༣༠. ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༢༢༧. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ག་རཱུཏི –
‘‘པུ་མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་དི་མྷི, ག་རུ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ་པི;
ག་རུ ཏཱི་སུ མ་ཧ་ནྟེ ཙ, དུ་ཛྫ་རཱ་ལ་ཧུ་ཀེ་སུ ཙཱ’’ཏི. –
ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠེ་སུ ཨ་ལ་ཧུ་ཀ་ཝཱ་ཙ་ཀོ. བྷ་ཎྜ-ས་དྡོ ‘‘བྷཱ་ཛ་ནཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རེ, བྷ་ཎྜཾ མཱུ་ལ་དྷ་ནེ་པི ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱ་ཛ་ནཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ན ག་ར་ནྟི ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟི ཨུ་གྒ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ག་རཱུ་ནི, བྷ་ཌི་ཏ་བྦཱ་ནི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི བྷ་ཎྜཱ་ནི, ག་རཱུ་ནི ཙ ཏཱ་ནི བྷ་ཎྜཱ་ནི ཙཱ་ཏི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི, ཨཱ་རཱ་མཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨི་ཏི ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
མ་ཉྩེ་སུ མ་སཱ་ར་ཀོཏི མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ. བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོཏི ཨ་ཊ་ནཱི་ཧི མ་ཉྩ་པཱ་དེ ཌཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ལླ་ངྐ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏོ. ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོཏི ཨ་སྶ་མེ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ད་ས་དི་སེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི ཀ་ཏོ. ཡོ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཙི ཝ་ངྐ་པཱ་ད་ཀོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ’’ཏི. ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ ནཱ་མ མ་ཉྩོ ཨ་ངྒེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ (པཱ་ཙི. ༡༣༡) ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ད་སི་ཁཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཎིཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་ཉྩོ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱི་ཋེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱཏི ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི ཙོ་ལ༹་བྷི་སི ཝཱ་ཀ་བྷི་སི ཏི་ཎ་བྷི་སི པ་ཎྞ་བྷི་སཱི་ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. པ་ཉྩ བྷི་སི་ཡོཏི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རི་ཏ་བྷི་སི་ཡོ. ཏཱུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧི ཨེ་ཏཱ་སཾ ག་ཎ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ལོ་མཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ པ་ཀྑི་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ ལོ་མཾ, ས་བྦཾ ཨི་དྷ ཨུ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ, ཚ་ནྣཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན བྷི་སི་ཙྪ་ཝིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ས་བྦཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷི་སིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མཱ་ནི པ་ན ཨ་པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་མྦ་ལ་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ཝཱ པ་ཉྩ་གུ་ཎཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་པི ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཙོ་ལ༹་བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ན་ཝ་ཙོ་ལ༹ཾ ཝཱ པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་ལ༹ཾ ཝཱ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནྟོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་ཏཱ ཙོ་ལ༹་བྷི་སི, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝཱ་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཝཱ་ཀ་བྷི་སི, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཏི་ཎཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཏི་ཎ་བྷི་སི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་དྡྷ་ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཎྞཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ པ་ཎྞ་བྷི་སཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་ན མི་སྶ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་སི་ཡཱ པ་མཱ་ཎ་ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, མ་ཉྩ་བྷི་སི པཱི་ཋ་བྷི་སི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་བྷི་སི ཙ་ངྐ་མ་ན་བྷི་སི པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་བྷི་སཱི་ཏི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་ཎྞཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཏཱུ་ལ་མྤི བྷི་སི་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ མ་སཱུ་ར་ཀེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ མ་སཱུ་ར་ཀེཏི ཙ་མྨ་མ་ཡ་བྷི་སི་ཡཾ. ཨེ་ཏེ་ན མ་སཱུ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི.
