༢༥. ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༦༨. ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཝ་སྶཱ་ནཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་མ་པ་ཀྑེ་སུ དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཚ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ, སེ་སཱ པ་ནྣ་ར་སི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ཙེ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨ་ཐ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཨེ་ཝ ཝཱ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཱ་པི ཧོ་ནྟི. ཨི་ད་མྤི པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི དྭི་ནྣཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ནཾ པུ་རི་མེ་སུ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ་སུ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༥༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན བྷི་ནྣེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨོ་སཱ་རི་ཏེ ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་ས་པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཉྙོ་པི ཡོ ཀོ་ཙི དི་ཝ་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ སཱ་མ་གྒཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ན ས་ཙེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ སཱ་མ་གྒཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པ་ནྣ་ར་སི་ཡཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
༡༦༩. ས་ངྒྷེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ), ག་ཎེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, པུ་གྒ་ལེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རེ་པི ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི ཨ་པ་རེ་པི ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ཡེ པ་ནི་ཏ་རེ དྭེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ, ཏེ་སུ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, སོ་པི པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཾ པ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏེ་ན ཝཱ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ, པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦཱ་ཡ ཝཱ ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཡེ ཨ་ཉྙེ ས་མ་ས་མཱ ཝཱ ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ.
ཡོ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, སོ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ཡ ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རི་སུ་དྡྷོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཏྲ པ་ན དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་ཏྲ ཉ་ཏྟིཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཡཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ.
ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཀོ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ས་བྦཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘པ་ནྣ་ར་སོ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐོཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ, ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐོ, ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣེ ཨུ་པོ་ས་ཐེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཨ་ཉྙཾ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ཧི ཝཱ ས་བྷི་ཀྑུ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སཾ ཝཱ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི.
༡༧༠. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ བ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ཨ་དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཡོ་པི གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏོ ཝཱ, ཏེ་ན་པི པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཚ་ནྡཾ ད་མྨི, ཚ་ནྡཾ མེ ཧ་ར, ཚ་ནྡཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ. ཨ་ཀ་ཏུ་པོ་ས་ཐེ་ན གི་ལཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏེ་ན ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི དཱ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་མྨི, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཧ་ར, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི. ཏཾ པ་ན དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡ་མྤི དཱ་ཏུཾ, ས་ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༥). ཏ་ཏྠ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཾ, ཚ་ནྡ་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ སེ་ས་ཀི་ཙྩ་ཉྩ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ པ་ན སུ་དྡྷི་ཀ་ཙྪ་ནྡཾ ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཝཱ ཨི་མཾ ཝཱ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨེ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཡེ་སཾ ཏེ་ན ཚ་ནྡོ ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི པ་ན ཏ་སྨིཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི.
༡༧༡. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡེ་ན པ་ན ཚ་ནྡ་དཱ་ནེ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༡༦༧) ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ པ་རི་ས་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ར་ཏྟི་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ནྟི. ཏེ་སུ པ་རི་ས་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ མེ་གྷོ ཝཱ ཨུ་ཊྛེ་ཏི, ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ ཝཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ནོ་ཀཱ་སཱ མ་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཚ་ནྡཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨི་དཾ པ་རི་ས་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་རི་ས་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ, ཚ་ནྡ་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
པུ་ན བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ར་ཏྟིཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཡཱ་ཝ ས་བྦེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཏཱ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི, ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་སི་ནྣཱ, པ་ནྣ་ར་སོ་ཏི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ནྣ་ར་སི་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ནི་སི་ནྣཱ, པཱ་ཊི་པ་དེ ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་དཾ ར་ཏྟི་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡཾ ནཱ་མ.
