༢༥. ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༦༨. ཨེ་ཝཾ སཱི་མཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ས་དྡོ ཏཱ་ཝ –
‘‘ཨུ་དྡེ་སེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡ་མུ་པོ་ས་ཐོ;
ཨུ་པ་ཝཱ་སེ ཙ ཨ་ཊྛ་ངྒེ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ནེ སི་ཡཱ’’ཏི. –
ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཾ ཨུ་པ་ཝཱ་སེ ཨ་ཊྛ་ངྒ་སཱི་ལེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ནེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ ཀ་པྤི་ན ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༨༥) པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ ཨཱ་ག་ཏོ, ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༢༤༦) པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཾ, ‘‘སུ་དྡྷ་སྶ ཝེ ས་དཱ ཕེ་གྒུ, སུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ས་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༧༩) ཨུ་པ་ཝཱ་སེ, ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཁོ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༨.༤༣) ཨ་ཊྛ་ངྒ་སཱི་ལེ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པོ་ས་ཐེ ས་བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ཨཱ་ཝཱ་སཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ ཨཱ་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༡༠༤༨) ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ནེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ པ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ པ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ནེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, སཱི་ལེ་ན ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་ནྟྱ་ཏྠོ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ནེ ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨེ་ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ སཱི་ལེ་ན ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏྱ་ཏྠོ.
པ་ཝཱ་ར་ཎཱ-ས་དྡོ པ་ན ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ, ཀ་ཐི་ཏཱ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་ཡ ཙཱ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནེ ཙ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་ཙི. ༢༣༨) པ་ཊི་ཀྑེ་པེ, ‘‘ས་ངྒྷོ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༡༠) ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནེ, ‘‘ཨ་ཛྫ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༡༢) པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ. སོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ན་དི་ཝ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཝཱ་རཱི་ཡ་ཏེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་ཙྪཱི་ཡ་ཏེ་ཏྱ་ཏྠོ. པ-པུ་བྦ ཝ་ར་དྷཱ་ཏུ ཙུ་རཱ་དི་ག་ཎི་ཀཱ་ཡཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ ས་ངྒཱི་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ཡ་མ་ཀ་མི་ཝ བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི ས་ལླ་ཧུ་ཀ་ག་ནྠོ ཙཱ་ཏི མ་ནྟྭཱ ཁ་ནྡྷ་ཀ་དྭ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ད་སྶེ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ, ཨེ་ཝཾ པ་ནྣ་ར་སི་ཀོ. སཱ་མ་གྒཱི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཨུ་པོ་ས་ཐོ. ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟ་ཨུ་ཏུ ནཱ་མ ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་སྶ པཱ་ཊི་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཕ་གྒུ་ན་པུ་ཎྞ་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ. གི་མྷ་ཨུ་ཏུ ནཱ་མ ཕ་གྒུ་ན་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ. ཝ་སྶཱ་ན་ཨུ་ཏུ ནཱ་མ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་མ་པ་ཀྑེ་སུ དྭེ དྭེ ཀ་ཏྭཱ ཚ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱཏི ཧེ་མ་ནྟ་སྶ ཨུ་ཏུ་ནོ ཏ་ཏི་ཡེ ཙ ས་ཏྟ་མེ ཙ པ་ཀྑེ དྭེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ, མི་ག་སི་ར་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ, མཱ་གྷ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ གི་མྷ་སྶ ཨུ་ཏུ་ནོ ཏ་ཏི་ཡེ ཙི་ཏྟ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ས་ཏྟ་མེ ཛེ་ཊྛ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཙ, ཝ་སྶཱ་ན་སྶ ཨུ་ཏུ་ནོ ཏ་ཏི་ཡེ སཱ་ཝ་ཎ་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཙ ས་ཏྟ་མེ ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཱ པ་ནྣ་ར་སི་ཀཱཏི སེ་སཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པ་ནྣ་ར་སི་ཀཱ.
ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཙ ཀཱ་ལ༹་མྷཱ;
ཡཱ་ཝ ཕ་གྒུ་ན་པུ་ཎྞ་མཱ;
ཧེ་མ་ནྟ་ཀཱ་ལོ་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ;
ཨ་ཊྛ ཧོ་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ.
