༢༤. སཱི་མཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༡༥༦. ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སཱི་མཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་མཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སཱི་མཱཏི སི་ནཱི་ཡ་ཏེ ས་མ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ བ་ནྡྷཱི་ཡ་ཏེ་ཏི སཱི་མཱ. སི བ་ནྡྷ་ནེ་ཏི དྷཱ་ཏུ, མ-པ་ཙྩ་ཡོ, ཀི་ཡཱ་དི་ག་ཎོ་ཡཾ. ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་མཱ ནཱ་མེ་སཱ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ད་ས’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་ར་མ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ ཡ་ཏྠ ཀ་མྨཱ་ར་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཨོ་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཱ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི. པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྶཾ པ་ན དི་སཱ་ཡཾ ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མ་ནྟཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ་སུ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཋ་མ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ པ་ཊི་ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཏཱི་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཡ་པི སཱི་མཱ་ཡ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ སཱི་མ་མ་ཎྜ་ལཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ནྟེ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ས་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ སཱི་མ་མ་ཎྜ་ལཾ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ་པི ཧི ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཱ་ཡ་པི སཱི་མཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ས་ཡཾ ཨ་དི་ཊྛ་མྤི པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘པཱ་སཱ་ཎོ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀི་ཏྟེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ.

སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལི་མ་ཏྟཱ་པི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཧི སཱི་མཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་མི་ཏྟ་སྶ སཱི་མ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཏྟཱ སཱི་མ་ས་མྦྷེ་དོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་མ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སཱི་མ་པྤ་དེ་སཾ པ་ཝི་ཊྛེ དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན, པ་ན ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ན ཧི སཱི་མཱ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, དྭེ པ་ན སཱི་མཱ པ་ཙྪཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏ་རུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨི་ཏ་རཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶཱ པ་དེ་སནྟི ཡ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ པ་དེ་སཾ, ཡ་ཏྠ པ་ན ཋི་ཏེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནྟཱ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ སཾ་བྷི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ. ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་གྒཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ན བྷི་ནྡ་ནྟི, ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

༡༥༨. སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏོཏི ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏོ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་པི. ཨི་ཏ་རོ་པཱིཏི སུ་དྡྷ་པཾ་སུ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཀོ པ་བྦ་ཏོ་པི. ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཨེ་ཏྠ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་པ་དེ་སེ་ན ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༣༨) པ་ན ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་ཉྩ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༣༨) ‘‘ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎོ ནཱ་མ པ་བྦ་ཏོ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཌྜྷ་ཊྛ་མ་ར་ཏ་ནུ་བྦེ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱཏི སཱི་མ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་སུ, ཏཱི་སུ ཝཱ དི་སཱ་སུ ཋི་ཏེ་ཧི, ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨེ་ཝ པ་ན དི་སཱ་ཡ ཋི་ཏེ་ཧི ཏ་ཏོ བ་ཧཱུ་ཧི་པི ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭཱི་ཧི པ་ན དྭཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཋི་ཏེ་ཧི་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཏཾ བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཏྭཱཏི ཀི་ཏྟི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་སཱི་མ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི.

