༡༢. རཱུ་པི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༥༩. རཱུ་པི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་གྒ་ཧོཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནཾ. ཏ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༣-༤) ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་མཱ་ས་ཀོ ར་ཛ་ཏ་མཱ་ས་ཀོ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་མྦ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏོ ལོ་ཧ་མཱ་ས་ཀོ. སཱ་ར་དཱ་རུ་ནཱ ཝཱ ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞེ་ན་པི རཱུ་པཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀོ. ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་སེ་ན ཝཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཛ་ཏུ་མཱ་ས་ཀོ. ཡོ ཡོ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཛ་ན་པ་དེ ཡ་དཱ ཡ་དཱ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨ་ཊྛི་མ་ཡོ་པི ཙ་མྨ་མ་ཡོ་པི རུ་ཀྑ་ཕ་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཡོ་པི ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་རཱུ་པོ་པི ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་རཱུ་པོ་པཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ས་བྦོ་པི ར་ཛ་ཏ་མཱ་ས་ཀེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི དཱ་སི་དཱ་ས་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པུ་པྥཱ་རཱ་མ་ཕ་ལཱ་རཱ་མཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨི་དཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཏྠ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༩) – ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨི, ཨཱ་རཱ་མཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཐ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཨི་དཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ན་ཡི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘མ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ ཡཾ ཡ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སཾ་གྷཾ ཝཱ ག་ཎཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ དེ་མ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མ, ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨི་མེ ཨི་དཾ བྷ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏུ་མྷེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ སཾ་གྷ་སྶ ད་མྨི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཉྩེ སཾ་གྷོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྲ ཙེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཙ ‘‘ཡ་དི་ན ཀ་པྤ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. སོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཏ་ཡཱ སཾ་གྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཀ་ཏོ’’ཏི ན ཀེ་ན་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡོ ཧི ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན པ་ནེ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ཏཱ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་མ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ ཙ དི་ནྣཾ ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཏ་ད་ཏྠཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཙི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི སཾ་གྷོ ཀི་ལ་མ་ཏི, སཾ་གྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣེ་པི. སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨཱི་དི་སེ ཀཱ་ལེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ.
༦༠. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཏི་ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཀཾ མ་ཧཱ་ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ སཾ་གྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཉྩེ སཾ་གྷོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཡོ པ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, སོ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ན ཀེ་ན་ཙི ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཡོ ཧི ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན པ་ནེ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ཏཱ. ཡོ པ་ན ‘‘ཏཱ་དི་སཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ས་ངྒྷ་སྶ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཀ་ཐཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཐཾ དི་ནྣཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ནྟི. སོ ས་ཙེ ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ཝི་ཙཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ངྒྷོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ‘‘ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏི, བྷ་ཎྜ་ཀཾ དྷོ་ཝི་སྶ་ཏི, མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ པི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་སཱི་སེ་ན ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ས་ངྒྷོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶ་ཏི, བྷ་ཎྜ་ཀཾ དྷོ་ཝི་སྶ་ཏི, མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ པི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘‘མ་མ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཝཱ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘སཱ་དྷུ ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ས་ངྒྷོ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཡ་དི པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཀཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩེ ནི་སྶཱ་ཡ ས་སྶཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟི, ཨེ་ཏ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ ཋ་པེ་ཏུ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཐ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ རཱ་ཛ་བ་ལི་ནཱ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ན ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀི་ཉྩི དེ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཀ་སི་ཀ་མྨ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ, ན ས་སྶ་ཀཱ་ལེ. ས་ཙེ ཏེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ས་སྶཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི, ཏ་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ཏེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་མ་ཉྩ ཨི་མ་ཉྩ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི. ས་ཙེ ཏེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘མ་ཡ་མྤི ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཏ་ལཱ༹་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏི ཝཱ, ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཏ་སྶ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཾ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣོ པུ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཙྪི་ནྣེ ཀུ་ལ་ཝཾ་སེ ཡོ ཏ་སྶ ཛ་ན་པ་ད་སྶ སཱ་མི་ཀོ, སོ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན པུ་ན དེ་ཏི ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱི་ཧ་ཊ་ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀཾ ཨ་ལ༹་ནཱ་ག་རཱ་ཛ་མ་ཧེ་སཱི ཝི་ཡ, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་པི ཨུ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཏྟི་ཀུ་དྡྷ་ར་ཎ་པཱ་ལི༹་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ན ས་སྶཾ ཀ་རོ་ནྟེ དི་སྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དི ཏེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ཏྟི་ཀུ་དྡྷ་ར་ཎ་པཱ་ལི༹་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན པ་ན ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་པྤི་ཡཾ, བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ན པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མི་སྶ་ཏྟཱ ཝི་ས་ག་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ར་ས་མི་སྶ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ དུ་བྦི་ནི་བྷོ་གཾ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མེ་ཝ.
