༢༦. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༧༩. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནཾ ཝ་སྶཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཝ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ཎྱ-པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ན་ཡོ. ཀོ སོ? ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ, ཝ་སྶ་སྶ ཨུ་པ་ན་ཡོ ཝ་སྶཱུ་པ་ན་ཡོ, སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ. ཀཱ སཱ? ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་ན་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ མ་ཛ྄ཛྷེ དཱི་གྷ་ཝ་སེ་ན. ཝ་སྶ་སྶ ཨུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ, སཱ ཨེ་ཝ པུ་རེ བྷ་ཝཱ པུ་རི་མཱ བྷ་ཝ་ཏྠེ ཨི་མ-པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, སཱ ཨེ་ཝ པུ་རི་མི་ཀཱ ས་ཀ་ཏྠེ ཀ-པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨིཾ པ་རེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ ཨ-ཀཱ་ར་སྶ ཨི-ཀཱ་རཱ་དེ་སོ. པ་ཙྪཱ བྷ་ཝཱ པ་ཙྪི་མཱ, སཱ་ཝ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ.
ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ པ་ན ཝ་སྶཾ ན ཨུ་པེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཨུ་པེ་ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ན ཨཱ་ལ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༤) ‘‘ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཧི ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན་པི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཚ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཚ་ནྣེ་ཡེ་ཝ ས་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ས་ཙེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན སཱ་མ་མྤི ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀ་སྶ ནཱ་ཝཱ་དིཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨཱ་ལ་ཡ་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ནཱ་ཝཱ་ས་ཏྠ་ཝ་ཛེ་སུ་ཡེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༣) ས་ཏི, ཨ་ས་ཏི ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་སྶ ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཏ་ཏྠ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨ་ས་ཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨཱ་ལ་ཡ་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་ཝཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཧི སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཝི་ཧཱ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཨི་ཏ་ར་ཏྟ་ཡཾ.
ཊ་ངྐི་ཏ་མ་ཉྩཱ་དི་བྷེ་དཱ ཀུ་ཊཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཊ་ངྐི་ཏ་མ་ཉྩོ ནཱ་མ དཱི་གྷེ མ་ཉྩ་པཱ་དེ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊ་ནི་ཡོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ མ་ཉྩོ, ཏ་སྶ ཨི་དཾ ཨུ་པ་རི, ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛཱ་ཏི ན་ཏྠི. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི ཏཱ་དི་སོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ སུ་སཱ་ནེ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཋ་པེ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པཱ་སཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ གེ་ཧ་མྤི ‘‘ཊ་ངྐི་ཏ་མ་ཉྩོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ས་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཏྠེ པ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀུ་ཊི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨི་དྷ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱ་ལ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་པྤ་ཀི་ར་ཏཱིཏི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ན་ཏྠི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དེ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏེ་ཧི ཝི་ཡུ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་མ་ནེ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, པ་ཝཱ་རེ་ཏུ་ཉྩ ན ལ་བྷ་ཏི.
པ་ཝི་ས་ན་དྭཱ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ས་ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་དྡྷ་མེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ…པེ… ན པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སྶཱ་ན་ཨུ་ཏུ་ནོ ཙ་ཏཱུ་སུ མཱ་སེ་སུ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་མཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. སཱ་ཝ་ཎ་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མ་མཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ན ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ, ན དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༨༠. ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཧི་ཏེ ག་ནྟུཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ, བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༧) ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟུཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེ, བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ པི་ཏུ་སྶ ཙཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༩༨) ཨེ་ཀཾ, ‘‘ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀོ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ས་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་བྷ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་སྶ…པེ… ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ག་རུ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་སཱ་ར་ཧོ’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པི མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ…པེ… སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཝཱ…པེ… སཱ་མ་ཎེ་རཱི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ས་ངྒྷོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ས་ཙེ་པི ཀ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༩༩) ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཋཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཧི་ཏེ ཨེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ, ནོ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ. སེ་སེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟ་བྦཾ, པ་གེ་ཝ པ་ཧི་ཏེ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༩༩) ‘‘ག་ནྟ་བྦནྟི ས་ངྒྷ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཧི་ཏེ་པི ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནུ་པཱ་ས་ཀེ་ཧི་པི སཱ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི པ་ཧི་ཏེ ཏེ་སཾ པ་སཱ་ད་ཝ་ཌྜྷི་ས་མྤ་ཏྟེ་ཧི་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་བྷ་ཏྟི་ཀོཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏ་ཀོ. སོ པ་ན ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ས་ནྟོ’’ཏི.