དྭ་ཏྟིཾ་ས་པ་ལ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ན ཏུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, བྷཱ་ར་ཏོ པ་ལ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཉྩ མ་ག་དྷ་ཏུ་ལཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, སཱ ཙ ལོ་ཀི་ཡ་ཏུ་ལཱ་ཡ དྭི་གུ་ཎཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༣༨) པ་ན ‘‘དྭ་ཏྟིཾ་ས་པ་ལ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ ཏུ་ལ་ཏཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ན ཏུ་ལ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟོ་པཱིཏི བྷཱུ་མི་ཏོ ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་གྷ་ན་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ་པི. ས་ཙེ ཧི ཏ་ཏོ ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀཱུ་ཊཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, པ་བྦ་ཏ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༣༨) – ས་ཙེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ན ཀཱ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎ་ས་དི་སེ པཱ་སཱ་ཎེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཏེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷེ ཨ་ས་ཏི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷ་མ་ཏྟེ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎོ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟོ་པི པཱ་སཱ་ཎ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པ་བྦ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ནི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཾ་སུ་པུ་ཉྫེ ཏི་ཎ་གུ་མྦ་རུ་ཀྑཱ ཙེ ཛཱ་ཡ་ནྟི, པ་བྦ་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ, ནེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་སཱ་ཎོཏི སུ་དྷཱ་མ་ཡ་པཱ་སཱ་ཎོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. སོ་པཱིཏི ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏ་པཱ་སཱ་ཎོ་པི. ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ ནི་མི་ཏྟ་ས་དྡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ་ནནྟི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏ་རུ་ཎ་ཏཱ་ཡ སཱ་རེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི པ་རི་ཎཱ་མེ་ན བྷ་ཝི་སྶ་མཱ་ན་སཱ་རེ་པི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་དི་སཱ་ན་ཉྷི སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཎཱ་ཧཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཝ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟོ་སཱ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ནནྟི ཨ་ནྟོ་སཱ་རེ་ཧི རུ་ཀྑེ་ཧི ས་མྨི་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཏ་ཙ་སཱ་ར་རུ་ཀྑ་མི་སྶ་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་རུ་ཀྑ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི སཱ་ར་རུ་ཀྑེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༣༨) པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྠ ཏ་ཡོ ཙེ སཱ་ར་རུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི, དྭེ ཨ་སཱ་རཱ, སཱ་ར་རུ་ཀྑཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. སུ་སཱ་ན་མྤི ཨི་དྷ ཝ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘ཙ་ཏཱུ་སུ དྭེ ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ ཙེ, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ ཨ་དྷི་ཀཱ, ས་མཱ ཝཱ, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ བ་ཧཱུ་སུ་པི དྭེ ཙེ ཨ་ནྟོ་སཱ་རཱ ཨ་ཏྠི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི རུ་ཀྑ་གྷ་ཊཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རེ རུ་ཀྑེ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཝ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་རུ་ཀྑ་ནྟ་རེ་སུ ཨེ་ཝ པ་རི་ཝེ་ཎ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་ར་མྤི ཝ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཧི ས་བྦཾ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ན་ཏྟཱ ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཝ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནྟོ་པི ཝ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ནཾ ན ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཧི ཏཾ ཀི་ཏྟེ་ནྟི, ‘‘ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྟ་དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀ་དེ་སནྟི ཝ་ནེ་ཀ་དེ་སཾ, རུ་ཀྑ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཋི་ཏ་ཝ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཝཾ་ས་ད་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎོ. ‘‘ལེ་ཁ་ནི་ད་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎོ’’ཏི ཀེ་ཙི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་བྦ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ་པི ཝེ་ལུ༹…པེ… ག་རུ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ནུ་ཏ་རོ ཝེ་ལུ༹་ད་ཎྜོ་ཏི ཙ སཱུ་ཙི་ད་ཎྜོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝཾ་ས་ན་ལ༹་ཀ་ས་རཱ་ཝཱ་དཱི་སཱུཏི ཝེ་ལུ༹་པ་བྦེ ཝཱ ན་ལ༹་པ་བྦེ ཝཱ ཀ་པ་ལླ་ཀཱ་དི་མ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ངྑ་ཎ་མྤཱིཏི ཏ་རུ་ཎ་པོ་ཏ་ཀེ ཨ་མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཝི་རུ་ཧ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ པ་ན པ་རི་ཎ་ཏཱ ས་མཱུ་ལཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ རོ་པི་ཏཱ་པི ཚི་ནྣ་སཱ་ཁཱ ཝི་ཡ མི་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙི་རེ་ན ན་ཝ་མཱུ་ལ་ངྐུ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱི་ཝ་ནྟི, མི་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ ཝཱ, ཏཱ་དི་སེ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏནྟི ན་ཝ་མཱུ་ལ་སཱ་ཁཱ་ནི་གྒ་མ་ནཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༣༨) པ་ན ‘‘སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོཏི སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ལེ་ཁ་ནི་ད་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, སོ ཙ ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་པ་རི་མཱ་ཎོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

