༢༠. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༠༤. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་གྒཱ་ཧོཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ རུ་ཧ་ཏི, ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དེ་ཝོ ཝཱ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཏི, ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ རུ་ཧ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་ནི་སི་ནྣ་ནི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ས་ཙེ ཋི་ཏོ, པ་ཎྷི་ཨ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ས་ཙེ ནི་པ་ནྣོ, ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ནི་པ་ནྣོ, ཏ་སྶ པཱ་རི་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ ཝཱ ནི་པ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཨ་ངྒཾ, ཏ་སྶ ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ནཱ་མ.
ས་ཙེ པ་ན དཱ་ཡ་ཀ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ བྷཱུ་མི་ཡཾ, བྷཱུ་མ་ཊྛ་སྶ ཙ སཱི་སེ་ན, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སྶ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཨ་ངྒཾ, ཏ་སྶ ཨོ་རི་མ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་པ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི ཨེ་ཀོ ཀཱུ་པེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཀཱུ་པ་ཏ་ཊེ, ཨེ་ཀོ ཝཱ པ་ན རུ་ཀྑེ, ཨེ་ཀོ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་པ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི པ་ཀྑཱི མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠཱི ཝཱ སོ་ཎྜཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་པྥཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ དེ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ རུ་ཧ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ན་སྶ་པི ཧ་ཏྠི་ནོ ཁ་ནྡྷེ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་ན སོ་ཎྜཱ་ཡ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ པཱ་ད་ངྒུ་ལི་ཡཱ་པི དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཡེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི ན་ཏྠུ་ཀ་ར་ཎི་ཡཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ནཱ་སཱ་པུ་ཊེ་ན ཨ་ཀ་ལླ་ཀོ ཝཱ མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་བྷོ་ག་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ.
༡༠༥. ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན དི་ནྣཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཧི ས་རཱི་ར་ས་མྦ་དྡྷེ་ན པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏོ ཙ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ ཝཱ པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ན་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀོ བ་ཧཱུ་ནི བྷ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི སཱི་སེ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ‘‘ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨཱི་ས་ཀ་མྤི ཨོ་ན་མ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་བྦ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཝཱ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཨེ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཀཱ་ཛེ་ན བྷ་ཏྟཾ ཧ་ར་ནྟོ་པི ས་ཙེ ཀཱ་ཛཾ ཨོ་ན་མེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠོ ཝེ་ཎུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནྟེ གུ་ལ༹་ཀུ་མྦྷོ བ་དྡྷོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷོ, ཏ་ཉྩེ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ. ཨུ་ཙྪུ་ཡ་ནྟ་དོ་ཎི་ཏོ པ་གྒྷ་ར་ནྟ་མེ་ཝ ‘‘ར་སཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨ་བྷི་ཧཱ་རོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཀ་ས་ཊཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཨུ་སྶི་ཉྩི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་ཧཱུ པ་ཏྟཱ མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱ ཀ་ཊ་སཱ་རེ ཝཱ དོ་ཎི་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀེ ཝཱ ཋ་པི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཏྠ ཋི་ཏ་སྶ དཱ་ཡ་ཀོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ཉྩཱ་དཱི་ནི ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ་པི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ཝཱ ནི་སི་ནྣེ་ན ཝཱ ནི་པ་ནྣེ་ན ཝཱ ཡཾ ཏེ་སུ པ་ཏྟེ་སུ དཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ཉྩཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ན ས་ཙེ་པི ཀུ་ཙྪི་ཡཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཡཾ ཡཾ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཝཱ སཱུ་ཙི་ཡཱ ཝཱ ཕུ་སི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དཱི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི མ་ཧཱ་ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏ་པ་ཏྟེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ པ་ན ས་ཏི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ པ་ན པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞེ ཝཱ ཀིཾ་སུ་ཀ་པ་ཎྞཱ་དི་མྷི ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཧི ཏཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ, ཨེ་ཝཾ ཁཱ་ཎུ་ཀེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་མ་ཉྩཱ་དི་མྷི ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མེ ཕ་ལ་ཀེ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎེ ཝཱ ན རུ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་པི ཧི ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ངྑྱུ་པ་གཱ ཧོ་ནྟི. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏེ་སུ སུ་ཁུ་མེ་སུ ཏི་ནྟི་ཎི་ཀཱ་དི་པ་ཎྞེ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན རུ་ཧ་ཏི. ན ཧི ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ་སུ པ་ན པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ རུ་ཧ་ཏི. ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ་ཋི་ཏོ དཱི་གྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཨུ་ལུ༹་ངྐེ་ན དེ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི་ཡེ་ཝ, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ཁི་པ་ནྟེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༡༠༦. ས་ཙེ པ་ཏྟ་ཐ་ཝི་ཀ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནེ པ་ཏྟེ ར་ཛ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་ཏི ཨུ་ད་ཀེ དྷོ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཨ་ས་ཏི ར་ཛ་ན་ཙུ་ཎྞཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ པ་ཏྟེ ར་ཛཾ པ་ཏ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཱ, ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏཾ པ་ན པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཾ དེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ན་ཏྠི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ བྷི་ཀྑཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏོ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ར་ཛཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏུཾ, ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་ན དི་ནྣཾ ཝཱ ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ ས་ར་ཛཾ པ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ དེ་ཏི, སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཾ ཝཱ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སི པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ་སི ཝཱ’’ཏི, ཏེ་ན ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ར་ཛཾ ཨུ་པ་རི ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ཏི, ཀ་ཉྫི་ཀཾ པ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ སེ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཨ་ས་ཏི ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཡ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སུ་ཀྑ་བྷ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏ་ར་ཛཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་རི བྷ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་གུཾ ཝཱ སཱུ་པཾ ཝཱ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ལུ་ལེ༹་ནྟཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ ཕུ་སི་ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ནྟི, པ་ཏྟོ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༡༠༧. ཨུ་ལུ༹་ངྐེ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨུ་ལུ༹་ངྐ་ཏོ ཐེ་ཝཱ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ནྟི, སུ་པ་ཏི་ཏཱ, ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ཏྟཱ དོ་སོ ན་ཏྠི. ས་ཙེ་པི ཙ་རུ་ཀེ་ན བྷ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཙ་རུ་ཀ་ཏོ མ་སི ཝཱ ཚཱ་རི་ཀཱ ཝཱ པ་ཏ་ཏི, ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ཏྟཱ ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ཏི, སུ་པ་ཏི་ཏཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ཛ་ཛ྄ཛྷ་རི་སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ནྟཱ་ནཾ སཱ་ཁ་ཏོ ཕུ་སི་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ནྟི, པ་ཏྟོ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཡ་སྶ པ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ཕཱ་ལེ་ནྟི, ཏ་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏི་ཏེ་སུ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་ཏྟཱ དོ་སོ ན་ཏྠི. པཱ་ཡཱ་ས་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ དེ་ནྟི, ཨུ་ཎྷ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་ཐཱ་པི ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ, ན དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི སོ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན པེ་ལླེ་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པཱ་དེ་ན ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ན ཛཱ་ག་ར་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་ད་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ་པི ཙེ་ས ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་མྤི བྷི་ཀྑུ་སྶ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཏ་ཏི, ཏ་མྤི སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ཏྟཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཡ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༣).