༡༨༡. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠཱཏི ཨ་པི་ཙ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཚེ་དོ, ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཨ་པི་ཙ ཨ་པ་རོ ཨ་ཡཾ ཨཱི་དི་སོ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ན་ཡོ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཏོ མུ་ཏྟོ ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༩༩) པ་ན ‘‘པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༩༩) ‘‘ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡ་མྤི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༩༩) ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ’’ཏི. ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ན ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ་པི ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ ཏི་རོ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཙྪ་ཏོ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ནྟི. ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ག་ནྟྭཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པུ་རི་མ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀྑ་ཎེ ཝི་ས་རི་ཏྭཱ ག་ཏེ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི, ‘‘ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཐཱ ཨཱ་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་སྶ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡོ པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནི་མི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ས་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
བྷ་ཎྜ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་ར་བྷ་ཎྜཾ. པ་ཧི་ཎ་ནྟཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ཀ་མྨེ་ན པ་ཧི་ཎ་ནྟི. ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཨཱ་ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ས་ཙེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ་པི ན ཧོ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ན ག་ནྟུཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟུཾ ལ་བྷ་ཏི, ནི་སྶ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ, པ་གེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཙ་རི་ཡ་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ. ས་ཙེ ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ཨ་ཛྫ མཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ པུ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ས་ཙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ‘‘ཨ་ཛྫ མཱ ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ པ་ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏ་ཏྟཱ.
ས་ཙེ དཱུ་རཾ ག་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ར་ཎེ ས་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཚ དི་ཝ་སཱ་ནི བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ པུ་རཱ་རུ་ཎཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཏ་ཏྠ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ན་མེ་ཝ ཧི ས་ནྡྷཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༩༩) ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཾ ས་ནྣི་ཝ་ཏྟོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཙ ཨ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ ཙ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཝ་སྶོ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་རུ་ཎ་སྶ བ་ཧི ཨེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ. ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༦༤) ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟོ ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་རུ་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐཱ་པི ཡཾ ཏེ ཝ་དེ་ཡྻུཾ ‘‘ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི པ་ཝི་ཊྛེ་ན ཏཾ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏཾ ས་དྡ་ག་ཏི་ཡཱ་པི ན ས་མེ་ཏི. ན ཧི ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ པ་ཙྪཱ པ་ཝི་ཊྛོ ཏ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ཀོ ཨུ་ཊྛཱ་པ་ཀོ བྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པ་ན ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’པཱི་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༠༧) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ཏེ་ན་པི ཏཾ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཨ་རུ་ཎ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡེ ཨ་ངྒ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ནྟྭཱ ཏ་དཱ ཨེ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟ་སྶ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པི་ཏོ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཉྩ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ སི་ཡཱ, ན ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ པ་ན ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ཡུ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན དྷུ་ཏ་ངྒ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༡). ཏ་ཐཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟཱ་ནཾ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨུ་གྒ་ཏེ ཨ་རུ་ཎེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ས་ཧ ནི་ཝུ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ‘‘པུ་རཱ་རུ་ཎཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་ཙི. ༥༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ར་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨཱ་གཱ་མི་ཨ་རུ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ, ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་རུ་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་ཏྟཱ.
ཡཾ པ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ པ་ཀྐ་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི ནི་མི་ཏྟེ ས་ཏི ག་མ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ག་ཏ་སྶ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ་ག་མ་ནཾ ‘‘ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ན ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༧) པ་ཙྪི་མ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཨ་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ཧེ་སུ ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ ས་ཏྟཱ་ཧེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་རུ་ཎཾ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
ས་ཙེ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཡ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཡ་དི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝཱ་རེ་ན ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པ་ཡིཾ་སུ, ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨཱ་ག་ཏཱ ལ་བྷ་ནྟི. ཀ་ཐི་ནཱ་ནི་སཾ་ས་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ས་ངྒྷཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཏེ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཏཱ་པི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ལ་བྷ་ནྟཱུ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༢). ཨི་དྷ ཨཱ་ཧ་ཊནྟི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ.