མ་ཛ྄ཛྷེཏི སཱི་མཱ་ཡ མ་ཧཱ་དི་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ. ཀོ་ཎནྟི སཱི་མཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ར་བྷཱ་གེ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀོ་ཎཱ་ནཾ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ མ་གྒེ་སུ ཨེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ཉྙི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཙཱ་པ་ར་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཀི་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཀ་ཐཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. པ་ར་ཏོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༣༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཙི་ན་ནྟོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱེ་པི ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ’’ཏི, པ་ར་ཝཱ་ཀྱེ་པི ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏ་མ་གྒོ་པཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཀོ་ཎཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ག་ཏཾ པ་ནཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ མ་གྒཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀོ་ཎ་མེ་ཝ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷིཾ་སུ, ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མི་སྶིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘པ་ར་བྷཱ་གེ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ མ་གྒེ་སུ ཨེ་ཀི་སྶཱ དི་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ, ཨ་པ་རཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༣༨) པ་ན ‘‘པ་ར་བྷཱ་གེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་ཧི བ་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ དཱི་གྷ་མ་གྒེ་པི ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མྤི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.

ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱཏི ཨི་ད་ཉྩ པཱ་ལི༹་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ན་དཱི་པཱ་ར་ག་མ་ནེ ན་དཱི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ཏེ་མ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡ་མྤི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༣༨) ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝ་སེ་ན ན་དཱི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ. སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ན་དཱི ས་མུ་དྡཾ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏུ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཝཱ, པ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༣༨) པ་ན ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཏེ་མི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ‘ཏེ་མི་ཡ་ཏཱི’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ན་དཱི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨ་པྤོ་ད་ཀེ་པི ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ན་དཱི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ར་ཏོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘ཨ་ས་མྨི་སྶཱ ན་དི་ཡོ པ་ན ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ས་མྨི་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝཱཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་ནྡ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱཏི ཨ་ས་ནྡ་མཱ་ནུ་ད་ཀཱ. ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉྷི པ་ཏྭཱ ན་དི་ཡཱ ཡ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏྠ ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་པ་རི ས་ནྡ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ས་ནྡ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ནི་མི་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་ནྡ་མཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ཏུ་ཏོ པ་ར་ཏོ ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཡ་དི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན་དཱི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏོ་ད་ཀཾ ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་དི་པ་དེ་སེ་ན ཨ་ནྟ་རི་ཀ་མྤི ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ན་དཱི་པཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ས་ཙེ སོ པ་དེ་སོ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ན གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༣༨) ཝུ་ཏྟཾ. མཱུ་ལེཏི ཨཱ་དི་ཀཱ་ལེ. ན་དིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཀ་སྶ་ཀེ་ཧི མ་ཧོ་གྷེ ནི་ཝ་ཊྚེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝཾ ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. ན་དིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཝཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་མུ་ཁ་དྭཱ་རེ་ན ན་དཱི་ཀཱུ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ.

ཨུ་ཀྑེ་པི་མནྟི དཱི་གྷ་ར་ཛྫུ་ནཱ ཀཱུ་ཊེ་ཧི ཨུ་སྶི་ཉྩ་ནཱི་ཡཾ. ཨུ་ཀྑེ་པི་མནྟི ཝཱ ཀཱུ་པ་ཏོ ཝི་ཡ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་ཀྑེ་པི་མནྟི ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཀཾ.

