༢༢. པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༢༣. པ་བྦ་ཛྫཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན ཡེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་བཱ་དྷེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༩) པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལཱ, ཏེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏོ པུ་གྒ་ལོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༨) – ཀུ་ཊྛཾ ག་ཎྜོ ཀི་ལཱ་སོ སོ་སོ ཨ་པ་མཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་བཱ་དྷེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ཊྛནྟི ར་ཏྟ་ཀུ་ཊྛཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཀཱ་ལ༹་ཀུ་ཊྛཾ ཝཱ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀི་ཊི་བྷ་ད་དྡ་ཨུ་ཀ་ཙྪུ་ཨཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་མྤི ས་བྦཾ ཀུ་ཊྛ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩེ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་ཝུ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཀ་ཏི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མུ་ཁེ པ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པི་ཊྛཱི་སུ ཝཱ ས་ཙེ་པི ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ, ན་ཁ་པི་ཊྛི་ཏོ ཙ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་ར་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཀི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན་པི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞེ ཛཱ་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, གོ་དྷཱ་པི་ཊྛི་ས་དི་ས་ཙུ་ཎྞ་ཨོ་ཀི་ར་ཎ་ས་རཱི་ར་མྤི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ག་ཎྜོཏི མེ་ད་ག་ཎྜོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཉྙོ ཝཱ, ཡོ ཀོ་ཙི ཀོ་ལ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཙེ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ ག་ཎྜོ ཧོ་ཏི, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཀོ་ལ་ཊྛི་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏེ ཝ་ཊྚ་ཏི, མུ་ཁཱ་དི་ཀེ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏེ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏི་ཀི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན་པི ས་རཱི་རཾ ས་ཙྪ་ཝིཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་ཎྞི་ག་ཎྜཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི གོ་ཐ་ན་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ངྒུ་ལི་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་མྦ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་པི ག་ཎྜཱ་ཡེ་ཝ, ཏེ་སུ ས་ཏི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ཁཱི་ར་པཱི་ལ༹་ཀཱ ཡོ་བྦ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཙ མུ་ཁེ ཁ་ར་པཱི་ལ༹་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཀཱ་ལེ ན་སྶ་ནྟི, ན ཏཱ ག་ཎྜ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་སུ ས་ཏི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ པ་ན ས་རཱི་རེ ཁ་ར་པཱི་ལ༹་ཀཱ ནཱ་མ, ཨ་པ་རཱ པ་དུ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙཱ སཱ་ས་པ་བཱི་ཛ་ཀཱ ནཱ་མ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་ནྟི, ས་བྦཱ ཀུ་ཊྛ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ, ཏཱ་སུ ས་ཏི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
ཀི་ལཱ་སོཏི ན བྷི་ཛྫ་ན་ཀཾ ན པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀཾ པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་པ་ཏྟ་ཝ་ཎྞཾ ཀུ་ཊྛཾ. ཡེ་ན གུ་ནྣཾ ཝི་ཡ ས་བ་ལཾ ས་རཱི་རཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཀུ་ཊྛེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ་སོཏི སོ་ས་བྱཱ་དྷི. ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་མཱ་རོཏི པི་ཏྟུ་མྨཱ་དོ ཝཱ ཡ་ཀྑུ་མྨཱ་དོ ཝཱ. ཏ་ཏྠ པུ་བྦ་ཝེ་རི་ཀེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ན ག་ཧི་ཏོ དུ་ཏྟི་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི པ་ན ཨ་པ་མཱ་རེ ས་ཏི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༢༤. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛ་བྷ་ཊོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ རཱ་ཛ་བྷ་ཊོ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་མ་ཙྩོ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ སེ་ཝ་ཀོ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྟོ ཝཱ, ཡོ ཀོ་ཙི ར་ཉྙོ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་བྷ་ཊོ, ས་བྦོ རཱ་ཛ་བྷ་ཊོ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, སོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ པ་ན པུ་ཏྟ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཏུ་ཀཱ ཡེ རཱ་ཛ་ཏོ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན རཱ་ཛ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ནི་བ་དྡྷ་བྷོ་གཾ ཝཱ མཱ་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པ་རི་བྦ་ཡཾ ཝཱ ར་ཉྙོ་ཡེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏི, པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏུ་ཀེ ཝཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ‘‘ན དཱ་ནཱ་ཧཾ དེ་ཝ་སྶ བྷ་ཊོ’’ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི, ཡེ་ན ཝཱ ཡཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝེ་ཏ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཡོ ཝཱ ‘‘པ་བྦ་ཛ་སྶཱུ’’ཏི ར་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༢༥. ཙོ་རོ་པི དྷ་ཛ་བ་ནྡྷོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་ཛ་བ་ནྡྷོ ཙོ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ དྷ་ཛཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་ཛ་བ་ནྡྷོ, མཱུ་ལ་དེ་ཝཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡོ གཱ་མ་གྷཱ་ཏཾ ཝཱ པ་ནྠ་དུ་ཧ་ནཾ ཝཱ ན་ག་རེ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཙ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཨི་དཾ ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི, སོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ར་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་ནྟོ གཱ་མ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, སོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. རཱ་ཛཱ་ནོ ཧི ཏ་སྨིཾ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཏུ་སྶ་ནྟི, ས་ཙེ པ་ན ན ཏུ་སྶ་ནྟི, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཛ་ནེ པཱ་ཀ་ཊོ ཙོ་རོ པ་ཙྪཱ ཙོ་ར་ཀ་མྨཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་ཉྩ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྩེ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡེ པ་ན ཨ་མྦ་ལ་བུ་ཛཱ་དི་ཙོ་ར་ཀཱ ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཙོ་རཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནཱ ཐེ་ཡྻཾ ཀ་རོ་ནྟི, པ་ཙྪཱ་པི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཨི་དཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ་པི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༢༦. ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཀོ པ་ན ཙོ་རོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཀོ ཙོ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ གཱ་མ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ ནི་ག་མ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ ན་ག་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ པུ་རི་ས་གུ་ཏྟི ཝཱ ཛ་ན་པ་ད་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ དཱི་པ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝཱ, ཡོ ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི བ་ནྡྷ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, སོ ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཀོཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱི་དི་སོ ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ཀོ ཙོ་རོ དཱི་པ་བ་ནྡྷ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དཱི་པ་ནྟ་རཾ ག་ཏོ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ན ཙོ་རོ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨ་པ་ལཱ་ཡ་ནྟོ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི རཱ་ཛ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷོ, སོ ཀཱ་རཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏོ་པི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན གཱ་མ་ནི་ག་མ་པ་ཊྚ་ནཱ་དཱི་ནི ཀེ་ཎི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཾ པ་ཝེ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ་པི པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡོ་པི ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི དྷ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟོ ‘‘ནི་དྷཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ལ་དྡྷ’’ནྟི པེ་སུ་ཉྙཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི བ་ནྡྷཱ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་ཏཾ པ་ན ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༢༧. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལི་ཁི་ཏ་ཀོ ཙོ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ལི་ཁི་ཏ་ཀོ ཙོ་རོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ལི་ཁི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ ཡོ ཀོ་ཙི ཙོ་རི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ག་རུཾ རཱ་ཛཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏོ, རཱ་ཛཱ ཙ ནཾ པ་ཎྞེ ཝཱ པོ་ཏྠ་ཀེ ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཡ་ཏྠ དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ནི ཨ་སྶ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ད་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝཱ ལི་ཁཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལི་ཁི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ, སོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༢༨. ཀ་སཱ་ཧ་ཏོ ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨོ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་སཱ་ཧ་ཏོ ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ ཝ་ཙ་ན་པེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཧ་ཉྙ་ཏི, ན སོ ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨོ. ཡོ པ་ན ཀེ་ཎི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏྭཱ པུ་ན དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཏེ ད་ཎྜོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཀ་སཱ་ཧི ཧ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་སཱ་ཧ་ཏོ ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨོ. སོ ཙ ཀ་སཱ་ཧི ཝཱ ཧ་ཏོ ཧོ་ཏུ ཨ་ཌྜྷ་ད་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན, ཡཱ་ཝ ཨ་ལླ་ཝ་ཎོ ཧོ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཝ་ཎེ པ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཛཱ་ཎཱུ་ཧི ཝཱ ཀ་པྤ་རེ་ཧི ཝཱ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝཱ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ས་རཱི་རེ ཙ་སྶ ག་ཎྛི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ག་ཎྛཱི་སུ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་སུ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༢༩. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏོ པ་ན ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཧ་ཏོ ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ་པི ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ པ་ན ན་ལཱ་ཊེ ཝཱ ཨཱུ་རུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཏ་ཏྟེ་ན ལོ་ཧེ་ན ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི, སོ ས་ཙེ བྷུ་ཛི་སྶོ, ཡཱ་ཝ ཨ་ལླ་ཝ་ཎོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི་སྶ ཝ་ཎཱ རུ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི ཚ་ཝི་ཡཱ ས་མ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ, ལ་ཀྑ་ཎཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ ཀ་ཏེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་སེ ཙེ ཧོ་ཏི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་སེ ཙེ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༣༠. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ ནཱ་མ ཡ་སྶ པི་ཏི་པི་ཏཱ་མ་ཧེ་ཧི ཝཱ ཨི་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ཨི་ཎཾ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ཋ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཀི་ཉྩི ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, སོ ཏཾ ཨི་ཎཾ པ་རེ་སཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨཱ་ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ག་ཎྷ་ནྟི, སོ ན ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ. ན ཧི ཏེ ཏཾ ཨཱ་ཋ་པེ་ཏུཾ ཨི་སྶ་རཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ‘‘མ་ཡཾ ད་སྶཱ་མ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ན’’ནྟི ཨི་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཏ་སྶ ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ ནཾ, ཨ་ཧཾ ཨི་ཎཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་སུ ཨ་ས་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་ཏྟོ ཨི་ཎ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ན ན པ་བྦ་ཛ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ སོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྠི, ‘‘ཨེ་ཏཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ནེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ལཱ་ཏོ་པི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ དེ་ཏི, ས་བྦཾ ཨི་ཎཾ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛ་ཡ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་སྶ་ནྟེ་ན པ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨི་ཎ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ཉྙཾ དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ‘‘ནཱ་ཧཾ ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩི དྷཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཨི་ཎ་སཱ་མི་ཀོ ཙ ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི, ད་ཧ་རོ ཏཾ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, སོ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ, མ་མ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཐེ་རེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘མ་ཡཱ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ‘ཨ་ཎ་ཎོ ཨ་ཧ’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ, ཀིཾ དཱ་ནི ཀ་རོ་མི, པ་སྶ མེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙི. པ་ལཱ་ཏེ པ་ན གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ནཾ ཐེ་ར་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་མ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཏ་ཝ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀཾ ཏྭ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨེ་ཝ་མྤི གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི སོ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨ་ཡཾ དཱ་ནི ཀུ་ཧིཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཐེ་རེ་ན ‘‘ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ པ་ལཱ་ཏེ གཱི་ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཐེ་རོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ དཱ་ནི ཨ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སོ ཙེ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ སོ ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ས་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཝ་ཏྟ་ས་མྤ་ནྣོ, ཐེ་རེ་ན ‘‘ཨཱི་དི་སོ ཨ་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་ཎ་སཱ་མི་ཀོ ཙེ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པ་ཌྜྷཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་བྦཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ་པི ཨི་ཎཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
༡༣༡. དཱ་སོ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་སོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱ་སཱ ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏོ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏོ ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏོ སཱ་མཾ དཱ་ས་བྱཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཡཱ དཱ་སོ གྷ་ར་དཱ་སི་ཡཱ པུ་ཏྟོ. དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏོ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ པུ་ཏྟོ ཝཱ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ དཱ་སོ ཝཱ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ དཱ་ས་ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀཱི་ཏོ. ཨེ་ཏེ དྭེ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་དཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏོ ནཱ་མ ཏི་རོ་ར་ཊྛཾ ཝི་ལོ་པཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཏི་རོ་ར་ཊྛ་ཏོ བྷུ་ཛི་སྶ་མཱ་ནུ་ས་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ནྟོ་ར་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཀི་ཉྩི གཱ་མཾ རཱ་ཛཱ ‘‘ཝི་ལུ་མྤ་ཐཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཏོ མཱ་ནུ་ས་ཀཱ་ནི་པི ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་ཏྠ ས་བྦེ པུ་རི་སཱ དཱ་སཱ, ཨི་ཏྠི་ཡོ དཱ་སི་ཡོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏོ དཱ་སོ ཡེ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏོ, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ནྟོ ཝཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རེ བ་དྡྷོ ཝཱ པུ་རི་སེ་ཧི ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ན ག་ཏོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ར་ཉྙཱ ཏུ་ཊྛེ་ན ‘‘ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏ་ཀེ མུ་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ ན་ཡེ་ན བ་ནྡྷ་ན་མོ་ཀྑེ ཀ་ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཝ.
སཱ་མཾ དཱ་ས་བྱཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏེ དཱ་སོ’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ དཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་གོ་མ་ཧིཾ་ས་གོ་པ་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ཏཱ་དི་སོ དཱ་སོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ར་ཉྙོ ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ནཾ པུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ, ཏེ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. བྷུ་ཛི་སྶི་ཏྠི་ཡོ ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ ཝ་ཎྞ་དཱ་སཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཏཱ་སཾ པུ་ཏྟེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎཱ་དཱི་ནཾ དཱ་སཱ་པི ཏེ་ཧི ཨ་དི་ནྣཱ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཧཱ་རེ་སུ རཱ་ཛཱུ་ཧི ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་དཱ་སཱ ནཱ་མ དི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་པི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷུ་ཛི་སྶེ ཀ་ཏྭཱ པ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏ་དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏ་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀེ དེ་མཱ’ཏི དེ་ནྟི, ཏ་ཀྐཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀཾ དེ་མཱ་ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དེ་ནྟི, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དི་ནྣོ ཧོ་ཏུ, ནེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་གྒ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ས་ངྒྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ དཱ་སཱ, མཱ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝཱ དཱ་སཱི, པི་ཏཱ ཨ་དཱ་སོ, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན མཱ་ཏཱ ཨ་དཱ་སཱི, པི་ཏཱ དཱ་སོ, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ ཝཱ དཱ་སཾ དེ་ནྟི ‘‘ཨི་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་སྶ དཱ་སོ ཨ་ཏྠི, བྷུ་ཛི་སྶོ ཀ་ཏོ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. སཱ་མི་ཀཱ དཱ་སཾ དེ་ནྟི ‘‘ཨི་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ, ས་ཙེ ཨ་བྷི་ར་མི་སྶ་ཏི, ཨ་དཱ་སོ. ཝི་བྦྷ་མི་སྶ་ཏི ཙེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱ་སོ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ ནཱ་མ, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་སྶཱ་མི་ཀ་དཱ་སོ ཧོ་ཏི, སོ་པི བྷུ་ཛི་སྶོ ཀ་ཏོ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ན་ནྟི, བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་མ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ད་ནྟི – ཨེ་ཀཱ ཀི་ར ཀུ་ལ་དཱ་སཱི ཨེ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ རོ་ཧ་ཎེ ཝ་ས་མཱ་ནཱ པུ་ཏྟཾ པ་ཊི་ལ་བྷི, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ མཱ་ཏ་རཾ པུ་ཙྪི ‘‘ཀིཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་ཏཱ ཝཱ བྷ་གི་ནཱི ཝཱ ན་ཏྠི, ན ཀི་ཉྩི ཉཱ་ཏ་ཀཾ པ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཏཱ་ཏ, ཨ་ཧཾ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རེ ཀུ་ལ་དཱ་སཱི, ཏ་ཝ པི་ཏ་རཱ ས་དྡྷིཾ པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝ་སཱ་མཱི་ཏི. སཱི་ལ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་སུ་དྡྷཱ ཀི་ར མེ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི སཾ་ཝེ་གཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ མཱ་ཏ་རཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ གྷ་ར་དྭཱ་རེ ཨ་ཊྛཱ་སི, ‘‘ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ནཱ་ཏི་ཀྐ་མི. ཏེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི པུ་ཙྪིཾ་སུ. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ དཱ་སཱི པ་ལཱ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷ་ནྟེ’’. ཨ་ཧཾ ཏ་སྶཱ པུ་ཏྟོ, ས་ཙེ མཾ ཏུ་མྷེ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཐ, པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷཱ་མི, ཏུ་མྷེ མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མི་ཀཱ་ཏི. ཏེ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘སུ་དྡྷཱ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི ཏཾ བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སཱ་པེ་སུཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནྟཱ. ཐེ་རོ ཏཾ ཀུ་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱི་ཏི.