ཝཱ་ལེ༹་ཧི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟི, ག་ཎྷ་ནྟི་པི པ་རི་པཱ་ཏེ་ནྟི་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནྟི. པ་རི་པཱ་ཏེ་ནྟཱིཏི པ་ལཱ་པེ་ནྟི, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ་སུ ‘‘གཱ་ལེ༹་ཧི ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ པ་ན ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨཱ ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཡཾ དྭཱི་སུ ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ‘‘དུ་ཏི་ཡེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟེ པ་ཋ་མོ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༧) ‘‘ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་རི་མི་ཀཱ ཙ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧེ པ་ན པུ་རི་མི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟོ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཝཱ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ‘‘པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པུ་རི་མི་ཀཱ་པི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊཾ ས་ཏི་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སྶ་ཝེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ…པེ… ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༧) ‘‘སོ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝི་ནཱ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ‘‘ན་ཝ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཙྩི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ན་ཝ་མཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ལོ་ཀི་ཡ་ཏི་ཐི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟི. ཏ་ཏྲེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ – པུ་རི་མ་བྷ་དྡ་པ་ད་མཱ་ས་ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ན ལོ་ཀི་ཡ་ཏི་ཐི་ཝ་སེ་ན. བྷ་དྡ་པ་ད་མཱ་ས་སྶ ཧི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཾ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཎི་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཏི ཡོ དི་ཝ་སོ ན་ཝ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏི་ཐི་པེ་ཀྑཱ་ཡ པ་ན ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ཏ་ཏོ ན་ཝ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་ཏྟཱ་ཧེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏི.
ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ. ཀཱ སཱ? པ་ཝཱ་ར་ཎཱ. ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་མཱ་ས་སྶ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་ན་ཝ་མི་ཡཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་མ་ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏ་མ་ཏྟེ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏི, ད་ས་མི་ཡཾ ཚཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མི་ཡཾ པ་ཉྩཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ, དྭཱ་ད་སི་ཡཾ ཙ་ཏུ་རཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ, ཏེ་ར་སི་ཡཾ ཏཱི་ཧ་མ་ཏྟཾ, ཙུ་དྡ་སི་ཡཾ དྭཱི་ཧ་མ་ཏྟཾ, པ་ནྣ་ར་སི་ཡཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་ས་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཨ་རུ་ཎ་སྨིཾ ཨུ་གྒ་ཏེ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ‘‘སོ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝཱ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ན ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་རི་མི་ཀཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་སྶ་ཝེ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༧) ཨཱ་ཧ. ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཀོ་མུ་དི་ཡཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཀོ་མུ་དི་ཡཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡཾ. སཱ ཧི ཀུ་མུ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཀོ་མུ་དཱི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶི་ཀ་མཱ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏྟཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནཱིཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དཱ ཧི ཀུ་མུ་དཱ་ནི སུ་པུ་པྥི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀུ་མུ་དཱ ཨེ་ཏྠ པུ་པྥ་ནྟཱི་ཏི ཀོ་མུ་དཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀུ་མུ་ད་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༨༢. ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ནི་ར་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་སཱ་ཝ་པ་རི་བྷ་ཎྜནྟི ཀ་སཱ་ཝེ་ཧི བྷཱུ་མི་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ཝ་ཏྟནྟི ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི དུ་བྦ་ལཱ ཨ་པྤ་ཐཱ་མཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢༧) ཨཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝཱ མ་ཎྜ་པཾ ཝཱ སཱི་མཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ཏཾ ‘ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཡོ ‘‘མཾ ‘ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱུ’’ཏི ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ཀི་ཙྩེ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཝཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་ས་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཏཱ་དི་སེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ་པི་སྶ ཨེ་ཝཾ ག་ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ‘‘ན དཱ་ནཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ མཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ས་མྦྷཱ་ཝེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
ཡོ་པི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ མེ་གྷཾ ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀཾ པ་ཝི་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ད་ག་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མྤི ཡེ་ཧི ས་ཧ ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ, ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཧི ས་བྦེ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ར་ཀྑ་ནྟི. ས་ཙེ་པི མ་ཎྜ་པ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ‘‘ཡོ ཨེ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ‘ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མ’’, པུ་པྥཱ་ནི ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ‘‘ཡོ ཨི་མཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཏཾ ‘ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཏི་ཀཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ས་ཙེ་པི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཝི་ཧཱ་རོ ཝཱ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི ‘‘ཡེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟུ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི, ཏ་ཏྲཱ་པི ཨི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ ཏཱ་ནི ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ, ཨེ་ཏཾ པ་ན ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཏེ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་བྦེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ ཧོ་ནྟུ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་དི་ཨ་ཝ་སེ་ས་དྷུ་ཏ་ངྒ་དྷ་རཱ ཝཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ས་བྦེ་ཝ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱ ཧི བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི དུ་བྦ་ལཱ ཨ་པྤ་ཐཱ་མཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མྤི ཝ་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ན པ་རི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, མཱུ་ག་བྦ་ཏཾ ག་ཎྷི་ཏ་བྦཾ, བ་ཧི་སཱི་མ་ཊྛ་སྶ་པི ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀ་མྤི ན ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ.