ཨི་ད་ཉྩ པ་ན སུ་ཏྟཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཡཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ག་ལི༹་ཏྭཱ སུ་དྡྷཱ་ཡ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་དུ་མི་ནི་པ་ཎྞེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ས་ར་ཛཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ ར་ཛཾ པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཝཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ཝ་ཊྚ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཁཱ་དཱ’’ཏི, ཏ་སྶ་པི ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟེ་ན པ་ན ཏེ་ན ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟེ་ན་པི ཨི་ཏ་ར་སྶ ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧི ‘‘སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཡ་སྶེ་ཝ ཏཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཏ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མྤི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ. ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཡ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ནེ་ཏྠ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་སྶ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཀི་རེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨེ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ དི་ཝ་སཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨ་ཡ་མྤི ཀི་རེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༠༨. ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ན་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་ན་ཉྷི ད་ནྟཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི, ན་ཁཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི, པ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞོ ཁཱི་ཡ་ཏི, ས་བྦཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ. ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཨུ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཕཱ་ལི་ཏེ་སུ མ་ལཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ན་ཝ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠ་ཀཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཕཱ་ལི་ཏེ་སུ མ་ལཾ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ལོ་ཧ་ག་ནྡྷ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ. ཡ་མྤི ས་ཏྠ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་ན ཕཱ་ལི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན ཧི ཏཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི. མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི པི་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ནི་ས་ད་ནི་ས་ད་པོ་ཏ་ཀ་ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་མུ་ས་ལཱ་དཱི་ནི ཁཱི་ཡ་ནྟི, པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཀ་ཝཱ་སིཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཀྐེ ཝཱ ཁཱི་རེ ཝཱ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ནཱི་ལི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ས་ཏྠ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཨཱ་མ་ཀ་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ པ་ན ས་ཡཾ ན པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ, པ་ཀྑི་པ་ཏི ཙེ, སཱ་མཾ་པཱ་ཀ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི. དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ས་རཱི་ར་ཏོ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཝཱ ཀི་ལི་ཊྛ་ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པ་ཏི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་སྶ་ནྟེ དེ་ཝེ སུ་དྡྷཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཝཱ པ་ཏ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༠༩. སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨོ་ད་ནཾ དེ་ནྟེ་ན ཏ་སྶ པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཨ་ཙྪུ་པ་ནྟེ་ནེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ, པ་ཏྟོ ཝཱ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ ཨོ་ད་ནཾ ཚུ་པི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟེ ཨོ་ད་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར, སཱ་མ་ཎེ་ར, པ་ཏྟཾ, ཨོ་ད་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, པུ་ན ‘‘ཏ་ཝེ་ཏཾ མ་ཡཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏུ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ, ཏཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཋི་ཏཾ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སཱ་པེ་ཀྑོ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟོ པཱུ་ཝཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཝ་ད་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རོ ཧ་ཏྠཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཨ་ཕུ་ས་ནྟོ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པ་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཡ་དི པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་ས་ནྟ་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཙེ་པི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏ་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟ་པི་ཎྜཾ ག་ཎྷ, ཨེ་ཀཾ པཱུ་ཝཾ ག་ཎྷ, ཨི་མ་སྶ གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་དེ་སཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དྷ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པ་ཏྟེ པ་ཏ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ན ཡཱ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ‘‘ཨ་ལ’’ནྟི ན ཨོ་ར་མ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཝཱ ན ཝཱ་རེ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ ཡཱ་གུ་པ་ཙ་ན་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར, བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཧ་ཏྠཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཏི་ཏ་ཉྷི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ན ཀ་རོ་ཏི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ཙེ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པ་ཏི, པ་ཏྟ་མི་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཾ ནི་རཱ་མི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
༡༡༠. དཱ་ཡ་ཀཱ ཡཱ་གུ་ཀུ་ཊཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཏཾ ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ པ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རོ ཀུ་ཊ་སྶ གཱི་ཝཾ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏི, པ་ཏྟ་ག་ཏཱ ཡཱ་གུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷི་ཀྑུ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱུ་ཝ་པ་ཙྪི་བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪི་ཨུ་ཙྪུ་བྷཱ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱུ་པ་གཾ བྷཱ་རཾ དྭེ ཏ་ཡོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ དེ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཾ དྭེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎྷ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཉྩ་སྶ ཝཱ པཱི་ཋ་སྶ ཝཱ པཱ་དེ ཏེ་ལ་གྷ་ཊཾ ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏ་གྷ་ཊཾ ཝཱ ལ་གྒེ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་སྶ མ་ཉྩེ་པི པཱི་ཋེ་པི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི.
ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀེ ཝཱ ཨ་ངྐུ་ས་ཀེ ཝཱ དྭེ ཏེ་ལ་གྷ་ཊཱ ལ་གྒི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨུ་པ་རི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ, ཧེ་ཊྛཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ. ཨུ་པ་རི་མཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ, ཨུ་པ་རི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ, ཨུ་པ་རི་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨུ་པ་རི་མོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཏེ་ལ་ཐཱ་ལ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩེ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟོ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡཱ གྷ་ཊྚེ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཉ་ཏྭཱ པུ་ན ཋ་པེ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏི, བ་ཧི ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན་ཏྠི དོ་སོ. ས་ཙེ པ་ན པུ་བྦེ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ, ན པི་ད་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ ཋི་ཏཾ, ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏི, པུ་ན ན ཚུ་པི་ཏ་བྦཾ.
༡༡༡. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ ཏེ་ལཱ་དི་མྷི ཀ་ཎྞི་ཀཱ ཨུ་ཊྛེ་ཏི, སི་ངྒི་ཝེ་རཱ་དི་མྷི གྷ་ན་ཙུ་ཎྞཾ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ནཱ་མ ཏཾ, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཏཱ་ལཾ ཝཱ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཾ ཝཱ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ ཡོ་ཏྟེ་ན ཕ་ལ་པི་ཎྜིཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏོ་ཝ ‘‘ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏོ ཡོ་ཏྟ་པཱ་ས་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཕ་ལཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཁཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཕ་ལཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཝ་ཏིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪུཾ ཝཱ ཏི་མྦ་རཱུ་ས་ཀཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ས་ཏི ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ཎྜ་ཀེ་སུ ཨ་པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཏེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ དོ་སོ ན ད་སྶི་ཏོ. མ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཧ་ཊཾ, ཏ་ཏོ ས་ཡཾ་པ་ཏི་ཏ་མི་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཀྐ་ཡཱ་མ, ཏ་མྤི ཋ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ ཡུ་ཛྫ་ཏི སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཏོ པ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ བ་ཧི་པ་ཏི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཝི་ཡ. ཝ་ཏིཾ ཝཱ པཱ་ཀཱ་རཾ ཝཱ ལ་ངྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ས་ཙེ པ་ན ཨ་པུ་ཐུ་ལོ པཱ་ཀཱ་རོ, ཨ་ནྟོ་པཱ་ཀཱ་རེ བ་ཧི་པཱ་ཀཱ་རེ ཙ ཋི་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ པ་ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ས་ཏ་མྤི ཨུ་དྡྷཾ ག་ནྟྭཱ ས་མྤ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཁ་ནྡྷེ་ན ཝ་ཧ་ཏི, སོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ དི་སྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ ནི་སི་ནྣོ་ཝ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུཾ ཝ་ཧ་ནྟོ ཁ་ནྡྷེ ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷི་ཀྑུ ཕ་ལི་ནིཾ སཱ་ཁཾ ཚཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཕ་ལཱ་ནི ཁཱ་དི་ཏུཾ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཙྪི་ཀ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙེ ཧོ་ཏི, མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི དོ་སོ. བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ར་ཧཾ བྷ་ཎྜཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཡཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཱ་ནཾ ཀ་དྡ་མེ ལ་གྒ་ཏི, ད་ཧ་རོ ཙ་ཀྐཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ནཱ་ཝཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཾ ཨ་རི་ཏྟེ་ན ཝཱ པཱ་ཛེ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ལུ༹་མྤེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙཱ་ཊི་ཡཾ ཝཱ ཀུ་ཎྜ་ཀེ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ག་མི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཏ་ཎྜུ་ལེ དེ་ནྟི, སཱ་མ་ཎེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ག་ཎྷ་ནྟི, སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཡཱ་གུཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི, པ་ཎྜི་ཏོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ དེ་ཏི, ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ནི་པི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ས་བྦེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ བྷུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨ་པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟེ ཡཱ་གུཾ ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཡཱ་གུཾ མ་ཡ྄ཧཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཐེ་རེ་ཧི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི པི་ཝི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་བྦེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ བྷུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ན ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝ་ཛྫཾ ཕུ་ས་ནྟི. ཨེ་ཏྠ པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི, ཚཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ཁཱ་དཱི་ནི ཙ ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཝི་སེ་སོ ན དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.
