༢༧. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ཝ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎ་ནཱ
༡༨༣. ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ཏྟཾ, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལཾ. ཏཾ ཀ་ཏི་ཝི་དྷ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ…པེ… བ་ཧུ་ཝི་དྷ’’ནྟི. ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དྱ་ཏྠོ. ཏེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟཱ་ནི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘ཙུ་དྡ་ས ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི. ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༦) ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་ཏྠ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཏོ. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི པ་ཉྩ་ས་ཏྟ་ཏི སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་ནི དྭེ་ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏེ་སུ པ་ན སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་ནི མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཀ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ), ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཙུ་དྡ་ས ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཏེ་སུ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ཀོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི? ཏ་ཏྠ ཀོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༦) བྱ་ཏྟི་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་ས་ཝ་སྶོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོཏི ཝ་ཛྫཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ ཝཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཝ་ཛྫཾ ཝཱ བྷུ་སོ ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ‘‘སཱ་ཧཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ལ་ཧཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨོ་པཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི ཝཱ ‘‘པ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི ཝཱ ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་དེ་སུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝཱ ‘‘ག་ཧི་ཏོ ཏ་ཡཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཧཱུཏི སཱ་དྷུ. ལ་ཧཱུཏི ཨ་ག་རུ, སུ་བྷ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་པཱ་ཡི་ཀནྟི ཨུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ ནི་ཏྠ་ར་ཎུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏི་རཱུ་པནྟི སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨ་མི་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ནཱཏི པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟནྟི ག་ཧི་ཏ་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཝ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ས་ཙ་སྶ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ པཱ་ད་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦནྟི ཨུ་ཏུ་མྤི ས་རཱི་ར་ས་བྷཱ་ཝེ ཙ ཨེ་ཀཱ་ཀཱ་རེ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ.
ས་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཉྩཱ་ཏི དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ དྭེ་པི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡོ དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་ཉྷི ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷཱ་ཊཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡོ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོ, པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ. དུ་ཏ་ཝི་ལ་མྦི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ག་མ་ནེ་ན དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ. པ་དཱ་ནཾ ཝཱ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཧ་རི་ཏྭཱ ནི་ཀྑེ་པོ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཱ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏ་བྦཱཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝཱ བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཉྙཱ ཀ་ཐཱ ན ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ བྷ་ཎ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན-ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཏེ་ན ནཱ་ཏི་དཱུ་རེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན-ཀཱ་ར་པ་ཊི་སི་དྡྷེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་པ་དཱ་ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཝ་ད་ནྟ་སྶ གི་ལཱ་ན་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཧི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཉྙེ་སུ ན-ཀཱ་ར་པ་ཊི་སི་དྡྷེ་སུ ཨཱི་དི་སེ་སུ, ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན གི་ལཱ་ནོ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ‘‘ཨཱི་དི་སེ་སུ གི་ལཱ་ནོ་པི ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་མྤི ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡེ་ན ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ས་ཊྛི་ཝ་སྶེ་ན་པི ས་བྦཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡེ་ན ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ན-ཀཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ པ་ན པ་དེ་སུ གི་ལཱ་ན་སྶ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི་སཱ་མ་ནྟཱ བྷ་ཎ་མཱ་ནོཏི པ་ད་སོ་དྷ་མྨ(པཱ་ཙི. ༤༤ ཨཱ་ད་ཡོ)-དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དི་ཝ་སེ་ན (པཱ་རཱ. ༢༨༣) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝཱ་ཙཾ བྷ་ཎ་མཱ་ནོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝཱ་ཙནྟི ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡཱ་ཡ ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སཱ ཝཱ་ཙཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་རེ་ན པ་ཏྟཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་ཎྞེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛཱ་པཱི་ཋཾ ཝཱ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ པུ་བྦེ ཏ་ཏྠ ཋ་པི་ཏ་པ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཨ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཀ་ཎྞཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཀ་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨོ་བྷོ་གེ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་བྷོ་གེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནེ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, པི་ཎྜཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, གཱ་མེ ཨ་བྷུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ལ་དྡྷ་བྷི་ཀྑ་སྶ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ཙེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ གཱ་མེཏི གཱ་མ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཏཱ་དི་སེ ཀི་སྨི་ཉྩི པ་དེ་སེ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེཏི ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནེཏི ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ས་ཙེ་པི ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི, བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷ་ཏོ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པཱ་ནཱི་ཡེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨཱ་དི་མྷི མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ནྟེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཀ་ཊྛོཏི ཨཱ་ས་ནྣོ. དྷོ་ཏ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨུ་ད་ཀེ་ན ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ར་ཛཱ་ཡ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ.
