༢༦. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༧༩. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མི་ཀཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཏི དུ་ཝེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ. ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ པུ་རི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ པ་ན ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མ་ཏོ ཨ་པ་རཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ. ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཙ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ས་ཀིཾ ཝཱ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ལ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ས་ཏི་ཡཱ པ་ན ཝ་སྶཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཚི་ནྣ་ཝ་སྶོ ན ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝི་ནཱ་པི ཧི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨཱ་ལ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན་པི ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་ལ་ཡོ ནཱ་མ.
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ ཧི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན པུ་རི་མི་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏེ་ན པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ.
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་སྶ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཚ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཚ་ནྣཾ ཡོ་ཛི་ཏ་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན་ཏྠི, ཏེ་ན ན ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི(མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཚ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཚ་ཏྟེ ཙཱ་ཊི་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཚ་ཝ་ཀུ་ཊི་ཀཱ ནཱ་མ ཊ་ངྐི་ཏ་མ་ཉྩཱ་དི་བྷེ་དཱ ཀུ་ཊི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་སཱ་ནེ པ་ན ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཚ་ཏྟེ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ ཐ་མྦྷེ་སུ ཚ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཚ་ཏྟ་ཀུ་ཊི ནཱ་མེ་སཱ ཧོ་ཏི. ཙཱ་ཊི་ཡཱ་པི མ་ཧ་ནྟེ་ན ཀ་པ་ལླེ་ན ཚ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑ་སུ་སི་རེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་དྡྷེ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རེ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་སྶ པ་ན རུ་ཀྑ་སུ་སི་ར་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ད་ར་ཙྪ་ད་ནཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ན་དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ད་ར་ཙྪ་ད་ནཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑ་ཝི་ཊ་བྷི་ཡཱ’’ཏི(མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་དྡྷེ ཝི་ཊ་བྷི་མ་ཏྟེ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཧཱ་ཝི་ཊ་པེ པ་ན ཨ་ཊྚ་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ད་ར་ཙྪ་ད་ནཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་ཛེ ས་ཏྠེ ནཱ་ཝཱ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཛོཏི གོ་པཱ་ལ་ཀཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ. ཝ་ཛེ ཝུ་ཊྛི་ཏེ ཝ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ་ན ཝ་ཛོ, ཏེ་ན ག་ནྟུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ཏྠེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ཀུ་ཊི་ཀཱ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ ཀ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ནོ ཙེ དེ་ནྟི, སཱ་ལཱ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཋི་ཏ་ས་ཀ་ཊ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཏ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨཱ་ལ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ས་ཏྠེ པ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་ལ་ཡོ ནཱ་མ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟཾ. ས་ཙེ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྠེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ས་ཏྠོ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཏྠི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, པ་ཏྠི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐཱ་པི ས་ཏྠོ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ཝི་པྤ་ཀི་ར་ཏི ཝཱ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་པྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི ཀུ་ཊི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨཱ་ལ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨ་ནྟོ་ཏེ་མཱ་སཾ ནཱ་ཝཱ ས་མུ་དྡེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ནཱ་ཝཱ ཀཱུ་ལཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ར་ཏོ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ནཱ་ཝཱ་ཡ ལ་དྡྷ་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ནཱ་ཝཱ ཨ་ནུ་ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཙ པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ནཱ་ཝཱ ག་ཙྪ་ཏུ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏི ཝ་ཛེ ས་ཏྠེ ནཱ་ཝཱ་ཡ་ནྟི ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ན་ཏྠི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨཱ་པ་ཏྟི, པ་ཝཱ་རེ་ཏུ་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི.
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པུ་རི་མཾ ཝཱ ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཙྪི་མཾ ཝཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ, ཡོ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན པུ་རི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན པ་ཙྪི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཱ ན པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ, ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ན ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཏ་ད་ཧེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ.
༡༨༠. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཧི་ཏེ ག་ནྟུཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ. བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཾ པཱ་སཱ་དཾ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཾ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཾ ཨ་གྒི་སཱ་ལཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊིཾ ཙ་ངྐ་མཾ ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱ་ལཾ ཨུ་ད་པཱ་ནཾ ཨུ་ད་པཱ་ན་སཱ་ལཾ ཛ་ནྟཱ་གྷ་རཾ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་སཱ་ལཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ མ་ཎྜ་པཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ བྷི་ཀྑཱུ, ཨི་ཙྪཱ་མི དཱ་ན་ཉྩ དཱ་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ པ་སྶི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ པེ་སི་ཏེ ག་ནྟ་བྦཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཝཱ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ ཨུ་དྡི་སྶ ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཝེ་ས་ན་ས་ཡ་ནི་གྷ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻ ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ བྷ་ད་ནྟཱ, ཨི་ཙྪཱ་མི དཱ་ན་ཉྩ དཱ་ཏུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ སོ་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ པ་སྶི་ཏུ’’ནྟི, ག་ནྟ་བྦཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟུཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེ. བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ པི་ཏུ་སྶ ཙཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༩༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་སི་སྶཱ་མི, པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མི ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟ་བྦཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེ. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ, ཏེ་ས་མྤི ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀོ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཧཾ གི་ལཱ་ནོ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ བྷ་ད་ནྟོ, ཨི་ཙྪཱ་མི བྷ་ད་ནྟ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི, ག་ནྟ་བྦཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ. ས་ཙེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ས་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་བྷ་ཏྟི་ཀོ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཧཾ གི་ལཱ་ནོ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟུ བྷི་ཀྑཱུ, ཨི་ཙྪཱ་མི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི, ག་ནྟ་བྦཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ.
ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ག་ནྟ་བྦཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ‘‘ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མི ཝཱ ཝཱུ་པ་ཀཱ་སཱ་པེ་སྶཱ་མི ཝཱ ཀུ་མྐུ་ཙྩཾ ཝི་ནོ་དེ་སྶཱ་མི ཝཱ ཝི་ནོ་དཱ་པེ་སྶཱ་མི ཝཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་སྶཱ་མི ཝཱ ཝི་ཝེ་ཙཱ་པེ་སྶཱ་མི ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེ. ས་ཙེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ག་རུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧོ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཝཱ, ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟ་བྦཾ ‘‘པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མི, ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སྶཱ་མི, ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པི མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧཱ་ཡ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་ཡ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཝ་སྶཾ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མོ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི, སི་ཀྑཱ ཝཱ་སྶཱ ཀུ་པི་ཏཱ, སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཝཱ སི་ཀྑཱ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ཏི, ཝ་སྶཾ ཝཱ པུ་ཙྪི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟ་བྦཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེ.
ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ནི་ཡ་སྶཾ ཝཱ པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ, ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟ་བྦཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ས་ངྒྷོ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ, ལ་ཧུ་ཀཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. ས་ཙེ་པི ཀ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཀ་མྨཾ, ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟ་བྦཾ ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ལོ་མཾ པཱ་ཏེ་ཡྻ, ནེ་ཏྠཱ་རཾ ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ས་ངྒྷོ ཏཾ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཡྻཱ’’ཏི.
༡༨༡. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༩༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༩༩) ཧི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཙེ་ཏི་ཡ་ཚ་ཏྟ་ཝེ་དི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་གྒ་ལི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏྠཾ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་པ་བྷུ་ཏཱི་ནཾ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ དཱ་ཏུཾ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ན ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཙེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཝཱ་སེ པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་མ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྦ’’ནྟི, ནི་མ་ནྟི་ཏོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘བྷ་ཎྜ་ཀཾ དྷོ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ པ་ཧི་ཎ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་པི ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ན པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཨ་ཛྫ མཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཾ ཝཱ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ཏི.
ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་སུ གཱ་མོ ཙོ་རེ་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཡེ་ན གཱ་མོ, ཏེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ གཱ་མོ དྭི་དྷཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཏྠ བ་ཧུ་ཏ་རཱ མ་ནུ་སྶཱ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ཡ་ཏྠ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཙེ གཱ་མོ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ དཱུ་རཾ ག་ཏོ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ན ས་ཀྐཱ ཙེ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི དེ་ནྟི, ‘‘ན མ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་མྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ‘‘མ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཝཱ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཝཱ ན དེ་མ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་སི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ པཱ་པུ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཡ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པཱ་པུ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ནྟི, ཡ་དི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པ་ཡིཾ་སུ, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཚི་ནྣ་ཝ་སྶེ་ཧི པ་ན ‘‘ན མ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་མྷ, ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ མ་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་དི ‘‘ཡེ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པཱ་པི་ཏཾ, ཏེ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཾ མཱ ཝི་ན་སྶཱི’’ཏི ཨི་དྷ ཨཱ་ཧ་ཊཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ, ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་ཡྻཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣེ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཀེ ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ངྒྷི་ཀ་ཉྷི ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཧོ་ཏུ, བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་མྤི པ་ན ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ས་ཙེ པ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ་ལེ༹་ཧི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི, ག་ཎྷ་ནྟི་པི པ་རི་པཱ་ཏེ་ནྟི་པི, ས་རཱི་ས་པེ་ཧི ཝཱ ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི, ཌཾ་ས་ནྟི་པི པ་རི་པཱ་ཏེ་ནྟི་པི, ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི, ཝི་ལུ་མྤ་ནྟི་པི ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟི་པི, པི་སཱ་ཙེ་ཧི ཝཱ ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཝི་ས་ནྟི་པི ཧ་ན་ནྟི་པི, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ན་ཏྠི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ གཱ་མོ ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ད་ཌྜྷོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱ ཝུ་ལ༹ྷོ. བྷི་ཀྑཱུ པི་ཎྜ་ཀེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ད་ཌྜྷཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱ ཝུ་ལ༹ྷཾ, བྷི་ཀྑཱུ སེ་ནཱ་ས་ནེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ན ལ་བྷ་ནྟི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ལ་བྷ་ནྟི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ, ན ལ་བྷ་ནྟི ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ལ་བྷ་ནྟི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ, ལ་བྷ་ནྟི ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ན