ཏི་ཝི་དྷ་མྤཱིཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མྤི. སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱཏི བྷ་བྦེ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ. བྷ་སྶེ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཝ་ཙ་ནེ པ་མཱ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ. ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཨ་པྤི་ཙྪཱ་ཀ་ཐཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ་ཏི.
ཝི་གྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀཾ. ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ནྟཱཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི མེ་ཏྟཱ ཨ་སུ་བྷཾ མ་ར་ཎཱ་ནུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ནྟཱ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ – ཡོ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ར་ཏི, ཏེ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་སུ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན དེ་ཝ་སི་ཀཾ ན ཨོ་ས་ར་ཏི, པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ ཝཱ དི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ས་ཙེ པུ་ན་པི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀེ བ་ཧཱུ་ནི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, པུ་ན་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་དི པ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་སུ ཨ་ཁཱི་ཎེ་སུ་ཡེ་ཝ མཱ་ལ༹་ཀེ ཁཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཀེ་ཙི ཐེ་རཱ ‘‘ཡེ་ཧི ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏེ པ་ཊི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཀེ་ཙི ‘‘ཁཱ་ད་ནྟུ, པུ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཝཱ་ད་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ པ་མཱ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ, ག་ཧ་ཎེ པ་ན དོ་སོ ན་ཏྠི. མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ…པེ… ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ ཙ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་ས་པ་རི་ཀ་ཐཱ་པི. སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཝ་ཊྚ་ནྟི. གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ སོ་དྷེ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སུ་ཊྛུ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ད་སྶི་ཏཾ. ར་ཀྑི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཏྟ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏ་བྦནྟི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ པ་ན ཏཱི་ཧི་པི སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀ་ཐཱ བ་ཧུ་ཀཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ ན་ག་རེ་སུ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཝི་ཝཱ་ད་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༦) ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཝ་སྶཾ ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི ‘ཡ་དི པ་ནཱ་ཡྻཱ ཨཱ་ག་མེ ཛུ་ཎྷེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻུ’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ, ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་མཱ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཝེ་ད་ས་མ་ཡེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཝེ་ད་ས་མ་ཡེ ཀི་ར དྭེ ཨ་དྷི་མཱ་སཱ་ནི ཡཱ་ཙཱ་དྷི་མཱ་ས་ཉྩ པ་ཏྟཱ་དྷི་མཱ་ས་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཀ་ལི་ཡུ་ག་ག་ཎ་ནེ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎ་ནེ་ན བྷཱ་ཛི་ཏེ དྭེ་པ་ཉྩ་ཊྛ་ད་ས་ཏེ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཙ་མྨཱ་དྷི་མཱ་ས པ་ཉྩཱ་དྷི་མཱ་ས པ་སྭཱ་དྷི་མཱ་ས ད་སཱ་དྷི་མཱ་ས ཏེ་ར་སཱ་དྷི་མཱ་ས སོ་ལ༹་སཱ་དྷི་མཱ་ས ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་དྷི་མཱ་སཱ་ཏི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱ་དྷི་མཱ་སཾ པ་ན ཨ་ཝ་སཱ་ནཱ་དྷི་མཱ་ས་ནྟི་པི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་སུ པ་སུ་སོ་ལ༹་སཱ་ནི ཨ་པ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་མཱ་ས་པ་ཏ་ན་ཀ་ལི་ཡུ་གེ སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་མཱ་སཱ་དི་ཝི་ས་མ་བྷ་ཡེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ མཱ་ས་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ་ཏོ ཡཱ་ཙཱ་དྷི་མཱ་སནྟི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, སེ་སཱ་ནི པ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་མཱ་ས་པ་ཏ་ན་ཀ་ལི་ཡུ་གེ མཱ་ས་སྶ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཏྟཱ་དྷི་མཱ་སནྟི. ཏ་ཏྲེ་ཏཾ ཡཱ་ཙཱ་དྷི་མཱ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ – ཏ་ཐ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ བི་མྦི་སཱ་ར་ར་ཉྙཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡཱ་ཙི་ཏཱ་དྷི་མཱ་ས་ཏྟཱ ཡཱ་ཙཱ་དྷི་མཱ་སཾ ནཱ་མ བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྭཱི་སུ ཨེ་ཝ ཡཱ་ཙཱ་དྷི་མཱ་སེ་སུ དི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ མཱ་སོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦོ, ན ཨི་ཏ་རེ་སཱུ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ན པ་ཉྩ་སུ པ་ཏྟཱ་དྷི་མཱ་སེ་སུ ཨེ་ཝ ས་ཧ དི་ཝ་སེ་ན མཱ་སོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦོ, ན ཡཱ་ཙཱ་དྷི་མཱ་སེ་སཱུ་ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ན – ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ པུ་རི་མི་ཀཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཏི, ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པུ་རི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ, མཱ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ’’ཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༤) ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏི་ཐི་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གེ ཨེ་ཝ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏོ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སོ པུ་ཎྞཱ་ཏི་ཐི་ཡཱ ཙ ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏུ, པུ་བྦཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ན་ཀྑ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཡུ་ཏྟོ ཙ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ལོ ཡ་དི ཝི་ནཱ དི་ཝ་སེ་ན མཱ་ས་ཀ་ཌྜྷ་ནེ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི མཱ་ས་མ་ཏྟཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཡ་དི ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ས་ཧ དི་ཝ་སེ་ན མཱ་སཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ, ཨ་ཡཾ པི་ཊ་ཀེ་ན ཙ ཝེ་དེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏ་ཏྲཱ་པྱེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི – ‘‘མཱ ཨི་ཏི ཙ་ནྡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་སྶ ག་ཏི་ཡཱ དི་ཝ་ས་སྶ མི་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ, སོ ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཀ་ལཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པུ་ཎྞོ་ཏི པུ་ཎྞ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་དཱི་སུ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་བྷི. ཊཱི. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པུ་ཎྞཱ་ཏི་ཐི་ཡོ་གོ་པི པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ན པཱ་ཊི་པ་དེ, ཏ་ཐཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ་པི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་སྶ པ་ནྣ་ར་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ, ཨེ་ཝཾ དྷཱ་ཏུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི མ་ཧཱ་ཝཾ་སེ ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱ ཝ་ད་ནྟི – ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧོ ཙ སཱུ་རི་ཡ་གྒཱ་ཧོ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་དཱ་དཱི་སུ་ཡེ་ཝ ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧོ, སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་དཱ་དཱི་སུ་ཡེ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་གྒཱ་ཧོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཊི་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཏི་ཐི་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི. པ་ཙྪི་མཱ་པི ཝ་ད་ནྟི – ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན པུ་བྦེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ་དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ཏྟཱ དི་ཝ་ས་པུ་ཉྫ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ས་ཙྩ་ཏོ པ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧོ སཱུ་རི་ཡ་གྒཱ་ཧོ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཧོ་ཏུ, ཡ་ཐཱ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཐཱ ཝ་ད་ཐ, ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦོ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི. ག་ནྡྷཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༣.༧.༧༥ ག་ནྡྷཱ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཙ་ནྡ་གྒཱ་ཧོ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཉྷི ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ, པ་ཉྩ་སུ ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ, ན་ཝ་སུ སཱ་ས་ན་ངྒེ་སུ ཛཱ་ཏ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ པུ་རི་མ་ཀཱ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻུ་ནྟི.