༦༡. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ པཱ་ལི༹ ཐི་རཱ, ‘‘ཡ་ཐཱ བ་ཧུཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏཱི་ར་ས་མཱི་པེ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ནེ ཨ་གྒིཾ ན པཱ་ཏེ་ནྟི, ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ཀ་མྨཾ ལ་བྦྷ་ཏུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ས་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཨ་ཏི་བ་ཧུཾ ཨུ་ད་ཀཾ དི་སྭཱ པ་སྶ་ཏོ ཝཱ པི་ཊྛི་ཏོ ཝཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཝ་ནཾ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀེ་དཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི, པོ་རཱ་ཎ་ཀེ་དཱ་རེ་སུ ཝཱ པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་གཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན་ཝ་ས་སྶེ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་གེ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ དེ་ཐཱ’’ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ.
ཡོ པ་ན ‘‘ཀ་ས་ཐ ཝ་པ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ བྷཱ་གོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་མིཾ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨ་མྷེ་ཧི ས་སྶཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་སུ ཀ་སྶ་ཀེ་སུ བྷཱུ་མི་པྤ་མཱ་ཎ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ མི་ནཱ་ཏི, ཁ་ལེ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཏི, ཁ་ལ་ཏོ ཝཱ ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ ཝཱ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཀཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ བྷི་ཀྑུ ‘‘ན ས་ངྒྷོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ ཁཱ་ད་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ཧི སཱ་ཊ་ཀེ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཡཱ་གུ་ཨཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡཾ ཏེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཙེ དྷ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཝཱི་ཧཱི་ཧི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡཾ ཏེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? དྷ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཙེ ཏ་ཎྜུ་ལཾ ཝཱ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཧ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཡཾ ཏེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཏཾ ས་བྦེ་སཾ ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ.
༦༢. པུ་བྦེ པ་ན ཙི་ཏྟ་ལ་པ་བྦ་ཏེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏུ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ སྭེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ པཱུ་ཝེ པ་ཙེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ ཚེ་ཀོ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ བྷེ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཀོ་ཊི་ཏཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ངྒྷེ པཱུ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ – ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ནེ་ཝ པི་ཏཱུ་ནཾ, ན པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སུ་ཏ་པུ་བྦཾ, ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཡྻེ་ན ཙ་ཏུ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ པཱུ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཉྙཱ ཀ་ཏཱ, ཨི་ཏོ དཱ་ནི པ་བྷུ་ཏི ཨ་ཡྻཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝ་ད་ནྟུ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཏ་ཏོ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟི, ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི པཱུ་ཝོ ན ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ –
ས་ལླེ་ཁཾ ཨ་ཙྩ་ཛ་ནྟེ་ན, ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ;
ཀ་པྤི་ཡེ་པི ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨཱ་མི་ས་ཏྠཱ་ཡ ལོ་ལ་ཏཱ་ཏི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༩);
