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ‘‘མ་ཡཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གཾ ལ་བྷི་མྷཱ’’ཏི པུ་ར་ཏོ ག་ནྟུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙ་དཱ་པི ཛཱ་ནི་སྶ་སི, ཋི་ཏི་ཀཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་གྒཱ་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཏྟེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊ་མྤི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཀོ ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པེ་སི་ཏོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སོ ཙེ ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ན་ནུ ཏྭཾ ཨ་སུ་ཀ་གྷ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ན ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟཾ, ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ’’ནྟི བྷ་ཎ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀི་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏེ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཊྛ་དཱུ་ཏོ ནཱ་མ. ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་པ་ཏྟཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་ཏྟཾ ཝཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི པེ་སི་ཏོ ཝ་ཏྟུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི, སོ ‘‘ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀ་སྶ པ་ཏྟཾ ཧ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝུ་ཏྟོ པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻ. ཏ་ཏོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻུཾ, ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སི, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སཱི’’ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་སྶ ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཀཱ ཀཱུ་ཊ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ར་ཉྙོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཝཱ གེ་ཧེ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་ནི ནི་ཙྩཾ དཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་སུཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སྭེ དཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏི་ཀཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ. ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སཱི་ད་ནྟི. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་བྷ་ཏྟ་པ་ཏྟེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཋི་ཏི་ཀཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ གཱ་ཧེ་ནྟི, ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཙ ཋི་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. རཱ་ཛ་གེ་ཧེ པ་ཎཱི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏི་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཝ་སྶ་ཏོ ནཱ་མཱ་ཏི. ‘‘མཱ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. གཱ་ཧི་ཏེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི, པ་ཏྟ་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི, དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི, རཱ་ཛ་གེ་ཧ་ཏོ པ་ཏྟེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི, རཱ་ཛཱ ‘‘ཨ་ཛྫ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི པེ་སེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧ་ཏྠེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི་པི ཋི་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ན་ན་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘མཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྠཱ’’ཏི ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ་མེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཐ ནེ རཱ་ཛཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཏྟེ་པི ནེ་སཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཡཾ ཨཱ་ཧ་ཊཾ, ཏཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘མཱ ཏུ་ཙྪ་ཧ་ཏྠཱ ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཐོ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཏྟེ་སུ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཐ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཏུ་ཙྪ་པ་ཏྟཱ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཡཾ ཏེ་ཧི བྷུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་སཾ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘གཱི་ཝཱ་ཀི་ཙྩཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཋི་ཏི་ཀཾ པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཡཱ་ཝ ཛཱ་ན་ན་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷུ་ཏྟཾ སུ་བྷུ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

ཨེ་ཀོ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝཱ་རོ ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟོ, ཝི་ཧཱ་རེ ཙ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་སྶ པ་ཏྟོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སུཾ. ཨ་ཐ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་ཡཾ ཀིཾ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི? ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ཋི་ཏི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཀོ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛཱ་ཏོ, པུ་ན ཏཾ བྷ་ཏྟཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཀི་ར ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཊྛ་ཀོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ‘‘སྭེ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ. ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ པ་ཏྟཾ, པ་ཏྟོ ཙ་སྶ ན ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ཏྟཾ དཱ་པེ་ཏི, ཏཾ ཙེ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟི, གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟཾ ད་མྨཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ཨ་སྶ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ཏེ་ན བྷ་ཏྟེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ, ཏ་ཝེ་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ད་མྨི, པ་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཝ་ད་ཏི, ཡཾ ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ས་བྦཾ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཧོ་ཏི. པ་ཏྟཾ ཙེ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟི, སུ་ཧ་ཊོ, བྷ་ཏྟ་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི.

ཝི་ཧཱ་རེ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ན་ཝ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨེ་ཀོ སཱ་དི་ཡ་ན་ཀོ, ‘‘ད་ས ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨི་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ས་བྦཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཙེ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་ཧི་པི པ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ན་ཝ པ་ཏྟེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ད་ཏྟི་ཡཾ ནཱ་མེ་ཏཾ, ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘བྷ་ནྟེ, གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, སོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཧཱ་ཡཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཏ་སྶ གྷ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཾ ཏ་ཏྠ ལ་བྷ་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ ཏེ་ན དི་ནྣཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཨ་ཐ ནེ་སཾ གྷ་རེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཡཾ མ་ནུ་སྶཱ དེ་ནྟི, ཏཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི་ནཾ པ་ཏྟེ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ནྟི, ས་བྦཾ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན དི་ནྣཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི ཙེ་ཝ ནཱི་ཧ་ར་ནྟི ཙ, ས་བྦཾ ཏཾ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཨེ་ཀ་སྶ མ་དྷུ་རེ་ན ས་རེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ བ་ཧུཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ དེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཐེ་རེ་སུ པ་སཱ་དེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་གོ ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ ས་བྦེ་སཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི.

ཨེ་ཀོ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏ་པ་ཏྟཾ ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, ས་བྦོ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི དེ་ཏི, ས་བྦེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ས་བྦཾ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀོ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ ‘‘ས་བྦོ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ པཱ་ཏི་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ལོ་པཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ སོ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀ་སྶ ཏེ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ, ཀ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན ཧི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟཱ གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦ་མྤི ན མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཡཱ་སི, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་བྷ་ཏཾ བ་ཧུ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ པ་ཧོ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ས་ངྒྷུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན པཱ་ཡཱ་སོ ཝཱ ར་ས་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཝཱ ནི་ཙྩཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ ཋི་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ས་པ་རི་ཝཱ་རཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཡཱ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནཾ ཕ་ལཱ་ནཾ པ་ཎཱི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་བྷ་ཏྟ་ཡཱ་གུ་ཕ་ལ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ས་པྤིཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་བྦ་ས་པྤཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་བྦ་ཏེ་ལཱ་ནཾ. ‘‘མ་དྷུཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན མ་དྷུ་ནོ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཕཱ་ཎི་ཏ་སྶ ལ་ཊྛི་མ་དྷུ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ. ས་ཙེ པ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ས་ངྒྷུ་དྡེ་སཾ དེ་ནྟི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཨཱ་མི་ས་སྶེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ པ་ན ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.

ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢༡༠. ནི་མ་ནྟ་ནཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཙེ, ས་ཡ་མེ་ཝ ཨི་སྶ་རོ. ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ དཱུ་ཏོ བྱ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ‘‘བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་གེ་ཧེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ དཱུ་ཏོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ བྱ་ཏྟོ ‘‘བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཡཱ་ཐ, ཏུ་མྷེ ཡཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ནི་མ་ནྟི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶོ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛ བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ཊྛ པ་ཏྟེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཏུ་མྷེ ཙ ཏུ་མྷེ ཙ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཊྛ བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཐ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨ་ཊྛ པ་ཏྟེ དེ་ཐ, བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན པ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཝ་ད་ནྟེ་ན ‘‘ཏུ་མྷེ ཙ ཏུ་མྷེ ཙ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐ, ཏུ་མྷེ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘སཱ་དྷུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ག་ནྟ་བྦཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་གྷ་ར་ཏོ པ་ན པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀོ ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་གྒཱ་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཏྟེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏཾ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ ཝི་ཡ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི, སོ ‘‘ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀ་སྶ པ་ཏྟཾ ཧ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན ཧི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡོ ཨ་སྶ. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སི, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏ་སྶ པ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ པ་ཊི་པཱ་ཊི་བྷ་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘བྷ་ཏྟ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི པ་ཊི་པཱ་ཊི་བྷ་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦོ ས་ངྒྷོ བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མྤི ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཀོ པཱ་ཏི་ཡཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་ལོ་པ་བྷ་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ལོ་པ་ས་ངྑེ་པེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀ་སྶ ཏེ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཀ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་སཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་སི, ཀིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ མེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཐེ་རཱ་ནཾ མེ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་པ་བྷ་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བ་ཧུ ཧོ་ཏི, ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑཱ ནཱ་མ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ.

ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝཱ ག་ནྠ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ཝཱ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཝཱ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཊྛ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི, ས་ཙེ་པི ཉཱ་ཏི་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ཧི པེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཡེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཾ. ས་ངྒྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ན་ཝ་མེ་ཧི ག་ནྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཧི ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སྶཱ་ཡ ལཱ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ག་ནྠ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དཱི་ཧི པ་ན ཨ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ‘‘ཀིཾ ས་ངྒྷ་ཏོ ག་ཎྷཱ་མི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡེ ཛཱ་ནཱ་མི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ དཱ་ཡ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཝཱ ཡེ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཐ, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཡེ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཊྛ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཧི་ཎ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་ནྟི, ས་ངྒྷ་ཏོ་ཝ པེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཙེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་མེ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑཱ ལ་བྷི་ཏུཾ, ཨ་ཉྙོ གཱ་མོ ག་ནྟ་བྦོ. ན ས་ཀྐཱ ཙེ ཧོ་ཏི ལ་བྷི་ཏུཾ, སོ་ཡེ་ཝ གཱ་མོ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ.

ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘པ་ཏྟེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ཧི ན དཱ་ཏ་བྦཱ, ‘‘ཨེ་ཏེ ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཏུ་མྷེ་པི དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་སྶ་ཝཱ་དཱི་སུ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི ཙ པ་དྷཱ་ན་གྷ་རཱ་ནི ཙ ག་ནྟྭཱ ཏི་པི་ཊ་ཀེ ཙ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀེ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ན་པི ས་དྡྷིཾ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏེ་ཧི ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ན ཧི མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་པ་དྷཱ་ན་གྷ་རཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཏྟི ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི.

ས་ཙེ པ་ན ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཝཱ ག་ནྠ་དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ ཝཱ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝཱ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝཱ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ ཙ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ར་དྡྷེ ས་ངྒྷ་ཏོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཉཱ་ཏཱི ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ ཝཱ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཏཱི ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཙ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ཏི་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི, ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ, ས་བྦ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནྟི, ཏེ་ན ས་ངྒྷ་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡཾ ནི་མ་ནྟ་ནེ ཝི་སེ་སོ. ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་བྦ་པ་ཉྷོ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ དེ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་དཱི་སུ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛ བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ངྒྷ་ཏོ དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི.

ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢༡༡. ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨོ་པུ་ཉྫི་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ རུ་ཀྑ་སཱ་ར་མ་ཡཱ་ཡ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་ཝི་ལཱི་ཝ་ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡཱ་ཡ པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་བྷོ་གེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཨོ་པུ་ཉྫི་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ས་ཙེ ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཋི་ཏི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ནོ ཙེ ཨ་ཏྠི, ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ལཱ་ཀཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན དཱུ་རེ ཋི་ཏཱ་ན་མྤི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ.

ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ བ་ཧཱུ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཱ, བྷི་ཀྑཱུ པ་ན ན བ་ཧཱུ, གཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ས་ལཱ་ཀཱ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི གཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ས་ཙེ་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ས་ཊྛི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྶ པ་ཏྟ་གཱ་མ་ས་མཱི་པེ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི དྭེ ཏཱི་ཎི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎི་ཏུ་ནྟི.

ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ གཱ་མེ་སུ བ་ཧཱུ་ནི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི ཨ་ཊྛ་ནྣ་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. དེ་ནྟེ་ན པ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཏཾ གཱ་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན པཱ་ཏོ་ཝ དེ་ནྟི, ཏ་མྤི ཨེ་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ནི་གྒ་ཧེ་ན ད་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ཏོ་ཝ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨོ་རི་མ་གཱ་མེ ཨི་ཏ་རཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཨོ་རི་མ་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟེ་སུ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་སྭེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ར་བྷཱ་ག་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨོ་རི་མ་གཱ་མོ ག་ནྟ་བྦོ. ན ཧི བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷོ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, གཱ་མ་ཝ་སེ་ན ས་ལཱ་ཀཱ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཝཱི་ཐི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨེ་ཀ་གེ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝཱི་ཐི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཡ་ཏྠ བ་ཧཱུ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཏྠ གཱ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ བ་ཧཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ས་ལཱ་ཀཱ་སུ ཨ་ས་ཏི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ་པི གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.

