༢༣. ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༥༡. ནི་སྶ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་ཡོ ནཱ་མ ཀེ་ན དཱ་ཏ་བྦོ, ཀེ་ན ན དཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ནི་སྶཱ་ཡ ཀེ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ཀེ་ན ཙ ན ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི? ཏ་ཏྠ ཀེ་ན དཱ་ཏ་བྦོ, ཀེ་ན ན དཱ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ, ནི་སྶ་ཡཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༦, ༨༢) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡོ བྱ་ཏྟོ ཧོ་ཏི པ་ཊི་བ་ལོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ད་ས་ཝ་སྶོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶོ ཝཱ, ཏེ་ན དཱ་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་རེ་ན ན དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ དེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༤༥-༡༤༧) ཙ ‘‘བྱ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་སུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཀ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་རི་སུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཀེ་ན ཧི ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན པ་རི་སཾ ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཝི་ནེ་ཏུཾ དྭེ ཝི་བྷ་ངྒཱ པ་གུ་ཎཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཏཱི་ཧི ཛ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀྑ་མཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་རི་སཱ་ཡ པ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ ས་ཙེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀོ ཧོ་ཏི, མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ, དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀེ་ན མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ, སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཎ་ཀེ་ན ཧེ་ཊྛི་མཱ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝ་གྒཱ མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ ཝཱ, ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་བྷཱ་ཎ་ཀེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ ཨུ་པ་རི ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏཾ ཝཱ པ་ཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀེ་ན སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘དྷ་མྨ་པ་ད་མྤི ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ས་མུ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཱ་སུ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ པ་ན སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐ་མྤི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ཉྩ པ་གུ་ཎཾ, སུ་ཏྟ་ནྟེ ཙ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ག་ནྠོ ན་ཏྠི, པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་ཏོ ཙ ཝི་ན་ཡ་ཏོ ཙ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎོ ག་ནྠོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཨ་ཡཾ པ་རི་སུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ་ག་མོ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ‘‘བྱ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཡོ པ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནོ ཝཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཝཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ས་ཀྐོ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཀཱ་ཏུཾ, ཨ་ཡཾ ཨི་དྷ ‘‘པ་ཊི་བ་ལོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན པ་རཾ ཨ་སེ་ཀྑེ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན པ་རཾ ཨ་སེ་ཀྑེ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན པ་རཾ ཨ་སེ་ཀྑེ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན པ་རཾ ཨ་སེ་ཀྑེ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན པ་རཾ ཨ་སེ་ཀྑེ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏཱ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་དྷི་སཱི་ལེ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ན པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ཝཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རིཾ ཝཱ གི་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཾ ཝཱུ་པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཝཱ ཝཱུ་པ་ཀཱ་སཱ་པེ་ཏུཾ ཝཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ན པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ཝཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རིཾ ཝཱ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ, ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡ ཝི་ནེ་ཏུཾ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝི་ནེ་ཏུཾ, ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེ ཝི་ནེ་ཏུཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ན སྭཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ན སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ན སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནི ན སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་སོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ན ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༤). ཏ་མྤི –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ, ནི་སྶ་ཡཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༦, ༨༢) ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༤) ཀི་ཉྩི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་སྶ་དྡྷོ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན. ཡོ ཧི ཨ་སེ་ཀྑེ་ཧི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་རེ ཙ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ད་པེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་དོ་ས་ཡུ་ཏྟོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་སཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་སཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏེ་ན ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན. ན ཧི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཡ་དི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ‘‘ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ, ཡ་སྨཱ པ་ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པ་རི་སཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་དྷི་སཱི་ལེ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཉྩ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཉྩ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ནཱ་མ. ཨི་ཏ་རེ པ་ཉྩཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ནྣོ ནཱ་མ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏི་དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ ནཱ་མ. ཡ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཏཾ པ་རི་སཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ. ཡཾ ཏེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དི, ཏ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ དུ་པྤ་ཉྙོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཀེ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན.
ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཏོ ཝཱ དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནི་ཏོ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྷི པ་ཉྩ་ཀེ པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ པ་དཱ་ནི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན.
ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཝི་ནེ་ཏུཾ ན པ་ཊི་བ་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ཡཱཏི སེ་ཀྑ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ནེ་ཏུཾ ན པ་ཊི་བ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཝི་ནེ་ཏུཾ ན པ་ཊི་བ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་ཝི་ན་ཡེཏི ས་ཀ་ལེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཝི་ནེ་ཏུཾ ན པ་ཊི་བ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ནེ་ཏུཾ ན པ་ཊི་བ་ལོཏི ཙ ས་བྦ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུནྟི དྷ་མྨེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཀེ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི.
‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒེ་ན ས་དྡྷིཾ. ན སྭཱ་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ན སུ་ཊྛུ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ད་པ་ཙྩཱ་བྷ་ཊྛ་ས་ངྐ་ར་དོ་ས་ར་ཨ་ཏཱ་ནི. སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནཱིཏི པ་གུ་ཎཱ་ནི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ་ནི སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི. སུ་ཏྟ་སོཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོཏི ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཙ སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཀྑ་རཱ་ནི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ དཱི་པི་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཧི ཨེ་ས ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཉྩ་ཀེ་པི ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པ་ཉྩ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི ཨཱ་དི་ཏོ ཏ་ཡོ པ་ཉྩ་ཀཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཏཱི་ཎི པ་དཱ་ནི, པ་ཉྩ་མེ དྭེ པ་དཱ་ནཱི་ཏི ས་བྦེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ་ཀཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ཉྩ་ཀེ དྭེ པ་དཱ་ནི, པ་ཉྩ་མེ ཏཱི་ཎི, ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མཱ ཏ་ཡོ པ་ཉྩ་ཀཱ་ཏི ས་བྦེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཉྩ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.
སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༤) ཨ་ཊྛ པ་ཉྩ་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༡༥༢. ཀ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཡོ ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏ་ར་སྶ ན དཱ་ཏ་བྦོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ད་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟེ་ན་པི ཨ་ལ་ཛྫཱི ནི་སྶཱ་ཡ ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཡོ ཝ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༠). ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༢༠) ཙ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ལ་ཛྫི་པུ་གྒ་ལེ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན་ཝཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཧི, བྷི་ཀྑུ, ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ན་པི ཙ་ཏཱུ་ཧ་པ་ཉྩཱ་ཧཾ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧ་པ་ཉྩཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུཾ ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ‘‘ཐེ་རོ ལ་ཛྫཱི’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཐེ་རོ པ་ན ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏཱ་ཝ, ཝ་ས་ནྟོ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཨཱ་ཙཱ་རཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡཾ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ནི་སྶ་ཡ་ག་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏེ་ན པ་ན ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་ཏྠི, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ‘‘པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཡ་ཏི, ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཏ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཏེ་ན དྭེ ཏཱི་ཎི དི་ཝ་སཱ་ནི ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ན ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཐེ་རོ ‘‘ཀིཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལ་དྡྷ་པ་རི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན བ་ཧཱུ་ནི་པི དི་ཝ་སཱ་ནི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པུ་བྦེ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝ་ས་ནྟེ་ན་པི ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝི་སྶ་མ་ནྟོ ཝཱ ས་ཏྠཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཝ་ས་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ པ་ན ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ནཱ་ཝཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ན ཝ་སྶཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ་པི གི་ལཱ་ནེ་ན ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུཾ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༡). ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཙཱ་ཧི མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི གི་ལཱ་ནོ མཱ་ནེ་ན ན ཡཱ་ཙ་ཏི, ག་ནྟ་བྦཾ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ན ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུཾ ‘ཡ་དཱ པ་ཏི་རཱུ་པོ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཡ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ན ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན པ་རི་ཧཱ་རཾ ནེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ན ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ལ་བྷ་ནྟི, ན ཐཱ་མ་ག་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནོ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ལཱ་བྷཱི, ཝི་སྶ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ ཀ་ཐཱ་ཝ ན་ཏྠི. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ས་མ་ཐོ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝཱ ཏ་རུ་ཎཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ས་ངྒ་ཧོ་པི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་པི ‘‘ཡ་དཱ པ་ཏི་རཱུ་པོ་ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཡཱ་ཝ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་མཱ་སེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
༡༥༣. ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘‘སཱ་ཧཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ལ་ཧཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨོ་པཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི ཝཱ ‘‘པ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི ཝཱ ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཡ་དི་དཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་དེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ད་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱ་ཝ་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི, ན ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ. ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཧི ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ན ཨེ་ཏྠ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ཨ་ངྒཾ. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན་པི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ པ་དེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི ཉཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ དཱ་ནི ཐེ་རོ མ་ཡ྄ཧཾ བྷཱ་རོ, ཨ་ཧ་མྤི ཐེ་ར་སྶ བྷཱ་རོ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཉཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༦༤). ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་མྷི པུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ཏི, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི པི་ཏུ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ས་པྤ་ཏི་སྶཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༥).