༡༣༢. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ན པཱ་ད་ཙྪི་ནྣོ, ན ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙྪི་ནྣོ, ན ཀ་ཎྞ་ཙྪི་ནྣོ, ན ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་ཙྪི་ནྣོ, ན ཨ་ངྒུ་ལི་ཙྪི་ནྣོ, ན ཨ་ལ༹་ཙྪི་ནྣོ, ན ཀ་ཎྜ་ར་ཙྪི་ནྣོ, ན ཕ་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཀོ, ན ཁུ་ཛྫོ, ན ཝཱ་མ་ནོ ན ག་ལ་ག་ཎྜཱི, ན ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏོ, ན ཀ་སཱ་ཧ་ཏོ, ན ལི་ཁི་ཏ་ཀོ, ན སཱི་པ་དཱི, ན པཱ་པ་རོ་གཱི, ན པ་རི་ས་དཱུ་ས་ཀོ, ན ཀཱ་ཎོ, ན ཀུ་ཎཱི, ན ཁ་ཉྫོ, ན པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ, ན ཚི་ནྣི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ན ཛ་རཱ་དུ་བྦ་ལོ, ན ཨ་ནྡྷོ, ན མཱུ་གོ, ན བ་དྷི་རོ, ན ཨ་ནྡྷ་མཱུ་གོ, ན ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་རོ, ན མཱུ་ག་བ་དྷི་རོ, ན ཨ་ནྡྷ་མཱུ་ག་བ་དྷི་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་ད་ཡོ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ ཝཱ མ་ཎི་བ་ནྡྷེ ཝཱ ཀ་པྤ་རེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཧ་ཏྠཱ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. པཱ་ད་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ཨ་གྒ་པཱ་དེ ཝཱ གོ་པྥ་ཀེ་སུ ཝཱ ཛ་ངྒྷཱ་ཡ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ པཱ་དཱ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ས་བྦེ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཎྞ་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ཝཱ ཀ་ཎྞ་ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཀ་ཎྞཱ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་སྶ པ་ན ཀ་ཎྞཱ་ཝ་ཊྚེ ཚི་ཛྫ་ནྟི, ས་ཀྐཱ ཙ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊེ་ཏུཾ, སོ ཀ་ཎྞཾ ས་ངྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ནཱ་ས་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ཨ་ཛ་པ་ད་ཀེ ཝཱ ཨ་གྒེ ཝཱ ཨེ་ཀ་པུ་ཊེ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནཱ་སཱ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ནཱ་སི་ཀཱ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ས་ནྡྷེ་ཏུཾ, སོ ཏཾ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་ཙྪི་ནྣོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ངྒུ་ལི་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ན་ཁ་སེ་སཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱ བ་ཧཱུ ཝཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་སྶ པ་ན སུ་ཏྟ་ཏ་ནྟུ་མ་ཏྟ་མྤི ན་ཁ་སེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ལ༹་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་སུ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཝཱ བ་ཧཱུ ཝཱ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀཱ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཎྜ་ར་ཙྪི་ནྣོཏི ཡ་སྶ ཀ་ཎྜ་ར་ནཱ་མ་ཀཱ མ་ཧཱ་ནྷཱ་རཱུ པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ཚི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་པཱ་དེ་ན ཝཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, མཱུ་ལེ་ན ཝཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི, ན པཱ་དཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི.
ཕ་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཀོཏི ཡ་སྶ ཝ་གྒུ་ལི་པ་ཀྑ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ས་མྦ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡོ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཨ་ནྟ་ར་ཙ་མྨཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ་པི ཚ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཀཾ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཁུ་ཛྫོཏི ཡོ ཨུ་ར་སྶ ཝཱ པི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ པ་སྶ་སྶ ཝཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཁུ་ཛྫ་ས་རཱི་རོ. ཡ་སྶ པ་ན ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ ཨཱི་ས་ཀཾ ཝ་ངྐཾ, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ ཨེ་ཝ ཧི བྲ་ཧྨུ་ཛུ་ག་ཏྟོ, ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་ཏྟོ ཨ་ཁུ་ཛྫོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཝཱ་མ་ནོཏི ཛ་ངྒྷ་ཝཱ་མ་ནོ ཝཱ ཀ་ཊི་ཝཱ་མ་ནོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝཱ་མ་ནོ ཝཱ. ཛ་ངྒྷ་ཝཱ་མ་ན་སྶ ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡོ ར་སྶོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞོ. ཀ་ཊི་ཝཱ་མ་ན་སྶ ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡོ ར་སྶོ ཧོ་ཏི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡོ པ་རི་པུ་ཎྞོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཝཱ་མ་ན་སྶ ཨུ་བྷོ་པི ཀཱ་ཡཱ ར་སྶཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ་སཾ ར་སྶ་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཊུ་མོ མ་ཧཱ་ཀུ་ཙྪི་གྷ་ཊ་ས་དི་སོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ག་ལ་ག་ཎྜཱིཏི ཡ་སྶ ཀུ་མྦྷ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ག་ལེ ག་ཎྜོ ཧོ་ཏི. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ, ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ན པ་དེ་སེ ག་ཎྜེ ས་ཏི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་བཱ་དྷེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༩) ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཧ་ཏ་ཀ་སཱ་ཧ་ཏ་ལི་ཁི་ཏ་ཀེ་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. སཱི་པ་དཱིཏི བྷཱ་ར་པཱ་དོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་སྶ པཱ་དོ ཐཱུ་ལོ ཧོ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ལ༹་ཀོ ཁ་རོ, སོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ པ་ན ན ཏཱ་ཝ ཁ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སི་རཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཛ་ངྒྷཱ ཙ ཏེ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མི་ལཱ་པེ་ཏུཾ, ཏ་སྶ པཱ་དཾ ཨཱི་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པུ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟེ་ན་པི ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ. པཱ་པ་རོ་གཱིཏི ཨ་རི་ས་བྷ་ག་ནྡ་ར་པི་ཏྟ་སེ་མྷ་ཀཱ་ས་སོ་སཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི རོ་གེ་ན ནི་ཙྩཱ་ཏུ་རོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪ་རོ་གོ ཛེ་གུ་ཙྪོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཨ་ཡཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༣༣. པ་རི་ས་དཱུ་ས་ཀོཏི ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཾ དཱུ་སེ་ཏི, ཨ་ཏི་དཱི་གྷོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎ་ནཱ་བྷི་པྤ་དེ་སོ, ཨ་ཏི་ར་སྶོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝཱ་མ་ན་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ, ཨ་ཏི་ཀཱ་ལོ༹ ཝཱ ཛྷཱ་པི་ཏ་ཀྑེ་ཏྟེ ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ, ཨ་ཙྩོ་དཱ་ཏོ ཝཱ ད་དྷི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི པ་མ་ཛྫི་ཏ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཝ་ཎྞོ, ཨ་ཏི་ཀི་སོ ཝཱ མ་ནྡ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཊྛི་སི་རཱ་ཙ་མྨ་ས་རཱི་རོ ཝི་ཡ, ཨ་ཏི་ཐཱུ་ལོ ཝཱ བྷཱ་རི་ཡ་མཾ་སོ མ་ཧོ་ད་རོ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་དི་སོ, ཨ་བྷི་མ་ཧ་ནྟ་སཱི་སོ ཝཱ པ་ཙྪིཾ སཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ, ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀ་སཱི་སོ ཝཱ ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀེ་ན སཱི་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཀཱུ་ཊ་ཀཱུ་ཊ་སཱི་སོ ཝཱ ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་པི་ཎྜི་ས་དི་སེ་ན སཱི་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, སི་ཁ་ར་སཱི་སོ ཝཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏ་ནུ་ཀེ་ན སཱི་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ནཱ་ལི༹་སཱི་སོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝེ་ཎུ་པ་བྦ་ས་དི་སེ་ན སཱི་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཀ་པྤ་སཱི་སོ ཝཱ པ་བྦྷཱ་ར་སཱི་སོ ཝཱ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་སྶེ་ན ཨོ་ན་ཏེ་ན སཱི་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཝ་ཎ་སཱི་སོ ཝཱ པཱུ་ཏི་སཱི་སོ ཝཱ ཀ་ཎྞི་ཀ་ཀེ་སོ ཝཱ པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏ་ཀེ་དཱ་རེ ས་སྶ་ས་དི་སེ་ཧི ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ནི་ལློ་མ་སཱི་སོ ཝཱ ཐཱུ་ལ་ཐ་དྡྷ་ཀེ་སོ ཝཱ ཏཱ་ལ་ཧཱི་ར་ས་དི་སེ་ཧི ཀེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཛཱ་ཏི་པ་ལི་ཏེ་ཧི པ་ཎྜ་ར་ཀེ་སོ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་ཏ་མྦ་ཀེ་སོ ཝཱ ཨཱ་དི་ཏྟེ་ཧི ཝི་ཡ ཀེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨཱ་ཝ་ཊྚ་སཱི་སོ ཝཱ གུ་ནྣཾ ས་རཱི་རེ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ས་དི་སེ་ཧི ཨུ་དྡྷ་གྒེ་ཧི ཀེ་སཱ་ཝ་ཊྚེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, སཱི་ས་ལོ་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷ་མུ་ཀ་ལོ་མོ ཝཱ ཛཱ་ལ་བ་དྡྷེ་ན ཝི་ཡ ན་ལཱ་ཊེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
ས་མྦ་དྡྷ་བྷ་མུ་ཀོ ཝཱ ནི་ལློ་མ་བྷ་མུ་ཀོ ཝཱ མ་ཀྐ་ཊ་བྷ་མུ་ཀོ ཝཱ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟ་ཀྑི ཝཱ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀ་ཀྑི ཝཱ མ་ཧིཾ་ས་ཙ་མྨེ ཝཱ་སི་ཀོ་ཎེ་ན པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཚི་དྡ་ས་དི་སེ་ཧི ཨ་ཀྑཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཝི་ས་མ་ཀྑི ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན མ་ཧ་ནྟེ་ན, ཨེ་ཀེ་ན ཁུ་དྡ་ཀེ་ན ཨ་ཀྑི་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཝི་ས་མ་ཙ་ཀྐ་ལོ ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་དྡྷཾ, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་མ་ཛཱ་ཏེ་ཧི ཨ་ཀྑི་ཙ་ཀྐེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཀེ་ཀ་རོ ཝཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཀྑི ཝཱ ཡ་སྶ ག་མྦྷཱི་རེ ཨུ་ད་པཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ཏཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཡ ཨ་ཀྑི་ཏཱ་ར་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀྑི ཝཱ ཡ་སྶ ཀ་ཀྐ་ཊ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀྑི་ཏཱ་ར་ཀཱ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་ཀ་ཎྞོ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ཧི ཀ་ཎྞ་ས་ཀྑ་ལཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མཱུ་སི་ཀ་ཀ་ཎྞོ ཝཱ ཛ་ཏུ་ཀ་ཀ་ཎྞོ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཎྞ་ས་ཀྑ་ལཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཚི་དྡ་མ་ཏྟ་ཀ་ཎྞོ ཝཱ ཡ་སྶ ཝི་ནཱ ཀ་ཎྞ་ས་ཀྑ་ལཱི་ཧི ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་དྡྷ་ཀ་ཎྞོ ཝཱ, ཡོ་ན་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པ་ན པ་རི་ས་དཱུ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཧི སོ ཏ་སྶ. ཀ་ཎྞ་བྷ་ག་ནྡ་རི་ཀོ ཝཱ ནི་ཙྩ་པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་ཎྞེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ག་ཎྜ་ཀ་ཎྞོ ཝཱ ས་དཱ པ་གྒྷ་རི་ཏ་པུ་བྦེ་ན ཀ་ཎྞེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཊ་ངྐི་ཏ་ཀ་ཎྞོ ཝཱ གོ་བྷ་ཏྟ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡ ཨ་གྒ་ས་དི་སེ་ཧི ཀ་ཎྞེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཏི་པི་ངྒ་ལ་ཀྑི ཝཱ, མ་དྷུ་པི་ངྒ་ལཾ པ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་པྤ་ཁུ་མ་ཀྑི ཝཱ ཨ་སྶུ་པ་གྒྷ་ར་ཎ་ཀྑི ཝཱ པུ་པྥི་ཏ་ཀྑི ཝཱ ཨ་ཀྑི་པཱ་ཀེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཀྑི ཝཱ.
ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟ་ནཱ་སི་ཀོ ཝཱ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀ་ནཱ་སི་ཀོ ཝཱ ཙི་པི་ཊ་ནཱ་སི་ཀོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཋི་ཏ་ཝ་ངྐ་ནཱ་སི་ཀོ ཝཱ དཱི་གྷ་ནཱ་སི་ཀོ ཝཱ སུ་ཀ་ཏུ་ཎྜ་ས་དི་སཱ་ཡ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ལེ་ཧི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཡ ནཱ་སི་ཀཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ནི་ཙྩཾ པ་གྒྷ་རི་ཏ་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀ་ནཱ་སོ ཝཱ, མ་ཧཱ་མུ་ཁོ ཝཱ ཡ་སྶ པ་ཊ་ངྒ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་སྶེ་ཝ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, མུ་ཁཾ པ་ན ལཱ་བུ་ས་དི་སཾ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཾ, བྷི་ནྣ་མུ་ཁོ ཝཱ ཝ་ངྐ་མུ་ཁོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཨོ་ཊྛོ ཝཱ ཨུ་ཀྑ་ལི་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ས་དི་སེ་ཧི ཨོ་ཊྛེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏ་ནུ་ཀ་ཨོ་ཊྛོ ཝཱ བྷེ་རི་ཙ་མྨ་ས་དི་སེ་ཧི ད་ནྟེ པི་ད་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠེ་ཧི ཨོ་ཊྛེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མ་ཧཱ་དྷ་རོ་ཊྛོ ཝཱ ཏ་ནུ་ཀ་ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛོ ཝཱ ཏ་ནུ་ཀ་ཨ་དྷ་རོ་ཊྛོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛོ ཝཱ ཨོ་ཊྛ་ཚི་ནྣ་ཀོ ཝཱ ཨེ་ལ༹་མུ་ཁོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཀྐ་མུ་ཁོ ཝཱ ས་ངྑ་ཏུ་ཎྜ་ཀོ ཝཱ བ་ཧི སེ་ཏེ་ཧི ཨ་ནྟོ ཨ་ཏི་ར་ཏྟེ་ཧི ཨོ་ཊྛེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, དུ་གྒ་ནྡྷ་ཀུ་ཎ་པ་མུ་ཁོ ཝཱ, མ་ཧཱ་ད་ནྟོ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ད་ནྟ་ས་དི་སེ་ཧི ད་ནྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་སུ་ར་ད་ནྟོ ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཝཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ད་ནྟོ, ཡ་སྶ པ་ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨོ་ཊྛེ་ཧི པི་ད་ཧི་ཏུཾ, ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱུ་ཏི་ད་ནྟོ ཝཱ ནི་དྡ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀ་ད་ནྟོ ཝཱ ཡ་སྶ པ་ན ད་ནྟ་ནྟ་རེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ད་ནྟོ ཝི་ཡ སུ་ཁུ་མ་ད་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
མ་ཧཱ་ཧ་ནུ་ཀོ ཝཱ གོ་ཧ་ནུ་ས་དི་སེ་ན ཧ་ནུ་ནཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, དཱི་གྷ་ཧ་ནུ་ཀོ ཝཱ ཙི་པི་ཊ་ཧ་ནུ་ཀོ ཝཱ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ་ན ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ར་སྶེ་ན ཧ་ནུ་ཀེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, བྷི་ནྣ་ཧ་ནུ་ཀོ ཝཱ ཝ་ངྐ་ཧ་ནུ་ཀོ ཝཱ ནི་མྨ་སྶུ་དཱ་ཋི་ཀོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ས་དི་ས་མུ་ཁོ, དཱི་གྷ་ག་ལོ ཝཱ བ་ཀ་ག་ལ་ས་དི་སེ་ན ག་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ར་སྶ་ག་ལོ ཝཱ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ་ན ཝི་ཡ ག་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, བྷི་ནྣ་ག་ལོ ཝཱ བྷ་ཊྛ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊོ ཝཱ ཨ་ཧ་ཏྠོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཧ་ཏྠོ ཝཱ ཨ་ཏི་ར་སྶ་ཧ་ཏྠོ ཝཱ ཨ་ཏི་དཱི་གྷ་ཧ་ཏྠོ ཝཱ བྷི་ནྣ་ཨུ་རོ ཝཱ བྷི་ནྣ་པི་ཊྛི ཝཱ ཀ་ཙྪུ་ག་ཏྟོ ཝཱ ཀ་ཎྜུ་ག་ཏྟོ ཝཱ ད་དྡུ་ག་ཏྟོ ཝཱ གོ་དྷཱ་ག་ཏྟོ ཝཱ ཡ་སྶ གོ་དྷཱ་ཡ ཝི་ཡ ག་ཏྟ་ཏོ ཙུ་ཎྞཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི. ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ ཝི་རཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩཱ་བཱ་དྷེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ཊྛ་ཀ་ཊི་ཀོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཨཱ་ནི་ས་དོ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ན་ཀཱུ་ཊ་ས་དི་སེ་ཧི ཨཱ་ནི་ས་ད་མཾ་སེ་ཧི ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཨཱུ་རུ་ཀོ ཝཱ ཝཱ་ཏ་ཎྜི་ཀོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཛཱ་ཎུ་ཀོ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཛཱ་ཎུ་ཀོ ཝཱ དཱི་གྷ་ཛ་ངྒྷོ ཝཱ ཡ་ཊྛི་ས་དི་ས་ཛ་ངྒྷོ, ཝི་ཀ་ཊོ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཊྚོ ཝཱ ཨུ་བྦ་དྡྷ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝཱ, སོ དུ་ཝི་དྷོ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཧི ཝཱ མ་ཧ་ཏཱི་ཧི ཛ་ངྒྷ་པི་ཎྜི་ཀཱ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, མ་ཧཱ་ཛ་ངྒྷོ ཝཱ ཐཱུ་ལ་ཛ་ངྒྷ་པི་ཎྜི་ཀོ ཝཱ མ་ཧཱ་པཱ་དོ ཝཱ མ་ཧཱ་པ་ཎྷི ཝཱ པི་ཊྛི་ཀ་པཱ་དོ ཝཱ པཱ་ད་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཛ་ངྒྷོ, ཝ་ངྐ་པཱ་དོ ཝཱ, སོ དུ་ཝི་དྷོ ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་པཱ་དོ, ག་ཎྛི་ཀ་ངྒུ་ལི ཝཱ སི་ངྒི་ཝེ་ར་ཕ་ཎ་ས་དི་སཱ་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ནྡྷ་ན་ཁོ ཝཱ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞེ་ཧི པཱུ་ཏི་ན་ཁེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ས་བྦོ་པི ཨེ་ས པ་རི་ས་དཱུ་ས་ཀོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་རི་ས་དཱུ་ས་ཀོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༣༤. ཀཱ་ཎོཏི པ་ས་ནྣ་ནྡྷོ ཝཱ ཧོ་ཏུ པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཧ་ཏ་པ་སཱ་དོ, དྭཱི་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཀྑི་ནཱ ན པ་སྶ་ཏི, སོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ‘‘ཀཱ་ཎོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, དྭི་ཨ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཨ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ ‘‘ཨ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀུ་ཎཱིཏི ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཎཱི ཝཱ པཱ་ད་ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཀུ་ཎཱི ཝཱ, ཡ་སྶ ཨེ་ཏེ་སུ ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ངྐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཁ་ཉྫོཏི ན་ཏ་ཛཱ་ཎུ་ཀོ ཝཱ བྷི་ནྣ་ཛ་ངྒྷོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏ་པཱ་ད་ཏྟཱ ཀུ་ཎྛ་པཱ་ད་ཀོ ཝཱ པི་ཊྛི་པཱ་ད་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ, ཨ་གྒེ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏ་པཱ་ད་ཏྟཱ ཀུ་ཎྛ་པཱ་ད་ཀོ ཝཱ པི་ཊྛི་པཱ་ད་གྒེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ, ཨ་གྒ་པཱ་དེ་ནེ་ཝ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཁ་ཉྫོ ཝཱ པ་ཎྷི་ཀཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཁ་ཉྫོ ཝཱ པཱ་ད་སྶ བཱ་ཧི་ར་ནྟེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ན་ཁ་ཉྫོ ཝཱ པཱ་ད་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ན་ཁ་ཉྫོ ཝཱ གོ་པྥ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི བྷ་གྒ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལེ་ན པི་ཊྛི་པཱ་དེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ན་ཁ་ཉྫོ ཝཱ. ས་བྦོ་པེ་ས ཁ་ཉྫོ་ཡེ་ཝ, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
པ་ཀྑ་ཧ་ཏོཏི ཡ་སྶ ཨེ་ཀོ ཧ་ཏྠོ ཝཱ པཱ་དོ ཝཱ ཨ་དྡྷ་ས་རཱི་རཾ ཝཱ སུ་ཁཾ ན ཝ་ཧ་ཏི. ཚི་ནྣི་རི་ཡཱ་པ་ཐོཏི པཱི་ཋ་ས་པྤཱི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཛ་རཱ་དུ་བྦ་ལོཏི ཛི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན དུ་བྦ་ལོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ནཱ་དི་ཀ་མྨ་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠོ. ཡོ པ་ན མ་ཧ་ལླ་ཀོ་པི བ་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, སོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནྡྷོཏི ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. མཱུ་གོཏི ཡ་སྶ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་སྶ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ མ་མྨ་ན་མྤི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་མ་ཏྟཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་དྷི་རོཏི ཡོ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན སུ་ཎཱ་ཏི. ཡོ པ་ན མ་ཧཱ་ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་མཱུ་གཱད་ཡོ ཨུ་བྷ་ཡ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཡེ་ས་ཉྩ པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པི ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ནེ ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ས་བྦེ་པི སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷོ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ནྟི.