ཨ་ཐེ་ཀ་ཙྩེ ‘‘པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སཱ་ཡེ་ཝ ས་ནྟི, ན ཨ་དྷི་ཀ་དི་ཝ་སཱ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༠༤) ‘ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎི་ཏ་ཏྟཱ སེ་ས་ཝ་སྶ་དྭ་ཡ་སྶ་པི ཨ་དྷི་ཀཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཧོ་ནྟེ་ཝ, ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི དྭཱི་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཨ་དྷི་ཀ་དི་ཝ་སཱ ནཱ་མ ཝི་སུཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི ཏ་ཏི་ཡེ ཝ་སྶེ ཝ་སྶུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ དྭཱི་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དི་ཝ་སཱ ནཱ་མ ཝི་སུཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཐ་ཉྙེ ཝ་ད་ནྟི – པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ ཨ་དྷི་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཏྠི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༤༠༤) ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ནི ཧོ་ནྟེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི. ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི ཝི་ཝི་དྷེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟི. སུ་དྡྷ་ཝེ་དི་ཀཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ན་ཡ་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ནྟི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན ཝེ་ད་ས་མ་ཡེ ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ལ་མ་ཏི་པ་པ་ཉྩེ་ན. ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཏི་ཝ་སྶཱ་དྷི་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ཀ་ལི་ཡུ་གེ དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏཾ ཨ་དྷི་མཱ་ས་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དྷ པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་ཐ་ཡཱ་མ. པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ་སུ ན བི་མྦི་སཱ་ར་རཱ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་དྷི་མཱ་ས་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ན ‘‘ཏ་སྨིཾ ཝ་སྶེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་དྷི་མཱ་སཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝཱ ས་ཧ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ ཙ ཨ་ཏྠི, རཱ་ཛཱ པ་ན ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝེ་ད་ས་མ་ཡེ ཝ་སྶུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་མཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་མཱ་སེ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡ་དི པ་ནཱ་ཡྻཱ ཨཱ་ག་མེ ཛུ་ཎྷེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻུ’’ནྟི དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི. ཡ་དི པ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑཱུ པ་ན ར་ཉྙོ པ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཝ་སྶུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ གུ་ཎ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༦) ཨ་ཝོ་ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༥) ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་སྶུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀཱ་ཙི པ་རི་ཧཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི་ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་ཉྩ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༨༥) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཧཱ་ནཱིཏི གུ་ཎ་པ་རི་ཧཱ་ནཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཙཱ་དྷི་མཱ་སོ ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་ཏྟཱ་དྷི་མཱ་སོ ཝཱ, ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་མྤི པ་རི་ཧཱ་ནི ན་ཏྠི, ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་ཐཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཐཾ ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ? ཡ་དི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི པ་ན ཏེ་ར་ས་མོ ཝཱ སོ་ལ༹་ས་མོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟོ ཧི ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱི་ལ་གུ་ཎ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༢༤༠) ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏུ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཐིཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྐ་མེ་ན ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ནྣ་ར་སིཾ ཝཱ, པ་ནྣ་ར་སིཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན སོ་ལ༹་ས་མ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཏེ་ར་ས་མ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་དེ་པི ‘‘ཀ་ཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི སཾ་ས་ཡ་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ས་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ པུ་རི་མི་ཀཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༤) བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏོ ཏཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པུ་རི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ, མཱ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ པུ་རི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ, སཱ་ཝ་ཎ་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༤) ‘‘ཏ་སྨཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ, ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མི་ཏོ ཝཱ ཨ་པ་རཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ནཱ་དི་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’ཏི ས་ཀིཾ ཝཱ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི, སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡ་མྤི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༨༤) ‘‘ཨ་པ་ར་ཛྫཱུཏི ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཏོ ཨ་པ་རཾ དི་ནཾ, པཱ་ཊི་པ་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི, ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་མྤི (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༨༤) ‘‘ཨ་པ་ར་སྨིཾ དི་ཝ་སེཏི དུ་ཏི་ཡེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་མུ་ཀ་ཏི་ཐི་ཡོ་གེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་མུ་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གེ’’ཏི ཝཱ, ཏ་སྨཱ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ པཱ་ཏོ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་སཾ ས་ཀ་ལ་ར་ཏྟི ཡཱ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏེ ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀཱ་ལེ པུ་ཎྞཱ་ཏི་ཐི་ཡཱ ཡོ་གོ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཡོ་གོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་རུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཎྞཱ་ཏི་ཐི་ཡོ་གཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་ག་ཉྩ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ ཙ པུ་ཎྞཱ་ཏི་ཐི་ཡོ་གེ ཨེ་ཝ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀཱ་ཡ ཏི་ཐི་ཡཱ ཡུ་ཏྟེ་ཏི ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གེ་ཡེ་ཝ, ན སཱ་ཝ་ཎ་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གེ་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཚཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ཝེ་ད་སཱ་མ་ཡི་ཀཱ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ཎྞཱ་ཏི་ཐི་ཨུ་ཏྟ་རཱ་སཱ་ལ༹ྷ་ཡོ་ག་མེ་ཝ ག་ཝེ་ས་ནྟཱ མཱ་ས་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལེ་པི མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལེ་པི ས་ཧ དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི གཱ་ར་ཝ་ས་ཧི་ཏཱ ལ་ཛྫི་ནོ པ་ཎྜི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ན ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི. ཏི་ཐི་ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ པ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ བ་ཧུ་དྷཱ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡེ ཨཱ་ག་ཏོ, པོ་རཱ་ཎ་ཝེ་ད་ག་ནྠེ་སུ ཙ པ་སཾ་སི་ཏོ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལོ ཏི་ཐི་ཡཱ ན་ཀྑ་ཏྟེ་ན ཙ ཝི་ས་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་མེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་མཱ་ས་པ་ཏ་ན་ཀཱ་ལེ མཱ་ས་མྤི དི་ཝ་ས་མྤི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝི་ས་མེ་པི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཀཱ་ལེ ས་མཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི མཱ་ས་ཨུ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛ་ཝཱ་དེ་སུ ཨ་དྷི་མཱ་སོཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝ་སྶ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ ཨ་དྷི་མཱ་སོ’’ཏི ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་ས་ཏྟཱ པུ་ལླི་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. པུ་བྦེ པ་ན མཱ་ས་པུ་ཉྫ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་གྷ་ཊི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ‘‘མཱ་ས་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཨ་དྷི་མཱ་ས’’ནྟི ཨ་བྱ་ཡཱི་བྷཱ་ཝ་ས་མཱ་ས་ཏྟཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡ་པུ་ཎྞ་མཱ་སིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, ཏཾ ཀ་སྨཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་སྶེ ཚ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་ཏི་ཡེ ཏ་ཏི་ཡེ ཝ་སྶེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨི་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཚ མཱ་སཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱི་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ དྭེ མཱ་སཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ དྭེ མཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡ་པུ་ཎྞ་མཱ་སིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པཱ་ཊི་པ་དེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༤༠༤) ‘‘ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཏྟཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༠༤) ཝུ་ཏྟོ.
ཏ་ཏྲ ན་ནུ ཙ ‘‘ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ…པེ… ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཀ་སྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཧི ཡ་སྨཱ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏི་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་སྨཱཏི་ཨཱ་དི ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ.
ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཨ་དྷི་མཱ་ས་པ་ཏ་ན་ཝཱ་རེ་སུ ས་དི་ཝ་ས་མཱ་སཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཨི་མཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ པ་ན བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཀི་ཉྩི པཱ་ཋཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱི་དི་སཾ པཱ་ཋཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡ་པ་ཎྜི་ཏཱ པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྠ་སྶ ཨ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི. སུ་དྡྷ་ཝེ་དི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཙ་ནེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ཝི་ན་ཡ་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ན བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཐཱ བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི མ་ཉྙ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟི.
ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ན་ཡ་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཀ་ལཾ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་བཱ་ཧི་ར་ས་མ་ཡཾ པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཝེ་དི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ཝེ་ད་པྤ་ཀ་ར་ཎཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཧ་ཏྠ་ག་ཏ་ག་ཎ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་དཱ པ་ཐ་ཝི་སྶ་རོ རཱ་ཛཱ ས་དི་ཝ་སཾ མཱ་སཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཛེ་ཊྛ་མཱ་ས་ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ པ་ནྣ་ར་སི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི ཡཱ་ཙི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ‘‘ས་ཀིཾ པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སེ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ནྣ་ར་སི་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཡ་དཱ སུ་དྡྷ་མཱ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱུ’’ཏི ཡཱ་ཙི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཛེ་ཊྛ་མཱ་ས་ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐོ སུ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཋ་མཱ་སཱ་ལ༹ྷ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ་པི ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ་པི དུ་ཏི་ཡཱ་སཱ་ལ༹ྷ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ་པི པ་ནྣ་ར་སཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཏི་ཐི་ཡོ་གཾ ཝཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གཾ ཝཱ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པཱ་ཏོ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པུ་ན ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ས་ཀ་ལ་དི་ཝ་ས་ར་ཏྟི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ སཱུ་པ་ག་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་ཏྠི ཀོ་ཙི དོ་སོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. བྷ་ཝ་ཏྭེ་ཝཾ, པཱ་ཏོ་ཝ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི? ཨ་ཏྠི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༨) ‘‘ས་ཙེ པཱ་ཏོ་ཝ གཱ་ཧི་ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙཱ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ‘ག་ཧི་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏོ ས་ངྒྷོ, ར་མ་ཎཱི་ཡོ ཝི་ཧཱ་རོ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.
པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