ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་ཀ་ཐཱ
༥༦. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ་རི་མཱ་ནི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི, ‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་རཱུ་པཱ་ཀུ་ལོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩོ པ་ལླ་ངྐོ’ཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷ་ལོ་མ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀོ་ཛ་ཝོཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་ལོ་མོ ཀཱ་ལ༹་ཀོ་ཛ་ཝོ. ‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཀི་ར ཏ་སྶ ལོ་མཱ་ནཱི’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱ་ན་ཙི་ཏྲོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོཏི བྷི་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ཏྲོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོ. གྷ་ན་པུ་པྥ་ཀོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོཏི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ལོ་ཧི་ཏ་ཏྠ་ར་ཎོ. པ་ཀ་ཏི་ཏཱུ་ལི་ཀཱཏི རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལ་ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལ་པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པུ་ཎྞཱ ཏཱུ་ལི་ཀཱ. ‘ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎ’ནྟི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ས་མཱ་སེ པ་ན ‘ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་གྒ་ཏ་པུ་པྥཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨུ་གྒ་ཏ་པུ་པྥ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡནྟི ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཊ་མ་ཡ’ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀཾ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀ’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཏཱུ་ལི་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡཱ་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ ཙ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ པ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ན ག་ཧ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀཾ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པ་རེ.
ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨེ་ཧི. ཏཱ་ནི ཀི་ར ཙ་མྨཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ་ནི, ཏ་སྨཱ དུ་པ་ཊྚ་ཏི་པ་ཊྚཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སི་བྦ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎཱི’ཏི. ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ཚཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དོ, ཝི་ཏཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ལོ་ཧི་ཏ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘ཨུ་པ་རི་བ་དྡྷེ་ན ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནེ་ནཱ’ཏི, ‘ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནེ་སུ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀུ་སུ་མྦྷཱ་དི་ར་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨུ་པ་དྷཱ་ནནྟི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཨ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི དྭེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. དཱ་ཏུ་མ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ཉྩེ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ད་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ལ་བྷ་ཏཱི’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༧) པ་ན ‘ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ལཱ་ན་སྶ བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཙ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ད་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གི་ལཱ་ནོ་ཡེ་ཝ མ་ཉྩེ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ནི་སྶཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏུནྟི ཨ་པ་སྶཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ.
ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༢༥༤) – པ་ན ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ་རི་མཱ་ནི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨུ་དྡ་ལོ་མཱི་ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱི་ཧི ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཏོ ཧི ཨཱུ་ནཱ་ནི ཀི་ར ཨུ་དྡ་ལོ་མཱི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཝི་ས་ནྟི. ཝཱ་ན་ཙི་ཏྲོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོཏི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་སུ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎོ. གྷ་ན་པུ་པྥ་ཀོཏི བ་ཧ་ལ་རཱ་གོ. པ་ཀ་ཏི་ཏཱུ་ལི་ཀཱཏི ཏཱུ་ལ་པུ་ཎྞཱ བྷི་སི. ཝི་ཀ་ཏི་ཀཱཏི སཱི་ཧ་རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ན་ཙི་ཏྲཱ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ‘‘ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡནྟི ཀོ་སི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཝཱི་ཏཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟཾ ཀི་ར ཀ་ཊྚི་སྶཾ ཀ་ས་ཊ་ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཊ་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ལི་ཏྟཾ. སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཾ.
ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ དུ་པ་ཊྚ་ཏི་པ་ཊྚཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སི་བྦ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎཱི’’ཏི. ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནེ་ནཱཏི ས་བྦ་ར་ཏྟེ་ན ཝི་ཏཱ་ནེ་ན. ཡཾ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ ལེ་པ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙི་ཏྲཾ ཝཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨུ་པ་དྷཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ. ན ཧི ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ས་དྡོ ཙི་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཊ་ལི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཀ་སྶ་པི ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་སྶ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཀཱ་སཱ་ཝཾ པ་ན ལོ་ཧི་ཏ་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཏཱ་ནེ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨུ་པ་དྷཱ་ནེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི ཨ་ཉྙ་སྶ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏཾ པ་ན ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཱ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་མེ་ཝ ཧི ཏ་དཱ ཏེ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀཾ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨེ་ཝ པ་ན ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝེ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཨ་པ་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.