‘‘ཕ་གྒུ་ན་སྶ ཙ ཀཱ་ལ༹་མྷཱ;
ཡཱ་ཝ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་པུ་ཎྞ་མཱ;
གི་མྷ་ཀཱ་ལོ་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ;
ཨ་ཊྛ ཧོ་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ.
‘‘ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷ་སྶ ཙ ཀཱ་ལ༹་མྷཱ;
ཡཱ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ;
ཝ་སྶ་ཀཱ་ལོ་ཏི ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ;
ཨ་ཊྛ ཧོ་ནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ.
‘‘ཨུ་ཏཱུ་ནཾ པ་ན ཏི་ཎྞ་ནྣཾ, པ་ཀྑེ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་མེ;
ཙ་ཏུ་དྡ་སོ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཨུ་དྡི་ས་ནྟི ན་ཡ་ཉྙུ་ནོ’’ཏི. (ཀ་ངྑཱ. ཨ་བྷི. ཊཱི. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ);
ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཧེ་མ་ནྟཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ཏུ་མྷི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཨ་ཊྛ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཏྟཱ ཨུ་ཏུ་ཏྟ་ཡ་ས་མོ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཚ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀ་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་པ་ནྣ་ར་སི་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎཾ ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི, ན བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘ས་ཀིཾ པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སེ ཝཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཡོ པ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༨) ཙ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ས་ཀིནྟི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦནྟི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དྭེ ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀེ ཀཱ་ཏུཾ, ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༠) ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨུ་ཏུ་ནོ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་མ་པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ པ་ནྣ་ར་སེ ཝཱ ས་ཀིཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ནྟི. པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི སུ་ཏྟཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེཏི ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟ་མ་པ་ཀྑ་ཙཱ་ཏུ་དྡ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༨) –
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ པ་ནྣ་ར་སོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ནྣ་ར་སོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་ཊི་པ་དོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ པ་ནྣ་ར་སོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ནཱ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཱ སཱ་མ་གྒཱི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ནི་སྶཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ནཱ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཱ སཱ་མ་གྒཱི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ནི་སྶཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒཱི ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཱ, ནི་སྶཱི་མཾ ཝཱ ག་ནྟ་བྦཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ནྣ་ར་སོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ པཱ་ཊི་པ་དོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒཱི ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཱ, ནི་སྶཱི་མཾ ཝཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་མ་ས་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ སཱ་མ་གྒཱི ཝཱ དཱ་ཏ་བྦཱ, ནི་སྶཱི་མཾ ཝཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བ་ཧུ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ནཱ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཱ སཱ་མ་གྒཱི, ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ནི་སྶཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༧༨) –
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ པ་ནྣ་ར་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ་སཾ པ་ནྣ་ར་སོ, ཏེ ཏི་རོ་ར་ཊྛ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦནྟི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི ‘‘ཨ་ཛྫུ་པོ་ས་ཐོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ’’ཏི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦཱཏི ན ཨ་ནི་ཙྪཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ཡཾ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཱ་ག་ཏཱ པཱ་ལི༹ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༠) – ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ནྡི་ཊྛཱ ས་མྦྷ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀཱ བྷ་སྶ་ཀཱ་ར་ཀཱ ས་ངྒྷེ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི ‘‘མ་ཡཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དྭེ ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀེ ཀཱ་ཏུཾ, ཀ་ཐཾ མ་ཡཾ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་མཱ་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༠) – དྭེ ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀེ ཀཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མཱ དྭེ, ཏ་ཏི་ཡོ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མཱ ཝཱ དྭེ ཏ་ཡོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀ་ཏེ སུ་ཎ་ནྟི, པ་ཉྩ་མོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་མྤི དྭེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཏེ་ར་སེ ཝཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ ཨི་མེ པ་ནྣ་ར་སཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཡཾ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋོ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༢༤༠) – ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཀ་ཏེ སུ་ཎ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ནྣ་ར་སི་ཀུ་པོ་ས་ཐེ ཀ་ཏེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི སུ་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི དྭེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋོ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༢༤༠) – དྭེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཀྑེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ དྭེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཏེ་ར་སེ ཝཱ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ ཨི་མེ པ་ནྣ་ར་སཱི་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ པ་ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་ཝོ་ཧཱ་རོ, ན ཙ་ནྡ་ག་ཏི་སི་དྡྷི་ཡཱ ཏི་ཐི་ཡཱ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཐིཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྐ་མེ་ན ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ པ་ནྣ་ར་སིཾ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སིཾ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སིཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན སོ་ལ༹་ས་མ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཏེ་ར་ས་མ་དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༠) ‘‘དྭེ ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཀེ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘དྭཱ་ད་སི་ཡཾ, ཏེ་ར་སི་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ‘‘ས་ཀིཾ པ་ཀྑ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སེ ཝཱ པ་ནྣ་ར་སེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མྤི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༦) ཨུ་པ་ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏི་ཐི་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མཱཨི་ཏི ཙ་ནྡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་སྶ ག་ཏི་ཡཱ དི་ཝ་ས་སྶ མི་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ, སོ ཨེ་ཏྠ ས་བྦ་ཀ་ལཱ་པ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པུ་ཎྞོ་ཏི པུ་ཎྞ་མཱ. པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ, ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་པུ་ཎྞ་མཱ. སཱ ཧི པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི པུ་རི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ. བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧཱིཏི ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི. པ་ཙྩུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟི, བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀེ ཨ་ནུ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་པུ་ཎྞ་མཱ་དིཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑཾ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ནྟི ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ, ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་མ, ཨཱ་ག་མེ ཀཱ་ལེ༹ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི, ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ, ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་མ, ཨཱ་ག་མེ ཛུ་ཎྷེ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༠) ཙ ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐཱཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཙ་ཏུ་དྡ་ས་ནྣཾ པཱུ་ར་ཎོ ཙཱ་ཏུ་དྡ་སོ, དི་ཝ་སོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ག་མེ ཀཱ་ལེ༹ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཝཱཏི ཀོ་མུ་དི་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སོ ཝཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ག་མེ ཛུ་ཎྷེ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་ག་མེ ཛུ་ཎྷེ ཀོ་མུ་དི་ཡཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཏེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎྜ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ ཀ་ལ་ཧ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཝི་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀཱ བྷ་སྶ་ཀཱ་ར་ཀཱ ས་ངྒྷེ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཏ་མྤི ཛུ་ཎྷཾ ཨ་ནུ་ཝ་སེ་ཡྻུཾ. ཏེ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨཱ་ག་མེ ཛུ་ཎྷེ ཀོ་མུ་དི་ཡཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཱ ཨ་ཀཱ་མཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༠). ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ ཨེ་ཝ ཝཱ’’ཏི. ཡ་དི ཧི ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༣༣). ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཱ. པི-ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཱ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ད་ཉྙེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སཱ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ད་མྤཱིཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྟ་ཡ་མྤི. ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡེཏི བ་ཧུ་ཏ་རཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ. དྭི་ནྣཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ནནྟི པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་སྶ་ཡུ་ཛ་ཀོ་མུ་དི་པུ་ཎྞ་མཱ་ནཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡོ སོ སཱ་མ་གྒི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཉྩ ཏ་པྤ་ས་ངྒེ་ན སཱ་མ་གྒི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་ས་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་དཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨོ་སཱ་རི་ཏེ ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་སྨིནྟི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ཨོ་སཱ་རི་ཏེ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་མྨ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཝེ་སི་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ. ཏ་དཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙུ་དྡ་ས་པ་ནྣ་ར་སེ ཨ་ཉྙོ ཡོ ཀོ་ཙི དི་ཝ་སོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ. ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༤༧༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཏྲ པ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ཝ་ད་ནྟཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ཋ་པེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏེ ‘‘ས་མ་གྒཱ ཛཱ་ཏ་མྷཱ’’ཏི ཨ་ནྟ་རཱ སཱ་མ་གྒི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སོ ནཱ་མ པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ར་ཏྟི་དི་ཝཱ, ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ཏ་ཏོ པུ་རེ ཝཱ པ་ན པ་ཙྪཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཡོ ཀོ་ཙི དི་ཝ་སོ་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷཱ་པི ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ ས་དི་སཱ་ཝ སཱ་མ་གྒཱི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡེ པ་ན ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་གྒཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ‘‘ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ན ཡ་དི ཀ་རོ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷ་སཱ་མ་གྒི་ཡཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣).