པུ་ན བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྲེ་ཀོ ན་ཀྑ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཛྫ ན་ཀྑ་ཏྟཾ དཱ་རུ་ཎཾ, མཱ ཨི་མཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཚ་ནྡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཾ པ་ཏི་མཱ་ནེ་ནྟཾ, ཨ་ཏྠོ བཱ་ལཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གཱ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༤༩) ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན, ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨི་དཾ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཉྩ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡེ པུ་ན ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨ་ནཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༧༢. ས་ཙེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དཱ་ཏུཾ, སོ མ་ཉྩེ་ན ཝཱ པཱི་ཋེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཙེ ཁོ མ་ཡཾ གི་ལཱ་ནཾ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་སྶཱ་མ, ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ན སོ བྷི་ཀྑུ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ, ས་ངྒྷེ་ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ བ་ཧཱུ ཏཱ་དི་སཱ གི་ལཱ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ས་ངྒྷེ་ན པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ དཱུ་རེ ཧོ་ནྟི, ས་ངྒྷོ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ན ཏྭེ་ཝ ཝ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་རེ་ཡྻ ཙེ, དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ས་ཙེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༩) ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱི་སུ ཝཱ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཙ་ཏཱུ་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཏཱི་སུ ཝཱ ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དྭེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱ ས་བྦེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ཏ་ཡོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, དྭེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
༡༧༣. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨེ་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༡༢) པ་ན ས་ཙེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཉྩ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ག་ཎ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ ཏཱི་སུ ཝཱ ཝ་ས་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཎ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ས་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨཾ. ས་ཙེ པ་ཉྩ་སུ ཛ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ངྒྷ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ ཏཱི་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ག་ཎ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཎ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, དྭེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཀོ ཝ་ས་ནྟོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒཾ ནཱ་མ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫ མེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི’’ཏི, ས་ཙེ པ་ནྣ་ར་སི་ཀཱ, ‘‘ཨ་ཛྫ མེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ནྣ་ར་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཝཱ་ར་ཎཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ད་མྨི, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ མེ ཧ་ར, མ་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ་ཡ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༡༣) པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏི་སྶོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི དི་ཊྛེ་ན ཝཱ སུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་རི་ས་ངྐཱ་ཡ ཝཱ, ཝ་ད་ཏུ ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, པ་སྶ་ནྟོ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏི…པེ… པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཏི་སྶོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ་ན ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ན ཚ་ནྡོ་པི དཱ་ཏ་བྦོ, ཚ་ནྡ་དཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཚ་ནྡ་དཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ དེ་ནྟོ ཚ་ནྡཾ དེ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཏེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷེ་ན ཙ པ་ཝཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཝཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ན ཚ་ནྡཾ, ཏ་སྶ ཙ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ཡ ས་ངྒྷེ་ན ཙ པ་ཝཱ་རི་ཏེ ས་བྦེ་སཾ སུ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཀུ་པྤ་ཏི. ས་ཙེ ཚ་ནྡ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ན པ་ཝཱ་ར་ཎཾ, ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙ སེ་ས་ཀ་མྨཱ་ནི ཙ ན ཀུ་པྤ་ནྟི, ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ པ་ན བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན་པི ཚ་ནྡོ དཱ་ཏ་བྦོ ཏེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨཾ ན ཀུ་པྤ་ཏི.
ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ་པི པ་ཉྩ, པུ་རི་མེ་ཧི ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ པ་ཙྪི་མེ་ཧི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ དྭེ ཉ་ཏྟི་ཡོ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ་པི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏ་ཡོ དྭེ ཨེ་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏ་ཡོ དྭེ ཨེ་ཀོ ཝཱ, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐཱ་པི པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཡོ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ་པི ཏ་ཡོ དྭེ ཨེ་ཀོ ཝཱ, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ད་ཉྷེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི ས་མ་ས་མཱ ཙ, ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཙ ག་ཎཾ པཱུ་རེ་ནྟི, ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝ་སེ་ན ཉ་ཏྟི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ངྒྷ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ག་ཎ་ཉ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན སོ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་མེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ དྭེ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ དྭེ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀོ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀེ་ན པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པུ་རི་མེ་ཧི ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི པ་ཙྪཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཐོ་ཀ་ཏ་རེ་ཧི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ན ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ཧི པ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱ ས་མ་ས་མཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ཧི པ་ཝཱ་རི་ཏེ པ་ཙྪཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, པ་ཙྪཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ ཐོ་ཀཱ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨུ་དྡི་ཊྛེ པ་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཏེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མྤཱི་ཏི? ཨེ་ཀ་དེ་ས་མྤི ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ, ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཏེ་ར་ས ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དྭེ ཨ་ནི་ཡ་ཏེ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ བྷུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ་མོ’’ཏི (མཱ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༠).
ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༥༠) ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦནྟི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ…པེ… ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏཱ ཧི་སྶ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ནི་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ པུ་ཙྪཱ་མི ཀ་ཙྩི་ཏྠ པ་རི་སུ་དྡྷཱ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི པུ་ཙྪཱ་མི…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མི. སུ་ཏཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ …པེ… ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན སེ་སཱ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༧༤. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲི་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ – རཱ་ཛ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཙོ་ར་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་གྱ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨུ་ད་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡོ མ་ནུ་སྶ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཝཱ་ལ༹་ནྟ་རཱ་ཡོ ས་རཱི་ས་པ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི ནི་སི་ནྣེ་སུ རཱ་ཛཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ རཱ་ཛ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཙོ་རཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཙོ་ར་ནྟ་རཱ་ཡོ. ད་ཝ་ཌཱ་ཧོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཨ་གྒི ཨུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་གྱ་ནྟ་རཱ་ཡོ. མེ་གྷོ ཝཱ ཨུ་ཊྛེ་ཏི, ཨོ་གྷོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡོ. བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་ནྟ་རཱ་ཡོ. བྷི་ཀྑུཾ ཡ་ཀྑོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ནྟ་རཱ་ཡོ. བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ ཙ་ཎྜ་མི་གཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཝཱ་ལ༹་ནྟ་རཱ་ཡོ. བྷི་ཀྑུཾ ས་པྤཱ་ད་ཡོ ཌཾ་ས་ནྟི, ཨ་ཡཾ ས་རཱི་ས་པ་ནྟ་རཱ་ཡོ. བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཝེ་རི་ནོ ཝཱ ཏཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡོ. མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀཾ ཝཱ བ་ཧཱུ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦོ, པ་ཋ་མོ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་དི་མྷི དྭེ ཏ་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡེ་སེ་སུ ཡ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, སོ་པི སུ་ཏེ་ནེ་ཝ སཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སེ པ་ན ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ སུ་ཏེ་ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨེ་པི ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཾ ཝཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༤) ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ན་པི ‘‘ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀེ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི, ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀེ་པི ‘‘ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ བ་ཧཱུ་པི ས་མཱ་ན་ཝ་སྶཱ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཛྫ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ནྣ་ར་སཱི, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ན ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ཡ ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཉྩ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཉྩ ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙི་ཀ་དྭེ་ཝཱ་ཙི་ཀ་ཏེ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༧༥. ཀེ་ན པ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ནྟི? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རཱ་དྷི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཐེ་རེ་ན ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ བྱ་ཏྟོ པ་ཊི་བ་ལོ, ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རེ་ན ཝཱ. ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༥༥) ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ན་ཝ་ཀ་ཏ་ར་སྶ་པི བྱ་ཏྟ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ས་ཙེ ཐེ་ར་སྶ པ་ཉྩ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, དྭེ པ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ སུ་ཝི་ས་དཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཐེ་རཱ་ཡ་ཏྟཾ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝི་ས་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བྱ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏ་བྦོ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ་ཡེ་ཝ, དྷ་མྨོ་པི ན བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ, ཡོ བྷཱ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ ཙེ་ཏྠ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏ་དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ རཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ ཨ་ས་ཏི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ ཏེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏོ ཝཱ བྷཱ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན་པི ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ བ་ཧཱུ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཝཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ཏྭཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཎ, དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ཏཱི་ཧི་པི ཝི་དྷཱི་ཧི དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨོ་སཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ པ་ན ཨོ་སཱ་རེ་ཏུ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ‘‘ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཀ་ཐེ་ཏུ་མེ་ཝ, ‘‘ས་ར་བྷ་ཉྙཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ས་ར་བྷ་ཉྙ་མེ་ཝ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ་པི ཙ ཨུ་ཙྩ་ཏ་རེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཙེ་ཝ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཙ ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ‘‘བྷ་ཎཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ‘‘ཏེ་སཾ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ བྷ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙེ མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཎ་ཀེ་པི ནཱ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, སོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝ་ཏྟ་བྦོ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཎཱ་པེ་མཱ’’ཏི. ས་ཙེ ‘‘བྷ་ཎཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, བྷ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ན བྷ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, པུ་ན ཨཱ་ག་ཏེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ པུ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ་ཝ སཱ་མཱི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ས་ཡཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ནོ ཙ ཁོ ཨུ་ཙྩ་ཏ་རེ ཨཱ་ས་ནྣེ ནི་སི་ནྣེ་ན, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ན ‘‘བྷ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ན་ན་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པུ་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ན ཐེ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཀ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཏུ་ཎྷཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ མཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་པི ཐེ་རོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་པ་རོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, པུ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ་པི ‘‘ཝི་སྶ་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཋ་པི་ཏ་སྶ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, པུ་ན ཨཱ་ར་བྷ་ནྟེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་དྡྷཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཀེ་ན ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘མཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་ག་ཏེ ཏཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ལཱ ཧོ་ནྟི ཨ་བྱ་ཏྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་ཛྫུ་ཀཾ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཏྠ ཏཱ་དི་སཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, སོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྭ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ག་ནྟ་བྦོ, ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་ཏུ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ, ཝ་སྶཱ་ནེ པ་ན པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝི་ནཱ ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི ཝཱ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ཏི ཝཱ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, མཱ་ས་དྭ་ཡཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ.
ཡ་ཏྠ པ་ན ཏེ བཱ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་བྱ་ཏྟཱ, ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་མོ དྷ་མྨ་དྷ་རོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རོ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ, ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཙུ་ཎྞེ་ན མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ན མུ་ཁོ་ད་ཀེ་ན. ནོ ཙེ ས་ངྒ་ཧེ་ཡྻུཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཡྻུཾ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻུཾ ཙུ་ཎྞེ་ན མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ན མུ་ཁོ་ད་ཀེ་ན, ས་བྦེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་དྷ ནེ་ཝ ཐེ་རཱ, ན ད་ཧ་རཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ས་བྦེ་ཧི ཝཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རེ ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ན པ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཝེ་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ན་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ན སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཝ་མྤི ས་ཏི མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི སཱ་ཡཾ་པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཏེ་ན པ་ན ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙ་སྶ ས་དྡྷི་ཉྩ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཏུ་མྷེ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཐཱ་པི་སྶ ས་དྡྷི་ཉྩ་རཱ ན་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝ་ད་ནྟི ‘‘མ་ཡཾ ཐེ་ར་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༡༧༦. ‘‘ཡ་སྶ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི, སོ ཨཱ་ཝི་ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི(མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ནྟེ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. དེ་སེ་ནྟེ་ན ཙ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི. ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཏཾ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏཾ ཏུ་ཡ྄ཧ་མཱུ་ལེ, ཏཾ ཏུ་མྷ་མཱུ་ལེ པ་ཊི་དེ་སེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ‘‘པ་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, པ་སྶ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, པུ་ན དེ་ས་ཀེ་ན ‘‘ཨཱ་མ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་སྶཱ་མི, ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ན པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏིཾ, བྷ་ནྟེ, སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཾ་ཝ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ དེ་ས་ཀེ་ན ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ ཨཱ་ཝུ་སོ སཾ་ཝ་རི་སྶཱ་མི, སཱ་དྷུ སུ་ཊྛུ, བྷ་ནྟེ, སཾ་ཝ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཡ་དཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏ་དཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ སོ་ཏ་བྦཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྷཱ་གཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ དེ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྷཱ་གཱ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཾ དྭེ་པི ཛ་ནཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་གཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ནེ་ཝ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ན ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་གཾ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ས་ཛྫུ་ཀཾ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ ‘‘ག་ཙྪཱ་ཝུ་སོ, ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ, མ་ཡཾ ཏེ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ – ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཡ་དཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ སུ་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཾ པ་སྶི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༡) ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཡ་དཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༡) ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ‘‘ཏཾ ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སེ་ཏི, དེ་སི་ཏཱ སུ་དེ་སི་ཏཱ་ཝ. ཨ་ཉྙཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ དེ་ས་ཀོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ ནི་རཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ སེ་སེ་ཧི ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ ཝཱ. ས་ཙེ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཉྙ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི.