༢༡༢. ས་ལཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀེ་ན པ་ན ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཧི ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཀཱ་ལཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཝཱ་ར་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཝཱ་ར་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏྲ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་བྷི་རེ་ཀ་གཱ་ཝུ་ཏེ གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཀི་ལ་མ་ནྟི, ‘‘སྭེ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ་ར་གཱ་མེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཛྫེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཝཱ་ར་གཱ་མཾ པེ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ས་ལཱ་ཀཾ མ་གྒ་ཏི, ན དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་དྡྷཱ་ན་ཉྷི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཧཱ་ནི ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ལཱ་བྷ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ དུ་ཏི་ཡེ་པི ཏ་ཏི་ཡེ་པི དི་ཝ་སེ ཨ་ཉྙཱ ས་ལཱ་ཀཱ ན དཱ་ཏ་བྦཱ, ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ བྷུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏཱི་ཎི པ་ན དི་ཝ་སཱ་ནི ཨ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ར་གཱ་མ་ཏོ ཨོ་རི་མ་ཝཱ་ར་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཉྩེ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཾ ས་ལཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཊྛི་ཏོ ཝཱ པ་ཎྞཱ་ས་ཏོ ཝཱ ན པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝཱ་ར་གཱ་མེ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ དྭེ ཏི་སྶོ ཡཱ་གུ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཏི་སྶོ ཙ་ཏ་སྶོ བྷ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཙ དཱ་ཏ་བྦཱ, ནི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ན ན དཱ་ཏ་བྦཱ. ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡ་ཀཱ ཧི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་གོ་པ་ཀཱ་ཝ་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ དཱ་ཏ་བྦཱ.

ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ས་བྷཱ་གཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ, ཝཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ཝ ནེ་སཾ ས་ལཱ་ཀཱ ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི. ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི པ་ཎཱི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་སྶ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་སུཾ ཋི་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཡེ་ན ས་ལཱ་ཀཱ ལ་དྡྷཱ, སོ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པུ་ན དི་ཝ་སེ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ན ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ, ཨེ་ཝ་མྤི པུ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཁཱི་ར་བྷ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཁཱི་ར་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ན བྷ་ཏྟཾ, ཁཱི་ར་ལཱ་བྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དྭེ ཏཱི་ཎི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, དུ་བྦྷི་ཀྑ་ས་མ་ཡེ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀེ་ན ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ལ་དྡྷ་སྶ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ས་ཙེ ཁུ་དྡ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ས་མྦྷོ་གཱ, ཨུ་ཙྪུ་ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་དཱི་ནཾ དི་ཝཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ར་ས་ས་ལཱ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མྤི པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. མ་ཧཱ་ཨཱ་ཝཱ་སེ ཋི་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཀྐ་ས་ལཱ་ཀ་མྤི ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ དྷཱུ་མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཐེ་རཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཕ་ལ་ས་ལཱ་ཀ་པཱུ་ཝ་ས་ལཱ་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ་པི ཝི་སུཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཙེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ས་ལཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ན གཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན སཱ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ནྟི, ཋི་ཏི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏཱ་དི་སཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭེ ཏཱི་ཎི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ནོ ཙེ, ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ད་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཏཱ་ཡ པུ་ན ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་དི པ་ན ཏཱ་དི་སཾ བྷ་ཏྟཾ ནི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཡ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ལ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཝཱ སྭེ་པི ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཀཾ ཨ་ནི་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ལ་བྷ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ལ་བྷ་ན་དི་ཝ་སཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ཡ་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘སྭེ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ.

ཡོ ས་ལཱ་ཀཱ་སུ ག་ཧི་ཏཱ་སུ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཝ ས་ལཱ་ཀཱ ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ལཱ་ཀཾ ནཱ་མ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ནྟོ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏ་སྶ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨ་ཉྙོ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ཏྠི, ས་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི ལ་བྷ་ཏི, ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་ལཱ་ཀཱ’’ཏི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ཧི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཚ པ་ཉྩ་ས་ལཱ་ཀཱ ན་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི, བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀོ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ན ས་ར་ཏི, སོ ཙེ ན་ཊྛ་ས་ལཱ་ཀཱ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘མ་ཡཱ ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པི་ཏཾ, ཏུ་མྷེ ཏ་ཏྠ ལ་དྡྷ་ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་པཱ་པི་ཏཾ པ་ན ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏྲ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘སྭེ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘སྭེ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལཾ ནཱ་མ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. དུ་བྦྷི་ཀྑེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་བྷི་ཀྑེ ཛཱ་ཏེ ཀ་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པུ་ན པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཨ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྷི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ན ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་རེ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘སྭེ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝི་ཧཱ་རེ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.

ག་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཡཾ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ་ར་གཱ་མ་ས་ལཱ་ཀཱ ལ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཾ ཏྭཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ ས་ལཱ་ཀཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘བོ་དྷི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི ཛ་གྒི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཾ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཏེ་སུ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏི, སོ་ཝ ཏ་སྶ བྷ་ཏྟ་སྶ ཨི་སྶ་རོ. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ དྭེ ཏ་ཡོ ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི་པ་ཧཱ་རེ ད་ཏྭཱ གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘དྷུ་ར་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཏཾ ཙོ་རི་ཀཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཀོ གཱ་མོ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཙྩཾ ག་ནྟུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ ‘‘མ་ཡཾ པུ་ཉྙེ་ན པ་རི་བཱ་ཧི་རཱ ཧོ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཡེ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ ཏུ་མྷེ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི, ས་ལཱ་ཀཱ པ་ན དེ་ཝ་སི་ཀཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཏཱ ཙ ཁོ པ་ན གྷ་ཎྚི་པ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་ཙཱ་ལ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ པཱ་པི་ཏཱ ན ཧོ་ནྟི, པ་ཙྪིཾ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཱ པཱི་ཋ་ཀེ ཨཱ་ཀི་རི་ཏ་བྦཱ, པ་ཙྪི པ་ན མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཧི ཏ་ཏྠ ཨ་ཧི ཝཱ ཝི་ཙྪི་ཀོ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪིཾ པ་ར་མྨུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏ་བྦཱ ‘‘ས་ཙེ་པི ས་པྤོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཏྟོ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ལཱ་ཀཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ གཱ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཋི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘པཱ་པི་ཏཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ལཱ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ག་ཏ་ག་ཏ་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པཱ་པི་ཏཱ་པི སུ་པཱ་པི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘མ་ཡཾ ཏ་ཏྠ དཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་ལཱ་ཀཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཏཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ་པི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨི་དྷ ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ཧི ག་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ་ཧི ‘‘དེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, པ་ཏྟེ, ས་ལཱ་ཀ་ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཏྟཱ ན དཱ་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ན དེ་ཐཱ་ཏི. ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛ་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྠཱ་ཏི. ‘‘དེ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ན མ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རེ པཱ་ལི་ཀཱ་ཡ དེ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མ, ག་ཎྷ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢༡༣. པ་ཀྑི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡཾ ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏེ་སུ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི པ་ཉྩ་ད་སཱི པ་ཉྩ་མཱི ཨ་ཊྛ་མཱི་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཀྑེ་སུ ཀ་མྨ་པྤ་སུ་ཏེ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཏི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ པ་ཀྑི་ཀཾ ནཱ་མ. ཏཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, གཱ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟ་མྤི བ་ཧུཾ ས་བྦེ་སཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, དྭེ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ མ་ཧཱ, པ་ཀྑི་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ་སཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶ་ནྟི. ས་ཙེ དྭེ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི, བྷི་ཀྑཱུ མ་ནྡཱ, ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཀྑི་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི པ་ཀྑི་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཀྑི་ཀཾ པ་ཎཱི་ཏཾ དེ་ནྟི, ཝི་སུཾ ཋི་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ‘‘སྭེ པ་ཀྑོ’’ཏི ཨ་ཛྫ པ་ཀྑི་ཀཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན དཱ་ཡ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི ‘‘སྭེ་པི ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ ལཱུ་ཁ་བྷ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫེ་ཝ པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ས་ཐཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ དཱི་ཡ་ཏི. པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ ནཱ་མ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐེ བ་ཧཱུ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, པཱ་ཊི་པ་དེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཀི་ལ་མ་ནྟི, པཱ་ཊི་པ་དེ དི་ནྣཾ དུ་བྦྷི་ཀྑ་དཱ་ན་ས་དི་སཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་དེ དཱི་ཡ་མཱ་ན་ཀ་དཱ་ནཾ. ཏ་མྤི ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ས་ཏྟ་པི བྷ་ཏྟཱ་ནི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ.