༡༡༢. སཱ་མ་ཎེ་རོ བྷ་ཏྟཾ པ་ཙི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏ་ཎྜུ་ལེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ཙྩཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཙ བྷཱ་ཛ་ན་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྜུ་ལེ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ཙྩཱ་ལེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་གྒི ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, པ་ཀྐ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ དུ་པྤ་ཀྐཾ ཧོ་ཏི, པཱ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ པི་ད་ཧི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ར་ཛ་སྶ ཝཱ ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཀྐ་ཀཱ་ལེ ཨོ་རོ་པི་ཏུཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཊི་བ་ལོ པ་ཙི་ཏུཾ, ཁ་ཎོ པ་ན་སྶ ན་ཏྠི ཀ་ཏྠ་ཙི ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ཏ་ཎྜུ་ལོ་ད་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ ཡཱ་གུ་ཨ་ཏྠཱ་ཡ སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཏཱ་པེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྟེ ཨུ་ད་ཀེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཏ་ཎྜུ་ལེ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་གྒི ན ཀཱ་ཏ་བྦོ, པ་ཀྐ་ཡཱ་གུཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཡཱ་གུཾ པ་ཙ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, པི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨུ་གྒ་ཏཾ ཕེ་ཎཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ པཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ད་བྦིཾ ཝཱ ཨུ་ལུ༹་ངྐཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་མཾ་པཱ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་ཉྩ. ས་ཙེ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མྤི ཧོ་ཏི.
༡༡༣. བྷི་ཀྑུ་ནཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ པ་ཏྟོ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཙེ ཨ་ཉྙོ ལོ་ལ་བྷི་ཀྑུ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ པ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, པ་ཏྟ་པི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྷ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ན པ་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཕ་ལི་ནི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ལླི་ཡཱ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་ཕ་ལཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཕ་ལ་རུ་ཀྑཾ པ་ན ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏུཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཏི་ཏཾ པ་ན ཨ་མྦ་ཕ་ལཱ་དིཾ དི་སྭཱ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱི་ཧ་ཝི་གྷཱ་སཱ་དིཾ དི་སྭཱ་པི ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཁཱ་དི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ནེ་ཝ ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ན ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝ་ཛྫཾ ཕུ་ས་ཏི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ བྱཱ་དྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མཱུ་ལེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏེ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ དོ་སོ ན་ཏྠི.
༡༡༤. བྷི་ཀྑུ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཏཱ་པེ་ཏི, ཡཱ་ཝ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཏ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དཱི་གྷ་ས་ཎྜཱ་སེ་ན ཐཱ་ལ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ལཾ པ་ཙ་ནྟ་སྶ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཏ་ཏི, ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ངྒཱ་རཱ་པི དཱ་རཱུ་ནི་པི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཙྪུཾ ཁཱ་ད་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ‘‘ཨི་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སེ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. གུ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཁཱ་ད་ནྟ་སྶ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝུ་ཏྟོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་ས་ཉྷི ཨ་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ གུ་ལ༹ཾ བྷཱ་ཛེ་ནྟོ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་རོ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ་པི སཱ་མ་ཎེ་རཱ་པི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ ལོ་ལ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ པུ་ན ཋ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