བི་མྦོ་ཧ་ནེ ཏཱི་ཎི ཏཱུ་ལཱ་ནི རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལཾ ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལཾ པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལ་ནྟི. ཏ་ཏྠ རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལནྟི སི་མྦ་ལི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏཱུ་ལཾ. ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལནྟི ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཡཱ་སཾ ཀཱ་ས་ཉྩི ལ་ཏཱ་ནཾ ཏཱུ་ལཾ. པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལནྟི པོ་ཊ་ཀཱི་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ཙྪུ་ན་ལཱ༹་དཱི་ན་མྤི ཏཱུ་ལཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༢༩༧) པ་ན ‘‘པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལནྟི ཨེ་ར་ཀ་ཏི་ཎ་ཏཱུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་བྦ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. རུ་ཀྑ་ཝ་ལླི་ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡོ ཧི མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སྶ ཏཱུ་ལཾ བི་མྦོ་ཧ་ནེ ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་སིཾ པ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱུ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བི་མྦོ་ཧ་ནེ ཨེ་ཏཾ ཏཱུ་ལ་མེ་ཝ, ཧཾ་ས་མོ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ, སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ན་ཉྩ ལོ་མ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. པི་ཡ་ངྒུ་པུ་པྥ་བ་ཀུ་ལ༹་པུ་པྥཱ་དི པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི པུ་པྥཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, མི་སྶ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཨུ་ཎྞཱ་དི་ཏཱུ་ལ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་དྡྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི པ་ན བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་དྡྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི, ཡེ་སུ ཀ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི ཋ་པེ་ནྟི. སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ མི་ནི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ད་ཏྠི ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཉྩ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, དཱི་གྷ་ཏོ པ་ན དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ དྭི་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡཾ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ན’’ནྟི པཱ་ཋཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཏི་ཀོ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ‘‘ཨི་ད་ཉྩ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༢༩༧) པ་ན ‘‘སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ གཱི་ཝཱ་ཡ ས་ཧ ས་ཀ་ལཾ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་སྶ ཙ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ད་ཉྩ བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཙོ་ལ༹་པྤ་མཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཊི་ཏོ ཀོ་ཊི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པུ་ཐུ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སི་བྦི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཨ་ནྟེ་སུ ཋ་པི་ཏ་ཙོ་ལ༹ཾ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏཾ ཏི་ཀ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ཏོ ཀོ་ཊིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཙོ་ལ༹་ཀཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཏི་ཀ་ཎྞཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ དི་གུ་ཎ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ, དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མི་ནི་ཡ་མཱ་ནཾ ཏི་ཀ་ཎྞ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, དྭི་ནྣ་ཉྩ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ཙོ་ལ༹་ཀ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཙོ་ལ༹་ཀ་སྶ པ་མཱ་ཎེ་ན བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ན་མྤི མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ཀ་མྦ་ལ་མེ་ཝ…པེ… ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གོ་ན་ཀཱ་དི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཨུ་ཎྞ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ བྷི་སི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་སཱུ་ར་ཀེཏི ཙ་མྨ་མ་ཡ་བྷི་སི་ཡཾ, ཙ་མྨ་མ་ཡཾ པ་ན བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཏཱུ་ལ་པུ་ཎྞ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༢༩༧) ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༢༩༧) པ་ན ‘‘སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཡ་ཏྠ ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་སཱི་སཾ ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི, ཏཾ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཏི་རི་ཡཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཡ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སཱུ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་རི་ཡ་ཏོ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཉྫ་རོཏི བ་ཧུ་ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྷ་ན་ཀཱ མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊི. ཛ་ལཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ལ་ནྟི ཨ་ར་ཉྫ་རོ, ཝ་ཊྚ་ཙཱ་ཊི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ དཱི་གྷ་མུ་ཁོ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ་ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦ་ནྡྷོ.