༡༦༩. ས་ངྒྷེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཱ་དི་ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, སོ ཙ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ་ཡེ་ཝ. ག་ཎེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི, ཏཱི་ཧི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, སོ ཙ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཡེ་ཝ. པུ་གྒ་ལེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ནི་སི་ནྣེ་ན ཨེ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, སོ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐོ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རེ་པི ཏ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི. ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ ཨུ་པོ་ས་ཐེ་སུ སུ་ཏྟུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཙ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ཙ. ཏ་ཏྲ ཨོ་ཝཱ་དོ་ཝ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཏ་སྶ ཨུ་དྡེ་སོ ས་རཱུ་པེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ. ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ. སེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཏ་ཏྠ ཨོ་ཝཱ་ད་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ ནཱ་མ –
‘‘ཁ་ནྟི པ་ར་མཾ ཏ་པོ ཏི་ཏི་ཀྑཱ;
ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ ཝ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ;
ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི;
ན ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏི པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ.
‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ;
ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནཾ.
‘‘ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ སཾ་ཝ་རོ;
མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཙ བྷ་ཏྟ་སྨིཾ, པ་ནྟ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ;
ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ཡོ་གོ, ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ན’’ནྟི. (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༣-༡༨༥) –
ཨི་མཱ ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ.
ཏ་ཏྠ ཁ་ནྟི པ་ར་མཾ ཏ་པོཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི ནཱ་མ པ་ར་མཾ ཏ་པོ. ཏི་ཏི་ཀྑཱཏི ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ ཏ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མཾ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ར་མ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ. ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱིཏི ཡོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་རཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏི བཱ་དྷ་ཏི ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་དོ པ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཧི ན ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱིཏི སཱི་ལཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི. སཱི་ལ་ཉྷི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན པ་ར་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ ཙ ས་མ་ཎོ པ་རཾ ཡཾ ཀ་ཉྩི ས་ཏྟཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, པ་རཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་མྤི ས་ཉྩི་ཙྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, སོ ན ཧི པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? མ་ལ་སྶ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘པ་བྦཱ་ཛ་ཡ་མ་ཏྟ་ནོ མ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ‘པ་བྦ་ཛི་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༣༨༨) ཨི་ད་ཉྷི པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཡོ་པི ན ཧེ་ཝ ཁོ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏི ན མཱ་རེ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏི, སོ་པི པ་རཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ ན ས་མ་ཎོ ཧོ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཝི་ཧེ་སཱ་ཡ ཨ་ས་མི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ས་མི་ཏ་ཏྟཱ ཧི པཱ་པཱ་ནཾ, ས་མ་ཎོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༢༦༥) ཨི་ད་ཉྷི ས་མ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་བྦ་པཱ་པ་སྶཱཏི ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ. ཨ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཀུ་ས་ལ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་སྶ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝོ་དཱ་པ་ནཾ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ས་བྦ་སོ པ་རི་སོ་དྷ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ་ན ཧོ་ཏི, ཨི་ཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་བྦ་པཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཧི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཀུ་ས་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛི.
ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་དོཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནུ་པ་ཝ་ད་ནཾ. ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏོཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེཏི ཡཾ ཏཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ པ་ཨ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་པ་མོ་ཀྑཾ ཨུ་ཏྟ་མ་སཱི་ལཾ. པཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ག་ཏི་ཝི་སེ་སེ་ཧི མོ་ཀྑེ་ཏི དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡེ་ཧི, ཡོ ཝཱ ནཾ པཱ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ. སཾ་ཝ་རོཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་རོ. མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་མཱ་ཎ་ཉྙུ་ཏཱ. པ་ནྟ་ཉྩ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནནྟི ཛ་ན་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ནི་ཛྫ་ན་ས་མྦཱ་དྷཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ. ཨེ་ཏྠ ཙ དྭཱི་ཧི་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་སྶ་པི ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཙ ཨཱ་ཡོ་གོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ་པི མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨཱ་ཡོ་གོ ཙ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་ན སཱ་ས་ནནྟི ཨེ་ཏཾ པ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ད་ནཾ, ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏ་ནཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་རོ, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝི་ཝི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་སེ་ཝ་ན་ཉྩ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝཱ་དོ ཨ་ནུ་སི་ཊྛཱི་ཏི. ཨི་མཱ པ་ན ཏི་སྶོ གཱ་ཐཱ་ཡོ ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏཾ བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན སཱ་ཝ་ཀཱ. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༤) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎཱ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནཱ་མ, ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡི་ས་ནྟི, ན བུ་དྡྷཱ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཨ་ནུ་པ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ས་ཏི་ཡཱ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏོ ཝཱ. ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡནྟི ཙ་ཏུ་མཱ་སི་ཡཾ. སཱ ཧི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཱི, སཱ ཨེ་ཝ ‘‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་ཡཾ, པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིནྟི ཀཱ་ཡེ་ན ས་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱུ་པ་ག་མ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ་པི པ་ཉྩ, པུ་རི་མེ་ཧི ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ པ་ཙྪི་མེ་ཧི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ དྭེ ཉ་ཏྟི་ཡོ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏ་ཡོ དྭེ ཨེ་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏ་ཡོ དྭེ ཨེ་ཀོ ཝཱ, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཐ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཡོ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཡོ དྭེ ཨེ་ཀོ ཝཱ, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ད་ཉྷེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ – ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ་ཧི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ནྟི ས་མ་ས་མཱ ཙ, ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཙ ག་ཎཾ པཱུ་རེ་ནྟི, ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝ་སེ་ན ཉ་ཏྟི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ངྒྷ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ག་ཎ་ཉ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན སོ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ག་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་མེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ་ན ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ དྭེ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ དྭེ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ, ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་ཀོ, པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀེ་ན པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པུ་རི་མེ་ཧི ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི པ་ཙྪཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ ཨེ་ཀེ་ན་པི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཋ་མཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཐོ་ཀ་ཏ་རེ་ཧི ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏྟི་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་སི་ནི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ན ས་ཙེ པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་ཧི མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ཧི པ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱ ས་མ་ས་མཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ཧི པ་ཝཱ་རི་ཏེ པ་ཙྪཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ བ་ཧཱུ ཧོ་ནྟི, པ་ཙྪཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ ཐོ་ཀཱ ཝཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨུ་དྡི་ཊྛེ པ་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཏེ་ན པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀཱ་ལེཏི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ. ཨུ་དྡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེཏི ‘‘པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨུ་དྡི་སྶ་མཱ་ནེ’’ཏི ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ ཨཱ་ག་ཏེ ས་ཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ སོ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི. ས་མ་ས་མཱ ཝཱཏི པུ་རི་མེ་ཧི ས་མ་པ་རི་མཱ་ཎཱ. ཐོ་ཀ་ཏ་རཱ ཝཱཏི པུ་རི་མེ་ཧི ཐོ་ཀ་ཏ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཱ. ཨེ་ཏེ་ན བ་ཧུ་ཏ་རེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ པུ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ན པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཾ་སེ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༥) པ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པུ་ན ས་ཎྛཱ་པ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ་སནྟི ཙ ཝཱ་མཾ་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཏོ ཡ་ཐཱ ཝཱ་མཾ་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ཏྠ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ་པི ཨ་ཏྠི, ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སི་ནྣེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་ལི༹་ཡཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ པ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནེ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པཱ་ལི༹ཾ ཝི་ཧཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་བྦཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དི་ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ. ཨི་མི་ནཱ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ…པེ… པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༡) ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠཱ་པི ཏཱི་ཧི ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ, ཡ་དཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ སུ་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཾ པ་སྶི་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, དྭཱི་ཧི་པི ‘‘ཨ་ཉྙཾ སུ་དྡྷཾ པ་སྶི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན་པི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ད་ཧཱུཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧུ, ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ཧཱིཏི ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ཧི. ཨ་ནཱ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཝ་ཀ་མྨ་སཱ་ལཱ་དི་ཀོ ཡོ ཀོ་ཙི པ་དེ་སོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྒྷེ་ནཱཏི ས་ངྒྷ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷ་མ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ. ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཝཱ ས་ཏི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་ད་ཡོ ན ག་ནྟ་བྦཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཙེ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ སཱི་མཱ་པི ན་དཱི་པི ན ག་ནྟ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་པི ཨཱ་ཝཱ་སཱ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ལ་བྷ་ཏི. ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡཾ ཛ་ཉྙཱ ‘‘ཨ་ཛྫེ་ཝ ཏ་ཏྠ ག་ནྟུཾ ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སོ ག་ནྟ་བྦོ. ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཧི ཨི་མི་ནཱ ནེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
༡༧༠. བ་ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ནཱཏི ན་དི་ཡཱ ཝཱ སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཚ་ནྡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཀ་ཏོ མ་ཡཱ ཨུ་པོ་ས་ཐོ’’ཏི ཨ་ཙྪི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏོ ཝཱཏི གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏོ ཝཱ. ས་ངྒྷོ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱིཏི དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋཱ་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཝ་གྒ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སོ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཏཱི་སུ དྭཱི་སུ ཙ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཝ, ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ས་ངྒྷེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ག་ཎེ ན པུ་གྒ་ལེ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་གྒ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན དྭེ ས་ངྒྷཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཚ་ནྡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཝི་སུཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ནྟི? ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ. ཝ་གྒ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་ཉྷི ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ག་ཙྪ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་ན ས་ངྒྷེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཏཱི་སུ, དྭཱི་སུ ཝཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཀ་མྨཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་གྒ་མེ་ཝ བྷི་ནྣ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ནྟེ་ན ཚ་ནྡ་མྤི དཱ་ཏུཾ, ས་ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ‘‘ཚ་ནྡཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦོ ཚ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༥) པུ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཚ་ནྡ་དཱ་ན་པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ‘‘ཚ་ནྡཾ མེ ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ནྣེ ཚ་ནྡེ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ས་ཉྩི་ཙྩ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ, ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཏོ ཏཾ མོ་ཙེ་ཏུཾ ‘‘ཚ་ནྡཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི མ་ན་སཱ་ཝ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ་ན ཝཱ, ཝཱ་ཙཾ པ་ན ནི་ཙྪཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ, ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ’’ཏི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི་པི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ནེ་པི ཚ་ནྡ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏཾ པ་ན དེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ས་ནྟཱི ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་སེ་ཏ་བྦཱ. ན ཧི སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ས་མཱ་ནོ ‘‘པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་མྨི, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཧ་ར, པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ‘‘ས་ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ‘‘ས་ནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ས་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཙ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཙ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཙ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི, ཏཾ དེ་ཏཱི་ཏི ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ཏ་རཱཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི. བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ ནཱ་མ བི་ལཱ༹་ལ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཝ་ལ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་ཝ་ལ་ཡཾ་ཡེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ཏ་ཏི་ཡཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཡ་སྶ དི་ནྣཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཡཱ་སཾ ཀཱ་ས་ཉྩི ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༧༣. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ‘‘ཚ་ནྡཾ མེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀེ ས་ངྒྷ་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཏི་སྶོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ…པེ… པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མི, སུ་ཏཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ནི་དཱ་ནཾ, སུ་ཏཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏེ་ནཱཏི སུ་ཏ་པ་དེ་ན.