ཡོ ཙཱ་ཡཾ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཝུ་ཏྟོ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༦༣. པུ་བྦ་ཎྞཱ་པ་ར་ཎྞ་ཨུ་ཙྪུ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁེ་ཏྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ‘‘ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡ་དཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་དཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཝ་ནཾ ད་མྨི ཨ་ར་ཉྙཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་ཎྞཱ་དཱི་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷཱ་གཾ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་དེ་ནྟཱ ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཏེ་སུ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཨ་ཉྙེ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀི་ཉྩི དེ་ནྟི, ཏེ ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦེ མ་ནུ་སྶཱ ཨི་དྷ ས་སྶཱ་ནི ཨ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི, ཏ་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ ‘‘ཏེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་དཾ་སཱུ’’ཏི. ས་ཙེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘མ་ཡ་མྤི ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀི་ཉྩི ས་སྶུ་ཊྛཱ་ན་ཀཾ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སཱི་མཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ པ་ན ཐ་མྦྷཱ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཝཱ ས་ཡཾ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ, བྷཱུ་མི ནཱ་མ ཨ་ན་གྒྷཱ, ཨ་པྤ་ཀེ་ན་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཋཱ་ནེ་ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་མཱ ག་ཏཱ’’ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི ཏེ ཨ་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟི, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་དི པ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཐ་མྦྷེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཝཱ ཁ་ཎ་ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ནེ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་ནི དུ་སྶ་ནྟི, ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ས་ངྒྷོ ཀི་ཉྩི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ན ཝཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ་རེ་ཏི, སོ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཨི་སྶ་རོ. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ན ཝཱ་རེ་ཏི ‘‘ནེ་ཐ ཏུ་མྷེ’’ཏི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑོ ཧོ་ཏི. ས་ངྒྷོ ཝཱ་རེ་ཏི, ས་ངྒྷོ་ཝ ཨི་སྶ་རོ. ས་ངྒྷི་ཀེ་སུ ཧི ཀ་མྨེ་སུ ཡོ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་ཝ ཨི་སྶ་རོ. ས་ཙེ ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཀ་རོ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ག་ཧི་ཏཾ པཾ་སུཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ཨུ་པ་རི ག་ཧི་ཏཾ པཾ་སུཾ ཨུ་པ་རི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ.
ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨུ་ཙྪུཾ ཝཱ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ལཱ་བུ་ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ཝ་ལླི་ཕ་ལཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཨུ་ཙྪུ་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ལླི་ཕ་ལཱ་ཝཱ་ཊཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རོ ཨཱ་ཧ. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ པ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧི སོ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘དཱ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀཾ ད་མྨི, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཾ ད་མྨི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་མྤི ཏ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་རོ་ཏི, སཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་པོ ན དཱ་ཏ་བྦོ. ཡེ་པི པ་ཉྩ་དི་ཝ་ས་ཝཱ་རེ་ན ཝཱ པ་ཀྑ་ཝཱ་རེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ སེ་ས་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཉྩ ནི་ཝཱ་པོ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙེ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ དེ་ནྟི, ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ར་ཛ་ཀ་དཱ་ས་མྤི པེ་ས་ཀཱ་ར་དཱ་ས་མྤི ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ནཱ་མེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ ‘‘གཱ་ཝོ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ཨི་མཱ གཱ་ཝོ ཀུ་ཏོ་ཏི. པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཱ་ཏི. ‘‘མ་ཡ་མྤི པ་ཉྩ་གོ་ར་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཧ་ཏྠིཾ དེ་མ, ཨ་སྶཾ, མ་ཧིཾ་སཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཊཾ, སཱུ་ཀ་རཾ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཀེ་ཙི མ་ནུ་སྶཱ ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐཱ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ ཧོ་ཐ, མ་ཡཾ ཨི་མེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རེ ‘‘སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་སྶ་ཛྫཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ, ཨི་མཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཨི་མཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི.