དྭི་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི དྭེ ཧོ་ནྟཱིཏི དྭེ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཱ་ནི ‘‘ཨཱ་རཱ་མོ ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཙ ‘‘ཝི་ཧཱ་རོ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་དྭེ་དྭེ་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ‘‘མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྒ་ཧཾ ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ‘‘ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི ལོ་ཧ་བྷཱ་ཎ་ཀཾ ལོ་ཧ་ཝཱ་ར་ཀོ ལོ་ཧ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཝཱ་སི ཕ་ར་སུ ཀུ་ཋཱ་རཱི ཀུ་དཱ་ལོ ནི་ཁཱ་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཝ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ‘‘ཝ་ལླི ཝེ་ལུ༹ མུ་ཉྫཾ པ་བྦ་ཛཾ ཏི་ཎཾ མ་ཏྟི་ཀཱ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཊྛ་བྷེ་ད་ནཾ ཨ་ཊྛ་པ་བྷེ་ད་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ་ནི་མྨ་ལ་ལོ་ཙ་ནོཏི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་མྨ་ལ་པ་ཉྩ་ལོ་ཙ་ནོ.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? དྭི་ནྣ་མྤི ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེཏི ཨ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙཱ་དྷཱ་རོ. གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་རོ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ལི༹ཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷཱཏི ཨི་མི་ནཱ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་ས་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏི, ཀཱི་ཊཱ་གི་རི་ཝ་ཏྠུ པ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ. སཱ་མ་ཉྙཱ་དྷཱ་རོ པ་ན ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
༢༢༨. ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཙ ཐཱ་ཝ་རཾ, ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ཙ ག་རུ་བྷ་ཎྜནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པུ་རི་མ་དྭ་ཡཾ ཐཱ་ཝ་རཾ, པ་ཙྪི་མ་ཏྟ་ཡཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མ་ཀ་མེ་ཝ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱུ་ན་ཀཾ དེ་ནྟ་མྤི ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱུ་ར་ཏ་རཾ དུ་ཀྑ་གོ་པཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩེ མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ…པེ… ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ རུ་ཀྑཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཀེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜ་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ དེ་ནྟེ་སུ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་ཏ་པཱ་སཱ་དཱ་དི་ནཱ, ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་སཱ་ད་སྶ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨ་ཐཱ་ཝ་ར་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཐཱ་ཝ་རེ་སུ་པི ཐཱ་ཝ་ར་ཝི་བྷཱ་གཾ ཉ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཾ ‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཁེ་ཏྟཱ་དི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༣༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹ྭ་གྒ ༣.༣༢༡) པ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱཏི ‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’ཏི དི་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ་དི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩེ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ…པེ… པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་མྤི ཨ་ཐཱ་ཝ་ར་མྤི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཨ་ཐཱ་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མ་ཉྩཱ་དི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ཙ. མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ད་ནྟ་མ་ཡ་མ་ཉྩཱ་དི, པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཙཱ’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱཏི ཨཱ་ས་ནྡི་ཨཱ་དི, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་དི ཙ. མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དི་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༢༩. ‘‘ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ …པེ… བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་མ་ཡ་མྤི བྷཱ་ཛ་ནཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུ་མྤི པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨུ་པ་རི ‘‘ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏི ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཧི ‘‘ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏོ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ པཱ་ད་གྒ་ཎྷ་ན་ཀོ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་ཡ ཏཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྪཱ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་མ་ཡཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི པཱ་ད་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ཝཱ་ར་ཀ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ, གི་ཧཱི་ཧི དཱི་ཡ་མཱ་ན་མྤི པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པ་ཏྟཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཝི་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ གོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་དེ་ནྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི ནཱ་མ ལེ་ཁ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཱ་ནི་པཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠི, པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་སུ་པི.
ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མྤཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡ་མྤི, ས་བྦཾ ཏཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨུ་པ་ཀྑ་རེཏི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ. སི་ཁ་རཾ ནཱ་མ ཡེ་ན པ་རི་བྦྷ་མ་ནྟཱ ཚི་ནྡ་ནྟི. པ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟ་སྶ ག་ཎྛི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀོ. ‘‘པ་ཊི་མཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
‘‘ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧཱུཏི ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ ནཱ་མ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༣༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣༢༡) ‘‘ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧཱུཏི ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ལི་ཁི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༣༢༡) པ་ན ‘‘ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མ ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་མ་ཏྟཱ, ཨ་ཌྜྷ་བྱཱ་མ་མ་ཏྟཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཙ་མྨ་ར་ཛྫུ་ཀཱ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ.
‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོཏི དཱི་གྷ་སོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཏོ པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི.. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༣༢༡) ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༣༢༡) ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོཏི ས་ར་ད་ཎྜཱ་དི་སཱུ་ཙི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏ་ནུ་ད་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟོ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོཏི དཱི་གྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ. རི་ཏྟ་པོ་ཏྠ་ཀོ་པཱིཏི ཨ་ལི་ཁི་ཏ་པོ་ཏྠ་ཀོ་པི, ཨི་ད་ཉྩ པ་ཎྞ་པྤ་ས་ངྒེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན དཱི་གྷ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་ས་ནྡི་ཀོ པ་ན པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཏྟ་ངྒོ ནཱ་མ ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པ་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་ཉྩོ, ཨ་ཡ་མྤི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷ་དྡ་པཱི་ཋནྟི ཝེ་ཏྟ་མ་ཡཾ པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱི་ཋི་ཀཱཏི པི་ལོ་ཏི་ཀ་བ་ནྡྷཾ པཱི་ཋ་མེ་ཝ. ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ དཱ་རུ་པ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་མ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཎྚ་ཀ་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ ཨཱ་མ་ལ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ་ཛི་ཏ་བ་ཧ་ཨུ་པཱ་ད་པཱི་ཋཾ. ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་པཱི་ཋཱ་ནི. དཱ་རུ་མ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་མྤི པཱི་ཋཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘གྷ་ཊྚ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟི. གྷ་ཊྚ་ན་མུ་གྒ་རོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཱ་དི་གྷ་ཊྚ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༣༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༣༢༡) ‘‘གྷ་ཊྚ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ གྷ་ཊྚ་ན་མུ་གྒ་རོཏི ཨི་དཾ ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཊྛེ ད་ཎྜ་མུ་གྒ་རེ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཊྛ་ཕ་ལ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨ་པ་རེ་ན མ་ཊྛ་ཕ་ལ་ཀེ་ན ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་རི ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, དྭེ ཛ་ནཱ ཨུ་པ་རི་ཕ་ལ་ཀཾ དྭཱི་སུ ཀོ་ཊཱི་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝི་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ན ནི་ཊྛི་ཏ་ར་ཛ་ན་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ལླ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀ་མུ་གྒ་རེ་ཧི གྷ་ཊྚ་ནཾ སུ་ཀྑ་ཀཱ་ལེ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་མྦ་ཎནྟི ཕ་ལ་ཀེ་ཧི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་དི་ས་ཀ་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ར་ཛ་ན་དོ་ཎཱིཏི ཡ་ཏྠ པ་ཀྐ་ར་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་མྦ་ཎནྟི ཨེ་ཀ་དོ་ཎི་ཀ་ནཱ་ཝཱ་ཕ་ལ་ཀེ་ཧི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ. པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ན་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ར་ཛ་ན་དོ་ཎཱིཏི ཨེ་ཀ་དཱ་རུ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏཾ ར་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀ་དོ་ཎཱིཏི ཨེ་ཀ་དཱ་རུ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་པི ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ནོ་ཏི ཨ་པ་རེ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༣༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣༢༡) པ་ན ‘‘ད་ཎྜ་མུ་གྒ་རོ ནཱ་མ ‘ཡེ་ན ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པོ་ཐེ་ནྟི, ཏ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀ’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཨ་པི-ས་དྡེ་ན པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ས་བྦཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ སུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མེ་ཝ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༢.༣༢༡) པ་ན ‘‘བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ས་ངྑེ་པེ་ན ས་ཡི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ མ་ཧཱ་ཙ་མྨཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་ཏྟ་མུ་ཊྛི་པ་ཎྞནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟ་ཀ་ཊཱ་ཧནྟི པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཀ་ཊཱ་ཧཾ. ག་ཎྛི་ཀཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ག་ཎྛི་ཀཱ. ཝི་དྷོཏི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་དྷོ.