༡༧༤. ནི་དཱ་ནུ་དྡེ་སེ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་དྡེ་སེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༧༥. ཏཱི་ཧི་པི ཝི་དྷཱི་ཧཱིཏི ཨོ་སཱ་ར་ཎ་ཀ་ཐ་ན་ས་ར་བྷ་ཉྙེ་ཧི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཎི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ བྷ་ཎཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ སུ་ཏྟ་སྶ ཨོ་ཏཱ་ར་ཎཾ ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ཀ་ཐ་ནཾ ནཱ་མ. ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ཋ་སྶེ་ཝ ས་རེ་ན བྷ་ཎ་ནཾ ས་ར་བྷ་ཉྙཾ ནཱ་མ. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ‘‘ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན ཀ་ཐེ་ནྟེ་ནཱཏི ས་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན. ན་ཝ་ཝི་དྷནྟི ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཏ་ཡོ, སུ་ཏྟུ་དྡེ་ས་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ, ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ནྣ་ར་སཱི་སཱ་མ་གྒི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷནྟི ཨ་དྷ་མྨེ་ན་ཝ་གྒཱ་དི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. དུ་ཝི་དྷནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. ན་ཝ་ཝི་དྷནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ. ཀ་ཏི་མཱིཏི ཀ་ཏི་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨུ་ཏུ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝཱཏི ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷེ་སུ་ཡེ་ཝ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ན་སཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཱ པཱ་རི་སུ་དྡྷཱིཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ཡ་ཀེ་ན པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ དཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ, ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཧ་ཊཱ་པི ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༤) ཧི ‘‘དི་ནྣཱ་ཡ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི…པེ… པ་ཎྜ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ཧ་ཊཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་ནཾ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་སུ པ་ན ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ནཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ་ཊྚཱ་ནཾ པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཏེ་སཾ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཚ་ནྡཱ་དི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སནྟི ཨི་མི་ནཱ ག་ཎ་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༥) ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ནོ ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི, ཡ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཀྑཱ་མ. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ན སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝི་སུཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ན་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏོ་ཝ (ཨ. ནི. ༨.༢༠; ཨུ་དཱ. ༤༥; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༨༦) ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་ར་ཎ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠ་ཏྟཱ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དཱ་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པི ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༡༧༦. ཨུ་བྷོ་པི དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་མེ་ནེ་ཝ དེ་སེ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་ཐཱ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཡོ་པི ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ཎ་ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན པ་ན སཱ་པ་ཏྟི་ཀེ་ན དཱུ་རཾ ག་ནྟྭཱ་པི པ་ཊི་ཀཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ས་མྤཱ་པུ་ཎ་ནྟེ་ན ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, པ་ཊི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཙ པུ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟྭཱཏི སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཾ གཱ་མཾ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ས་མ་གྒཱ ཨེ་ཝ ཏེ ཉ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་སུ་ནྟི སི་དྡྷཾ. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༧༢) ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཾ སུ་ཨུ་དྡི་ཊྛ’’ནྟི ས་བྦ་པ་ནྣ་ར་ས་ཀེ་སུ་པི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཙེ པ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་དཱ་ཡ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ་ན ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་པི ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་པྤ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨཾ ས་མ་གྒ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི པ་ཝཱ་ར་ཎ་དཱ་ཡ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ. བ་ཧཱུ་པི ས་མཱ་ན་ཝ་སྶི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ལ་དྡྷུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ནུ་པ་ས་མྤ་ད་ཝ་སྶཱ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཏོ པ་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ པ་ན པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཀིཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ཨི་དཱ་ནི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀཱ་ལེ –
‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ ཙ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ;
ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི;
ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟི;
པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨) –
ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན པཱ་ཋཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ཏ་ཏོ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྨཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ས་མ་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཝཱ་ཀྱཾ པཱ་ཋ་མེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན བྷ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཙ ཨི་མཱ་ནི པ་དཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཝི་སི་ཊྛཱ་ནི.
ཀིཾ ཨི་མཱ་ནི དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཨུ་དཱ་ཧུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶཱ་ཏི? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠ་མྤི སོ ཨེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཱ་ནི པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཙ ཨེ་ཏཱ་ནི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཙ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་ཏཱ་ནི, ཨི་ད་ཉྩ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ས་མཱ་ནཱི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱ་ནི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ‘‘ས་ངྒྷོ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི…པེ… ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི …པེ… ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ…པེ… ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨི་དཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ས་མཱ་ནཱི་ཏ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྨཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཀ་ལླེ ས་མཱ་ནཱི་ཏེ ས་མ་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཾ མ་ཡཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀ་ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ གཱ་ཐཱ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. པ་ཙྪི་མ་ཝཱ་ཀྱཾ པ་ན ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ན ཊཱི་ཀཱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཁུ་དྡ་སི་ཀྑཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ་པི –
‘‘པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེ ཙ ཀ་ར་ཎེ;
པ་ཏྟ་ཀ་ལླེ ས་མཱ་ནི་ཏེ;
སུ་ཏྟཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏི ས་ངྒྷོ;
པ་ཉྩ་དྷཱ སོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ’’ཏི ཙ.