ནི་དྡྷཱུ་མེཏི ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ཛ་ལ་མཱ་ན་ཨ་གྒི་དྷཱུ་མ་ར་ཧི་ཏེ. ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཉྷི ནཱ་མ ཧི་མ་པཱ་ཏ་བ་ཧུ་ཀེ་སུ དེ་སེ་སུ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་རོ་ག་པཱི་ལཱ༹་དི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་རཱི་ར་སེ་ད་ཏཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཏཱ་པ་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ མུ་ཁཾ ལི་མྤི་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ སེ་དེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༦) ‘‘ཙུ་ཎྞཾ ས་ནྣེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱིཏི ས་ཙེ པ་ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཀེ་ན་ཙི གེ་ལ་ཉྙེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པ་ཊི་གྷཾ་ས་ནྟེ་ནཱཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་པ་ཊི་གྷཾ་ས་ནྟེ་ན. ཀ་ཝཱ་ཊ་པཱི་ཋནྟི ཀ་ཝཱ་ཊ་པཱི་ཋ་ཉྩ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཙྪུ་པ་ནྟེ་ན. ས་ནྟཱ་ན་ཀནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱི་ཊ་ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི. ཨུ་ལློ་ཀཱ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨུ་ལློ་ཀ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་ལློ་ཀཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་ལློ་ཀནྟི ཙ ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ག་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་ཀ་ཎྞ་བྷཱ་གཱཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ནྡྷི་བྷཱ་གཱ ཙ ཀ་ཎྞ་བྷཱ་གཱ ཙ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བཱ་ཧི་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ་ནི ཙ ག་བྦྷ་སྶ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཎཱ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནེ་ཏ་བྦོཏི ཡ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ནེ་ཏ་བྦོ. ན ཙ ཨ་ཙྪི་ནྣེ ཐེ་ཝེ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦནྟི ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ར་ཛ་ནཾ ག་ལ༹་ཏི, ན ཏཱ་ཝ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ཏྟོ དཱ་ཏ་བྦོཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ལ་ཛྫི་ནོ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཀཱ་མེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨོ་ཝཱ་ད་མྤི ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ལ་ཛྫི་ནོ ཙ ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་ཡ ལ་ཛྫཱི་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་མི་སཱ་དི་པ་རི་བྷོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏྠ ན་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ནྟྭཱ. སུ་སཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི ག་ནྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཊྛཱ་ན་མ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦནྟི གེ་ལ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སྶ ཨཱ་ག་མེ་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༤. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཀ་ཏི་ཝི་དྷོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི? ཏ་ཏྠ ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས་ཝ་སྶཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྠུཾ ད་ས་ཝ་སྶེ་ན ནི་སྶ་ཡཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༧) བྱ་ཏྟི་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ད་ས་ཝ་སྶོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡོཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཨཱ་བྷུ་སོ ཙ་རི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏི་ཝི་དྷོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོཏི ནི་སྶ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྦོ ནི་སྶ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡོ. པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་ཀོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ཀོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཙ་རི་ཡོ. བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ཀོ དྷ་མྨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནཱ་མ. ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཧོ་ཧི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘སཱ་ཧཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ལ་ཧཱུ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨོ་པཱ་ཡི་ཀ’’ནྟི ཝཱ ‘‘པ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི ཝཱ ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ.
ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟནྟི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཉྩ ཝ་སྶཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཨ་བྱ་ཏྟེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ. ཨེ་ཏྠ ས་ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཊྛི་ཝ་སྶོ ཝཱ ས་ཏྟ་ཏི་ཝ་སྶོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ན་ཝ་ཀ་ཏ་ར་སྶ་པི བྱ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཧོ་ཧི, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ་མི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནེ་སུ. ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཝ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ…པེ… ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ན་ནུ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་རི་ཡཱ བྷི་ནྣ་པ་ད་ཏྠཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་ད་མེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀོ་པི བྷི་ཀྑུ མཱ་ཏུ་བྷཱ་ཏཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མཱ་ཏུ་ལོ’’ཏི ཙ དྷ་མྨེ སི་ཀྑཱ་པ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ནཱ་མེ བྷི་ནྣེ ཨ་ཏྠོ བྷི་ནྣོ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ནཱ་ན’’ནྟི. ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་ནྡོ ས་ཀྐོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ བྷི་ནྣཾ, ན ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠཱ་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྟེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཀ་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ན’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་སུ ཝ་ཏྟཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏེ་སུ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་སུ, ཨེ་ཀ་སྶ བྷཱ་ར་ཀ་ར་ཎེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པི་ཎྜ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཀོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ, ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ, ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི? ཏ་ཏྠ ཀོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱ ཧོ་ཏུ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ, ཡོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ནཱ་མ. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་ཧཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན. ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༨) ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཝ་ཏྟནྟི ཨི་དཱ་ནི པ་ཀ་ར་ཎཱ་ག་ཏཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་ཀ་ར་ཎེ ས་ངྑེ་པ་རུ་ཙི་ཏྟཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ དྭེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡཱ་མ.
ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོཏི ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་ཧི་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ ཙ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སོཏི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རི་པུ་ཙྪཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. ཨོ་ཝཱ་དོཏི ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཧི, ཨི་དཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱིཏི ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ཨ་པི་ཙ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝཱ ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞེ ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱིཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ པ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ཨ་ཉྙོ་པི ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ཨི་དྷ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ནཱ་མ དྷ་མྨི་ཡེ་ན ན་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཨུ་པཱ་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ. ཨི་ཏོ པ་རཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་མ་ན་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ གི་ལཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཝཱུ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་དི པ་ན ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ་པི ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛ་ནྟེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ར་ཛེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པཱ་ཡཾ སུ་ཏྭཱ ར་ཛ་ནྟེ་ན. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨཱ་མི་སེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་རེ་པི (པ་རི. ༣༢༢) ‘‘ན དེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཀོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ, ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ, ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི? ཏ་ཏྠ ཀོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝཱ ཧོ་ཏུ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ, ཡོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཡོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨོ་ཝཱ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ཡོ ཝཱ ཏེ་ནཱ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཡོ ཝཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, སོ ས་བྦོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ནི་སྶ་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ནཱ་མ, དུ་ཏི་ཡོ པ་བྦ་ཛྫ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ནཱ་མ, ཏ་ཏི་ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ནཱ་མ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ནཱ་མ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན སི་པྤ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ་པི ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོཏི ཨ་ནྟེ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ལུ་ཏྟ་ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན. ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ.
ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༢) ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཝ་ཏྟནྟི ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཙ ས་ངྑེ་པེ་ན ད་སྶི་ཏཾ, ཏཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཏྠོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཨེ་ཏེ་སུ པ་བྦ་ཛྫ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ བྷཱ་རོ, ནི་སྶ་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཙ ཡཱ་ཝ ས་མཱི་པེ ཝ་ས་ནྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི་པི ཏེ་སུ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ཧི ཡོ ཡོ ན ས་མྨཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༥. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ, ཏེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ས་མཱི་པཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ས་མཱི་པཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཨོ་མུ་ཉྩ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨུ་པཱ་ཧ་ན་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ པུ་ཉྪི་ཏ་བྦཱཏི ‘‘ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. པ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦནྟི སུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཏ་པེ པ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཝཱ་དཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཏ་སྶ ཝ་སྶེ པུ་ཙྪི་ཏེ ཡ་དི ད་ཧ་རོ ཧོ་ཏི, ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ནྡི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་མི་ནཱ ཝ་ནྡཱ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ནི་ལློ་ཀེ་ཏ་བྦོཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦོ. བ་ཧི ཋི་ཏེ་ནཱཏི བ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཧི་ནོ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཋ་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ནི་ལློ་ཀེ་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༦. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨཱ་ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ, ཏེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཾ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༩) ཨཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཉྩ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༥༩) ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ, ཨུ་པཱ་ཧ་ན་པུ་ཉྪ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ‘‘ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨ་པུ་ཉྪ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏྠ མ་ཡ྄ཧཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་རི་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དིཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ད་ཏྭཱ དཱ་ན་མྤི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཨཱ་ཝཱ་སེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༧. ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ག་ནྟུཾ བྷ་བྦོ་ཏི ག་མི་ཀོ, ཏེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ནྟི ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – དཱ་རུ་བྷ་ཎྜནྟི སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི. མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜ་མྤི ར་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་ད་མེ་ཝ. ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ པ་བྦྷཱ་རེ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཡཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ནཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་སཱ་ཎེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨ་ངྒཱ་ནི་པི སེ་སེ་ཡྻུནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏ་མྷི ཨཱ་ནི་སཾ་སོ. ཨོ་ཝ་སྶ་ཀ་གེ་ཧེ པ་ན ཏི་ཎེ་སུ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜེ་སུ ཙ ཨུ་པ་རི པ་ཏ་ནྟེ་སུ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནི་པི ཝི་ན་སྶ་ནྟི.
ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༨. ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་ཏོ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡ་ཉྩ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༣༧༣-༣༧༤) ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༦) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ག་མི་ཡཱ་ནུ་མོ་ད་ན་བྷ་ཏྟ་གྒ་པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ར་ཉྙི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཏོ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ པ་ན ཝི་སུཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟ་གྒཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟེ བྷུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་སུ ཝ་ཏྟེ་སུ ཝི་ཡ ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་སུཾ ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ. ཨི་མ་སྶ ཙ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་ར་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་སྶཱ ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.
བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི བྷ་ཏྟཾ. ཨ་ཛ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་གྒཾ. ‘‘ཨཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཀོ་ཊཱི་སུ, པུ་ར་ཏོ་གྒཾ ཝ་རེ ཏཱི་སཱུ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ‘‘རཱ་ཛ་གྒནྟི རཱ་ཛཱ་ར་ཧཾ, ས་ལཱ་ཀ་གྒནྟི ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏྠེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་གྒཾ བྷ་ཏྟ་གྒཾ, བྷ་ཏྟ་པ་རི་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, བྷ་ཏྟ་གྒེ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་རཱ་མེ ཀཱ་ལོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཀཱ་ལོ བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟེ་ནཱཏི དྭེ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ནཱ་བྷི་མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟེ་ན. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ མ་ཎྜ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ. ཨུ་དྡྷཾ ནཱ་བྷི་མ་ཎྜ་ལཾ, ཨ་དྷོ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟེ་ན ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཛ་ངྒྷ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣ་སྶ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ན་སྶ ཨུ་པ་རི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན གཱ་མོ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ‘‘ག་ཎྛི་ཀཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི པཱ་ས་ཀེ ག་ཎྛི་ཀཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་མ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནནྟི ཡ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི མ་ནུ་སྶཱ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ ཨཱ་ཝ་སི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ནྟི.
སུ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ནཱཏི ན ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་ཏེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ག་ཎྛི་ཀཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་ནྟེ་ན གཱི་ཝཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ ཀ་ཎྞེ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ མ་ཎི་བ་ནྡྷཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟེ་ན. སུ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ ཨ་ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ནྟེ་ན, སུ་ཝི་ནཱི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི ཧེ་ཊྛཱ་ཁི་ཏྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཡོ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ བྷི་ཡྻོ ཏཾ ཏཾ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཝཱི་ཐིཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་པྤ་ས་དྡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཧོ་ཏི? དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ གེ་ཧེ ཨཱ་དི་མྷི ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ མ་ཛ྄ཛྷེ དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ནྟེ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་སི་ནྣེ་སུ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ དུ་ཏི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཏ་སྶ ས་དྡ་ཉྩེ་ཝ སུ་ཎཱ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ པ་ན ས་དྡ་མེ་ཝ སུ་ཎཱ་ཏི, ཀ་ཐཾ ན ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་པྤ་ས་དྡོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ཏྠེ་རོ ཀ་ཐཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏི, མ་ཧཱ་ས་དྡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱཏི ན ཨུ་ཀྑེ་པེ་ན, ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཨེ་ཝཾ ག་ནྟ་བྦཾ. ནི་སི་ནྣ་ཀཱ་ལེ པ་ན དྷ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟེ་ན་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཝ ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ན ཨུ་ཛྫ་གྒྷི་ཀཱ་ཡཱཏི ན མ་ཧཱ་ཧ་སི་ཏཾ ཧ་ས་ནྟོ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཙཱ་ལ་ཀནྟི ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ས་མེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན. ན བཱ་ཧུ་པྤ་ཙཱ་ལ་ཀནྟི བཱ་ཧུཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ བཱ་ཧུཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ. ན སཱི་ས་པྤ་ཙཱ་ལ་ཀནྟི སཱི་སཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ སཱི་སཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལཾ ཨུ་ཛུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ན ཁ་མྦྷ་ཀ་ཏོཏི ཁ་མྦྷ་ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཀ་ཊི་ཡཾ ཧ་ཏྠཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཁ་མྦྷོ. ན ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཎྷི་ཡོ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་པཱ་དེ་ཧི ཝཱ ཨ་གྒ་པཱ་དེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཎྷེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཝཱ བྷཱུ་མིཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ག་མ་ནཾ. ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ. ན ཨོ་གུ་ཎྛི་ཏེ་ནཱཏི ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་ཏེ་ན. ན པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡཱཏི ན དུ་སྶ་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡོ་ག་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ་པི དུ་སྶ་པ་ལླ་ཏྠི་ཀཱ ཨེ་ཝ. ན ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫཱཏི ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏྭཱ ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ན ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི ན ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་ཀྐ་ཙྩནྟི ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཏྟ་ས་ཉྙཱིཏི པ་ཏྟེ ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ. ས་མ་སཱུ་པ་ཀོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ བྷ་ཏྟ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎོ སཱུ་པོ ཧོ་ཏི. ས་མ་ཏི་ཏྠི་ཀནྟི ས་མ་པུ་ཎྞཾ ས་མ་བྷ་རི་ཏཾ. ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏོ ནཱ་མ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ལེ་ཁཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ, པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་ཏྟོ བྷ་རི་ཏོ པཱུ་རི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ལེ་ཁཱ་ས་མ་པྤ་མཱ་ཎོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཡཾ ཀ་ཉྩི ཡཱ་གུཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ས་མ་ཏི་ཏྠི་ཀ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གེ་ན པ་ཏྟེ་ན, ཨི་ཏ་རེ་ན པ་ན ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནི པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་པ་ཏྟེ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཱ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཡཾ པ་ན དྭཱི་སུ པ་ཏྟེ་སུ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཡ་མཱ་ནཾ པཱུ་ཝ་ཨུ་ཙྪུ་ཁ་ཎྜ་ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. པཱུ་ཝ་ཝ་ཊཾ་ས་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ དེ་ནྟི, ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པུ་པྥ་ཝ་ཊཾ་ས་ཀ་ཏ་ཀྐོ་ལ་ཀ་ཊུ་ཀ་ཕ་ལཱ་དི་ཝ་ཊཾ་ས་ཀེ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ན ཧོ་ཏི. བྷ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ཐཱ་ལ་ཀཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཐཱ་ལ་ཀེ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, པཱ་ཊེ་ཀྐ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་དྷ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ གི་ལཱ་ནོ ན ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ གི་ལཱ་ན་སྶ་པི ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ས་ཀྐ་ཙྩ’’ནྟི ཙ ‘‘པ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི’’ཏི ཙ ཨུ་བྷ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ས་པ་དཱ་ནནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨོ་དྷིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ས་མ་སཱུ་པ་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཐཱུ་པ་ཀ་ཏོཏི མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ, ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན སཱུ་པཾ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཉྙཱི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི གི་ལཱ་ནོ ན མུ་ཉྩ་ཏི. ནཱ་ཏི་མ་ཧ་ནྟོ ཀ་བ་ལོ༹ཏི མ་ཡཱུ་ར་ཎྜཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཎྜཾ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཾ, ཏེ་སཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་པྤ་མཱ་ཎོ. པ་རི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་ལོ་པོཏི ནཱ་ཏི་དཱི་གྷོ ཨཱ་ལོ་པོ. ཨ་ནཱ་ཧ་ཊེཏི ཨ་ནཱ་ཧ་རི་ཏེ, མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨ་ས་མྤཱ་པི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦོ ཧ་ཏྠོཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་ས་དྡོ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་སུ ཨ་ངྒུ་ལཱི་སུ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཧ་ཏྠ་མུ་དྡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་མྤི མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ས་ཀ་བ་ལེ༹་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཧ་རཱི་ཏ་ཀཾ ཝཱ ལ་ཊྛི་མ་དྷུ་ཀཾ ཝཱ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀེ མུ་ཁ་མྷི ས་ནྟེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