བྷི་ཀྑུ དྷཱུ་མ་ཝ་ཊྚིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྷཱུ་མཾ པི་ཝ་ཏི, མུ་ཁ་ཉྩ ཀ་ཎྛོ ཙ མ་ནོ་སི་ལཱ་ཡ ལི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་སཾ་ས་གྒེ དོ་སོ ན་ཏྠི. པ་ཏྟཾ ཝཱ ར་ཛ་ནཾ ཝཱ པ་ཙ་ནྟ་སྶ ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་ཙྪི་དྡེ་ཧི དྷཱུ་མོ པ་ཝི་ས་ཏི, བྱཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་པྥཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ཏི, ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷ་ཏྟུ་གྒཱ་རོ ཏཱ་ལུཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, མུ་ཁཾ པ་ཝི་ཊྛཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ད་ནྟ་ནྟ་རེ ལ་གྒ་སྶ ཨཱ་མི་ས་སྶ ར་སོ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ སུ་ཁུ་མཾ ཨཱ་མི་སཾ ཧོ་ཏི, ར་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི. ཨུ་པ་ཀ་ཊྛེ ཀཱ་ལེ ནི་རུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཀ་ཀྑཱ་རེ་ཏྭཱ དྭེ ཏ་ཡོ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜེ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་སི་ངྒི་ཝེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྐུ་རཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ལོ་ཎེ ཨ་ས་ཏི ས་མུ་དྡོ་ད་ཀེ་ན ལོ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ལོ་ཎོ་ད་ཀཾ ལོ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ལོ་ཎཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏི, ར་སོ ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ ར་སོ ཧོ་ཏི, མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཧི་མ་ཀ་ར་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ. པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཀ་ཏ་ཀ་ཊྛི་ནཱ ཨུ་ད་ཀཾ པ་སཱ་དེ་ནྟི, ཏཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ, ཨཱ་མི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀེ་ཧི ཀ་པི་ཏྠ་ཕ་ལཱ་དཱི་ཧི པ་སཱ་དི་ཏཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀཾ བ་ཧ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མུ་ཁེ ཧ་ཏྠེ ཙ ལ་གྒ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཁེ་ཏྟེ་སུ ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧ་ལཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ནྡ་རཱ་དཱི་ནི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ན་དིཾ པཱུ་རེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཀུ་དྷ་སོ་བྦྷཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ཏི་ཏེ་ཧི པུ་པྥེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣོ་ད་ཀཱ. ས་ཙེ པུ་པྥ་ར་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཧོ་ཏི, ར་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་བྦ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ནྣ་ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེ ས་རེ་ཎུ་ཀཱ་ནི ཝཱ ས་ཝ་ཎྚ་ཁཱི་རཱ་ནི ཝཱ པུ་པྥཱ་ནི པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པུ་པྥཱ་ནི ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ་ནི. པཱ་ཊ་ལི་མ་ལླི་ཀཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, ཝཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ. དུ་བྷི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི ཨཱ་མི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཋ་པི་ཏ་པུ་པྥ་ཝཱ་སི་ཏ་ཀ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཏོ སཱ་མ་ཎེ་རོ པཱ་ནཱི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱི་ཏཱ་ཝ་སེ་ས་ཀཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་ཀི་ར་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་དུ་མ་ས་རཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ པུ་པྥ་རེ་ཎུཾ གྷ་ཊེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ས་ཙེ ཏ་སྶ ར་སཾ པི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ, མཱུ་ལ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ར་སེ པ་ཝི་ཊྛེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ.
༡༡༥. མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཀིཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀིཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཁཱི་རཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཁཱི་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཁཱི་རཾ ཝཱ, པི་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་སྶུ ཁེ་ལོ༹ སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ མུ་ཏྟཾ ཀ་རཱི་སཾ སེ་མྷཾ ད་ནྟ་མ་ལཾ ཨ་ཀྑི་གཱུ་ཐ་ཀོ ཀ་ཎྞ་གཱུ་ཐ་ཀོ ས་རཱི་རེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ལོ་ཎ་ནྟི ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཋཱ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཏྟེ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པ་ཏ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ངྒ་ལ་གྒཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མེ་ཝ. ཨུ་ཎྷ་པཱ་ཡཱ་སཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ སེ་དོ ཨ་ངྒུ་ལི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སེ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, པི་ཎྜཱ་ཡ ཝཱ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཝཱ པ་ཏྟ་ཏ་ལཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཛྷཱ་མ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི, དུ་ཛ྄ཛྷཱ་པི་ཏཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་ཛ྄ཛྷཱ་པི་ཏཾ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ཊྛི་མྤི ཙུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ལེ་ཧེ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི ཨ་ས་ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་བྦ་ཙོ་པི ཨ་ས་མ་ཏྠོ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ས་ནྟ་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཚཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི སུ་ཀྑ་དཱ་རུཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཚཱ་རི་ཀཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. སུ་ཀྑ་དཱ་རུ་མྷི ཨ་ས་ཏི ཨ་ལླ་དཱ་རུཾ རུ་ཀྑ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ལོ་དི་སྶཾ ནཱ་མ, ས་པྤ་ད་ཊྛ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.