༢༡༤. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༠) ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝ་རཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཏྟཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣཾ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་པི བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷ་ཏྟེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ས་བྦཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཏེ་ན དི་ནྣཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་ན་པི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ནི་སཱི་ད་ཏི, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་ཙྩཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཙེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, དྭེ ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ན་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་བ་ནྡྷཱ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རེ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝི་ཧཱ་རོ དཱུ་རེ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་བ་ནྡྷཱ་པི་ཏཾ, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན དཱ་ཡ་ཀཱ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་པི བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཝུ་ཏྟེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟེཔི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ག་མི་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མྤི ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟ་མྤི. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ་པི པ་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ག་མི་ཀོ ཧོ་ཏི, ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མི་དཾ དྭེ ཏཱི་ཎི ཝཱ ས་ཏྟ ཝཱ དི་ཝ་སཱ་ནི ན ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷུ་ཏྟོ་པི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ན ག་ཏོ, པུ་ན་དི་ཝ་སེ་པི བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ. ‘‘ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷུ་ཏྟ་སྶ ཙོ་རཱ ཝཱ པ་ནྠཾ རུ་ནྡྷ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ ཝ་སྶ་ཏི, ས་ཏྠོ ཝཱ ན ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཏེ ཨུ་པ་དྡ་ཝེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟེ་ན དྭེ ཏ་ཡོ དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ག་མི་སྶཱ་མི ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ན ལེ་སཾ ཨོ་ཌྜེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི.

གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟམྤི ས་ཙེ ས་བྦེ་སཾ གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ཋི་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ གི་ལཱ་ནོ ཨ་རོ་ག་རཱུ་པོ ས་ཀྐོ་ཏི ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ ག་ནྟུཾ, ཨེ་ཀོ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་གི་ལཱ་ནོ ནཱ་མ, ཨེ་ཏ་སྶ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. དྭེ མ་ཧཱ་གི་ལཱ་ནཱ, ཨེ་ཀོ ལཱ་བྷཱི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ བ་ཧུཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨ་ནཱ་ཐོ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟེ དི་ཝ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཝ རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ན ཡཱ་པེ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དཱ པ་ན མི་སྶ་ཀ་ཡཱ་གུཾ ཝཱ མི་སྶ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ བྷུ་ཏྟ་སྶ་པི རོ་གོ ན ཀུ་པྤ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟམྤི ཡཾ ས་བྦེ་སཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ པ་ཧོ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་མྤི དྭཱི་སུ གི་ལཱ་ནེ་སུ མ་ཧཱ་གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, དྭཱི་སུ མ་ཧཱ་གི་ལཱ་ནེ་སུ ཨ་ནཱ་ཐ་གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ. ཡཾ ཀུ་ལཾ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟ་མྤི དེ་ཏི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མྤི, ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ གི་ལཱ་ན་སྶ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་དུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟེ་པི དི་ཝ་ས་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཝ གི་ལཱ་ནོ ལ་བྷ་ཏི, ཏཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་པི ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཏྟཱ་ནི ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ག་མི་ཀ་གི་ལཱ་ན་གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ མ་མ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷ་ཏྟཾ ནི་བ་ནྡྷཱ་པེ་མི, མ་མ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

༢༡༥. ཨ་པ་རཱ་ནི་པི དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ་ར་ཀ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཏཱི་ཎི བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟནྟི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ དུ་ཝི་དྷཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཉྩ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ དེ་མཱ’’ཏི ནི་བ་ནྡྷཱ་པི་ཏཾ, ཏཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀཾ. ‘‘མ་མ ནི་བ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་གྒ་ལི་ཀེ་པི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཙེ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘མ་མ ནི་བ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཙྪཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ‘‘དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, མཱུ་ལེ སུ་ཊྛུ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཀུ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་བ་ནྡྷཱ་པི་ཏཾ, ཏཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, གཱ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན པུ་གྒ་ལེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཾ, ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ཏེ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ་ཧི བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.

ཝཱ་ར་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ དུ་བྦྷི་ཀྑ་ས་མ་ཡེ ‘‘ཝཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྷུ་ར་གེ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ནྣཾ, ཏ་མྤི བྷི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དི་ནྣཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཝཱ་ར་ཀ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི པེ་སེ་ནྟི ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རཱ པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ནྟཱུ’’ཏི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ས་ཏྟ, ཏཱ་ནི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ཙུ་དྡ་ས བྷ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི.

༢༡༦. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷ་ཏྟཾ གུ་ལ༹ྷ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཏྟཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རེ ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཏཾ པ་ན ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟེ་ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ་ཧི ཡ་ཐཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ས་ཀྐཱ ཧོ་ནྟི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་མ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ དེ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ, ཏ་མྤི བྷི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དི་ནྣཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ན ཨ་ཏི་ར་ས་ཀ་པཱུ་ཝེ་ན པ་ཏྟཾ ཐ་ཀེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ གུ་ལ༹ྷ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཨ་པ་ར་མྤི གུ་ལ༹ྷ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཉྩ ཝི་ཧཱ་ར་པཱུ་ཛ་ཉྩ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་མ, དྭེ ཏཱི་ཎི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ གུ་ལ༹ྷ་ཀེ དེ་ནྟི, ཨི་དཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.

པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.

༢༡༧. གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༥ པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ) – ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ བྷེ་ས་ཛྫེ་སུ རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ས་པྤི་སྶ ཏཱ་ཝ ཀུ་མྦྷ་ས་ཏ་མྤི ཀུ་མྦྷ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཝི་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་ནྟི, གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ལ་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ‘‘བྷ་ནྟེ, ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཱ་ནཾ དཱི་ཡ་ཏི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཋི་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧུ ས་པྤི ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི སུ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་མྤ་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟེ་སུ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ནྟི, པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ ནཱ་མ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་སྶ དི་ནྣེ་པི པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ པ་ན ཐེ་རཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ཏོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ, ད་སེ་ཝ ཙ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷཱ དཱི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀུ་མྦྷ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀོ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷོ ཧོ་ཏི, ད་ས་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, དུ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀུ་མྦྷཾ པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཐཱ་ལ་ཀེ ཐོ་ཀཾ ས་པྤིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཀུ་མྦྷེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཐི་ནཾ ས་པྤི ཧོ་ཏི, ལེ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ལེ་ཁ་ཏོ པ་ར་བྷཱ་གོ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ག་ཧི་ཏ་མྤི སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷེ་སུ ཙ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀོ ཀུ་མྦྷོ ཧོ་ཏི, གྷ་ཎྚིཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀ་མྤི པཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་སུ་པི. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏི་ལ་ཏེ་ལཱ་དི་མྷི ལེ་ཁཱ ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སི་ངྒི་ཝེ་ར་མ་རི་ཙཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་མྤི ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ས་བྦོ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨ་ཡཾ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐཱ.

༢༡༨. ཨི་དཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༨) – ཨ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ནཱ་མ དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཙ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སེ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཝ ཀེ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཾ ཝཱ. ཡེ ཡ་དཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏ་དཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀེ་ན པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནེ ས་བྦེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏུ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི.

བ་ཧཱུ་སུ པ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་དཱི་གྷ་སཱ་ལཱ་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལཱ༹་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ པཱ་སཱ་ད་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, པཱ་སཱ་དེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ ཨོ་ཝ་ར་ཀ་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨོ་ཝ་ར་ཀེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ སེ་ཡྻ་གྒེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, སེ་ཡྻ་གྒེ་སུ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཨེ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ན ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་མ་ཏྟཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏ་ཉྷི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. པཱི་ཋ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཨེ་ཀཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཀཾ པཱི་ཋ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ‘‘ཝཱ་རེ་ན ཝཱ་རེ་ན, བྷ་ནྟེ, ཝི་སྶ་མ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཎྞཾ ཛ་ནཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ས་ཀྐཱ སཱི་ཏ་ས་མ་ཡེ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ་ཝ ཝ་སི་ཏུཾ. མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་དྷ པ་ཝི་སཱ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཙེ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ནི་དྡཱ་ག་རུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ ཀཱ་ལོ ཛཱ་ཏོ, སཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རེ་ན་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ནི་དྡཱ་ག་རུ་ཀོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ པཱི་ཋ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་སྶ་ཙི ས་པྤཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ས་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཧོ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, དེ་ཝ་སི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ནཱ་མ.

༢༡༩. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སེ པ་ན ཨ་ཏྠི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ན ཏཱ་ཝ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཧི ཏ་ཏྲ ས་མྦཱ་དྷཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ ཝཱ ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏེ་ན ན ཕཱ་སུ་ཀཾ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མཱ་ས་མ་ཏྟེ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝ་ས་ནྟོ ས་ཙེ ཨུ་དྡེ་ས་ཏྠི་ཀོ, ཨུ་དྡེ་ས་ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ས་ཙེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ས་ཙེ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠི་ཀོ, པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶ་ཏི. ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ན གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦོ. ན ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ནི་སྶཱ་ཡ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཡཱ་གུ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཨ་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་སྶ, ཨི་དཾ ཏཱ་ལ༹་ཉྩེ་ཝ སཱུ་ཙི ཙ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཐ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར’’ནྟི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ན ཛ་གྒི་ཏྭཱ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཱ་ནི པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ.

ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི ད་ཧ་རེ་ཧི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཎྜི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ན ག་ནྟ་བྦཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ཨ་ཊ་ཝི་མ་གྒེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ཊ་ཝི་མ་གྒེ ཨ་ས་ཏི གུ་མྦཱ་དཱི་ནི མ་དྡ་ནྟེ་ན ན ག་ནྟ་བྦཾ, ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་མ་ན་ཝ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན གཱ་མ་དྭཱ་རེ་ན མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟ་ཉྩ ནཾ ས་པ་རི་ཝཱ་རཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཐེ་རོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ, ས་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སུ ཙེ ཨེ་ཀོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མཱ་ཡཾ, ཡ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ནི་བ་དྡྷ་བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་སྶ ཙེ སུ་ཏྭཱ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨི་མྤི གཱ་མེ ཛ་ནོ བྷུ་ཉྫ་ཏི ཙེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཙ, མཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩེ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ས་བྦེ ས་མྨ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཙ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ན’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཐཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ཀཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ. ཨི་དཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ.

ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རོ ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ, ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་དྷཱ་ན་གྷ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙེ་ཏི་ཡེ སུ་དྷཱ་ཀ་མྨཾ མུ་ཎྜ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ ཏེ་ལ་མ་ཀྑ་ནཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཛ་གྒ་ན་ནྟི ཨི་ད་མྤི ས་བྦཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཝ་སྶཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ སུ་ཁཾ ཝ་སི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨེ་ཧི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་ཛུ་ཎྷ་པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏྠ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ? ཡ་ཏོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ན དི་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཏེ པུ་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ? ཀ་དཱ་ཙི ཧི མ་ནུ་སྶཱ དེ་ནྟི, ཀ་དཱ་ཙི དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ན དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡེ ན ད་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀེ གཱ་ཧི་ཏེ གཱ་ཧི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ཨུ་པ་ཀ་ཊྛོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཚཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏ་མྷ, ན ས་ཀྐོ་མ དཱ་ཏུ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཡཾ པུ་བྦེ དེ་མ, ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཀ་པྤཱ་སོ སུ་ལ་བྷོ, ཡཾ པུ་བྦེ དེ་མ, ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ, ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ་ན ན་ཡེ་ན ཏེ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ཏེ་མཱ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ, ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒཾ ཛ་གྒ་ཏུ, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཛ་གྒ་ཏུ, བོ་དྷི་རུ་ཀྑེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་སི་ཉྩ་ཏཱུ’’ཏི, ཡ་སྶ ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན གཱ་མོ པ་ཊི་ཀྐ་མྨ ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རེ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཏེ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཏཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏེ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཝ་ས་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་བྷཱ་གོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་སྶ པ་ནེ་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ཏི ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་དཱ་ཡ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དེ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ? ཀིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ན་ཝ་ཧ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀཾ ད་སྶཱ་མ, ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི, གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཝ་ད་ནྟི ‘‘སཱ་ཊ་ཀཱ ན་ཏྠི, ཝ་ཏྠུ པ་ན ཨ་ཏྠི, གཱ་ཧེ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི, ཝ་ཏྠུ་མྷི ས་ནྟེ་པི གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ན་ཉྷི ཧ་ཏྠེ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཡཾ ཡཾ ཀ་པྤི་ཡཾ, ས་བྦཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཾ, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟེ་ཧི ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི སུ་བྷི་ཀྑཾ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜཾ, བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷཱ་གཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ སུ་ལ་བྷོ, གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ན་ཏྠི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷཱ་གཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ཀཱ་ལེ གྷོ་སི་ཏེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན ཙ དྭེ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ན་ཝ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་སྶ, ཝུ་ཌྜྷོ ཙ ན་ཝ་ཀ་སྶ གཱ་ཧེ་སྶ་ཏཱི་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ པ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་དི་སེ ཝི་ཧཱ་རེ ཏ་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཛ་ནཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཊྛ་པི སོ་ལ༹་ས་པི ཛ་ནེ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ ས་མྨུ་ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ཧི ས་མྨ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རཾ བོ་དྷི་གྷ་རཾ ཨཱ་ས་ན་གྷ་རཾ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཨ་ཊྚོ དཱ་རུ་ཨ་ཊྚོ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི ཨི་ཊྛ་ཀ་སཱ་ལཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་སཱ་ལཱ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལོ༹ མ་གྒོ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཧི ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཱ མ་ཎྜ་པོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི.

༢༢༠. གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ སེ་ཡྻཱ ག་ཎེ་ཏུཾ, སེ་ཡྻཱ ག་ཎེ་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི(ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ག་ཎེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རཱ་པི ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཝེ་ཎེ་སུ་པི ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་སུ པུ་ན ཨ་པ་རོ་པི བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏི་མ་ནྡེ་སུ ཧི བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭེ ཏཱི་ཎི པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ག་ཧི་ཏེ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རུ་ཙི་ཡཱ སོ བྷཱ་གོ ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཡེ་ན ག་ཧི་ཏོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཾ ཝཱ པ་ཋ་མ་བྷཱ་གཾ ཝཱ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶཱི་མེ ཋི་ཏ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ གཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་དྷ་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏ་སྶ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་ན དཱུ་རེ ཋི་ཏ་སྶ་པི ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.

‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ན་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཾ སེ་ཡྻཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༦) ཀཱ་ས་སཱ་ས་བྷ་ག་ནྡ་རཱ་ཏི་སཱ་རཱ་དཱི་ཧི གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, ཁེ་ལ༹་མ་ལླ་ཀ་ཝ་ཙྩ་ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཀུ་ཊྛཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱུ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་ད་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨིཾ ཝ་ས་ནྟེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན དུ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ར་སེ་ཡྻཱ་པི དཱ་ཏ་བྦཱ་ཝ. ཡོ་པི སི་ནེ་ཧ་པཱ་ན་ཝི་རེ་ཙ་ན་ན་ཏྠུ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦོ སོ གི་ལཱ་ནོ་ཡེ་ཝ. ཏ་སྶ་པི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ་ན དྭེ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀེ་ན དྭེ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ་པི ག་ཎྷེ་ཡྻ, པ་ཙྪི་མེ་ན ག་ཧ་ཎེ་ན པུ་རི་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ག་ཧ་ཎེ་ན ཧི ག་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ག་ཧ་ཎེ་ན ཨཱ་ལ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ག་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ཨཱ་ལ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༩) ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྲཱ་པི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ག་ཧ་ཎེ་ན པུ་རི་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་པ་རོ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་མི་ནཱ ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ པུ་རི་མོ ཨཱ་ལ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨེ་ཀོ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ དཱ་ནི ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཙྩ་སྶ ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ཝཱ ག་ཧ་ཎཾ, ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ཝཱ ཨཱ་ལ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ པ་ཙྪི་མེ ག་ཧ་ཎེ ཝཱ ཨཱ་ལ་ཡེ ཝཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཡ་དི པ་ན ‘‘ཏ་ཏྠ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝ་སི་སྶཱ་མི, ནོ ཙེ, ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.

སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ཙ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ས་ཙེ ས་ངྒྷི་ཀོ ཙ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻོ ཙཱ་ཏི དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨི་ཏ་རོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷཾ ཧོ་ཏི, ད་ས ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ལ་བྷ་ནྟི, ཏཾ ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སུ ཨ་ལཱ་བྷ་ཀེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཾ དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི.

༢༢༡. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི ‘‘མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧེ་ཐ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ཐ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨). ཏ་སྶ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧཱུ, པ་ཙྩ་ཡོ མ་ནྡོ, ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ཙ ས་མྨ་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་སུ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ མ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི བྷ་ནྟེ, ག་ཎྷ་ཐ ན་ནྟི. ག་ཎྷཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི. ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ཙེ པ་ན ‘ག་ཧི་ཏཾ ཝོ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ག་ཧི་ཏཾ མེ’ཏི ཝཱ, ‘ག་ཎྷི་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ ཝ་ད་ཏི, ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ, ས་ཏུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ ཨཱ་ལ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཡོ་པི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ བྷི་ཀྑུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ དཱི་གྷ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ‘‘ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཛ་གྒི་སྶ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ‘‘པ་ཙྩ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཾ སུ་ཛ་གྒི་ཏ་ཏ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀེ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘བྷ་ནྟེ ཨི་དྷ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྠི, སོ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ’ཏི. ཏེ་ན ‘ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཉྙཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་ས་ཏི, ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶ་སྶ ཙ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ ‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ་སཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ དེ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཐཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ནྟི. ཐཱུ་པོ ནཱ་མ ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྶ ས་མཱི་པེ རུ་ཀྑེ ཝཱ མ་ཎྜ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཛ་གྒི་ཏ་བྦཾ. བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་བོ་དྷི་གྷ་ར་ཨཱ་ས་ན་གྷ་ར་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཨ་ཊྚ་དཱ་རུ་ཨ་ཊྚ་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཀུ་ཊི་པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལ༹་ཀ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཝཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་མི་དཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.

སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན པ་ན པཱ་ཊི་པ་ད་ཨ་རུ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པུ་ན ཨ་རུ་ཎཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྷི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་སྶ ཁེ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པཱ་ཏོ་ཝ གཱ་བྷི་ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙཱ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ‘‘ག་ཧི་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ ས་ངྒྷོ, ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝི་ཧཱ་རོ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ པ་ན ས་ཙེ ཀཱ་ལཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ ཀོ་ཙི ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཙེ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཝ་ཀོ ཙེ ཧོ་ཏི, ས་མྨ་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཙྪ་ཐ, པ་ཋ་མ་བྷཱ་གཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི, ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན པུ་བྦེ གཱ་ཧི་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ དྭེ ཏཱི་ཎི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ལ་ཏྠུཾ, ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷཾ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ས་མ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ས་མ་ཀེ ལ་དྡྷེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ ཐེ་རཱ་ས་ནེ དཱ་ཏ་བྦོ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ལཱ་བྷེ ས་ཏི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ས་ཙེ དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི, དྭཱི་སུ་པི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་སུ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ལ་མ་ནྟཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟཱ ས་བྦེ་ཝ ཀི་ལ་མཱ་མ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ དྭེ བྷཱ་གཱ ཧོ་མ, ཡེ་སཾ ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠི, ཏེ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སུ ཡེ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. སཱ་དི་ཡ་ནྟཱ་པི ཧི ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ སཱ་མི་ནོ, ཁཱི་ཡ་ནྟཱ་པི ཙ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ནེ་ཝ ཨ་དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ‘ས་བྦེ་སཾ ནོ ཨི་དྷ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ལ་བྷི་སྶ་ཐཱ’ཏི. ཏ་ཉྩེ ཨེ་ཀོ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, སུ་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཾ. ནོ ཙེ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཀ་ཏི་ཀཱ སུ་ཀ་ཏཱ. པ་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨ་པཱ་པུ་ཎ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི ‘ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཨི་མེ་སཾ དཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ གཱ་ཧི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣུ་པྤ་ནྣཾ ཏེ་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏེ་མཱ་སཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་གྒ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་ནི ཛ་གྒི་ཏྭཱ བོ་དྷི་རུ་ཀྑེ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷ་ཏི་ནི་ཝི་ཊྛ་ཉྷི ཏེ་ན ཀ་ཏཾ, ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧི་ཏཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པི ལ་བྷ་ཏེ་ཝ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏཾ པ་ན ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ས་ཙེ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶོ དི་སཾ་ག་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ཏཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶེ ས་མྨུ་ཁཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ལ་བྷ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྠ་བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཡ་སྶ གཱ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་སཱ་མི་ཀ་སྶ པི་ཡ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏཱ་ད་ཡོ བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ དེ་མཱ’’ཏི དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, སེ་སཱ་ནི ས་ངྒྷི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི. སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་སཱ་དེ་ན བ་ཧཱུ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟི.

ཨེ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ དྭེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནི, པ་ཋ་མ་བྷཱ་གོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ གཱ་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡོ ཐེ་རཱ་ས་ནེ. སོ ཨེ་ཀཾ ད་ས་ཧ་ཏྠཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཧ་ཏྠཾ སཱ་ཊ་ཀཾ པེ་སེ་ཏི ‘‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི, ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཝ་ར་བྷཱ་གཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་ཏྭཱ ཨ་ནུ་བྷཱ་གོ ཐེ་རཱ་ས་ནེ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི, ཡཾ ཡ་སྶ དི་ནྣཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡོ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཀ་སྶ གྷ་རེ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ཙེ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཀ་སྶ པ་ཏྟ’’ནྟི, ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཡ་སྶ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་ཏྟཾ, སོ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ ཙེ པུ་ཙྪ་ནྟི ‘‘ཀ་སྶ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ པ་ཏྟ’’ནྟི, ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མཱ’’ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཐ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ དེ་ནྟི, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ས་ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.

ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན

སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ.

༢༢༢. ཨ་ཡ་མ་པ་རོ་པི ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཧི ཏི་ཝི་དྷོ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ པུ་རི་མ་ཀོ པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ, པུ་རི་མ་ཀོ པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ. ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པུ་རི་མ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ, མཱ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༡༨).

ཨེ་ཏེ་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༨) ཏཱི་སུ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧེ་སུ པུ་རི་མ་ཀོ པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ གཱ་ཧཱ ཐཱ་ཝ་རཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ན་སཱ་མི་ཀཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ བ་ཧུཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ དེ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཕཱ་སུཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ‘‘མ་ཡཾ ཨེ་ཏྠུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷཾ ན ལ་བྷཱ་མ, ནི་ཙྩཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ཝ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝ ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི པ་ལུ་ཛྫ་ནྟ་མྤི ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཏཾ གཱ་ཧེ་ནྟེ་ན ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ས་ཙེ ག་ཎྷཱ་ཏི, དཱ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཐེ་རཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ་པི དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཾ, ཚ་ད་ན་བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁ་ཎྜཾ ཝཱ ཕུ་ལླཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི དི་ཝ་སཾ ཁེ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ར་ཏྟིཾ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ དི་ཝ་སཾ ཁེ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ པ་ན ས་མྤ་ཏྟེ ས་ཙེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་དཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ལ་བྷ་ཏི. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཊྛ མཱ་སེ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ གཱ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨིཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ནྟི ཚ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཚ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན, ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ནྟི ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན, ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ནྟི ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན, ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ས་ཀི་དེ་ཝ བ་ཧཱུ པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི.