༡༣༥. པ་ཎྜ་ཀོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ་ཏི ཨི་མེ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས པུ་གྒ་ལཱ ‘‘པ་ཎྜ་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༩) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་བྷ་བྦཱ, ནེ་ཝ ནེ་སཾ པ་བྦ་ཛྫཱ, ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ རུ་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཱ, ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི པ་བྦཱ་ཛི་ཏཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དི་ཏཱ ཙ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཏྠ པ་ཎྜ་ཀོཏི ཨཱ་སི་ཏྟ་པ་ཎྜ་ཀོ ཨུ་སཱུ་ཡ་པ་ཎྜ་ཀོ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀ་པ་ཎྜ་ཀོ པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀོ ན་པུཾ་ས་ཀ་པ་ཎྜ་ཀོ་ཏི པ་ཉྩ པ་ཎྜ་ཀཱ. ཏེ་སུ ཡ་སྶ པ་རེ་སཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཙི་ནཱ ཨཱ་སི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་སི་ཏྟ་པ་ཎྜ་ཀོ. ཡ་སྶ པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ པ་སྶ་ཏོ ཨུ་སཱུ་ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་སཱུ་ཡ་པ་ཎྜ་ཀོ. ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན བཱི་ཛཱ་ནི ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནི, ཨ་ཡཾ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀ་པ་ཎྜ་ཀོ. ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ པ་ཎྜ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ པ་ན་སྶ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀོ. ཡོ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ཨ་ཡཾ ན པུཾ་ས་ཀ་པ་ཎྜ་ཀོ. ཏེ་སུ ཨཱ་སི་ཏྟ་པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཙ ཨུ་སཱུ་ཡ་པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཙ པ་བྦ་ཛྫཱ ན ཝཱ་རི་ཏཱ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝཱ་རི་ཏཱ. ‘‘ཏེ་སུ་པི པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཡ་སྨིཾ པ་ཀྑེ པ་ཎྜ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ་སྶ པ་ཀྑེ པ་བྦ་ཛྫཱ ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣༦. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༦) ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ན་ཀ་མྨ་ཏོ ཙ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ན་ཀ་མྨ་ཏོ ཙ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊཾ, ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཨི་ཏྠཱི་སུ པུ་རི་ས་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊཾ. པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ས་ཡ་ཉྩ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི, པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ན ས་ཡཾ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་རཾ པ་ན ག་ཎྷཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ན དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ནེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ཏྠི, ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ.
༡༣༧. ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོཏི ཏ་ཡོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ན་ཀོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ས་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ན བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏི, ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ན ཨཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལི་ངྒ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཐེ་ནི་ཏ་ཏྟཱ ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ ནཱ་མ. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་མཱ་ནོ ཝི་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ད་ས་ཝ་སྶོ ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ཝཱ’’ཏི མུ་སཱ ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝ་ཨཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ སཾ་ཝཱ་ས་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཐེ་ནི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ ནཱ་མ. བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་ཀོ ཧི ས་བྦོ་པི ཀི་རི་ཡ་བྷེ་དོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘ན མཾ ཀོ་ཙི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ས་ནྡི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལི་ངྒ་སྶ ཙེ་ཝ སཾ་ཝཱ་ས་སྶ ཙ ཐེ་ནི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ན་ཀོ ནཱ་མ. ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷོ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ, པུ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ནྟོ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༣༨. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ཨི་དཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ –
‘‘རཱ་ཛ་དུ་བྦྷི་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་ར, རོ་ག་ཝེ་རི་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ;
ཙཱི་ཝ་རཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝཱ, ལི་ངྒཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱི་དྷ ཡོ.
‘‘སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཡཱ་ཝ སོ སུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོ;
ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ, ཏཱ་ཝ ཨེ་ས ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༠);
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ – ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩ་སྶ རཱ་ཛཱ ཀུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ དི་སྭཱ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི, རཱ་ཛཱ ‘‘ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ན ཏཾ ལ་བྦྷཱ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ ཀོ་དྷཾ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏི. སོ ‘‘ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ མེ རཱ་ཛ་བྷ་ཡ’’ནྟི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ནོ་ས་རི་ཏྭཱ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘སཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ལ་དྡྷཾ, ཧ་ནྡ དཱ་ནི ཨ་ཧཾ པ་བྦ་ཛཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་གོ ཏེ་ནེ་ཝ ལི་ངྒེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པུ་ཊྛོ ཝཱ ཨ་པུ་ཊྛོ ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ལི་ངྒཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན སོ ཝ་ཏྟཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ལ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི, ས་བྦཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་དྷིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
ཨི་དྷ པ་ནེ་ཀ་ཙྩོ དུ་བྦྷི་ཀྑེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་པཱ་ས་ཎྜི་ཡ་བྷ་ཏྟཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ དུ་བྦྷི་ཀྑེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ནོ་ས་རི་ཏྭཱ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་པ་རོ མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ནྟཱ་རཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཁེ་མ་ནྟཾ པ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ནོ་ས་རི་ཏྭཱ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་པ་རོ རོ་ག་བྷ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཛཱི་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ས་ཡ་མེ་ཝ ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་པཱ་ས་ཎྜི་ཡ་བྷ་ཏྟཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ རོ་ག་བྷ་ཡེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ནོ་ས་རི་ཏྭཱ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་པ་ར་སྶ ཨེ་ཀོ ཝེ་རི་ཀོ ཀུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, གྷཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ནཾ ཝི་ཙ་ར་ཏི. སོ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སོ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏི. ཝེ་རི་ཀོ ‘‘ཀུ་ཧིཾ སོ’’ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ན ཏཾ ལ་བྦྷཱ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཏ་སྨིཾ ཀོ་དྷཾ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏི. སོ ‘‘ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ མེ ཝེ་རི་བྷ་ཡ’’ནྟི ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ནོ་ས་རི་ཏྭཱ་ཝ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་པ་རོ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ གི་ཧཱི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨི་དྷ ན་སྶི་སྶ་ནྟི, ས་ཙེ་པི ཨི་མཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མཾ ‘ཙོ་རོ’ཏི ག་ཧེ་སྶ་ནྟི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཙ ད་ཧ་རཱ ཙ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ནྟི, ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟི. སོ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་རོ་ཏི. ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ན དཱ་ནི མ་ཡཾ ཏཾ མུ་ཉྩི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ན་ཡི་མེ མཾ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་བྦཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་དྷིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་པ་རོ མ་ཧཱ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷོ པུ་ན ‘‘དཱ་ནི ཨ་ཧཾ སཱ་མ་ཎེ་རོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཐེ་རོ་པི མེ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཏ་དེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་མ་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝ, པ་བྦ་ཛྫཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ་པི་སྶ ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ནཱ་ཧཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ ག་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ. ཨ་ཐཱ་པི་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་ཉྩ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘ན དཱ་ནི མཾ ཨི་མེ ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ནཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ‘‘ནཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཧ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི ‘‘ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཧོ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཡཾ པུ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷ་ཏི.