ཨ་ས་མྨི་སྶེ་ཧཱིཏི ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཋི་ཏ་པ་བྦ་ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ཧི ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་ནྟ་རཱ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏེ་ཧི. ས་མྨི་སྶེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏྠ པ་བྦ་ཏོ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པཱ་སཱ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི. ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏེ་ནཱ་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ་ཡེ་ཝ དི་སཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ནི་པི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟཾ, པ་བྦ་ཏོ, བྷ་ནྟེ. པུ་ན པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟཾ, པཱ་སཱ་ཎོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི ཏི་ཀོ་ཎཱ. སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི ཝཱ ཏི་ཀོ་ཎ་ར་ཙྪཱ་ས་ཎྛཱ་ནཱ. ཙ་ཏུ་ར་སྶཱཏི ས་མ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ. མུ་དི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཱ པ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ས་ངྐོ་ཙི་ཏཱ, ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཏྠི་ཎྞཱ ཝཱ ཧོ་ཏི. མུ་དི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི ཝཱ མུ་དི་ངྒ་བྷེ་རཱི ཝི་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཏྠ་ཏཱ ཨུ་བྷོ་སུ ཀོ་ཊཱི་སུ ས་ངྐོ་ཙི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

༡༥༩. ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱཏི ས་བྦ་ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན, ཨ་པྤ་ཏ་རོ ཙེ ག་ཎོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མ་སྶ པ་ན སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱཏི ས་མ་གྒཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་མྨེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ, ཏེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ས་མྤ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེཏི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་སྶ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ཝཱ ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝཱ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཏཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ད་ཡོ གཱ་མ་སཱི་མ་ཏོ སཱི་མ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏཱ, ན ཏཱ་སུ ཋི་ཏཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་གྒཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཏེ་སཾ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ ས་བྦེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱཏི ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ ཏེ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟ་ཊྛེ ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ནྡཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཚ་ནྡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཏ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ ཡ་དི་པི ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑཱུ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ དུ་ཏི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ཧ. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ ན པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ཏི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ཨི་མེ་སཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

༡༦༠. ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༨-༡༣༩) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ. པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡཱཏི ཉ་ཏྟི་དོ་ས་ཨ་ན་ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་དོ་སེ་ཧི པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ སུ་དྡྷཱ་ཡ. ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཉ་ཏྟི ཨེ་ཝ དུ་ཏི་ཡཱ ཨི་མི་སྶཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ་ཏི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ, ཏཱ་ཡ. ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ནི་མི་ཏྟཱ་ནི སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི ཧོ་ནྟི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ཡ ག་ཏ་ཏྟཱ.

༡༦༡. ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ སུ་ཁ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷཱ་ཡ ཙ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་ས་ནྟོ་པི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་རཱ. ༤༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩཱཏི ཡ་དི ཏི་སྶཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ གཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཏཾ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཏཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