‘‘པུ་བྦ་ཀི་ཙྩེ ཙ ཀ་ར་ཎེ;
པ་ཏྟ་ཀ་ལླེ ས་མཱ་ནི་ཏེ;
ཉ་ཏྟིཾ ཝ་ཏྭཱ་ན ས་ངྒྷེ་ན;
ཀ་ཏྟ་བྦེ་ཝཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཙ. –
ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ. མཱུ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྨཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ན ཀ་ཐི་ཏོ. ‘‘དེ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ, ན ས་བྦཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཙ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་སྨིཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷོ, ན ཨི་ཏ་རོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཨེ་ཏཱ་སུ ཧི ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ, ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྨཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ས་མ་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ ཨཱ་རཱ་དྷ་ནཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཏཱི་ཎི པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ངྒཱ་ནི. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ, ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨). ཏེ་སུ ཨ་ས་ནྟེ་སུ་པི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༣) ཙ, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨) ཙ, ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ག་ཧ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤) ཙ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ་སུ ས་ངྒྷེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ས་ཙེ པུ་བྦེ་ཝ ས་མྨ་ཏོ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀོ ཨ་ཏྠི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ, ཨེ་ཀཾ བྱ་ཏྟཾ པ་ཊི་བ་ལཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ནྣཱ་པེ་ཏྭཱ ཏེ་ན དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ས་ངྒྷོ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ…པེ… ཨུ་དྡི་ས་ཏུ ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ནྟི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན –
‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ ཙ, ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) –
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི, ཀིཾ ཏཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན –
‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ;
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ ཨེ་ཏཱ་ནི, པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) –
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི, ཀིཾ ཏཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན –
‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ;
ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི;
ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟི;
པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༨; ཀ་ངྑཱ ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) –
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ངྒཱ་ནི, ཀིཾ ཏཱ་ནི ས་མཱ་ནཱི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པུ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ ‘‘པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྨཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ངྒེ ས་མཱ་ནཱི་ཏེ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷཱུ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན…པེ… ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སོ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི? ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་ཏི. ‘‘ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ནྣཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི? ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ ཙེ་ཏྠ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏ་དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ས་ངྒྷོ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? པཱ་ལི༹་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༥) ‘‘ཏེ ཐེ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏོ.
ས་ཙེ པ་ན དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ ན་ཝ་ཀོ, ‘‘ས་ངྒྷོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཏི, ཨུ་དྡི་ས་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏཾ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི? པཱ་ལི༹་ཏོ་ཡེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༥༥) ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནྟི ཨུ་དྡི་ས་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་ཏོ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི…པེ… པུ་ཙྪི་ཏེ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀེ་ན ‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ’’ཏི ཨི་དཾ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ. ནི་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི ‘‘ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩནྟི ས་ངྒྷོ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི…པེ… ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཀིཾ ཏཾ ཀ་ཏ་ནྟི པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི.
ན་ནུ ཙེ་ཏཾ ཨ་ནྟོ་ནི་དཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ར་མྦྷ་ཀཱ་ལེ བྷ་ཎི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ཨི་དཱ་ནི བྷ་ཎ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀི་མ་ཏྠཾ བྷ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཙི་ནྟཱ་ཡཾ ཨ་ནྟོ་ནི་དཱ་ནེ ‘‘ཀིཾ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པུ་ཙྪཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པུ་ཙྪ་ན་ཏྠཾ བྷ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༡༧༧), ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀ་ཏེ ས་ཏི དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ཀ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཱ་ནི ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཀ་སྶ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏུཾ པ་ཊི་ཉྙཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་སཾ གཱ་ཐཱ་ཝཱ་ཀྱཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ཝི་ན་ཡ་ཉྙཱུ་ཧི ཙི་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
པཱ་ལི༹་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ན་ཉྷི, ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨི་མཾ ན་ཡཾ;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟུ, པ་ཎྜི་ཏཱ ཝི་ན་ཡ་ཉྙུ་ནོ.
པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ, ཡུ་ཏྟཾ ཙེ དྷཱ་ར་ཡ་ནྟུ ཏཾ;
ནོ ཙེ ཡུ་ཏྟཾ ཚ་ཌྜ་ཡ་ནྟུ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ཏི.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.