༣༢. ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ

༢༣༦. ཨེ་ཝཾ ཙོ་ད་ནཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ག་རུ ཨ་ལ་ཧུ་ཀཾ པ་ཊི་ཀ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ག་རུ་ཀཱ, ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི, ག་རུ་ཀཱ ཙ སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙཱ་ཏི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི, ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏེ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཀིཾ ཏཾ? ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཝཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ཧི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ པ་རི་ཝཱ་སོ, ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ པ་ན ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷོ པ་རི་ཝཱ་སོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༥) ‘‘ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ པ་རི་ཝཱ་སོ – ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ་ཏི. ཏེ་སུ ‘ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙོ་པི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ, ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༨༦) ཝུ་ཏྟོ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ཏ་སྨཱ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མ.

༢༣༧. ཨེ་ཝཾ ཡོ ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཙ ‘‘ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི ཙ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་བྷ་ཎ་ན་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ ཨ་བྷ་ཎི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཙ ‘‘ཨི་མ་སྶ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ས་ཀ་ས་ཀ་ནཱ་མཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཏ་ཏོ བ་ཧི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ས་མཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནེ ས་ཏི ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ. པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱིཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ པ་དེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝཱ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨེ་ཀ་པ་དེ་ན་པི ཙེ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སོ, དྭཱི་ཧི པ་ན སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ས་མཱ་དཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ན ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པུ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ, ཨེ་ཀ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ས་ཏི ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཏྟཱ.

ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ…པེ… ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་ནེ ཝི་ཡ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཏ་ཏི་ཡ་མྤཱི’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་པི ཨུ་པ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝེ་དི་ཡཱ་མ་ཧཾ བྷ་ནྟེ, ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝེ་དི་ཡཱ་མཱིཏི ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མི, ན ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༩༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སུ་ཁཾ ཝེ་དེ་མི ཝེ་ད་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པི-ས་དྡོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༩༧) པ་ན ‘‘ཝེ་དི་ཡཱ་མཱི་ཏི ཛཱ་ནེ་མི, ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མི, ན ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཧཾ དུ་ཀྑི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ལི་ཁི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘དཱི་པ་ངྐ་རོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཉཱ་ཎ་ཏྠོ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠོ ཙ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༩༧) པ་ན ‘‘ཝེ་དི་ཡཱ་མ་ཧནྟི ཛཱ་ནཱ་པེ་མ་ཧཾ, ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མཱི་ཏི་པི་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. པུ་རི་མཾ པ་ན པ་སཾ་ས་ནྟི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཏུ –

‘‘ས་མྤ་ནྣཾ སཱ་ལི་ཀེ་དཱ་རཾ, སུ་ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ;

པ་ཊི་ཝེ་དེ་མི ཏེ བྲ་ཧྨེ, ན ནཾ ཝཱ་རེ་ཏུ་མུ་སྶ་ཧེ’’ཏི. –

ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ…པེ… ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦནྟི དུ་ཀྐ་ཊ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ད་ཧེ་ཝ པུ་ན ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠ་མྤཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྶ མཱ་ལ༹་ཀེ ནཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྶ པུ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘ས་བྷཱ་གཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨཱཏི ཨི་དཾ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏྠཾ, གུ་མྦེ་ན ཝཱཏི་ཨཱ་དི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ. སོ་པི ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎེ ཨེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ བ་ཧི་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ་སུ་པི ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་དོ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ས་ཧ་ཝཱ་ས་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶཱཏི ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, དི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶཱཏི མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ.

༢༣༨. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་མེ་སུ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་ས་པྤ་མཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཝ་སི་ཏ་དི་ཝ་སེ་སུ ‘‘སི་ཡུཾ ནུ ཁོ ཏི་ཝི་དྷ་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི དི་ཝ་སཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་རི་ཝཱ་ས་དི་ཝ་ས་ཏྟཱ ན མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ས་ཏི ཙ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝེ མཱ་ན་ཏྟཾ དི་ནྣ་མྤི ཨ་དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱ དི་ཝ་སེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སོ, ཏ་སྨཱ་ནེ་ན མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི ཝ་ཏྟེ ས་མཱ་དི་ནྣེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧི ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟེ ས་མཱ་དི་ནྣེ ཨེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣེ, ཨི་ཏི ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན་ནུ ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ ‘‘སོ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སོ ས་ངྒྷཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙ་ཏི’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྟོ’’ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཝ་ཏྟེ ས་མཱ་དི་ནྣེ ཨེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན, ཏ་སྨཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟེ ས་མཱ་དི་ནྣེ ཨེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་ན པུ་ན ས་མཱ་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. སོ ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི.

ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིནྟི ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ་དོ་སཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ‘ནི་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཏཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༩༧) ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཱ མུ་ཙྩ་ན་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༢༣༩. ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠཾ མཱ་ན་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དི་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. པུ་བྦེ མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མཱ་ན་ཏྟ་ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེ་པི པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༢༤༠. ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོཏི ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཙ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑུ་མྷི ས་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི.

‘‘ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཚཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝཱ’’ཏི པཱ་ཋོ. ཨ་ཝེ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྷཱ་གོ ཨ་ཝེ་རི་ས་བྷཱ་གོ. ‘‘ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ པ་ན ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པ་ས་ངྒ་ཏོ ཨི་དྷེ་ཝ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ. ལ་ཧུ་ཀེ་སུ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ཀ་ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀི་ར. ‘‘ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་ཀ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ ས་མ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ན ཧི ས་ཀྐཱ སུ་དྡྷ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ པ་ཊི་ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ལ་ཧུ་ཀེ་སུ་པི ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ཧི ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་རོ་ཙ་ན་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎ་མ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཏེ དྭེ ནི་རཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ སེ་སེ་ཧི ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡ་མྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཝ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ན ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྶཱ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཡ་དཱ སུ་དྡྷཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀ་ཏེ ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ སོ་ཏ་བྦཾ, ཡོ སུ་ཎེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༦) ཝུ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཏོ མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ག་རུ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཝཱ, ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷོ་སུ ན་ཡེ་སུ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཏྟི. ནཱ་མནྟི ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་མ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཚཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨ་ཝེ་རཱིཏི ཧི་ཏ་ཀཱ་མོ. ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེཏི ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ. སུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེཏི ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ཝ་ཏྠུནྟི ཨ་སུ་ཙི་མོ་ཙ་ནཱ་དི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་སུ་ཙི་མོ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ཛཱ་ཏི་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ གོ་ཏྟ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. གཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཧི གོ་ཏྟཾ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙཱཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་མ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ.

སུ་དྡྷ་སྶཱཏི ས་བྷཱ་ག་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣ་སྶ, ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཝཱ. ཨ་ཉྙ་སྨིནྟི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཀཱ སཱ? ཨཱ་པ་ཏྟི. དི་ཝ་སཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སོ. ཀོ སོ? ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ.

པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ

༢༤༢. སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ སུ་དྡྷོ, ཀོ སོ? ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ག་མོ. ཨ་མ་ཏི ཨོ་སཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟོ, སུ་དྡྷོ ཨ་ནྟོ ཡ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ས་སྶཱ་ཏི སུ་དྡྷ་ནྟོ, སུ་དྡྷ་ནྟོ ཙ སོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཙཱ་ཏི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ, སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་རི་ཝཱ་སོ.

སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ

༢༤༣. ས་མོ་དྷཱི་ཡ་ཏེ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ལི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་གྒྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱི་ཀ་ར་ཎཾ, ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་སོ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་རཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཏྱ་ཏྠ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་མྨ་ནི ཙ ན་ཡ་ན་ཏྠ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀ་མྨ་ནི ཙ ཏ་ད་ཏྠ་ས་མྤ་དཱ་ནེ ཙ ཝི་བྷ་ཏྟི་པ་རི་ཎཱ་མེ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ཡཱ་དེ་ས་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, པ་ཊི་པུ་བྦ་ཀ་ས་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ན་ཡ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ‘‘མཱུ་ལཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏོ…པེ… མཱུ་ལཱ་ཡ’’ ཨི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ‘‘མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ས་དྡ་ཝི་དུ་ནོ ‘‘པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ཝཱ ཝ་དེ་ཡྻུཾ མ་ཀྑེ་ཡྻུཾ ཝཱ, ན པ་ནེ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན་ཝ་པཱ་ཋེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ, ན པ་ན པཱ་ལི༹་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋེ་སུ. ཏེ་སུ པ་ན ཀ་ཐཾ ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ ས་དྡ་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཋོ པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ལི༹་པཱ་ཋོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ‘‘མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ‘‘མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏོ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏ་སྶ པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི? པ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༡༠༢) ‘‘པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་དཱ་ཡི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ…པེ… མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ཏི ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་ན ས་མཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟ་རཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏོ. སཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༡༠༢) ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་ན ས་ཧ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.

ཏཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༡༠༢) ‘‘ཨུ་དཱ་ཡིཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ…པེ… མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དཱ་ཡིཾ བྷི་ཀྑུཾ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ཨཱ་ཝི་ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪ་བྷཱ་ཝཾ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ལ་ཛྫཱི་ག་ཎ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ

༢༤༤. ཨ་གྒྷེ་ན ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཝ་སེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, ཨཱ་པ་ནྣཱ་སུ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཨ་གྒྷེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ཡ ཏཱ་སཾ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ . ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་པ་ནྣཱ ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ད་ས་ས་ཏནྟི ས་ཧ་སྶ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ར་ཏྟི་ས་ཏཾ ཚཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ བ་ཧུ་ར་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་རོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༡༠༢) ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢༤༦. ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཡ་དི ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀིཾ ཏེ་ན པུ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཀིཾ བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་ཏི ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ བྷི་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀ་ཐཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནི་ཡོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་ད་ཡོ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱཏི སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཧོ་ཏུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, པུ་ན པ་ཀ་ཏི་ལི་ངྒེ ཨུ་པྤ་ནྣེ པུ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘པུ་ན པ་ཀ་ཏི་ལི་ངྒེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཊཱི་ཀཱ་སུ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༦༩; ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༦༩) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨི་དྷ པ་ན ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ སཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏེ.

༢༤༧. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱཏི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཧེ་ཏྭ་ཏྠེ ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན པུ་ན པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ བྷི་ཀྑུ་ནི་བྷཱ་ཝེ ཨ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ་ཡེ་ཝ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཚཱ་ར་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟེ ཨཱ་ཙི་ཎྞེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, པུ་ན པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་ཙེ ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེཏི པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཀུ་ས་ལེ་ན པ་ཊི་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ, ན ཝཱ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? བྷི་ཀྑུ་ནི་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ ཚ་ནྣཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧཱ ཧོ་ཏི, ནོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏཱ་སཾ ཝི་སེ་སོ. པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟེ ཨཱ་ཙི་ཎྞེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་ནྟ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

པ་རི་ཝཱ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི ཡ་སྨཱ སཱ་ཝ་སེ་ས་ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ས་ཏེ་ཀི་ཙྪཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ རོ་གཱ་ཏུ་རོ པུ་གྒ་ལོ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ ཏི་ཀི་ཙྪ་ཀོ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཉྩོ་དི་ཏོ ཏི་ཀི་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ གེ་ལ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ངྒཱི པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་ཉྩོ་དི་ཏ་མཱ་ན་སོ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་སུ་ཁེ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྙུ་ནོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་པི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ན་ཡཾ དེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཊཱི་ཀཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ད་ཡོ་པི. ཨེ་ཝཾ དི་ནྣེ པ་ན ན་ཡེ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཱ སི་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་མྨཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཐ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ཧི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.

ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ‘‘ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི, ཏ་དཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ‘‘ཏྭཾ ཀ་ཏ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཏ་ར་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཾ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, མུ་ཙྩ་ན་ནྟི ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ནྟི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མེ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གོ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ ཡེ་སུ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཀུ་ཊི་ཀཱ་རེ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཧེ་ཊྛི་མ་པ་མཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ལེ་པ་གྷ་ཊ་ནཱ་ཏི ས་ཏྟ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཚ་དྷཱ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་རེ ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི. དུ་ཊྛ་དོ་སེ ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ས་ངྑྱུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཱ, ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ་ཙོ་ད་ནཱ, ཏ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡེ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཀ་ཉྩི་དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ན་ཏཱ, པུ་རི་མཱ་ནི པ་ཉྩཱ་ཏི ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. བྷེ་དཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀེ ཨ་ངྒེ་སུ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. དུ་བྦ་ཙེ ཨ་ངྒེ་སུ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀེ ཨ་ངྒེ་སུ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི པཱ་པ་ན་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ཨ་ངྒ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏི, ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ནོ ཙེ, ‘‘ནཱ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི, དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཏི་རཱུ་པ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དེ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོ.

ཨ་ཐ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཙྪཱ་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཙྪཱ་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ‘‘ཏྭཾ ཨི་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་སི, ན ཚཱ་དེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ན ཚཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ ན པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ, མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ‘‘ཚཱ་དེ་མཱི’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ‘‘ད་ས་སུ ཨཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཚཱ་དེ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ད་ས་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཝ་མྤི མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ན པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཏྭཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ས་ར་ནྟོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཝི་ས་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ས་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ན ཏྭཾ པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ, མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ.

ཨ་ཐ ‘‘ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ས་ར་ནྟོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ཏྭཾ པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༤༤) ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘ཡཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཛཱ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, དྷ་མྨི་ཀཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཏྟཱ རུ་ཧ་ཏི. ཡཱ ཙ ཁྭཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཛཱ་ན་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ན རུ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཀི་སྶཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ’’’ཏི ཙ, ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘ཡཱ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ར་མཱ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, དྷ་མྨི་ཀཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཏྟཱ རུ་ཧ་ཏི. ཡཱ ཙ ཁྭཱ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ས་ར་མཱ་ན་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ན རུ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཀི་སྶཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ’’’ཏི ཙ, ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘ཡཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, དྷ་མྨི་ཀཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཏྟཱ རུ་ཧ་ཏི. ཡཱ ཙ ཁྭཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ན རུ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཀི་སྶཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ’’’ཏི ཙ.

ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ, ཏཱི་སུ པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ ཀ་ཏ་ར་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཏྭཾ ཀ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཚཱ་དེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཝཱ ‘‘དྭེ ཏཱི་ཎི ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཚཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀ་ཏཱི་ཧཾ ཏྭཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧ་མེ་ཝཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘དྭཱི་ཧཾ ཏཱི་ཧཾ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱི་ཧཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི, ཏཱ་ཝ་ཏཱི་ཧཾ ཏྭཾ པ་ཊི་ཝ་སི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱི་ཧཾ ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱི་ཧཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཀཱ་མཱ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༤༢) ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟ་པུ་ཙྪ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཏ་ད་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ‘‘སོ དུ་ཝི་དྷོ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟོ་ཏི, དུ་ཝི་དྷོ་པི ཙེ་ས ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་ཀ་ལཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ས་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཏ་ཏྠ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ན ‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣོ’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. དུ་ཝི་དྷ་ཉྷི ནི་སཱི་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦ་ཝ་ཏི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ‘‘ས་ཙེ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་གཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ན ས་ཀྐཱ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ མཱ་ན་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ‘‘མཱ་ན་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཙ ‘‘ས་ཙེ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་གཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ ག་ཎེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ན ས་ཀྐཱ སོ་དྷེ་ཏུཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༨) ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ བ་ཧུ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཨ་ཐ ན ས་ཀྐཱ སོ་དྷེ་ཏུ’’ནྟི. ས་བྷཱ་གཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝེ་རཱི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༦) ‘‘ཏ་སྨཱ ཨ་ཝེ་རི་ས་བྷཱ་ག་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ པ་ན ཝི་ས་བྷཱ་གོ ཧོ་ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཨ་ཐ ན ས་ཀྐཱ…པེ… ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི. ར་ཏྟི་པ་རི་གྒ་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོཏི ར་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི མཱ་ན་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ར་ཏྟི་ཡོ ག་ཎེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ན ས་ཀྐཱ སོ་དྷེ་ཏུནྟི བ་ཧུ་བྷི་ཀྑུ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཝཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟཱ་བྷེ་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི་པི སོ་དྷེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི པ་རི་ཝཱ་ས་ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེཏི པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཨ་རུ་ཎོ་ད་ཡ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིནྟི ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ ཝི་ནཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ས་བྷི་ཀྑུ་ཀ་ཨཱ་ཝཱ་ས་ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀ་ཨ་ནཱ་ཝཱ་ས་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ ག་ནྟ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༦).

མཱ་ན་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་མ་མི་དཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ, པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ དྭེ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཨེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ས་དྡ་ས་ཝ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཝི་དཱུ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་མ་ཏྟོ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. བུ་དྡྷ་མ་ཏ་ཉྙུ་ནོ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༩༧) ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.

མཱ་ན་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཊཱི་ཀཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ‘མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨཱཏི ཨི་དཾ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ, གུ་མྦེ་ན ཝཱཏི་ཨཱ་དི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དུ་ཝི་དྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཙ ཡ་དི ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ཏི, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ, དི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, དི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སྶུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཙ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་སྶ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་ན ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ ས་ཀ་ལ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དི་ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷོ ཡ་དི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ ཧོ་ཏི. ཡ་དི བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡཾ, དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ པ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན་པི ཨེ་ས ཨ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༩༧) ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་ས་ན་སྶ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་སྶ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ན་ཡོ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ག་ཏ་ན་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དོ་སེ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཙ དེ་ཝ་སི་ཀཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ བ་ཧི་སཱི་མ་ག་མ་ན་སྶ དུ་ཀྑ་ཏྟཱ, ཝཱ་ལ༹་ས་རཱི་ས་པཱ་དི་པ་རི་ས་ཡ་སྶ ཙ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་པཱ་རི་པཱུ་རི་མེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་ཝ་ས་ན་ཉྩ མཱ་ན་ཏྟ་ཙ་ར་ཎ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི.

ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་སཱ་ལཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་པ་ཛྫ་ན་མ་ཉྩཾ ས་བྦ་ཏོ ཚ་ནྣ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ས་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནཾ སུ་གུ་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་དེ་སཾ ཝ་ཏི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ད་ཡོ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཝཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་དྡ་ཚི་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཉྩ་ཀེ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ན་ཡོ ནཱ་མ. ཨེ་ས ན་ཡོ་པི ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཏོ པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དོ་སེ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ལ་ཛྫི་པེ་ས་ལེ་ཧི བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་ཧི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ་ཧི ཝི་ཙཱ་རི་ཏོ ས་མཱ་ནོ སུ་ནྡ་རོ པ་ས་ཏྠོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡོ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ན་ནུ ཙ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀ་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ག་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དོ་སེ ཙ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟི་ནྡི་ཝ་མྤི ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་ཝཱ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཡཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་དྡ་ཚི་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ་དི་དོ་སེ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་ལོ་མོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་ད་ན་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཉྩ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་ཀ་ར་ཎཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དོ་ས་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཏཾ ‘‘ཏ་ཡོ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ ས་ཧ་ཝཱ་སོ, ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཋཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༨༣) ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི. མ་ཉྩ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ཧ་ཝཱ་ས་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དོ་ས་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཏཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཉྩ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༨༡) ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ག་མ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ག་མ་ནེ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ་པི སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ག་མ་ནཾ ར་ཏྟི་ག་མ་ན་སྶ བ་ཧུ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ, ཏཾ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཏོ པ་རི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟཱ་པ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ, ཏཾ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ཋཾ (པཱ་ཙི. ༤༩) ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི. པུ་རི་མ་ཡཱ་མེ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ཝཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་དྡ་ཚི་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ལཱ་ཡཾ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་པ་ནཾ ཨ་ཉྙ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་དྡ་ས་ཝ་ན་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ, ཏཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་དོ་ས་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་པཱ་ཋཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི.

ན་ནུ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘པུ་རི་མ་ཡཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཧི་ཡྻོ་ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཡཱ་ཝ ཨ་ཛྫ་ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཨེ་ཀོ ར་ཏྟི་ནྡི་ཝོ ཨ་ཛྫ་ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟོ ནཱ་མ, ཨ་ཛྫ་ཨ་རུ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྪཱ་ཀཱ་ལོ ཨ་རུ་ཎ་སྶ བ་ཧི ནཱ་མ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ་སུ ཀ་ཏ་ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་མྤི ཨ་རུ་ཎོ་ད་ཡ་ཏོ པུ་རེ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ ཀ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནེ ཙ ས་ཏི ནི་དྡཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནཾ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋ་ཉྩ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཀ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་མཱ་རོ་ཙི་ཏ་ནྟི? ས་ཙྩཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ དི་ཝཱ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ, ཨི་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣོ, ཏ་སྨཱ མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་མྤི པུ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ’’ཏི པཱ་ཋཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི. ཨ་ཐ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཉྩ་ཀེ་སུ ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ མ་ཉྩེ་སུ ནི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སཱ་ལ་ཏོ ནི་བྦོ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི ནི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཧ་ཝཱ་ས་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་དོ་ས་ཏོ མུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན པ་ནེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ནི་པ་ནྣོ ས་ཧ་ཝཱ་ས་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༡) ‘‘ས་ཙེ ཧི དྭེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་སེ་ཡྻུཾ, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཝཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཝི་བྦྷ་མེ་ཡྻུཾ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རུ་ཎེ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་པ་ནེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི, སཱ ར་ཏྟི ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་རུ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་བྷཱ་ཝོ སུ་ཊྛུ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏི, ན་ནུ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ནྟི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ས་ས་ངྐ་མ་ན་མྤི སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཨ་བྷི་ན་ཝཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི པ་ན ཨ་བྷི་ན་ཝཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ་མྷི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏི, མཱ་ན་ཏྟ་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་མཱ་དཱ་ནེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་པི ནི་ཀྑི་པ་ནེ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཀ་སྨཱ? དི་ཝ་ས་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༠) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སཱ་ཡཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་ཀྑི་པ་ནེ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཙེ? ན, སཱ་ཡཾ ས་མཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི་པི, ན ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི་པི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནེ ཙ ས་ཏི ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཝ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ནོ མ་ཏི, སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝཱ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ཨཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀོ་ཝི་དེ་ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ་ན ལ་ཛྫཱི་པེ་ས་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་ཀཱ་མཱ་ནཾ པེ་ས་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་ལ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་ས་ཝ་ཏྟཱ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙ་ར་ཎ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.

ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ལ་ཛྫཱི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཏྠཾ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ད་ན་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑཱུ ‘‘པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སཱ་ལཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནེ་ན ཏ་སྶཱ སཱ་ལཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཐ་མྦྷཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ པ་དེ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ གཱི་ཝཱ ཏ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨུ་པ་རི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ སུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི ཀ་རོ་ནྟི ཙ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཀ་ཊི ཏ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨུ་པ་རི ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ སུ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི ཀ་རོ་ནྟི ཙ, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀ་པྤ་མེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ན ནེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ‘‘ཨ་ཐ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ པ་ན ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སྶུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཊཱི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༩༧) ‘‘ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སྶུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ‘ཨི་དཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ’ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༩༧) ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་མྤི ཨ་དྷི་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཐ་མྦྷ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ ནི་པ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ གཱི་ཝཱ ཝཱ ཀ་ཊི ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་དེ་སེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ཧ་ཝཱ་ས་ཏོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏོ ཝཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དོ་སཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི.

ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཋེ་སུ པ་ཋ་མ་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་མྷི ཚ་མཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ ཡ་དི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུ་ཀཱ་མོ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན དྭཱི་སུ་པི ཚ་མཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ་སུ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་དེ་ས་ཏོ བ་ཧི ནི་སཱི་ད་ནྟོ ཨཱ་ས་ནེ་པི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཚ་མཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སི་ནྣེ ཨི་ཏ་རེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ཎ་ས་ནྠ་རེ་པི ཨུ་ཙྩ་ཏ་རེ ཝཱ་ལི་ཀ་ཏ་ལེ་པི ཝཱ ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༡). ཨི་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ ཚ་མཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་དཱི་པ་ཀོ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ, ན མ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ན་ས་ཡ་ན་ཊྛཱ་ན་དཱི་པ་ཀོ, ཏཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ས་ཀ་ལཾ པཱ་ཋཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟི.

དུ་ཏི་ཡ་པཱ་ཋ་སྶ པ་ན ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – བ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ པ་ན ན་ཏྠི. ཀ་སྨཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི? ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ? ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧོ་ཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀྑེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ས་ཙེ ཨེ་ས ཏཾ པ་སྶ་ཏི, ས་དྡཾ ཝཱ་སྶ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཙ. ཨ་ཐ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ པ་ན ན་ཏྠཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧). ཨི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ཋོ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀྑེ་ཏྟ་དཱི་པ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན མ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་དི་དཱི་པ་ཀོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་ཋ་སྶ པ་ན ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཀིཾ བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སྶུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ན བ་ཧི་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ, དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ན་མྤི བ་ཧི་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དི་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, དི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་ནཾ སུ་ཏ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་དི་ཊྛ་ཨ་སྶུ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༩༧). ཨི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི པཱ་ཋོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན མ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་དི་དཱི་པ་ཀོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་པི ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་དི་སོ་ཝ.

པ་ཉྩ་མ་པཱ་ཋ་སྶ པ་ན ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་སྨཱ ག་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝ་སི, ཏ་སྨཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཝཱ་ས་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྟ་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་སྨཱ ག་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ པཱ་ཋོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ག་ཏེ་སུ་པི ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝ་སི་ཏ་ཏྟཱ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ན མ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ པཱ་ཋཱ་ནཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཝི་ཙཱ་རིཾ་སུ, ཏེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ སི་སྶཱ་ནུ་སི་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དེ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ.

ཀ་ཐཾ? ཡཾ ཏ་ཏྠ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཐ་མྦྷཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ མི་ནིཾ་སུ, ཏ་ད་པྤ་མཱ་ཎཾ. ན ཧི ཐ་མྦྷེ་ན ཝཱ སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ ས་ཧ་ཝཱ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝཱ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༣) ‘‘ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཝཱ་སོཏི ཡྭཱ་ཡཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ་སོ. ཝི་པྤ་ཝཱ་སོཏི ཨེ་ཀ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ་སོ’’ཏི. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ བྷི་ཀྑུ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཊྛ་པ་ནཾ ཝཱ ཀ་ཊི་ཊྛ་པ་ནཾ ཝཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ད་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ. བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཧི པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟཾ.

ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་དེ་ས་ཏོ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏི ས་ཧ་ཝཱ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, བ་ཧི་ཀ་ར་ཎེ ས་ཏི ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཏེ་ན ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨ་ནྟོ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ བ་ཧི ཧོ་ཏཱུ་ཏི, ཏཾ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི. ན ཧི ས་ཧ་ཝཱ་ས་དོ་སོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ས་ཡ་ནེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༨༡) ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༡) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་གྷ་རཾ བོ་དྷི་གྷ་རཾ ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཨ་ཊྚ་ཀོ དཱ་རུ་ཨ་ཊྚ་ཀོ པཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ལོ༹ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ག་ཧི་ཏཾ, ‘ཨེ་ཏེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཚ་ད་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ ཝ་སི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཡེ་ཝ ན ལ་བྷ་ཏཱི’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ཏ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ‘ཨེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ཚ་ད་ན་བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཙ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཙ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏེ་ན ཝཱ་རི་ཏ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་པི ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་པི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ པ་ཋ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣེ ས་ཊྛི་ཝ་སྶོ་པི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ཙྪཱ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟོ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་སྨིཾ པ་ཋ་མཾ ནི་པ་ནྣེ པ་ཙྪཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ནོ ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སཱ་ལཱ་ཡ་པི ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཚ་ད་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ཧ་ཝཱ་ས་དོ་སོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏྠ་མྦྷ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཱ་ཡཱ་མེ་ན ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཙ་ཀྐཾ བྷ་མི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ བཱ་ཧི་རེ ལེ་ཁཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ སཱ བཱ་ཧི་ར་ལེ་ཁཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏོ དྭཱ་ས་ཏྟ་ཏི་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏཾ པ་དེ་སཾ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ་ན ད་ཎྜ་ཀེ་ན མི་ནི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཾ ཚ་བྷཱ་ག་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏེ་སཾ ཚ་བྷཱ་གཱ་ནཾ སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་པི་ཡ་མཱ་ནེ ཚ་ལེ༹་ཝ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ཊྚ་མ་ཎྜ་ལེ ཚ བྷི་ཀྑཱུ་ཡེ་ཝ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ན ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི? པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘ས་བྦ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ནེ་ས་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ཡ་མཱ་ནོ ས་ཧ་ཝཱ་སོ སི་ཡཱ, བཱ་ཧི་རེ ས་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ་པཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ནེ་སཾ ས་ཀ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་པི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཀུ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཀ་ཐཾ? པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཙ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ནེ་ས་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏྠ་མྦྷཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ མི་ནི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ལེ་ཁཱ ཐ་མྦྷ་ཏོ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཏེ ཧི ཐ་མྦྷ་ཏོ བ་ཧི ཨེ་ཀ་ར་ཏ་ན་དྭི་ཏི་ར་ཏ་ནཱ་དི་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ, བཱ་ཧི་ར་ཏོ་པི ལེ་ཁཱ་ཡེ་ཝ ཐ་མྦྷ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་སྶཱུ་པ་རི ནི་པ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ. སོ ཧི དྭི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ཏི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟེ་ན་པི ལེ་ཁཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་པི ཧོ་ཏི བ་ཧི་པི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ་པི ཚ་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ན ཏ་སྶཱུ་པ་རི པ་ཉྙ་ཏྟ་མ་ཉྩོ ཝཱ ཏ་ཏྠ ནི་པ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ ཝཱ. མ་ཉྩོ ཧི ཨེ་ཀ་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ དྭི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ, བྷི་ཀྑཱུ་པི ས་ཡ་མཱ་ནཱ ན སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་ཡེ་ཝ ས་ཡ་ནྟི, ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ ར་ཏ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ་པི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡི་ནོ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཀ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་པི ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.

བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་དི་ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝ་ས་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ན ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཏཱ་དི་ས་ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཝཱ་སེ ཝཱ ཚ་ད་ན་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ས་ཡེ་ཡྻ, ས་ཧ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ-པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦོ. ན ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ དྭཱི་ཧི ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཡ་དི ཝ་སེ་ཡྻ, ཝུ་ཌྜྷ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཡེ་ཝ, ན་ཝ་ཀ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ས་མ་ཝ་སྶཱ ཙེ, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཡེ་ཝ, ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ཏ་ཡོ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ ས་ཧ་ཝཱ་སོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ན ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༨༢) ཙ ‘‘ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ…པེ… ས་ཙེ ཧི དྭེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་སེ་ཡྻུཾ, ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཝཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ ཝི་བྦྷ་མེ་ཡྻུཾ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ནེ་སཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༡) ཙ ཨི་མེ་ཧི པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦོ. ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་པི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ན ག་ནྟ་བྦོ, བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟོ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ག་ནྟ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༦) ཙ ‘‘ཏ་ཡོ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི…པེ… ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ ས་ཧ་ཝཱ་སོ, ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ, ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༩༢) ཙ ‘‘ཝི་པྤ་ཝཱ་སོཏི ཨེ་ཀ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ་སོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་སྨཱ ག་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ, ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཧ་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི པཱ་ལི༹་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ-ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཧཱ་རེ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝ་ས་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ, བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སི་ནྣ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ན་ཏྠི ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷི’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ, མཱ་ན་ཏྟ་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷི’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ་པི ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན་ཏྠི ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ག་ཏེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋ་ན་ཡེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༩༧) ‘‘སོ་པི ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན པུ་རེ་ཨ་རུ་ཎེ ཨེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ས་བྦེ་སུ་པི བྷི་ཀྑཱུ་སུ བ་ཧི་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ་སུ ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་དོ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཧ་ཝཱ་ས་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘ཨ་ཡ་ཉྩཱ’ཏི་ཨཱ་དཱི’’ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཏི་པ་རི་ཀྑེ་པོ་པི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཡ་ཐཱ ལོ་ཀེ བ་ནྡྷ་ནཱ་གཱ་རཱ་དི ད་ཎྜ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཨེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ན ད་ཎྜཱ་ར་ཧེ་ཧི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ན དི་སྶ་ཏི. ན ཧི ཝ་ཏི་པ་རི་ཀྑེ་པོ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་རི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༩༧) ‘‘གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེཏི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་མྤི (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༩༧) ‘‘གུ་མྦེ་ན ཝཱཏི་ཨཱ་དི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠ’’ནྟི. ཨི་ཏོ པ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཉྩ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན སཾ་ས་ཡི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ སཾ་ས་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཀ་ཐ་ཡཱ་མ.

ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ་པི ས་མཱ་ནོ ཝ་ཏྟེ ས་མཱ་དི་ནྣེ ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཏྠ པ་ན ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝི་ས་ནྟི, ཏ་ཏྠ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཛེ་ཊྛ་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༥) ཏ་སྨཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ‘‘ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ – པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ད་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ སེ་ཡྻཱ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱ་གི་ཏཱ་ཡ ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ, ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ན་ཝ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཨོ་ཎོ་ཛ་ནཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥). ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༨༡) ‘‘པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ནེ་ན ནི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ནི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦོཏི ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་མྤི དི་སྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ‘ཨ་ཧཾ ཨི་མི་ནཱ སུ་ཁ་ནི་སི་ནྣོ ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཏོ’ཏི པ་ར་མྨུ་ཁེ་ན ན ག་ནྟ་བྦཾ, ‘ཨི་དཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཨཱ་ས་ནཾ, ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཐཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ. ཡ་དི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ན་པི ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ, ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ས་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན པ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཏེ་སཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༧) ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ‘ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ, ‘བྷ་ནྟེ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷི’’ནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

བ་ཧ་ཝོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་མ་ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ནི་ཀྑ་མཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ་ན ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ནེ་སཾ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟེ ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣེ ཝུ་ཌྜྷ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ་པི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྟེ པ་ན ས་མཱ་དི་ནྣེ ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ར་ཧོ, ཨཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱ་གི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ར་ཧོ་ཏི, ཏ་དེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་ད་མཱ་ནོ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ནི་སི་ནྣོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀ་མེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཱ་ར་ཧོ ཙ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ནོ བ་ཧི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ར་ཧོ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, ནི་ཀྑ་མཱ་པི་ཏེ ཙ ཝ་ཏྟཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་པ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ སུ་ཊྛུ ནི་སི་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞ་པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི བཱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཀི་རི་ཡཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་པ་ན་ཉྩ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ‘‘ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ…པེ… ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཀ་སྨཱ? ས་མཱ་དཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་མེ་ཝ ནི་ཀྑ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟོ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི.

ཏ་ཐཱ སཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟཱ་རོ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེ བ་ཧཱུ་སུ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ ས་མཱ་དཱ་པེ་ནྟི ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ནྟི, པཱ་ཏོ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ཡ་དཱ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ད་ས བྷི་ཀྑཱུ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ན པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ སུ་ཎ་ནྟི, དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས, ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ས་ཏྟ་ར་སཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ས་བྦ་ན་ཝ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ད་ས པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཎ་ནྟི སེ་སཱ་ནཾ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏོ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཀཱ་ལེ ས་བྦ་ན་ཝ་ཀོ པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊི་ལོ་མེ་ན དུ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ, ཏ་ཏི་ཡོ དྭཱ་ད་ས་ནྣ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ས་བྦ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ནཱ པུ་བྦེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་ཛེ་ཊྛ་ཀེ པ་ན པ་ཋ་མཾ ནི་ཀྑི་ཏྟེ ས་ཏི པུ་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་དཱ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་ནཾ. ཏེ་སཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱུ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ན་ཝ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི.

ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཏེ་ས་མཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ་དེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ནོ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. པུ་བྦེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ནོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་པི ‘‘ས་ཙེ དྭེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་སྶ་ནྟི, ཨུ་བྷོ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པུ་བྦེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ནཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ན་མྤི ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ‘‘ས་ཙེ སོ བྷི་ཀྑུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་པི ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ན་ཏྠི དོ་སོ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ སཱ་ཡཾ ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཡ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཛ་གྒ་ན་ས་ཡ་ན་སོ་དྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ན སུ་ཎ་ནྟི. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ པཱ་ཏོ ས་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཝཱ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་མེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་སུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ངྐོ ཧོ་ཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་རོ་ཙ་ན་སྶ པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༧༦) ‘‘ས་ཙེ དྭེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་སྶ་ནྟི, ཨུ་བྷོ་ཧི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཐཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ སཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏྠཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སཱ་ལ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཡ་ན་ས་མཱི་པཾ ག་ཏེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཡ་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་པ་ཨ་ཀྑཱ་ར་ཋ་པ་ན་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨཱ་ལཱ་པ་ས་ལླཱ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ལོ༹་ལེ་ནྟཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཱ་རོ་ཙ་ནཾ ན སུ་ཎ་ནྟི, ན མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟི. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ པཱ་ཏོ ཝ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་པ་ན་ཀཱ་ལེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝ་ཏྟཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀྑི་པ་ནཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟེ་སུ་པི ནི་དྡཱ་པ་སུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ན སུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་སྶུ་ཏ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝ་ཏྟཱ་རོ་ཙ་ནཾ སཱ་ས་ངྐཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཧོ་ཏུ སཱ་ས་ངྐཾ, སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་སྶུ་ཏ་ས་མྦྷ་ཝེ་པི ཨཱ་རོ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཏྟ་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ ཀོ དོ་སོ་ཏི ཙེ? ཨཱ་རོ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ས་མྨཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟེ པ་རི་པུ་ཎྞེ་པི ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཏོ་ཝ ཝི་མུ་ཏྟོ སི་ཡཱ, ན ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) ‘‘ས་ཙེ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པི ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི.

ཨ་ཐ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ར་ཏྟིཾ ནི་པ་ནྣཱ ནི་དྡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནུ་སྶ་ས་དྡ་མྤི སུ་ཎ་ནྟི, བྷེ་རི་ཨཱ་དི་ས་དྡ་མྤི སུ་ཎ་ནྟི, ས་ཀ་ཊ་ནཱ་ཝཱ་དི་ཡཱ་ན་ས་དྡ་མྤི སུ་ཎ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ན ས་དྡེ་ན ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནུ ཁོ ཨ་ཡ’’ནྟི, ཏེ ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ནེ་སཾ ཚ་ཏྟ་ས་དྡཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡཾ ཝཱ ཁི་པི་ཏ་ས་དྡཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ན་ནྟེ་ན་པི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི. ཏེ ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – མཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙི་ཏྠ, ནཱ་ཡཾ པཱ་ཋོ བ་ཧི་སཱི་མ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠེ་ཝ ‘‘ཡེ་པི ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ནི་ཏ་ཏྟཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དཱུ་རེ་ས་དྡ་ས་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ན ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་དྡོ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝཱ་དི་ཏ་བྷེ་རི་གྷ་ཎྚཱ་དི་ས་དྡོ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པཱ་ཛི་ཏ་ས་ཀ་ཊ་ནཱ་ཝཱ་དི་ས་དྡོ’’ཏི ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཀ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ‘ས་མ་ཎོ ཨ་ཡ’ནྟི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི.

དི་ཝཱ དཱུ་རེ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཛ་ན་ཀཱ་ཡཾ དི་སྭཱ་པི ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ནུ ཁོ’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ་ནྟཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀ་སྨཱ? ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ནཱ་ཝཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི པ་ར་ཏཱི་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི པ་བྦ་ཏ་ཐ་ལ་ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་སུ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ས་ཙེ ‘བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ནཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཝེ་གེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨི་ཏི བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ་པི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་བྷི་ཀྑུཾ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ས་ནྟེ་པི ཝཱ ཨ་ས་ནྟེ་པི ཝཱ ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ཏྠི, བ་ཧ་ཝོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨི་དཾ རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ ས་དྡ་ས་ཝ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟཱ ‘‘པ་བྷཱ་ཏེ ས་ཏི ཏཾ དྭ་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ག་མ་ན་ཀཱ་ལ་ས་དྡ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་རུ་ཎེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཏྟཱ་ཏི.

ཨ་ཐ པ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ ཏེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཚཱ་དེ་སི, ཀཱི་ཝ་ཏཱི་ཧཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན་སྶ་རཱ་མི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན་སྶ་རཱ་མི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ་པི དུ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟ་མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏེ་སུ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་སྶ ཨ་ར་ཧོ’’ཏི ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཏྭཾ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་དྡྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཧཾ སུ་དྡྷོ་མྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཨ་དྷོ་པི ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ས་ཀ་ལ་མྤི ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ཧཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི ན་སྶ་རཱ་མི, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་ཀ་ལ་མྤི ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨུ་དྡྷཾ་ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཨ་དྷོ་ཨོ་རོ་ཧ་ན་བྷཱ་ཝོ པ་ནེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨི་དཱ་ནི པ་ན བ་ཧ་ཝོ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་ཡཾ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟཱ་ར་ཧོ, ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཨ་ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ ཨ་ནྟོ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན་སྶ་ར་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན་སྶ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟཱ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ དི་ནྣཾ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ད་སཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ར་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་ཧི ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟཱ པ་ཉྩཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ད་སཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཧ་སྶ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན མུ་ཙྩེ་ཡྻུཾ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༤༤༢) ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱི་ཧཾ ཛཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏཱི་ཧཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཀཱ་མཱ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦཾ. པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཚཱ་ར་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཡ་ཏྠ སི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ, ཏ་ཏྠ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྦྷེ་ཏ་བྦོ’’ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟཾ ཨ་པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་སྶ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ནཾ ན རུ་ཧ་ཏི, ཨ་ཙི་ཎྞ་མཱ་ན་ཏྟོ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ན རུ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་བྦྷི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ཏྟི་མུ་ཏྟོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) པ་ན ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟེ ‘‘ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དྡྷིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ མཱ་སཾ ཝཱ དྭི་མཱ་སཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི, མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟེ ‘‘ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ ག་ཎེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ར་ཏྟི་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ན པ་ཉྩཱ་ཧ་ད་སཱ་ཧ་ར་ཏྟི་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ལ་ཛྫཱི་པེ་ས་ལཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པོ, དེ་ས་ནཱ་ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨ་ཐ པ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ‘‘ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་ཏ་ར་ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀ་ཏི ར་ཏྟི་ཡོ ཏེ ཚཱ་དི་ཏཱ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ, ཏེ་ནཱ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ པ་ཀྑ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་ངྒྷེ་ན དི་ནྣེ པ་ཀྑ་པ་རི་ཝཱ་སེ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཉྩཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ཚཱ་དི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ, ཏཱི་སུ ཙ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷི་ཀྑུ ཏྭཾ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ པ་ཉྩ དི་ཝ་སེ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཨ་ཐ པ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ…པེ… ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཨ་གྒྷེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ, ཏཱ་སཾ ཨ་གྒྷེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་སུ ཀ་ཐ་ནྟི? ཏེ་སུ་པི ‘‘ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ, ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ད་སཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ, ན པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ད་ཡོ་ཏི? ས་ཙྩཾ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏ་ཐཱ་ད་སྶ་ནཾ པ་ན ན་ཡ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ‘‘པ་ཉྩ་ད་ས དི་ཝ་སཱ་ནི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ‘པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛི་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ བྷི་ཡྻོ་པི ཝ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ ནཱ་མ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་དི་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཝཱ ས་མ་ཀ་ཨཱུ་ན་ཏ་ར་ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཝཱ, ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ར་ཎེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི.

ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མྤི པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི? ཨི་དཱ་ནི སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ བྷི་ཀྑཱུ དེ་ཝ་སི་ཀ་མྤི དེ་ས་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ཧི་ཀ་དྭཱི་ཧི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི, ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི, གི་ལཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་ད་ཏི་ཀྐ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཨ་ས་ཏི པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཀྑ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཉཱ་ཡཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ…པེ… ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན མ་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨ་ཛཱ་ན་ནེ ཙ ས་ཏི ‘‘ཡཱ ཙ ཁྭཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཛཱ་ན་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ན རུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ཏཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ར་ཏྟི་ཡོ མ་ཡཱ ཚཱ་དི་ཏཱ’’ཏི ཚ་ནྣ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ད་ཛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༥༦-༡༥༧) ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན་སྶ་ར་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན་སྶ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ’’ཏི ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཨ་ས་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཚཱ་དི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ཏ་ཐ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ…པེ… ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ཐཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ…པེ… ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སུ དི་ཝ་སེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཏྠི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ་པི, ཨ་ཏྠི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ་པི, ཨ་ཏྠི ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ་པི, ཨ་ཏྠི ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ་པི, ཨ་ཏྠི ཨེ་ཀཱ་པི, ཨ་ཏྠི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་པི, ས་བྦཱ ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ སི་ཡུ་ནྟི? ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ན ཧེ་ཏྠ སཾ་ས་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ‘‘ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཨི་དཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཡོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ’ཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཡོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ‘ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ’ཏི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ‘ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ’ཏི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ‘ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ’ཏི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’ཏི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཝི་ནཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫི’ནྟི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦཱ་སཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ཐ པ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན པུ་ཊྛོ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ, ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་རཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛ་དོ་སཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ, ཨེ་ཀཾ བྷེ་དཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་བྦ་ཙཾ, ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཀོ ཝི་སེ་སོ, ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན དཱི་ཡ་ཏི, མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ མི་སྶ་ཀ་ཝ་སེ་ན དཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཏྠེ་རོ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༡༠༢) ‘‘ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ བ་ཧུ་ར་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་རོ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ’’ཏི.