ཨ་པ་རོ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རོ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ པ་ན ཨ་བྱ་ཏྟོ. སོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ གྷ་རེ ཝ་ཙྪ་ཀ་གོ་ར་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཐཱ་ལ་ཀཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ ‘‘ག་ཙྪ, ས་མ་ཎོ་ཝ ཧོ་ཧཱི’’ཏི གྷ་རཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟི. སོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ནེ་ཝ ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི, ནཱ་པི ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, སོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ སུ་ཎཱ་ཏི ‘‘ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, སོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏེ་ན ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ’’ནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པུ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘དཱ་ནི ན མཾ ཀོ་ཙི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ.
བྷི་ཀྑུ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ལི་ངྒཾ ཨ་ན་པ་ནེ་ཏྭཱ དུ་སྶཱི་ལ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ པུ་ན ས་བྦཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་དྷིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. སི་ཀྑཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ས་ལི་ངྒེ ཋི་ཏོ མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་དྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ་མ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་སོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་སཱ་ཡེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ ཨོ་དཱ་ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་དྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ་མ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་སཱ་ཡེ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་དཱ་ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཝི་དྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ལི་ངྒེ ཋི་ཏོ མེ་ཐུ་ནཱ་དི་ཨ་སྶ་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་པི་ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཀཱ་སཱ་ཡེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ པུ་ན ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ནེ་ཝ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་སཱ་ཡེ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་གྒོ ཝཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠོ ཝཱ མེ་ཐུ་ན་སེ་ཝ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་སྶ་མ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི.
ས་ཙེ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ ཀཱ་སཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན གི་ཧི་ནི་ཝཱ་ས་ནེ་ན ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ‘‘སོ་བྷ་ཏི ནུ ཁོ མེ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ, ན སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝ. ‘‘སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ན པུ་ན ལི་ངྒཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨོ་དཱ་ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ནི་ཝ་ཏྠ་ཀཱ་སཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨོ་དཱ་ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ཝཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི ཝཱ, ར་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱ་པི གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཙེ ཀཱ་སཱ་ཡཾ གི་ཧི་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ‘‘སོ་བྷ་ཏི ནུ ཁོ མེ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ, ན སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ, ར་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ‘‘སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ན ར་ཀྑ་ཏི. ཨོ་དཱ་ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་ས་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་ཝ་ཏྠ་ཀཱ་སཱ་ཡ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་རི ཨོ་དཱ་ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་ས་ཏུ ཝཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏུ ཝཱ, ར་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ན ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་པེ་ལཱ༹་དཱི་སུ ཀ་ཊ་ཙྪུ་ནཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟེ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜེ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ སེ་ནོ ཝི་ཡ མཾ་ས་པེ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནི པ་ན ག་ཎེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. ས་ཡཾ སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ.
༡༣༩. ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོཏི ཏི་ཏྠི་ཡེ་སུ པ་ཀྐ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ, སོ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ལི་ངྒེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏེ་སཾ ལི་ངྒེ ཨཱ་དི་ནྣ་མ་ཏྟེ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡོ་པི ས་ཡ་མེ་ཝ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ’’ནྟི ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡོ པ་ན ན་གྒོ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘སོ་བྷ་ཏི མེ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ’’ནྟི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ ན་གྒོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་སཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ནྟྭཱ་པི ཏེ་ཧི ཝཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ‘‘ཨི་མེ་སཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ཏི་དུ་ཀྑཱ’’ཏི དི་སྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ་པི མུ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཀེ་ས་མ་སྶུ་ལུ་ཉྩ་ནཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཀེ་ས་མྤི ལུ་ཉྩཱ་པེ་ཏི, ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཝ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, མོ་ར་པི་ཉྪཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཏེ་སཾ ལི་ངྒཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ སེ་ཊྛཱ’’ཏི སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘སོ་བྷ་ཏི ནུ ཁོ མེ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་བྦ་ཛྫཱ, ན་ནུ ཁོ སོ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཛ་ཊཾ ཝཱ བ་ནྡྷ་ཏི, ཁཱ་རི་ཀཱ་ཛཾ ཝཱ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ཡཱ་ཝ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི ལ་དྡྷིཾ, ཏཱ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟེ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རོ པ་ན ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་ལི་ངྒཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ནེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ལི་ངྒེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ག་ཏོ་པི པུ་ན པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཉྩ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མོ པ་ན ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཾ ག་ཎེ་ནྟོ་པི ཨ་སྶ་མ་ཎོ ན ཧོ་ཏི. ལི་ངྒེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་དཱི་ནི ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི.
༡༤༠. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོཏི ནཱ་གོ ཝཱ ཧོ་ཏུ སུ་པ་ཎྞ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡོ, ས་བྦོ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཙ ནེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་པི ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ.
༡༤༡. མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱདཱི་སུ པ་ན ཡེ་ན མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་ནི་ཀཱ མཱ་ཏཱ ས་ཡ་མྤི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝ ས་བྷཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་ན མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ. ཨེ་ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཡེ་ན པ་ན མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཱ་པི ཨ་ཛ་ནི་ཀཱ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀཱ མཱ་ཏཱ ཝཱ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ ཝཱ ཛ་ནི་ཀཱ་པི ཝཱ ན མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཱ མཱ་ཏཱ གྷཱ་ཏི་ཏཱ, ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ན ཝཱ་རི་ཏཱ, ན ཙ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན ས་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཱ མཱ་ཏཱ གྷཱ་ཏི་ཏཱ, སོ་པི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ་པི ཧི ཝེ་སི་ཡཱ པུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ མེ པི་ཏཱ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, སོ ཙེ ཨ་ནེ་ན གྷཱ་ཏི་ཏོ, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཉྩ ཕུ་ས་ཏི.
ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོཔི མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཉྷི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ དཱ་ར་ཀཾ ཝཱ དཱ་རི་ཀཾ ཝཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཉྩ ཕུ་ས་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ་སྶ ཝཱ་རི་ཏཱ. ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀོ ན ཧོ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ་པི་སྶ ན ཝཱ་རི་ཏཱ, ཀ་མྨཾ པ་ན བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ མ་ནུ་སྶ་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྤི གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཡོ པ་ན དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝི་ཡ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཝཱ་རི་ཏཱ. ཡོ པ་ན རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཾ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཝི་ཡ ས་ཏྠེ་ན ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ པཱུ་ཏི་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, བ་ཧུཾ སོ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི་ཏི.
ཡོ དེ་ཝ་ད་ཏྟོ ཝི་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཝཱ་རི་ཏཱ.
ཡོ པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ དཱུ་སེ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཝཱ་རི་ཏཱ. ཡོ པ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་ན སཱི་ལ་ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ན ཝཱ་རི་ཏཱ. བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དཱུ་སེ་ནྟོ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ་ཡེ་ཝ, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ན ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཾ དཱུ་སེ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ སཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཧོ་ཏི. ས་ཀིཾ་སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣཾ པ་ཙྪཱ དཱུ་སེ་ནྟོ སི་ཀྑ་མཱ་ན་སཱ་མ་ཎེ་རཱི་སུ ཙ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫ་མྤི ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མྤི ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༡༤༢. ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ན པ་བྦ་ཛྫཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ག་བྦྷ་ཝཱི་སོ་པི ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་བྦྷ་ཝཱི་སཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༤).