༦༤. ས་ཙེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་དྡི་སྶ དཱུ་ཏེ་ན ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི, སོ ཙེ དཱུ་ཏོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨི་དཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣ’’ནྟི, ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སོ དཱུ་ཏོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ, ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཁོ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི. སོ ཙེ དཱུ་ཏོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཙི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ ‘‘ཨེ་སོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི. ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཏ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘སོ ཝཱ ནི་ཀྑི་པི་སྶ་ཏི, སོ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་སྶ་ཏི, སོ ཝཱ ཙེ་ཏཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. སོ ཙེ དཱུ་ཏོ ཏཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཡཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཾ ནི་དྡི་སི, ཨཱ་ཎ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀཱ་ལེ་ན, ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཏཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ སཱ་རེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི. ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘དེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨཱ་ཧ་ར མེ ཙཱི་ཝ་རཾ, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཙེ་ཏཱ་པེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ས་ཙེ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་ད་ཡ་མཱ་ནོ སཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཚ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་དྡི་སྶ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨཱ་མི་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏོ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཛཱ་ནཱ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ས་ཙེ ཨཱ་ས་ནེ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨཱ་མི་སཾ ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, དྷ་མྨཾ ཝཱ བྷཱ་ས་ཏི, ཋཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏི. ས་ཙེ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏི, དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏི, ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀཱ་ཡ ཧི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཋཱ་ན་དྭ་ཡཾ བྷ་ཉྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ ན ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ དྭཱ་ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཋ་ཏྭཱ ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཙོ་དེ་ཏི་ཡེ་ཝ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཚ ཙོ་ད་ནཱ ལ་བྦྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཏི་ཊྛ་ཏི་ཡེ་ཝ ན ཙོ་དེ་ཏི, དྭཱ་ད་ས ཋཱ་ནཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. ས་ཙེ ཙོ་དེ་ཏི་པི ཏི་ཊྛ་ཏི་པི, ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནི ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙོ་དེ་ཏི, ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི ཚ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་ནྟྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ཀི་མེ་ཝ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, སོ་པི ས་བྦ་ཙོ་ད་ནཱ་ཡོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ བྷ་ཉྫ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ནཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་སུ. ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ནོ ཙེ ས་ཀྐོ་ཏི ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ, ཡ་ཏོ རཱ་ཛ་ཏོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་མཾ ཝཱ ག་ནྟ་བྦཾ, དཱུ་ཏོ ཝཱ པཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཡཾ ཁོ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པ་ཧི་ཎི་ཏྠ, ན ཏཾ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ས་ཀཾ, མཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ན་སྶ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙི. ཡོ པ་ན ནེ་ཝ སཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
༦༥. ཀིཾ པ་ན (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༩) ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་སུ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི? ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ནཱ་མ ས་ངྑེ་པ་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ ནི་དྡི་ཊྛོ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཙ. ཏ་ཏྠ ནི་དྡི་ཊྛོ དུ་ཝི་དྷོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛོ དཱུ་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི. ཨ་ནི་དྡི་ཊྛོ་པི དུ་ཝི་དྷོ མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཀ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ པ་ར་མྨུ་ཁ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི. ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛོ ས་མྨུ་ཁཱ་ས་མྨུ་ཁ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ དཱུ་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ་པི. ཀ་ཐཾ? ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ དཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི, དཱུ་ཏོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཧི་ཏཾ, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ཝ་ད་ཏི, བྷི་ཀྑུ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, དཱུ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི, པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ ཝཱ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཏཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི, དཱུ་ཏོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ནོ ཙེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ བྷི་ཀྑུ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི, སོ ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ན ཧེ་ཝ ཁོ སོ དཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘དི་ནྣཾ མ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ, ཏུ་མྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨ་ཉྙཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཝ བྷི་ཀྑུཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ད་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཏ་ཡོ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དཱུ་ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏོ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ན་ཏྠ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, དཱུ་ཏོ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ དཱུ་ཏེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ.
ཨ་པ་རོ དཱུ་ཏོ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ཧ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ད་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡོ དཱུ་ཏེ་ན ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཏ་ཡོ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ དཱུ་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ མེ་ཎྜ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནུ་སྶཱ ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ, ཏེ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནྟི ‘ཨི་མི་ནཱ ཡཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏཾ དེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཏ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡཾ, ཏཾ སཱ་དི་ཏུཾ, ན ཏྭེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ’ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༩༩).