ཨ་ཐ སི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ ཙ ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ ཙ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀོ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ཝཱ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ཝཱ, ཨ་ཐ ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ ཝཱ’’ཏི. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ, ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ཙ ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ཙ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ཙ ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ཙ ནོ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཧི. ཡ་དི ཙ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ, ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛི་ཏོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ནོ ཨ་ས་མཱ་ན་ཀ་ཨཱ་ལ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཧི ཙ, ཨ་ཐ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ད་དེ་ཡྻ, ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀ་མྨེ དྭེ པ་རི་ཝཱ་སཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨི་ད་ཉྷི ས་བྦ་མྤི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཏ་ཏྠ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟཉྩ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ནཱ་མཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ‘‘ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟ་ཉྩ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་སེ དི་ནྣེ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཙ གོ་ཏྟ་སྶ ཙ ནཱ་མ་སྶ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ཙ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཧི ཙ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཧི ཙ ས་བྦཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ’ཏི་པི ‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫི’ནྟི་པི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན་པི གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ’’ཏི, ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༥) ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་སྨཱ ན ཨི་དྷ ཝི་སུཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ཡི་སྶཱ་མ, པུ་བྦེ ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཧི་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སཱ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཨ་ལ’’ནྟི.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཏྠེ་རེ་ན དྭི་ནྣཾ ཝི་སེ་སོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ཏཱི་སུ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སེ་སུ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨོ་དྷཱུ་ནི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ན་མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཱ པ་ན ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨེ་ཝཾ དི་ནྣེ ཨེ་ཏེ་སཾ ཀོ ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཙི་ནྟཱ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་མྨ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏ་སྨཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཧི་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་ཉྩ ན ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠ་པི ཧི ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི་པི ‘‘ཨེ་ཀཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི…པེ… ཨེ་ཀཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཱ’’ཏི་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ’’ཏི་པི ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི་པི ཝ་ཏྠུ་གོ་ཏྟ་ནཱ་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཀི་ཏྟ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི་པི ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི? ན པ་ནེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝ་ཏྠཱ་དི་ཀི་ཏྟ་ན་ཉྷི ས་བྦཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ག་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་པི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཏེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཝཱ་སོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི་པི ཨ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཧི་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

པ་རི་ཝཱ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

མཱ་ན་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

མཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་མ་ཏྟ་མྤི ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ དི་ནྣཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ད་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ནཱ ཏཾ དི་ཝ་སཾ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་དི་ཝ་སཾ པ་རི་ཝཱ་སཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ དི་ནྣཾ མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཀྑ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དི་ནྣཾ མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ. བྷི་ཀྑུ པ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ པུ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཨ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ དི་ནྣཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ. མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་ཀཱ་ལེ་པི མཱ་ན་ཏྟ་ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ་པི ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧ་ཀཱ་ལེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་སུ ཏཱི་ཎི མཱ་ན་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.

ཡཱ་ནི པ་ན པ་རི་ཝཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ་ནི ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ གི་ཧི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ ས་ཏི པུ་ན དཱ་ཏ་བྦཱ་དཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ས་ངྐི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཾ་ས་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཀོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝི་བྦྷ་མ་ཏཱིཏི ཝི་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ བྷ་མ་ཏི, ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི གི་ཧཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ‘‘གི་ཧཱི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན ཝཱ གི་ཧཱི ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ པ་ཋ་མེ་ན པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་བྷ་བྦ་ཏྟཱ པུ་ན པ་རི་ཝཱ་སོ ན རུ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་ན པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ བྷ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘སོ ཙེ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རོ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་སྶ་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༠༨) ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་དི་སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི ཝི་ན་སྶ་ན་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷ་མྤི ཏེ་ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི, གི་ཧཱི པ་ན ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ ལ་དྡྷ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ ཀ་ཏེ སི་ཡཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏོ་པི པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི སི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ. ‘‘གི་ཧཱི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་པི པུ་ན སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུཾ ལ་དྡྷ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ པ་རི་ཝཱ་སེ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ་པི གི་ཧི་སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཝཱ་སོ ན རུ་ཧ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན་མེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཀིཾ པ་རི་ཝཱ་སོ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཙེ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – སོ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཀོ སོ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, པུ་རི་མཾ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ དི་ནྣཾ པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་རི་ཝཱ་སོ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ དི་ནྣོ, སོ པ་རི་ཝཱ་སོ སུ་དི་ནྣོ, དུ་དི་ནྣོ ན ཧོ་ཏི. ཡོ ཡ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ པ་རི་ཝུ་ཏྠོ, སོ ཏ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ སུ་པ་རི་ཝུ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན དུ་པ་རི་ཝུ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་སེ་སོ ཀཱ་ལོ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ས་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་སེ ཝི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩ་དི་ཝ་སེ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་སོ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི. མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་རི་ཝཱ་སོ ན རུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཎྞ་མྤི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་ཧི ས་ཧ་སཾ་ཝཱ་སོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ཝཱ་སོ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ཙེ པུ་ན ཨོ་སཱ་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝེ་སཱི་ཡ་ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ – པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ག་རུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༡༤༩; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༣; ཨ. ནི. ༨.༥༡). ཏཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཧི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ག་ཎཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཝ་སེ་ན, ས་ཙེ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝཱ, ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུ་གོ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཡཾ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཏྲི་དཾ ཨེ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ – ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ གཱ་མ་ནྟ་རཾ, སཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻ,ཨེ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ བྱ་ཏྟཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་བ་ལཱ་ཡ ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི གཱ་མ་ནྟ་རཾ, སཱ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ད་དེ་ཡྻ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ…པེ… དུ་ཏི་ཡ་མྤི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝ་དཱ་མི. སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨ་ཡྻེ, ས་ངྒྷོ…པེ… བྷཱ་སེ་ཡྻ. དི་ནྣཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.

ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཾ ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཡ ཏ་ཐེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙི་སྶཱ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི.

པུ་ན ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ནྟི་ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་སི་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་སྶཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཧི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་མ་ཏྠི, ཏ་ཏྲ ནོ ཨ་ཡྻཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ པེ་སེ་ཐཱ’’ཏི. ས་ངྒ་ཧཾ ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ‘‘པེ་སེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ནིཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦ་ཝ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་པི དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ, ག་ནྟྭཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཋཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རཱི་སུ པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི བྱ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི་པི ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨ་ཏྟ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་སྶ ཙ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘གཱ་མ་སྶཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ.

ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣེ་སུ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཙ ཏཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ‘‘མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི, ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ གཱ་མ་ནྟ་རཾ, སཱ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶཱ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་ཡ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི, སཱ་ཧཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རཱ་མི, ཝེ་དི་ཡཱ་མ་ཧཾ ཨ་ཡྻེ, ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི.

ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཧཾ, ཨ་ཡྻཱ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ…པེ… ཝེ་དི་ཡཱ་མ་ཧཾ ཨ་ཡྻཱ, ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ སཱ་ས་ངྐཱ ཧོ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཋཱ་ནཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟི, ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨེ་ཏི, པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ས་ཙེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་གེ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ག་ཎ་ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, ཏཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶཱ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཁ་ཎྜཱ པ་ཉྩ་ད་ས ར་ཏྟི་ཡོ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ན པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཏྟ་ཀཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཏཾ གཱ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟི་ཡཱ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ས་ཙེ་པི ར་ཏྟིཾ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཏཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡཱི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ‘‘ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ དི་སྶ་ཏི. ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རོ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ནོ ཙེ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཙ་རི་ཏྭཱ་པི ཏ་ཏྲ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, བ་ཧི་གཱ་མེ ཝཱ ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཨ་མྷེ པ་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏཱ་ཡ ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ས་ངྐེ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་དི་སྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་བྦེ་སཾ ས་ཀྐཱ ན ཧོ་ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ, བ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ པེ་སེ་ཏ་བྦཱ, ཏཱ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རོ དཱུ་རོ ཧོ་ཏི སཱ་ས་ངྐོ, ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཙ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ཡཾ ཨེ་ཀཱ ཝ་ས་ཏི, ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶཱ ཨེ་ཀཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ.

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ཙེ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཨི་དཾ པ་ན པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ཨི་དཾ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་སུཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ག་ནྠ་སྶ ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཨི་ད་མྤི ཨ་ཉྙ་མྤི ཨཱི་དི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨ་མྷེ་ཧི པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི. ‘དུ་བྦ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཧི བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ དུ་ཀྐ་རཾ དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་ད་ཡིཾ་སུ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མ་ཡ’ནྟི མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི མ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པྤ་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ས་ཉྫཱ་ཏ་ས་དྡྷཱ་པེ་མ་གཱ་ར་ཝཱ་དི་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ཀ་རེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་མྨཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

མཱ་ན་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༢༤༨. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཾ. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧཱ་པི པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་དཱི་ན་མྤཱི’’ཏི. ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧཱ་དཱི་ན་མྤཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ ཧི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་ཀནྟི ཡ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ པཱ་དེ དྷོ་ཝ་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ དཱ་རུ་ཕ་ལ་ཀ་ཁ་ཎྜཱ་དིཾ. པཱ་ད་གྷཾ་ས་ནནྟི ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལཱ་དིཾ. པཱ་དེ གྷཾ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་ད་གྷཾ་ས་ནཾ, ས་ཀྑ་ར་ཀ་ཐ་ལཱ་དི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་སྶོ པཱ་ད་གྷཾ་ས་ནི་ཡོ ས་ཀྑ་རཾ ཀ་ཐ་ལཾ ས་མུ་དྡ་ཕེ་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༦༩). ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ན་མྤི སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དིཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ. ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ཧི་པི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དིཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མཱ མཾ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་པི གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཡོ ཡོ ཝུ་ཌྜྷོཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཡོ ཡོ ཝུ་ཌྜྷོ. ན་ཝ་ཀ་ཏ་ར་སྶ སཱ་དི་ཏུནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ན་ཝ་ཀ་ཏ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དིཾ སཱ་དི་ཏུཾ. ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ་སུ ས་ངྒྷེ པ་ཝཱ་རེ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་དཱི་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན ས་བྦེ་སུ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨོ་ཎོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ཏཾ པ་ན པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན པཱ་པི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་སྶེ་ཝ པུ་ན་དི་ཝ་སཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཙེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི པ་ན ན ག་ཎྷཱ་ཏི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཡ་དི པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏྟ་ནོ ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི.

ཙ་ཏུ་སྶཱ་ལ་བྷ་ཏྟནྟི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏེ་ནཱཏི དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏེ་ན, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཧཱ་པེ་ལ༹་བྷ་ཏྟེ་པཱིཏི མ་ཧ་ནྟེ་སུ བྷ་ཏྟ་པ་ཙྪི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱི་ཡ་མཱ་ན་བྷ་ཏྟེ་སུ་པི. ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.

‘‘ན སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དུ་བྦི་དྷཾ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ་པི ག་རུ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་བ་ལ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡནྟི ས་དོ་སཾ. ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦནྟི པ་དྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀིཾ ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ར་ཛེ་ཧི ཧ་ཏཱ ཨུ་པ་ཧ་ཏཱ བྷཱུ་མི ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ར་ཛོ་ཧ་ཏ་བྷཱུ་མི, ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་བྷཱུ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ལཱ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཋ་ཏྭཱཏི པཱ་ལི༹ཾ ཝི་ཧཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪ་ཏོ ཋ་ཏྭཱ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི སེ་ཡྻ་པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱ་གི་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཙེ དྭེ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་སྶ་ནྟི, ཨུ་བྷོ་ཧི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ བ་ཧི དི་སྭཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ན པུ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ་ན་པི ཏ་ཏྠ པུ་བྦེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་སྶ པུ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཙ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཙ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན.

ཨོ་བ་དྡྷནྟི པ་ལི་བུ་དྡྷཾ. ས་ཧ་ཝཱ་སོཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཚ་ནྣེ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ཡ་ན་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན སེ་ས་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀ་པྤ་ནཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.

པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་རཱ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཏོ པ་ན སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱ་དི་ཀཱ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ཝ. ཏ་ཏྠ་པི ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་དི་ཀཱ པཱ་པི་ཊྛ་ཏ་རཱ ཨེ་ཝ. ཀ་མྨ་ནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ’’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས-ས་དྡོ ‘‘ས་ནྟི’’ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་མྨ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ‘‘མཱ པ་ཀྐ་མཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཧི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཎཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀེ་ན་ཙི ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡེ ཀ་ཏེ ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བུ་དྡྷ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཎཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ར་ཛོ་ཧ་ཏ་བྷཱུ་མཱིཏི པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཝ་སྶ་གྒེ་ན ན ལ་བྷ་ཏི. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱཏི ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་པ་ཊི་པ་དཱ. ས་ཙེ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙེ་ན. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་ཚ་ད་ན་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི པ་ཉྩ་པྤ་ཀཱ་ར་ཚ་ད་ནེ་ཧི ཚ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཨོ་བ་དྡྷནྟི ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྱཱ་པཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ, པཱི་ལི༹་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ཉྩེ ཝཱ པཱི་ཋེ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཏ་ཊྚི་ཀཱ་ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་སུ དཱི་གྷཱ་ས་ནེ་སུ་པི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ་པི ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨི་ད་མྤི པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན སེ་ས་ཀ་མྨཱ་ནི.

‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན ལ་བྷ་ཏི སེ་ཡྻ་པ་རི་ཡ་ནྟ་བྷཱ་གི་ཏཱ་ཡ. ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ནི དཱ་ཏུ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་པི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མ་ཝ་སྶཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་པ་ཙྪཱ ཨ་པུ་རི་མཾ ནི་པ་ཛྫ་ནེ དྭི་ནྣ་མྤི ཝ་ཏྟ་བྷེ་དཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་དི་ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཾ. པ་ཋ་མཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟེ་ན པུ་ན ཨེ་ཀ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏུཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི, མཱ་ན་ཏྟེ པ་ན ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱུ་ནེ་ག་ཎེ་ཙ་ར་ཎ་དོ་ས་ཏྟཱ ན ག་ཧེ་ཏུ་ནྟི ཨེ་ཀེ. པ་ཋ་མཾ ཨཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཡ་ཐཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ’’ཏི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༧༦) ཝུ་ཏྟ་ནྟི.

ཨི་དཾ ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ན་ཝུ་ཏི་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥) ཨཱ་ག་ཏཾ, ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༥-༨༤) ཝ་ཎྞ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་པ་ཀ་ར་ཎེ (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༨) པ་ན ‘‘ན ཚ་མཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མ་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཋ་མཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ, སོ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ན ས་མེ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ‘‘པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨ་ད་སྶ་ན་མེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ན པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི་ཡེ་ཝ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟེ པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ཨ་མྷེ་ཧི པ་ན པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཋ་མཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ

ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ

དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཏི་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.