ཏ་ཏྠ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༠༤) ཡོ དྭཱ་ད་ས མཱ་སེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཛཱ་ཏོ, སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མེ ཝ་སྶེ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་དེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཧཱ་ཡ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ པ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡ་པུ་ཎྞ་མཱ་སིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་སྶེ ཚ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་ཏི་ཡེ ག་སྶེ ཝ་སྶཾ ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་སྶེ་སུ ཚ མཱ་སཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱི་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ དྭེ མཱ་སཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ དྭེ མཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡ་པུ་ཎྞ་མཱ་སིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པཱ་ཊི་པ་དེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ དྭཱ་ད་ས མཱ་སེ ཝ་སི, སོ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏི. ཡོ ས་ཏྟ མཱ་སེ ཝ་སི, སོ ས་ཏྟ་མཱ་སཱ་དྷི་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ. ཚ་མཱ་ས་ཛཱ་ཏོ པ་ན ན ཛཱི་ཝ་ཏི, ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ པ་ན ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པུ་གྒ་ལོ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ད་ས་ཝ་སྶ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ག་ཎོ པཱུ་ར་ཏི, སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ. སོ་པི ཙ ཡཱ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ་སྶ ནེ་ཝ ས་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན མོ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཉ་ཏྭཱ པ་ན པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
༡༤༣. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་བྦ་ཛྫཱ་དོ་སེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏོ་པི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པུ་ཏྟོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༥) མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧཱིཏི ཛ་ན་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ དྭེ་པི ཨ་ཏྠི, དྭེ་པི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པི་ཏཱ མ་ཏོ ཧོ་ཏི མཱ་ཏཱ ཝཱ, ཡོ ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ ཨཱ་པུ་ཙྪི ཏ་བྦོ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་པི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཝ. ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ས་ཡཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙོ ཝཱ པེ་སེ་ཏ་བྦོ. སོ ཨེ་ཝ ཝཱ པེ་སེ་ཏ་བྦོ ‘‘ག་ཙྪ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ནྟེ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. པི་ཏཱ ས་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པུ་ཏྟ་མྤི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, མཱ་ཏ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ. མཱ་ཏཱ ཝཱ དྷཱི་ཏ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ པི་ཏ་རཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ. པི་ཏཱ པུ་ཏྟ་དཱ་རེ་ན ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ པ་ལཱ་ཡི, མཱ་ཏཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་བྦ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི པུ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཏི, ‘‘པི་ཏཱ་སྶ ཀུ་ཧི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཀེ་ལི༹ཾ ཀཱི་ལི༹་ཏུཾ པ་ལཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མཱ་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ལཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི, པི་ཏཱ པ་ན ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པི་ཏཱ ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘པི་ཏཱ་སྶ ཀུ་ཧི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏ་རཱ, ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མ་ཏཱ, དཱ་ར་ཀོ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ སཾ་ཝ་དྡྷོ, ཏ་སྨིཾ པ་བྦཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཝཱ་དུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི. ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པོ་ས་ཀཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱི་ཝ་ཏི, ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ. ས་ཙེ་པི རཱ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ས་ཙེ་པི ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ཏྟཾ ན པཱུ་རེ་ཏི, ན་ཏྠི ཨི་མ་སྶ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀི་ཙྩཾ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཾ ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཊྛཾ པུ་ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཡོ་པི ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དི་ནྣོ, ཡ་དཱ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་དཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི, སོ་པི ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏོ པུ་ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡཾ པ་ན ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཡཾ ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ཎྜི་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ནཱ་ཧཾ ག་ཙྪཱ་མི, ས་ཙེ མཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ, ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཛྷཱ་པེ་མི, ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ཏུ་མྷེ པ་ཧ་རཱ་མི, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་མི, རུ་ཀྑཱ ཝཱ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་རཱ་མི, ཙོ་ར་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཝཱ པ་ཝི་སཱ་མི, དེ་ས་ནྟ་རཾ ཝཱ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛ་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ནཾ པ་བྦཱ་ཛ་ཡི་མྷ, པ་ཉྙཱ་ཡ་ཐ ཏུ་མྷེ པུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ‘‘རུ་ཀྑཱ པ་ཏི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ མུ་ཉྩ་ནྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨེ་ཀོ ཝི་དེ་སཾ ག་ནྟྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙེ ག་ཏོ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ, ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཉྩེ ཧོ་ཏི, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཙེ དཱུ་རཾ ཧོ་ཏི, མ་གྒོ ཙ མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་རོ, ‘ག་ནྟྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ པུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏེ་སཾ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, དཱ་ར་ཀེ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, སོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི ས་ཀ་ལེ་ན ཀུ་ལེ་ན ཝཱ གཱ་མེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཝཱ གཱ་མེ ཝཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, སོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
༡༤༤. ཨེ་ཝཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤) པ་བྦ་ཛྫཱ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན་པི ཙ ས་ཙེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀེ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠི, ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཝི་དྷི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༨) – སཱི་མཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཾ ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ངྒྷཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ས་ཀིཾ ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྶ དཱ་ར་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི་པི ‘‘ཨི་མ་སྶ ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི་པི ‘‘ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ད་ས ཝཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝཱ ཏིཾ་སཾ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི པ་རི་ཙྪེ་དོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་སཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་སཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཾ ཝི་ནཱ་ཝ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨེ་ཀོ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑཱུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ གུ་མྦཱ་དཱི་ནི ཝཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟི ཝཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཀཱ ཙ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟཱ་པི ཨ་དི་སྭཱ ‘‘ས་བྦེ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་མྷེ་ཧཱི’’ཏི ས་ཉྙི་ནོ ཧོ་ནྟི, པ་བྦ་ཛྫཱ ནཱ་མ ལ་ཧུ་ཀ་ཀ་མྨཾ, ཏ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སུ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ, པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ས་ཙེ པ་ན ཝི་ཧཱ་རོ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཱ་ཝཱ་སོ, ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏུ་མྤི དུ་ཀྐ་རཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུཾ, ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ན་དཱི་ས་མུ་དྡཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ནྟྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ན་ཝ་མུ་ཎྜོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀོ ཝཱ ནི་ག་ཎྛཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ དྭ་ངྒུ་ལ་ཀེ་སོ ཝཱ ཨཱུ་ན་དྭ་ངྒུ་ལ་ཀེ་སོ ཝཱ, ཏ་སྶ ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཏཱ་དི་སཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྭ་ངྒུ་ལཱ་ཏི་རི་ཏྟ་ཀེ་སོ པ་ན ཡོ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨེ་ཀ་སི་ཁཱ་མ་ཏྟ་དྷ་རོ་པི, སོ བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༡༤༥. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན ཙ པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རོ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏ་སྶ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ན་པི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༨) པ་ན ཨ་པ་ཀྐཾ པ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཱུ་པ་གཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྠཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ པ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཙ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཐཱ་ལ་ཀེ་སུ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ག་ས་མ་ཀོ ཨཱ་མི་ས་བྷཱ་གོ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ པ་ན ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ནི་མ་ནྟ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མྤི སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ག་ས་མོ ཏེ་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་བྷཱ་གོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, བྷེ་ས་ཛྫ་མ་སྶ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཀ་མྨཾ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཾ པ་ན ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ སོ པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རོ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏ་སྶ ན་ཏྠི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཙ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་ར་པེ་ཀྑེ་ཧི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ན པ་ན པ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ན ཀུ་པྤ་ཏི.
༡༤༦. པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤) པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟེ་ན་པི ས་ཙེ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི, ས་ཡཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ཧི བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཀོ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ཙེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ན་ཏྠི, སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ནེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི. ས་ར་ཎཱ་ནི པ་ན ས་ཡཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཝ པ་བྦཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི. པུ་རི་ས་ཉྷི བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ཉྙོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཏོ ཨ་ཉྙོ, སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཀེ་སོ་རོ་པ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏཾ སུ་ཀ་ཏཾ.
