༢༩. ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༢༢༦. ཀ་ཐི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༦) པ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཀེ ལ་བྷ་ནྟི, ཀེ ན ལ་བྷ་ནྟི? ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཏཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཛ་ནཱ ལ་བྷ་ནྟི, ཨུ་དྡྷཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཧེ་ཊྛཱ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ཋ་མ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ ལ་བྷ་ནྟི. ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ ཝཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཝཱ ན ལ་བྷ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶཱ་པི ན ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ན ས་བྦེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཧོ་ནྟི ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ, ཨི་ཏ་རེ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཨེ་ཀོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶོ སཱ་མ་ཎེ་རོ, སོ ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ དྭེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ, དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཡོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀུ་ས་ལཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ཏྠཱ་ར་ཀུ་ས་ལཱ ཁ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཉྩ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཐི་ནཾ ཀེ་ན དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏི? ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དེ་ཝེ་ན ཝཱ མ་ནུ་སྶེ་ན ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཐི་ན་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠི, ས་ཙེ སོ ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཀ་ཐཾ ཀ་ཐི་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི, ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་ས་མ་ཡེ ཝ་ཏྠཾ ‘ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་མཱ’ཏི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ནཱ་མ སཱུ་ཙི་ཡོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ར་ཛ་ནཾ, པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ཉྩ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན་པི དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་གེ་ཧ་ཏོ ཧི ཨཱ་བྷ་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཁ་ལི་མ་ཀྑི་ཏ་སཱ་ཊ་ཀོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ལཱི་ན་སཱ་ཊ་ཀོ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་སཱ་ཊ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱ བ་ཧཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝ སི་བྦི་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏ་སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཐི་ན་སཱ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ཝ་ཏྠཱ་ནི དེ་ཏི, ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ བ་ཧུཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
ཀ་ཐི་ནཾ པ་ན ཀེ་ན ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ? ཡ་སྶ ས་ངྒྷོ ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཏི. ས་ངྒྷེ་ན པ་ན ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ? ཡོ ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ བ་ཧཱུ ཛི་ཎྞ་ཙཱི་ཝ་རཱ, ཝུ་ཌྜྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཌྜྷེ་སུ་པི ཡོ མ་ཧཱ་པ་རི་སོ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝུ་ཌྜྷོ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙ ས་ངྒྷེ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ ས་ངྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏུ་མྷེ, བྷ་ནྟེ, ག་ཎྷ་ཐ, མ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཡཾ ཛི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དུ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ དུ་པ་ཊྚ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི་སྶ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་རཾ གྷ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐི་ན་སཱ་ཊ་ཀཱ ཙ པེ་ལ་ཝཱ, སཱ་རུ་པྤ་ཏྠཱ་ཡ དུ་པ་ཊྚ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚཾ པཱ་རུ་པཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ་པི དུ་པ་ཊྚཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན་པི ‘‘ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝི་སི་བྦི་ཏྭཱ དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ པ་ན དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་དེ་ཡྻ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཏི ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶ་སྶ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ. ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དི་ནྣཾ ཨི་དཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༧) –
ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ དི་ནྣེ པ་ན ཀ་ཐི་ནེ ས་ཙེ ཏཾ ཀ་ཐི་ན་དུ་སྶཾ ནི་ཊྛི་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ནི་ཊྛི་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ ཐེ་རོ’’ཏི ཝཱ ‘‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན་པི ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ དྷོ་ཝ་ན་སི་བྦ་ན་ར་ཛ་ནཱ་ནི ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་ད་ཉྷི ཀ་ཐི་ན་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷ་པྤ་ས་ཏྠཾ. ཨ་ཏཱི་ཏེ པ་དུ་མུ་ཏྟ་རོ་པི བྷ་ག་ཝཱ ཀ་ཐི་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་སྶ ཀི་ར ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ སུ་ཛཱ་ཏ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ནཾ ག་ཎྷི. ཏཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཀཱ་སི.
ཀ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏཾ པ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ཙེ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ, ན་ཝཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པོ་རཱ་ཎ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ, ན་ཝོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པོ་རཱ་ཎ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ, ན་ཝོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ.
ཏེ་ན (པ་རི. ༤༡༣) ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་དཱ་ཧཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐི་ནཾ, དྷ་མྨི་ཀོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ, ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ ‘‘དྭི་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ར་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཀ་སྶ ཙཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༠༣). པུ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ས་ངྒྷོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཏི, ན ག་ཎོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཏི, པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ག་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠ་རཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ནཾ, ག་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ནཾ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ན’’ནྟི (པ་རི. ༤༡༤).
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཏེ པ་ན ཀ་ཐི་ནེ ས་ཙེ ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ དཱ་ཡ་ཀཱ ‘‘ཡེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་ཐི་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ དེ་མཱ’’ཏི དེ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ནི་སྶ་རོ. ཨ་ཐ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ད་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨི་སྶ་རོ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀ་སྶ སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་པི དུ་བྦ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་ངྒྷེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཏྠཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་སེ བ་ལ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཐེ་རཱ་ས་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ བ་ཧཱུ ཝི་ཧཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྦེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཀ་པྤི་སྶ་ནྟི, ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རོ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོ. སོ ནེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རཱ་ད་ཡོ པ་ན པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རོཏི ཨ་ནཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཎཾ, ཡཱ་ཝ ཀ་ཐི་ནཾ ན ཨུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཙཱ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ཡ ཙ་ར་ཎཾ, ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནནྟི ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོཏི ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ན་ཏྠ་ཏ་སཱི་མཱ་ཡ མ་ཏ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣཾ ཝཱ ས་ངྒྷི་ཀེ་ན ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཝཱ, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.