༢༢༣. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དཱ་ཏུཾ, ཁུ་དྡ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཚ་པྤ་ཉྩ་ཝ་སྶི་ཀཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དཱ་ཏུཾ, ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གེ ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཝ་སྶི་ཀཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དཱ་ཏུཾ, མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ པཱ་སཱ་དེ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ད་ས་དྭཱ་ད་ས་ཝ་སྶི་ཀཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཀ་ཏཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནེ་ན ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ལ་དྡྷ་ན་ཝ་ཀ་མྨེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ནི་ཁཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཛཱི་ར་ཏི, ཨཱ་ཝཱ་ས་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཾ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སོ ཏེ ན་སྶ་ཏི, ཛ་གྒ་ཐ ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་ས’’ནྟི. ས་ཙེ སོ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཉཱ་ཏཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ཧི ཝཱ ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏེ་པི ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ས་ངྒྷི་ཀེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛ་གྒི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ, བ་ཧཱུ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.

དུ་བྦྷི་ཀྑེ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ས་བྦེ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ན་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ཧི སེ་སཱ་ཝཱ་སཱ ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝ.

ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ས་ཏི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་གྒཱ་ཧཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏི་བྷཱ་གཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གཾ ཝཱ ད་ཏྭཱ་པི ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཐ་མྦྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, བ་ཧུ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཛ་གྒཱ་ཧཱི’ཏི དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཧི ‘ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ཀ་ཋ་པ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ན་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཛ་གྒི་ཏོ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཛཱི་ཝ་ནྟེ པུ་གྒ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི, མ་ཏེ ས་ངྒྷི་ཀོ་ཝ. ས་ཙེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏི་བྷཱ་གཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛ་གྒ་ན་ཀེ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཛ་གྒཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མྤི ཙ ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.

དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཡེ་ན སཱ བྷཱུ་མི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏཱ, སོ སཱ་མཱི. ཨུ་བྷོ་པི པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ་ཡེ་ཝ སཱ་མཱི. སོ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཙེ བ་ཧུ སེ་ནཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ཏ་སྶ ཏ་ཏྠ ཝ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཀ་ཏཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཨཱ་ཝཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཚཱ་ཡཱུ་པ་ག་ཕ་ལཱུ་པ་གཱ རུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཧཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. པུ་གྒ་ལི་ཀཱ ཙེ ཧོ་ནྟི, སཱ་མི་ཀཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘རུ་ཀྑ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་མཱུ་ལཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཧཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.

༢༢༤. ཡོ པ་ན ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝ་ལླི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་མེ་ན ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ. པཱ་སཱ་དོ ཙེ ཧོ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དོ ས་ངྒྷི་ཀོ, ཨུ་པ་རི པུ་གྒ་ལི་ཀོ. ས་ཙེ ཡོ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དཾ ཏ་སྶ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ལ་བྷ་ཏི. དྭེ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ན ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི, ཏི་བྷཱ་གཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཙ་ཡཾ ཝཱ པ་མུ་ཁཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེ, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ས་ངྒྷ་སྶ, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཏ་སྶ. ཨ་ཐ མ་ཧ་ནྟཾ ཝི་ས་མཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨ་པ་དེ པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནི་སྶ་རོ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷོ.

ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ གོ་པཱ་ན་སི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཡོ་ཛེ་ཏི, སུ་ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི. པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཡོ་ཛེ་ནྟེ་ཧི པ་ན མཱུ་ལཾ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ‘‘པུ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཀཱ་ལེ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ སུ་ན་ཊྛཾ, ཛི་ཎྞཾ སུ་ཛི་ཎྞཾ. ཨ་རོ་གཾ ཙེ, པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ ཝཱ ཛི་ཎྞཾ ཝཱ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི, པ་ཊི་དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ས་ངྒྷི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨུ་ནྡྲི་ཡ་ཏི, ཡཾ ཏ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ཀཾ, ཏཾ གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ན་ཊྛཾ སུ་ན་ཊྛཾ, ཛི་ཎྞཾ སུ་ཛི་ཎྞཾ. ས་ཙེ ཨ་རོ་གཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ས་ངྑ་ཏེ པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ན་ཊྛཾ ཝཱ ཛི་ཎྞཾ ཝཱ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་ཏེ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ.

༢༢༥. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༥ པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ) – ས་མྨ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ‘‘སཱུ་ཙིཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏོ ཨེ་ཀཱ དཱི་གྷཱ, ཨེ་ཀཱ ར་སྶཱ་ཏི དྭེ སཱུ་ཙི་ཡོ དཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ས་ངྒྷི་ཀ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. པི་པྥ་ལ་ཏྠི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀོ པི་པྥ་ལ་ཀོ, ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཡུ་ག་ལ༹ཾ, ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ, ‘‘ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོ མེ ཛི་ཎྞོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀོ, པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎོ. ས་ཙེ པ་ཊྚ་ཀོ ན ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎོ པ་ཊྚ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ དཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཀུ་སི་ཡཱ ཙ ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་སི་ཡཱ ཙ པ་ཧོ་ན་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘མ་ཎྜ་ལཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཎྜ་ལཾ ཨེ་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི དྭེ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, དྭེ མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཏྠི་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ས་པྤི་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶ གི་ལཱ་ན་སྶ ཨེ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི ད་ཏྭཱ ནཱ་ལི༹་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྒྷཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, གུ་ལ༹་པི་ཎྜེ་པི ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏེ པི་ཎྜེ ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ངྒྷཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཡཱ་གུ་བྷཱ་ཛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཙ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ཧི པ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི.

ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ས་མྨ་ཏེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་དཱི་ཧི དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ, གི་ཧཱི་ན་ཉྩ ས་ནྟ་ཀཾ སཱ་མི་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཝཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ‘‘ཨ་པ་ར་སྶ བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ས་ནྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ བྷ་ཎྜཱ་དེ་ཡྻཾ. ཨ་ཉྙེ་ན དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཝཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ‘‘ཨ་པ་ར་མྤི བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོ བྷ་ཎྜཱ་དེ་ཡྻཾ སཱ་མི་ཀེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི དཱ་པི་ཏཾ ཝཱ ས་ཡཾ དི་ནྣཾ ཝཱ སུ་དི་ནྣ་ནྟི ཨ་ཡཾ ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏོ སཱ་རོ.

པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ་པི ཨོ་ད་ན་པ་ཊི་ཝཱི་སོ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དི པ་ན དཱ་ཡ་ཀཱ ‘‘བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི, བྷ་ནྟེ, ག་ཎྷ་ཐ, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩེ་ཝ, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ;

ས་ངྒྷི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ཨེ་ཝཾ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ་ཝ བྷཱ་ཛ་ཡེ་ཏི.

ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ

ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.