ལ་བྷ་ནྟི ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ལ་བྷ་ནྟི ལཱུ་ཁ་སྶ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ, ལ་བྷ་ནྟི ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ལ་བྷ་ནྟི ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ན ལ་བྷ་ནྟི པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ, ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ས་བྦ་ཏྠ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ས་ཙེ པ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨི་ཏྠཱི ནི་མ་ནྟེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཧི, བྷ་ནྟེ, ཧི་ར་ཉྙཾ ཝཱ ཏེ དེ་མི, སུ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ཁེ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ གཱ་ཝུཾ ཝཱ གཱ་ཝིཾ ཝཱ དཱ་སཾ ཝཱ དཱ་སིཾ ཝཱ ཏེ དེ་མི, དྷཱི་ཏ་རཾ ཝཱ ཏེ དེ་མི བྷ་རི་ཡ་ཏྠཱ་ཡ, ཨ་ཧཾ ཝཱ ཏེ བྷ་རི་ཡཱ ཧོ་མི, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏེ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ནེ་མཱི’’ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ ཁོ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སི་ཡཱ་པི་མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི, པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ན་ཏྠི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་སཱི ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཀུ་མཱ་རཱི ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, པ་ཎྜ་ཀོ ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི, ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི, རཱ་ཛཱ་ནོ ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི, ཙོ་རཱ ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི, དྷུ་ཏྟཱ ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ནྟི, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་སྶ་ཏི ཨ་སཱ་མི་ཀཾ ནི་དྷིཾ, ཏ་ཏྲ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ ཁོ ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, སི་ཡཱ་པི མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི, པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ.
ས་ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ པ་སྶ་ཏི ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟེ, སུ་ཎཱ་ཏི ཝཱ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ག་རུ་ཀོ ཁོ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, མཱ མ་ཡི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫཱི’’ཏི, པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ. ས་ཙེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ཨཱ་ཝཱ་སེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་ཏྲ ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཏེ ཙ ཁོ མེ བྷི་ཀྑཱུ མི་ཏྟཱ, ཏྱཱ་ཧཾ ཝ་ཀྑཱ་མི ‘ག་རུ་ཀོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, མཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ རུ་ཙྩི་ཏྠཱ’ཏི, ཀ་རི་སྶ་ནྟི མེ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ནྟི, སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ, བྷི་ནྣེ པ་ན ས་ངྒྷེ ག་ནྟྭཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན་ཏྠི.
ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ‘‘ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷ་ཐ, ཨུ་བྷོ་པི མ་ཡཾ ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ་པི ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཋ་མཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪཱ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ, པ་ཋ་མ་མྤི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན པ་ཊི་སྶ་ཝེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༡༨༢. ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༨) ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡོ བ་ནྡྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. སུ་ལ་བྷཱ ཙེ ད་ཎྜ་ཀཱ ཙེ་ཝ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ཚ པ་ཉྩ མུ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡོ དྭེ ཏི་སྶོ ཡ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡོ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. དུ་ལླ་བྷཱ ཧོ་ནྟི, དྭེ ཏི་སྶོ མུ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡོ ཨེ་ཀཱ ཡ་ཊྛི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨུ་ཀྐཱ ཝཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏ་བྦཱ, ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཀ་སཱ་ཝ་པ་རི་བྷ་ཎྜཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཙ ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ ན ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏེ པ་པ་ཉྩཱ, ནི་པྤ་པ་ཉྩཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཝཱ ས་བྦེ ཏེ་ར་ས དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟུ, སེ་ཡྻཾ ཨ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟུ, མཱུ་ག་བྦ་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟུ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཏཱ་པི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ – པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་དྡྷ་མྨཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་དྡི་ས་ཐ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཐ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་ས་ཐ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཐ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ས་མི་དྡྷཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ, སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཐ, སོ་དྷེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡཾ དེ་ཐ. ཨེ་ཀོ་པི ཧི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་ཀྐོ་ཐ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ཐ, ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ར་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་སུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་པི ས་བྦ་པ་ལི་བོ་དྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་ར་ཡིཾ་སུ, བྷ་སྶེ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཾ ད་ས་ཨ་སུ་བྷ་ད་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཱ ‘‘ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་པི་སུ་ཎ་ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི མཱ ཝ་ད་ཐ, དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ སཱི་ལཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ནྟཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷིཾ ཝཱ ཝ་ནྡ་ནྟེ་ན ག་ནྡྷ་མཱ་ལཾ ཝཱ པཱུ་ཛེ་ནྟེ་ན པ་ཏྟཾ ཝཱ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ཉྙུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ཝཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཀ་ཐཱ ཝཱ ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ, ར་ཀྑི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ བ་ཧུ་ཀཱ་པི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.