ཨེ་ཏྠ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ པ་རི་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི, མཱུ་ལཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཋཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནོ ཙེ དེ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀཱ་ན་མྤི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨི་ཙྪ་ཏི, ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དཱུ་ཏེ་ན པུ་ཙྪི་ཏོ ‘‘ན་ཏྠ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ད་ཉྙོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར བྷོ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. དཱུ་ཏོ ‘‘ཧ་ནྡ བྷོ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡཾ མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཀ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ. ཨ་པ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟོ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་ཏི ཨི་མེ དྭེ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ད་ད་ནྟི, ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ, ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཙ དཱུ་ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པེ་སི་ཏེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ པེ་སི་ཏེ ས་ཡཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༦༦. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ནེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༣-༤) – ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཡྻ་སྶ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི ཙི་ཏྟེ་ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཏཱི་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཧི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཙ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཨེ་ཀོ ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏི ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧི་དཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི, བྷི་ཀྑུ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ག་ཏོ, ཨ་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་ད’’ནྟི, ཡཾ ཏེ་ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. སོ ཙེ ཝ་ད་ཏི ‘‘གོ་པ་ཡི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཐཱ’’ཏི, ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྤི པཱ་སཱ་དཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ག་ཧེ་སྶ་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨ་ཏྠི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠོ, ཝ་ཏྠུ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི, དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཨི་དཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སོ ཙེ ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ‘‘ན མ་ཡཾ ཏ་ཝ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་མ, ནི་ཀྑ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ.
༦༧. ཡེ་ན པ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༨༤) ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སིཾ, ཨི་དཾ མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨི་མཱ་ཧཾ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཝཱ, སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་དཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཙེ སོ བྷ་ཎ་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨི་མཾ ཝཱ ཨི་མཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི, ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ས་པྤིཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ མ་དྷུཾ ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟེ་ན ཙ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ས་པྤིཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ མ་དྷུཾ ཝཱ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ ཏེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་ན བྷཱ་གོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཉྙེ་སཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༣-༤) བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཏྟ་བྷཱ་ག་མྤི ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ མ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཏོ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཋ་པི་ཏཾ ཝཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ལི༹་ཏཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧ་ཊེ་ན ཕཱ་ཎི་ཏེ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་དྷཱུ་པ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་པྤི་ནཱ ཝཱ ཏེ་ལེ་ན ཝཱ པ་དཱི་པཾ ཀ་ཏྭཱ དཱི་པཱ་ལོ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ, ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ, པོ་ཏྠ་ཀ་མྤི ཝཱ་ཙེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ལ་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏེ་ཧི པ་ན ས་རཱི་རེ ཝ་ཎཾ མ་ཀྑེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཚཱ་ཡཱ་པི གེ་ཧ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཋི་ཏཱ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན་པི སེ་ཏུ་ནཱ་པི ནཱ་ཝཱ་ཡ་པི ཨུ་ལུ༹་མྤེ་ནཱ་པི ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཁ་ཎཱ་པི་ཏཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཨུ་བྦྷི་དོ་ད་ཀཾ པཱ་ཏུཾ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཝ་སྶོ་ད་ཀཾ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀཱི་ཏཱ་ཡ ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱི་ཏཱ, ཏཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏེ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨཱ་རཱ་མོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་དི བྷཱུ་མི་པི བཱི་ཛ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ, ནེ་ཝ བྷཱུ་མིཾ, ན ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ བྷཱུ་མིཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ནི བཱི་ཛཱ་ནི རོ་པི་ཏཱ་ནི, ཕ་ལཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐ བཱི་ཛཱ་ནི ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ རོ་པི་ཏཱ་ནི, ཕ་ལཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་ཙེ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་པྤི་ཡཾ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་དིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ཚ་ཌྜེ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཙེ སོ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ཚ་ཌྜེ་ཏི, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ཚ་ཌྜི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ, པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི, ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ. ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀོ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༨༥).