ས་ཙེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ར་ཏི, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སཱ་མ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཨི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སཱ་མ་ནྟོ ཙ བྷི་ཀྑུ ས་བྷཱ་གོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་སྶ ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ བྷ་ཎྜ་ན་ཀ་ལ་ཧ་ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་དཱི་ནི་པི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན་པི ས་བྷཱ་གོ་ཡེ་ཝ སཱ་མ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཡ་དཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏ་དཱ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ སོ་ཏ་བྦཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
༡༧༧. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི(མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༩) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ –
‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ ཙ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀེ་ན པ་ན ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ, ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ན ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ན ས་མྨ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡོ ཐེ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ, ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟེ་ན ཙ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ ས་དཱ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཝཱ བྷཱ་ར་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཀོ ཝཱ ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ན ཝཱ་རེ་ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ས་མྨུ་ཉྫ་ནིཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཙ ས་ཙེ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རེ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི ན་ཏྠི, ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨཱ་ས་ནེ་སུ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀེ་པི ཏ་ཊྚི་ཀཱ་ཡོ་པི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཊྚི་ཀཱ་སུ་པི ཨ་ས་ཏི སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒཱ་ནི ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
པ་དཱི་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀཱ་སེ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཝ་ཊྚི ཝཱ ཀ་པ་ལླི་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ཙེ ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ན་ཏྠི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ་ནི, པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཀ་པཱ་ལེ ཨ་གྒི་པི ཛཱ་ལེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ་ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་མྤི ཧི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ.
༡༧༨. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་དཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ –
‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ,
ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི;
ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟི,
པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨);
ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐོཏི ཏཱི་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དི་ཝ་སོ. ཏ་སྨི་ཉྷི ས་ཏི ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣).
ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ ཙ ཁོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏཱ. ཏེ་སུ ཧི ཙ་ཏཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སྭེ་ཝ ཏཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨).
ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ན ཝི་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་གཱ ས་བྷཱ་གཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏཱ་སུ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི ས་བྷཱ་གཱ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟཱིཏི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ག་ཧ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ག་ཧ་ཊྛོ ཙ, ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ, སཱ་མ་ཎེ་རོ, སཱ་མ་ཎེ་རཱི, སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ, ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ཀོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, པ་ཎྜ་ཀོ, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ, ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ, མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ, ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ, ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ་ཏི ཨི་མེ ཝཱི་ས་ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི པུ་གྒ་ལཱ ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ནཱ་མ. ཏེ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཏི་ཝི་དྷེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ ས་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ངྒྷོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སེ་སེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོཏི ཡ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ག་ཧ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏེ་པི ཧི ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ས་བྦཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨེ་པི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ ན སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ན སཱ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝཱ་ཡ་མི་ཏུཾ ‘ཀ་ཐཾ སཱ་ཝེ་ཡྻ’ནྟི, ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན པ་རི་སཾ སཱ་ཝེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.