པི་ཎྜུ་ཀྑེ་པ་ཀནྟི པི་ཎྜཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཀ་བ་ལཱ༹་ཝ་ཙྪེ་ད་ཀནྟི ཀ་བ་ལ༹ཾ ཨ་ཝ་ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. ཨ་ཝ་ག་ཎྜ་ཀཱ་ར་ཀནྟི མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ག་ཎྜེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱ. ཧ་ཏྠ་ནི་དྡྷུ་ན་ཀནྟི ཧ་ཏྠཾ ནི་དྡྷུ་ནི་ཏྭཱ ནི་དྡྷུ་ནི་ཏྭཱ. སི་ཏྠཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀནྟི སི་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཀི་རི་ཏྭཱ. ཛི་ཝ྄ཧཱ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཀནྟི ཛི་ཝ྄ཧཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ. ཙ་པུ་ཙ་པུ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ‘‘ཙ་པུ་ཙ་པཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱ. སུ་རུ་སུ་རུ་ཀཱ་ར་ཀནྟི ‘‘སུ་རུ་སུ་རཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྭཱ. ཧ་ཏྠ་ནི་ལླེ་ཧ་ཀནྟི ཧ་ཏྠཾ ནི་ལླེ་ཧི་ཏྭཱ ནི་ལླེ་ཧི་ཏྭཱ. བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ཧི ཨ་ངྒུ་ལི་མ་ཏྟ་མྤི ནི་ལླེ་ཧི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, གྷ་ན་ཡཱ་གུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་པཱ་ཡཱ་སཱ་དི་ཀེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡོ མུ་ཁེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟ་ནི་ལླེ་ཧ་ཀ་ཨོ་ཊྛ་ནི་ལླེ་ཧ་ཀེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ་པི པ་ཏྟོ ན ནི་ལླེ་ཧི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀ་ཨོ་ཊྛོ་པི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ན ནི་ལླེ་ཧི་ཏ་བྦོ, ཨོ་ཊྛ་མཾ་སེ་ཧི ཨེ་ཝ པ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ན སཱ་མི་སེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན པཱ་ནཱི་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀོཏི ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷི་ཀ་མྤི པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་མྤི ས་ངྑ་མྤི ས་རཱ་ཝ་མྤི ཨཱ་མི་ས་མ་ཀྑི་ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ པ་ན ཧ་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨཱ་མི་ས་མ་ཀྑི་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་དེ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ས་སི་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟ་དྷོ་ཝ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱཏི སི་ཏྠཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ རཱ་སིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏི. བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཏི་ཀཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ ཚ་ཌྜེ་ཏི, བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ན ཏཱ་ཝ ཐེ་རེ་ན ཨུ་ད་ཀནྟི ཨི་དཾ ཧ་ཏྠ་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་རཱ པི་པཱ་སི་ཏེ་ན, པ་ན ག་ལེ ཝི་ལ་གྒཱ་མི་སེ་ན ཝཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ན དྷོ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ཏི.
བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟེ ཨ་ནུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ མོ་དི་ཡ་ཏེ པ་མོ་དི་ཡ་ཏེ་ཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ. ཀཱ སཱ? དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ. ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་མེ ནི་སི་ནྣེཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་སི་ནྣེ. ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ བ་ཧཱུ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ པ་རི་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༩. པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ པི་ཎྜི་ཏ་བྦོ ས་ངྒྷ་རི་ཏ་བྦོ་ཏི པི་ཎྜོ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ. པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎཾ སཱི་ལ་མ་སྶཱ་ཏི པི་ཎྜ་ཙཱ་རཱི, སོ ཨེ་ཝ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀོ ས་ཀ་ཏྠེ ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་མ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ – ནི་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ པ་ཝི་ས་ན་ནི་ཀྑ་མ་ན་དྭཱ་རཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ས་ཧ་སཱ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ པ་སྶེ་ཡྻ, པ་རི་སྶ་ཡོ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་ཝེ་ས་ནཾ…པེ… པ་ཝི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ གེ་ཧེ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ མ་ཉྙེ་ཡྻ. ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨ་པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ཝཱ པ་སྶེ་ཡྻ, ཨ་སུ་ཎི་ཏ་བྦཾ ཝཱ སུ་ཎེ་ཡྻ, ཏེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཝཱ ཨ་པྤ་སཱ་དོ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཋཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ མ་ནོ་པ་དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱ ཙ པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ལ་ཧུ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཧཱ་ནི ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནཱ་ཏི་ཙི་རཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ནཱ་ཏི་ལ་ཧུ་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཋི་ཏེ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་ཙེ ཀ་མྨཾ ཝཱ ནི་ཀྑི་པ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ཝཱ ནི་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཀ་པྤཱ་སཾ ཝཱ སུ་པྤཾ ཝཱ མུ་ས་ལཾ ཝཱ ཡ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཋི་ཏཱ ཝཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི. པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཋ་པེ་ཏི ཝཱཏི ‘‘ཏི་ཊྛ་ཐ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི ཋ་པེ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཝ་ཀྐཱ་ར་པཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ ས་མུ་གྒ་པཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མུ་གྒ་པཱ་ཏི ནཱ་མ ས་མུ་གྒ་པུ་ཊ་ས་དི་སཱ པཱ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༠. ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ན ར་མ་ནྟི ཛ་ནཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙཱ་ནི, ཡ་ཏྠ ན ར་མ་ཏཱི ཛ་ནོ;
ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ར་མི་སྶ་ནྟི, ན ཏེ ཀཱ་མ་ག་ཝེ་སི་ནོ’’ཏི. (དྷ. པ. ༩༩);
ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ, ཏེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ – ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ གཱ་མ་ཏོ དཱུ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ པ་རི་སྶ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟཾ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཁ་ནྡྷེ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་མ་གྒོ ན དུ་སྶོ་དྷ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཎྚ་ཀ་ས་རཱི་ས་པཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ. ཨ་ར་ཉྙཾ ནཱ་མ ཡ་སྨཱ ཙོ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཙ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཐ་ཀེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི བྷ་ཏྟ་གྒ་ཝ་ཏྟ་པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ. གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཙེ བ་ཧི་གཱ་མེ ཨུ་ད་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ་ཡེ་ཝ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་ཐ བ་ཧི་གཱ་མེ ཨ་ཏྠི, བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝོ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཨཾ་སེ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ.
བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་ར་ཉྙ་སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ དུ་ལླ་བྷ་ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་གྒི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི་ཨཱ་དི ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ས་རཱི་ས་པཱ་དི་བཱ་ཧི་ར་པ་རི་སྶ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཙ ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟཱ་དི་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཨ་སྶ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. བ་ཧཱུ་ནཾ པ་ན ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་དི་སཱ་ནི སུ་ལ་བྷཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཎ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ན ཏེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜོ ནཱ་མ པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ནོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན ཨ་ཝ་སྶཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི. ཙོ་རཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་ཛྫ, བྷ་ནྟེ, ཀེ་ན ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཙ་ནྡོ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ་སུ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི ས་ཀ་ལཱ་ནི ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ནི ཝཱ’’ཏི, ཏ་ཐཱ དི་སཱ་མཱུ་ལ༹ྷེ་སུ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དི་སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ་སུ, ཏ་སྨཱ ‘‘དི་སཱ་ཀུ་ས་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༡. སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟེ ས་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ནཾ, ས་ཡ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ནཾ. སེ་ན་ཉྩ ཨཱ་ས་ན་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༣ ) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ན ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་སྶ ཨོ་ཝ་ར་ཀེ ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ ཙ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦནྟི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨུ་དྡེ་ས་དཱ་ནཱ་དི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༢. ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟེ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛཾ, ཀིཾ ཏཾ? ས་རཱི་རཾ. ཛཾ ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཛ་ནྟཱ, ཀཱ སཱ? ཏི་ཀི་ཙྪཱ. ག་ཡ྄ཧ་ཏེ་ཏི གྷ་རཾ, ཀིཾ ཏཾ? ནི་ཝེ་ས་ནཾ, ཛ་ནྟཱ་ཡ ས་རཱི་ར་ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཏཾ གྷ་རཾ ཛ་ནྟཱ་གྷ་རཾ, ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་རི་བྷ་ཎྜནྟི བ་ཧི་ཛ་ག་ཏི. སེ་སཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟེ ཝ་ཙྩ་ཡ་ཏེ ཨཱུ་ཧ་ད་ཡ་ཏེ་ཏི ཝ་ཙྩཾ, ཀ་རཱི་སཾ. ཀུ་ཊཱི་ཡ་ཏི ཚི་ནྡཱི་ཡ་ཏི ཨཱ་ཏ་པོ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀུ་ཊི, ཝ་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ ཀུ་ཊི ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི, ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ཙ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ཙ་མ་ན་ཝ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, པ་ཙྪཱ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ཙ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ཁཱ་ད་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡཱ་པི ས་བྦ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ. པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.