ཨི་དཱ་ནི ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་བྷི. ཊཱི. དུ་བྦ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ པུ་པྥཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཕ་ལཱ་རཱ་མོ ཝཱ. ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སོ. ཏེ་སུ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མེ་སུ ཝི་ན་ཊྛེ་སུ ཏེ་སཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ. ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཡཾ ཀི་ཉྩི པཱ་སཱ་དཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སོ. མ་ཉྩོ ནཱ་མ མ་སཱ་ར་ཀོ བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོ ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཉྩཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ. པཱི་ཋཾ ནཱ་མ མ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. བྷི་སི ནཱ་མ ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་སཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལ་ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལ་པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པུ་ཎྞཾ. ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ཏ་མྦ་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏ་ཀུ་མྦྷཱི. ལོ་ཧ་བྷཱ་ཎ་ཀཱདཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན བྷཱ་ཎ་ཀནྟི ཨ་ར་ཉྫ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝཱ་ར་ཀོཏི གྷ་ཊོ. ཀ་ཊཱ་ཧཾ ཀ་ཊཱ་ཧ་མེ་ཝ. ཝཱ་སིཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི…པེ….
ཏ་ཏྠ ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་རནྟི ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུཾ. ཨི་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཐཱ་ཝ་རེ་ན, པ་ཙྪི་མ་རཱ་སི་ཏྟ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ་ནཱཏི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མ་ཉྩཱ་དི་ནཱ ཙེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནེ་ཧི ཙ. མ་ཧ་གྒྷ་ཀ་པྤི་ཡེ་ནཱཏི ད་ནྟ་མ་ཡ་མ་ཉྩཱ་དི་ནཱ ཙེ་ཝ པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་ནཱ ཙ. ཨི་ཏ་རནྟི ཨ་ཐཱ་ཝ་རཾ. ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ པ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀེ་ཧི པཾ་སྭཱ་གཱ་ར་ཀེ་སུ ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི…པེ… ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ མ་ཉྩེ་ན ཨ་ཉྙཾ མ་ཉྩ་ས་ཏ་མྤི ལ་བྷ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཉྩེ་ན མ་ཉྩོ་ཡེ་ཝ, ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི་པི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནེ་སུ་པི.
ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཉྩ ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཾ. ཏཱི་ཎི ཧི ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཱ་ནི ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏི་པུ་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ. སཱི་ས་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ. ར་ས་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཉྩ ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧ’’ནྟི. ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀནྟི ཏ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ག་ཎྷ་ན་ཀོ. སཱ་ར་ཀོཏི མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཀུ་ལ༹ཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ཛ་ནཾ. ས་རཱ་ཝ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ཉྩ་ན་ཀཱ་དཱི་ནཾ གི་ཧི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏཱ་ནི ཧི ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནེ་ཝ གི་ཧི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ. པི-ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ མ་ཧ་ནྟཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཨི་མཱ་ནི པ་ན བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་པི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ་པི ཀུ་ཎྜི་ཀཱ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི. ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ་ན. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱཏི གི་ཧཱི་ཧི ཝི་ཀ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ས་ནྟ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ ཀ་ཏཱ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པི་པྥ་ལི་ཀོཏི ཀ་ཏྟ་རི. ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀཾ སཱུ་ཙི་ཝེ་དྷ་ཀཾ. ཏཱ་ལ༹ཾ ཡ་ནྟཾ. ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཝེ་དྷ་ཀོ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཝ་ལ་ཡཾ. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ གྷ་ན་ཀ་ཏཾ ལོ་ཧནྟི ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚི ལོ་ཧ་གུ་ལོ༹ ལོ་ཧ་པི་ཎྜི ལོ་ཧ་ཙ་ཀྐ་ལི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ གྷ་ན་ཀ་ཏཾ ལོ་ཧཾ. ཁཱི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཱ་ནཱིཏི མུ་དུ་ཀ་ཁཱི་ར་ཝ་ཎྞ་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡཱ་ནི.
གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི་པི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཏྟཱ. པི-ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གོ པ་ན ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཱ་དི་མ་ཡཱ ས་བྦཱ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཨཱ་མཱ་སཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སེ་སཱཏི ཏ་ཏོ མ་ཧ་ཏྟ་རཱི ཝཱ་སི. ཡཱ པ་ནཱཏི ཡཱ ཀུ་ཋཱ་རཱི པ་ན. ཀུ་དཱ་ལོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མུ་ཁཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ དོ་ཎི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཝ་ངྐཾ ཝཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི་ད་ཎྜ་ཝེ་དྷ་ན་མྤི, ད་ཎྜ་བ་ནྡྷ་ཉྩེ, ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་དཱ་ལོ ད་ཎྜ་བ་ནྡྷ་ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཝཱ ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སི་པཱ་ཊི་ཀཱ ནཱ་མ ཁུ་ར་ཀོ་སོ, སི་ཁ་རཾ པ་ན ད་ཎྜ་བ་ནྡྷ་ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཁ་ར་མྤི ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ཝཱ་སི ཨ་ད་ཎྜ་ཀཾ ཕ་ལ་མ་ཏྟཾ, བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཨུ་པ་ཀྑ་རེཏི ཝཱ་སི་ཨཱ་དི་བྷ་ཎྜེ.
པ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟ་སྶ ག་ཎྛི་ཀཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀོ. ‘‘པ་ཊི་མཱ་ནཾ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏི་པུ་ཙྪེ་ད་ན་ཀ་ས་ཏྠཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙྪེ་ད་ན་ཀ་ས་ཏྠཾ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཙ་མྨ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཀ་ཁུ་དྡ་ཀ་ས་ཏྠ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི པི་པྥ་ལི་ཀཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏ་རཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི.
ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎཱཏི ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཱ, ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ, ཨཱ་ར་ཀྑ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ར་ཀྑི་ཏཱ ཙ སཱ མ་ཉྫཱུ་སཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ ཏཾ ན ན་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ གོ་པ་ན་ཏོ གོ་པི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་པི པ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ནྟ་ཀཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སུ་ཏྟཾ པ་ནཱཏི ཝ་ཊྚི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཝ་ཊྚི་ཏ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ དཱི་གྷ་སོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཏོ སཱི་ཧ་ལ༹-པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཝེ་ལུ༹་བྷ་ཎྜེ. ད་ཌྜྷཾ གེ་ཧཾ ཡེ་སཾ ཏེ་ཏི ད་ཌྜྷ་གེ་ཧཱ. ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱཏི ‘‘མཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ན ནི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཱ. དེ་ས་ནྟ་ར་ག་ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཝ་སེ་ས་ཉྩ ཚ་ད་ན་ཏི་ཎནྟི མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚ་ད་ན་ཏི་ཎཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ་པཱིཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ. ལི་ཁི་ཏ་པོ་ཏྠ་ཀོ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ན ཧོ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཱ་ནཱིཏི མི་གཱ་དཱི་ནཾ ཙ་མྨཱ་ནི. ས་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནནྟི ར་ཐ་ས་ཀ་ཊཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ. ཝི་ས་ངྑ་ཏ་ཙ་ཀྐཾ པ་ན ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི ནཱ་མ ཡཱ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. མུ་ཊྛི་པ་ཎྞཾ ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི མུ་ཊྛི་ནཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ‘‘མུ་ཊྛི་པ་ཎྞ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘མུ་ཊྛི་པ་ཎྞནྟི ཚ་ཏྟ་ཙྪ་ད་པ་ཎྞ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ར་ཎཱི་ས་ཧི་ཏནྟི ཨ་ར་ཎཱི་ཡུ་ག་ལ༹ཾ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎཱི་ཏི ཨ་ར་ཎཱི་དྭ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཾ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི ཐཱ་ཝ་རཾ ཝ་ཌྜྷི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀུ་ཎྜི་ཀཱཏི ཨ་ཡ་ཀུ་ཎྜི་ཀཱ ཙེ་ཝ ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཀུ་ཎྜི་ཀཱ ཙ. བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་པ་ཀྑ་མེ་ཝ སེ་ཝ་ཏི, ན ཏུ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཉྩ་ན་ཀོ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
ཏིཾ་ས་ཏི་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.