༦༨. ཏེ་ན ས་མྨ་ཏེ་ན (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༥) བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑཱི་ནི ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ ན་དི་ཡཱ ཝཱ པ་པཱ་ཏེ ཝཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནེ ཝཱ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ ཨ་ན་པེ་ཀྑེ་ན པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ར་ཧ་ནྟེ་ན ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦེ་པི རཱུ་པི་ཡེ བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ནྟ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ཀུ་ཧ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནེ་ཝ ཏ་སྶ, ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཊྚ་ནྟི, དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི པ་རི་བྷོ་གཱ – ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨཱ་ལོ་པེ ཨཱ་ལོ་པེ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མ་པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ་སུ. ས་ཙ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི པ་རི་བྷོ་གེ པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ས་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཧི སུ་དྡྷི – དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷི སཾ་ཝ་ར་སུ་དྡྷི པ་རི་ཡེ་ཊྛི་སུ་དྡྷི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་དྡྷཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷི ནཱ་མ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི དེ་ས་ནཱ་ཡ སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘དེ་ས་ནཱ་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཾ་ཝ་ར་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི ‘‘ན པུ་ནེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སཾ་ཝ་རེ་ནེ་ཝ སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘སཾ་ཝ་ར་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཡེ་ཊྛི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི ཨ་ནེ་ས་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘པ་རི་ཡེ་ཊྛི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་དྡྷི ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ. ཏ་ཉྷི ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་སེ་ཝཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན ས་ཏིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ས་ཏྟ་ནྣཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. ཏེ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པི་ཏུ་ས་ནྟ་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དཱ་ཡཱ་དཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, གི་ཧཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི? གི་ཧཱི་ཧི དི་ནྣཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ (མ. ནི. ༡.༢༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ. ཏེ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ དཱ་ས་བྱཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་མི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སུ པ་རི་བྷོ་གེ་སུ སཱ་མི་པ་རི་བྷོ་གོ ཙ དཱ་ཡ་ཛྫ་པ་རི་བྷོ་གོ ཙ ས་བྦེ་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་པ་རི་བྷོ་གེ ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཨ་པ་རེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་རི་བྷོ་གཱ – ལ་ཛྫི་པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་རི་བྷོ་གོ དྷ་མྨི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་དྷ་མྨི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གོ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ལ་ཛྫི་ནོ ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཡཱ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ་སྶ ཨ་ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་དཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཏུ་མྷེ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཐ, ཏཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ, མཱ ཨེ་ཝ་མ་ཀ་ཏྠཱ’’ཏི. ས་ཙེ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཡ་དི ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་པི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, སོ་པི ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ན ཨོ་ར་མ་ཏི, ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀོ ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨ་ལ་ཛྫི་ས་ཏ་མྤི ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ པ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ལ་ཛྫི་ནོ ལ་ཛྫི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གོ དྭི་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ན་ས་དི་སོ. དྷ་མྨི་ཡཱ་དྷ་མྨི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ པུ་གྒ་ལོ་པི ཨ་ལ་ཛྫཱི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི ཨ་དྷ་མྨི་ཡོ, ཨུ་བྷོ ཛེ་གུ་ཙྪཱ. པུ་གྒ་ལོ ཨ་ལ་ཛྫཱི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ དྷ་མྨི་ཡོ, པུ་གྒ་ལཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་གྒ་ལོ ལ་ཛྫཱི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་དྷ་མྨི་ཡོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཛེ་གུ་ཙྪོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པུ་གྒ་ལོ ལ་ཛྫཱི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་པི དྷ་མྨི་ཡོ, ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་པ་རེ དྭེ པ་གྒ་ཧཱ དྭེ ཙ པ་རི་བྷོ་གཱ – ལ་ཛྫི་པ་གྒ་ཧོ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་གྒ་ཧོ, དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ལ་ཛྫིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན སོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ལ་ཛྫཱི ཨ་ལ་ཛྫིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, ཀུ་ལེ་སུ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ་པི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨཱི་དི་སོ ཙ ཨཱི་དི་སོ ཙཱ’’ཏི ཏ་སྶ པ་རི་ས་ཏི ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ས་ཀྐཱ་པེ་ཏི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ པ་ན ཡ་ཏྠ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གོ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡོ པ་ན ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ག་ནྠོ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཏཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་གྒ་ཧེ་ན ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – མ་ཧཱ་བྷ་ཡེ ཀི་ར ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སོ པ་གུ་ཎོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཙ་ཏུ་ནི་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མ་ཧཱ་ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ མ་ཧཱ་ར་ཀྑི་ཏ, ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘པཱ་པོ ཀི་རཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ག་ཎྷཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཧཾ ཏེ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷེ་སུ ནི་སི་ནྣེ་སུ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟོ ཨོ་སཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, སུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ མེ པུ་བྦེ, ས་ཙཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ན ཨཱི་དི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎེ་ཡྻ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེ བ་ཧཱུ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུ་ནྟི.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
རཱུ་པི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.