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ – ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཧོ་ཧི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༧) ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༡༥༤. ཀ་ཐཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷཱ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྷཱ ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷཱ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ པ་ཀྐ་ནྟོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝི་བྦྷ་ནྟོ ཝཱ, ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ ཝཱ, པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟོ ཝཱ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་མཱི. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷཱ.
ཚ་ཡི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྷཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ཀྐ་ནྟོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝི་བྦྷ་ནྟོ ཝཱ, ཀཱ་ལ་ཀ་ཏོ ཝཱ, པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟོ ཝཱ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་ཉྩ་མཱི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྷཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༣).
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༣) – པ་ཀྐ་ནྟོཏི དི་སཾ ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ག་ཏེ ཙ པ་ན ཏ་སྨིཾ ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཉྙ་དཱ་པི ནི་སྶ་ཡོ ཝཱ ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཡོ ཝཱ ཨེ་ཀ་ས་མྦྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གོ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ས་ཙེ ཏཱ་དི་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཉྙོ ལ་ཛྫཱི པེ་ས་ལོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶ པེ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཏ་ད་ཧེ་ཝ ནི་སྶ་ཡོ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ དེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ལ་ཧུཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཙེ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་ཐཱ’’ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ན་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པེ་ས་ལ་བྷཱ་ཝཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ དི་ཝ་སཱ་ནི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་བྷཱ་ག་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཝི་ཧཱ་རེ ནི་སྶ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀོ ན་ཏྠི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཙ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧེ་ན ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མི, མཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཱ པ་རི་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཐཱ་པི ནཾ ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་པི པ་ཉྩ ཝཱ ད་ས ཝཱ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝཱ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཏེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི པེ་སེ་ཏ་བྦཱ ‘‘ད་ཧ་རཱ མཱ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟུ, ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་མ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི པ་རི་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ན་དཱི་པཱུ་རེ་ན ཝཱ ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཐེ་རོ ཨུ་ད་ཀོ་ས་ཀྐ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ག་མེ་ཏི, ས་ཧཱ་ཡེ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ཏཾ ཙེ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་ཧ་རཱ སུ་ཎ་ནྟི, ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཱ པ་རི་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝཱ་ཧཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཧི་ཎ་ཏི, པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ཡ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཝི་བྦྷ་ནྟེ པ་ན ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟེ ཝཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
ཨཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི པ་ན ནི་སྶ་ཡ་པ་ཎཱ་མ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཎཱ་མེ་མི ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མཱ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཀྐ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ནཱི་ཧ་ར ཏེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ ཏ་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ན ‘‘མཱ མཾ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཡོ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཎཱ་མ་ནཱ་ཡ པ་ཎཱ་མི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ན ཁ་མ་ཏི, ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏཱ་ཝ ས་ཡ་མེ་ཝ ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཁ་མ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཁ་མ་ཏི, སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨེ་ཝ་མྤི ན ཁ་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ‘ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ མེ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ས་ཏཱི’ཏི ཉ་ཏྭཱ་པི ཁ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ཝ་མྤི ན ཁ་མ་ཏི, ཏ་ཏྲེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྲ ཙེ དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་དི་དོ་སེ་ན ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཝ་སི་ཏུཾ, ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡ་མཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྷཱ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱི་སུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ཀྐ་ནྟོ ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཀོ་ཙི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྲ ས་ཙེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཋཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ཨི་ཙྪཱ་མི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱ’’ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཙ ‘‘ཀ་དཱ ག་མི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ‘‘སཱ་ཡ་ནྷེ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཛཱ་ནི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སོ ཙ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙེ ག་ཏོ སུ་ག་ཏོ. ས་ཙེ པ་ན ན ག་ཙྪ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘མཱ ཏཱ་ཝ ག་ཙྪ, ར་ཏྟིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, སུ་ག་ཏོ. ནོ ཙེ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཙ ‘‘ཀ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་ཡ་ནྷེ ཝཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་པི ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘སྭེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཙ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཏཱ་ཝ ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པུ་ན་དི་ཝ་སེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི མ་མ ག་མ་ནཾ ཝཱ ཨ་ག་མ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ན ས་ཙེ ན ག་ཙྪ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ‘‘མཱ ཏཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཐ, ར་ཏྟིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ མ་ནྟེ་ཏྭཱ་པི ན ག་ཙྪ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ ཨུ་བྷོ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བ་ཧི་སཱི་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ག་མི་ཡ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟི, ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཝི་བྦྷ་ནྟེ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏེ པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟེ ཙ ཏཾ ཁ་ཎཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི.
ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཎཱ་མ་ནཱ་ཡ པ་ཎཱ་མེ་ཏི, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི མཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ པ་ཎཱ་མེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཧ་ད་ཡེ་ན མུ་དུ་ཀོ’’ཏི སཱ་ལ་ཡོ ཧོ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཨཱ་རི་ཡོ སཱ་ལ་ཡོ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ནི་རཱ་ལ་ཡོ ‘‘ན དཱ་ནི ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, པ་ཎཱ་མི་ཏེ་ན ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཁ་མཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ནོ ཙེ ཁ་མ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཾ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པེ་མཱ་དི་པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཝཱ པ་ཎཱ་མེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་པ་ཎཱ་མེ་ནྟ་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་ཎཱ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ན པ་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ན པ་ཎཱ་མེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༠).
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨ་པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྷི ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཨ་པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༡).
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ པ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ ཧི་རཱི ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟོ གཱ་ར་ཝོ ཧོ་ཏི, ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ སཱ་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏི, པ་ཎཱ་མེ་ནྟོ ཨ་ན་ཏི་སཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༨).
ཏ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༦༨) ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཾ པེ་མཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མཾ ན ཧོ་ཏི. ནཱ་དྷི་མ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༣) ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཝ་ནྡ་ནྟཾ, ཨེ་ཀ་གཱ་མེ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ པ་སྶ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ པ་སྶ་ཏི, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ན པ་སྶ་ཏི, ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ དི་སྭཱ དཱུ་ར་ཏྟཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ས་ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝ་ས་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ, ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཡཱ་གུཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ ནི་སི་ནྣཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ ནི་སི་ནྣ་མྤི ཏཾ ཨ་དི་སྭཱ་ཝ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ དྷ་མྨཾ ཝཱ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ མེ ས་དྡོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, ནི་སྶ་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཨ་ས་ཉྫཱ་ན་ནྟ་སྶ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༡༥༥. ནི་སྶཱ་ཡ ཀེ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ཀེ་ན ན ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན པ་ཉྩ ཝ་སྶཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྠུཾ, ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༣) ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཊྛི་ཝ་སྶོ ཝཱ ས་ཏྟ་ཏི་ཝ་སྶོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ན་ཝ་ཀ་ཏ་ར་སྶ་པི བྱ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཝ. གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནེ་སུ.
ཡོ པ་ན བྱ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ, ཏེ་ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ནི་སྶ་ཡ་མུ་ཙྩ་ན་ཀེ་ན (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༤༥-༡༤༧) ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝ་སྶེ་ན ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དྭེ མཱ་ཏི་ཀཱ པ་གུ་ཎཱ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ, པ་ཀྑ་དི་ཝ་སེ་སུ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རཱ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་སཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་ཐ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ(ཨ. ནི. ༥.༡༡༤) མ་ཧཱ་རཱ་ཧུ་ལོ་ཝཱ་ད(མ. ནི. ༢.༡༡༣ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་མྦ་ཊྛ(ད་ཨཱི. ནི. ༡.༢༥༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ས་དི་སོ ཨེ་ཀོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ, ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟ་མ་ངྒ་ལཱ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏི་སྶོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཀཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ཨ་ཡཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡི་སོ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡེ་ན ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན… ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན… ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན… ན ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཧི་རི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཀུ་སཱི་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཨ་དྷི་སཱི་ལེ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རེ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ན སྭཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ན སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ན སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནི ན སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་སོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ.
‘‘ཨ་པ་རེ་ཧི་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༣). ཨེ་ཏྠཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
བཱ་ལཱ་ནཾ པ་ན ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ནཾ དི་སཾ་ག་མི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ ན དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ དེ་ནྟི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏེ ཙེ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ དི་སཾ་ག་མི་ཀཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟི. ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ‘‘ཀ་ཧཾ ག་མི་སྶ་ཐ, ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ བཱ་ལེ ཨ་བྱ་ཏྟེ ཨ་པ་དི་སེ་ཡྻུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཏེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ ཙེ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༣).
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.