ས་ཙེ པ་ན བྷ་བྦ་རཱུ་པོ ཧོ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཉཱ་ཏོ ཡ་ས་སྶཱི ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ‘‘མ་ཏྟི་ཀཱ་མུ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི ཙ ན པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ. པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྷི པ་ཋ་མཾ བ་ལ་ཝ་ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪཱ པ་ན ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཙ ཀེ་ས་ཧ་ར་ཎ་ས་ཏྠ་ཀ་ཉྩ དི་སྭཱ ཨུ་ཏྲ་ས་ནྟི, ཨེ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པ་ལཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ན་ཧཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ ནེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ནཱ་ཏི་ད་ཧ་རོ, ‘‘ན་ཧཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཀེ་སཱ པ་ན་སྶ ས་ཡ་མེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱ. ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་ར་ཀོ པ་ན ས་ཡཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ གོ་མ་ཡ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཧི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི་སྶ ཀ་ཙྪུ ཝཱ པི་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟཾ ན ཛི་གུ་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟེ་ན སཱ་དྷུ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཏོ ཙ སཱི་ས་ཏོ ཙ པ་ཊྛཱ་ཡ གྷཾ་སི་ཏྭཱ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཧི ཨུ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ཙ སཱ་ས་ནེ ཙ བ་ལ་ཝ་སི་ནེ་ཧཱ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ནོ ཧོ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ན་ཧཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་རོ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ ‘‘ཏྭཾ ཉཱ་ཏོ ཡ་ས་སྶཱི, ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཾ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན ཀི་ལ་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨ་ཉྙཱ་པི ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཧི, ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཙ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ག་ནྡྷཱ་ས་ཡོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་ཙི་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཧི སོ པུ་བྦེ མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ ཧོ་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནོ ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝེ་དྷཱ་པེ་ཀྑོ ཝི་ཡ པ་རི་པ་ཀྐ་ག་ཎྜོ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ནཱ་པེ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ཙ པ་རི་ཎ་ཏ་པ་དུ་མཾ, ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་མ་ཏྟེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཨི་ནྡཱ་ས་ནི ཝི་ཡ པ་བྦ་ཏེ ཀི་ལེ་ས་པ་བྦ་ཏེ ཙུ་ཎྞ་ཡ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ཁུ་ར་གྒེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ས་ཝ་ནཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན དི་ནྣ་ན་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ, ནོ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱི ཀ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཀེ་སེ་སུ པ་ན ཨོ་རོ་པི་ཏེ་སུ ཧ་ལི་དྡི་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ སཱི་ས་ཉྩ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ གི་ཧི་ག་ནྡྷཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ས་ཀིཾ ཝཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐཱ་པི་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ ད་ཧ་རཾ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི, ཏ་ཉྙེ་ཝ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི, ས་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་བྦཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཝ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ པཱ་རུ་པ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏི ཝཱ པཱ་རུ་པ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཧི ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཀཱ་སཱ་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེ.
༡༤༧. ཨེ་ཝཾ པ་ན དི་ནྣཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཡེ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ་སཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ས་ར་ཎ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ‘‘ཡ་མ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི, ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ར་ཎཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཝ, ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ས་ཙེ ཧི ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དེ་ཏི, བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཨི་ཏ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ དེ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི ས་ར་ཎཱ་ནི.
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནུ་པ་ས་མྤ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ནོ ཨེ་ཀ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཉ་ཏྟི་དོ་ས་ཉྩེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་དོ་ས་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ པ་ན ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ར་ཎཱ་ནི བུ-ཀཱ་ར དྷ-ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན་པི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཝཱ ས་ཀྐོ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པི ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི ས་ཀྐོ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཙ པ་ན ད་ད་མཱ་ནེ་ན ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནི ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནྟཱ་ནི ཝཱ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ‘‘བུ་དྡྷ་མ ས་ར་ཎ་མ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ མ་ཀཱ་ར་ནྟཱ་ནི ཝཱ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ན་ཏྠི, པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ རུ་ཙི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ ས་ར་ཎཾ ཀུ་པྤ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏི.
༡༤༨. ས་ཙེ པ་ནེ་ས ག་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀོ, ཨ་ཐ་སྶ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཐཾ? ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ད་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཏེ་སུ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི སི་ཀྑི་ཏུཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ ཝི་ལེ་པ་ན དྷཱ་ར་ཎ མ་ཎྜ་ན ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༦).
ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ར་ཎ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་དཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་བྦ་ཛྫཱ ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧེ་ཝ སི་དྡྷཱ, སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ་ཝ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་མྷི ཙ ན ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ན པེ་སེ་ཏ་བྦོ, ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ, བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ, ས་བྦ་མ་སྶ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན་པི –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནཱ་སེ་ཏུཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི, མ་ཛྫ་པཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༨) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ད་ས ནཱ་ས་ན་ངྒཱ་ནི ཨཱ་ར་ཀཱ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ད་ས་ཝི་དྷེ སཱི་ལེ སཱ་དྷུ་ཀཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
༡༤༩. ཡོ པ་ན (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༨) པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ ནཱ་ས་ན་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ. ཏཱི་སུ ཧི ནཱ་ས་ནཱ་སུ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཏཱ ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ན ཏ་ཐཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཧི ཀུ་ནྠ ཀི་པི་ལླི་ཀ་མྤི མཱ་རེ་ཏྭཱ མ་ངྒུ་ལ་ཎྜ་ཀ་མྤི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ནཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ལི་ངྒ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. སོ ས་ཙེ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་དོ་སོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ས་ཧ་སཱ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཊྛུ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི པུ་ན སཾ་ཝ་རེ ཋཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཡ་ཐཱ་ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་ར་ཎཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ. སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ན ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་ཉྷི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་དི་སཾ, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ཨི་མི་ནཱ་པི ད་ས སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ པུ་ན ས་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ལ་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ས་ངྒྷེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཏི་ཎ་ས་ལཱ་ཀ་མ་ཏྟེ་ན་པི ཝ་ཏྠུ་ནཱ, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ, མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ་པི མུ་སཱ བྷ་ཎི་ཏེ ཨ་སྶ་མ་ཎོ ཧོ་ཏི, ནཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མ་ཛྫ་པཱ་ནེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛྫཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟོ་ཝ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཡཱ་ནི པ་ན་སྶ ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་སུ བྷི་ནྣེ་སུ ན ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ, ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན པུ་ན དི་ནྣེ་པི ཨ་དི་ནྣེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, ད་ཎྜ་ཀ་མྨེ་ན པ་ན པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ནེ པ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ཝཱ ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ནི་ནྡ་ནྟོ ག་ར་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ས་ཙེ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ན ཨོ་ར་མ་ཏི, ཀ་ཎྚ་ཀ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཏཾ ལ་དྡྷིཾ ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ན ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏི, ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ནཱ་ས་ནཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་དཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དི་ཊྛི་ཀོ ས་ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི, ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨ་པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟོ་ཝ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ་ཝ, ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ པ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ ཋཱ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ས་ར་ཎཱ་ནི ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ ཋཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི པ་བྦ་ཛྫ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ནྟི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀོ’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་སུཾ ད་ས་མཾ ཨ་ངྒཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༥༠. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཝཱ་སཱ་ཡ པ་རི་ས་ཀྐ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི, པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷེ་དེ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༧) ‘‘ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི, སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཙ པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩཱ་ཏི ད་ས ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཀིཾ་པ་ནེ་ཏྠ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཝ་ས་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༧) ཝ་ས་ཏི ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ‘‘མཱ ཨི་དྷ པ་ཝི་སཱ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎ་ཉྩ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ན ས་བྦོ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་རོ་ནྟོ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦོ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ན ཙ མུ་ཁ་དྭཱ་རི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་རོ་ནྟོ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མུ་ཁ་དྭཱ་རི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མཱ ཁཱ་ད མཱ བྷུ་ཉྫཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏོ་པི ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་མྤི ནི་ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནྟོ ནི་ཀྑི་པ་ཏོ་པི ས་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་སྶ པ་ན དུ་བྦ་ཙ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ནཱ་མ ད་ཎྜ་ཀ་མྨེ ཨཱ་ཧ་ཊེ ཨི་དཾ ལ་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི པ་ན ‘‘ཨ་པ་རཱ་དྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་ད་ཀ་དཱ་རུ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པ་ན་མྤི ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ‘‘ཨོ་ར་མི་སྶ་ཏི ཝི་ར་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ, ན ‘‘ན་སྶི་སྶ་ཏི ཝི་བྦྷ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན པཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན. ‘‘ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཙ ཨུ་ཎྷ་པཱ་སཱ་ཎེ ཝཱ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏུཾ པཱ་སཱ་ཎི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝཱ སཱི་སེ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏུཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་པ་རཱ་དྷོ, ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་མ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ སོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ས་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཨཱ་དི་ཏོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝ་ད་ཏི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ དོ་སེ ས་ཏི ཏུ་མྷེ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི, ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་མྤི ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན པ་རི་སཱ ན ཨ་པ་ལཱ་ལེ༹་ཏ་བྦཱ, ཨ་པ་ལཱ་ལེ༹་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་སྶ པ་རི་སཱ ཨ་པ་ལཱ་ལེ༹་ཏ་བྦཱ, ཡོ ཨ་པ་ལཱ་ལེ༹་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་མ, ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་མཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ དུ་སྶཱི་ལ་བྷི་ཀྑུ་སྶ་པི པ་ར་སྶ པ་རི་ས་བྷཱུ་ཏེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཏ་ཡཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན གཱུ་ཐ་མ་ཀྑ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཾ དུ་སྶཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ས་ཙེ སོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ཝཱ ནི་སྶ་ཡཾ ཝཱ ཡཱ་ཙ་ཏི, དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.