སཱི་མ་ས་ངྑྱཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མ་ས་ངྑྱཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀ་མྤི ཀུ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཝཱཏི ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཀ་ཏ་གེ་ཧེ་སུ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཀུ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠི. ཨ་ག་ཏཾ ཝཱཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་གཱ་མེ ཨ་ཉྙེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ གེ་ཧཱ་ནི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ་པི ཨེ་ཀ་མྤི ཀུ་ལཾ ཨ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༡༦༢. ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པེ་ན སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ནེ་སཾ ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. བ་དྡྷཱ སཱི་མཱ་ཡེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ, ཏེ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ. བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་སུ ཋི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཚ་ནྡཱ་དིཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ ཋི་ཏཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནྟོ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏེ་ཧི པ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་ག་མ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་ནྟ་བྦནྟི ཙ སཱ་མཱི་ཙི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནཱ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་མ་ན་མྤི ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བ་དྡྷཱ་ཡ ཧི སཱི་མཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་སཱི་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནེ་པི ཝ་གྒ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ན སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སཱི་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཀ་མྨེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ག་ཏེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ…པེ… ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི. ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་སོ་དྷི་ཏཱ་ཡ་པི སཱི་མཱ་ཡ ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ན་སྶ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཝཱཏི ས་མྨ་ནྣ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་རོ་མཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏེ་ན ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ ཏཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཝཱ ས་ངྑ་ས་ཉྙཾ ཝཱཏི པ་ན ཏེ་སཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷོ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ, ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ཉྙཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཏཾ ཀ་ར་ཎཾ ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བྷེ་རི་ས་ངྑ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷེ་རི་ས་ངྑ་ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ས་ཉྙཱ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ‘‘ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱི་མཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་ད་ཏི, པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་བྦ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ཏཱ་ལི་ཀ་ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༡༦༣. བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱགྒ་ཧ་ཎཾ. སུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ན་པ་རི་སྶ་མཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཏ་རེ་ཧི སུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་ར་མ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨཱ་ར་ཧེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ ཧི ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཀ་མྨཱ་ར་ཧེ་ན ས་ཧ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ་ན་མྤི པ་ཧོ་ན་ཀ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ས་ངྐ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ སུ་ཀ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ ནི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཋ་པི་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱཏི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎཱ. ཏེ པ་ན ཀི་ཏྟེ་ནྟེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ? ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ ཧི པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ, ཏ་ཐཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ, ཏ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཀི་ཏྟི་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པུ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏོཏི པ་ཙྪཱ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་རེ་སུ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མ་མེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. བ་དྡྷཱ་ཡ ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ ཏཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་ཏཱ་ཡ་པི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སཱི་མཱ. པ་ཋ་མ་ཉྷི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཙ ས་མྨོ་ཧོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ན ཀོ་པེ་ནྟཱིཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷཱ་སུ པ་ན…པེ… སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཧི གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ བྷ་ཛ་ཏཱིཏི ན ཨཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་གྒི་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཀི་ནྟུ སཱི་མཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཀུ་ཊི་གེ་ཧེཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་ཏ་ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཡཾ. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལནྟི ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཱ་ཝཱ་ཊ་ས་དི་ས་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ཝཱ་ཊཾ. ནི་མི་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦནྟི རཱ་ཛི ཝཱ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མྤི ‘‘ཨ་ཝི་ན་སྶ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཎ་མི་ད’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཀོ་ཙི མོ་ཧེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི དཱུ་ར་ཏོ ཝི་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟུ་པ་ག་པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ས་ཉྩཱ་རི་མ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཀ་མྤ་ན་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི ‘‘བྷི་ཏྟིཾ ཨ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི སི་དྡྷ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཐ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱི་མཱ་ཝི་པ་ཏྟི ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ནྟི ཏ་སྶ དྭཱ་རཾ ས་བྦ་ཐཱ་པི པི་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་བྦཾ ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཨི་དྷ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་སུ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

བྷི་ཏྟིནྟི ཨི་ཊྛ་ཀ་དཱ་རུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཾ. སི་ལཱ་མ་ཡཱ་ཡ པ་ན བྷི་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གཾ ཨེ་ཀཾ པཱ་སཱ་ཎཾ ཏཾ་ཏཾ་དི་སཱ་ཡ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་སི་ལཱ་ཧི ཙི་ནི་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ བྷི་ཏྟིཾ ཀི་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཊྚ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཊྚེ་པི ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ སཱི་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་མུ་ཁེ ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ག་བྦྷཱ་བྷི་མུ་ཁེ་པི བ་ཧི་པ་མུ་ཁེ ག་བྦྷ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ནེ པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ག་བྦྷ་པ་མུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཋི་ཏ་ཀུ་ཊྚ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ཝ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱིཏི ས་ཀ་ལ་སྶ ཀུ་ཊི་ལེ་ཎ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ བ་ཧི.

ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ག་བྦྷ་སྶ ཙ པ་མུ་ཁ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷི་ཏྟི པ་ན སཱི་མ་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི བྷི་ཏྟི་ཏོ ཨོ་རཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་པྤ་དེ་སཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨུ་པ་རི ཀ་ཏེ པཱ་སཱ་དེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཀུ་ཊྚོཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཋི་ཏ་ཀུ་ཊྚོ. ས་ཙེ ཧི དྭཱི་སུ, ཏཱི་སུ ཨེ་ཝ ཝཱ དི་སཱ་སུ ཀུ་ཊྚོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཧེ་ཊྛཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནྟོ་བྷི་ཏྟི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཨོ་ཏ་ར་མཱ་ནཱ ཙ ན ཨུ་པ་རི་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ས་མ་ནྟཱ བྷི་ཏྟི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ན བྷི་ཏྟཱི་ནཾ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ན པ་ན བྷི་ཏྟཱི་ནཾ བ་ཧི ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ. པཱ་སཱ་ད་བྷི་ཏྟི་ཏོཏི ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ བྷི་ཏྟི་ཏོ. ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ནོ་ཏ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ས་ཙེ ཧེ་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ནོ ཙེ, ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༣༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༣༨) པ་ན ‘‘ཨུ་པ་རི་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཀུ་ཊྚཱ་ནཾ ཏུ་ལཱ་རུ་ཀྑེ་ཧི ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཾ, ཏ་ད་ནྟོ པ་ཙྪི་མ་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏཱ་དི་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པེ་ཏྠ ནི་ཡྻཱུ་ཧ་ཀཱ་ད་ཡོ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏཱ་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ སཱི་མཱ ན ཧོ་ནྟི, བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ན སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ཊྛཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.

པ་རི་ཡ་ནྟ་ཐ་མྦྷཱ་ནནྟི ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ས་མྦ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཀུ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཀུ་ཊྚེ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ཨ་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི སཱི་མ་ཊྛ་ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏོ པཱ་སཱ་དོ སཱི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན བ་ཧཱུ་ནཾ ཐ་མྦྷ་པ་ནྟཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏ་པཱ་སཱ་ད་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ས་བྦ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ ཐ་མྦྷ་པ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་མཱ བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐ་ནྟི? ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཡཾ ཏཱ་ཝ སཱི་མ་ཊྛ་ཐ་མྦྷེ་ཧེ་ཝ དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏུ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ, ས་བྦཾ ཏཾ སཱི་མ་ཊྛ་མེ་ཝ, ཨེ་ཏྠ ཝི་ཝཱ་དོ ན་ཏྠི, ཡཾ པ་ན སཱི་མ་ཊྛ་ཐ་མྦྷ་པ་ནྟི་ཡཱ, ཨ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ཡ བཱ་ཧི་ར་ཐ་མྦྷ་པ་ནྟི་ཡཱ ཙ ས་མ་དྷུ་རཾ དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏུ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ སཱི་མཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ས་ཀ་ལ་མྤི གཱ་མ་སཱི་མཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ. ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ. ཏ་སྨཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ག་རཱུ་ཧི ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཏཾ ཨཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

ཏཱ་ལ་མཱུ་ལ་ཀ་པ་བྦ་ཏེཏི ཏཱ་ལ་ཀྑ་ནྡྷ་མཱུ་ལ་ས་དི་སེ ཧེ་ཊྛཱ ཐཱུ་ལོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མེ་ན ཀི་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏོ ཧི་ནྟཱ་ལ་མཱུ་ལ་ས་དི་སོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝི་ཏཱ་ན་ས་ཎྛཱ་ནོཏི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནོ. པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནོཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་ནུ་ཀོ, ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ ཝི་ཏྠི་ཎྞོ. ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱཏི མུ་དི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ན་སྶ ཧེ་ཊྛཱ, པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ. ས་པྤ་ཕ་ཎ་ས་དི་སོ པ་བྦ་ཏོཏི ས་པྤ་ཕ་ཎོ ཝི་ཡ ཁུ་ཛྫོ, མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཝ་ན་ཏ་སཱི་སོ. ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་བྦྷཱ་རནྟི བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་པ་བྦྷཱ་རཾ. སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎོཏི ཨ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཙྪི་མ་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎོ. སོ ཙ པཱ་སཱ་ཎོ སཱི་མ་ཊྛོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱི་དི་སེ་ཧི སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཎ་ཀུ་ཊྚཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨེ་ཝ སཱི་མཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ. ཏེ པ་ན སཱི་མ་ཊྛ་ཏྟཱ སཱི་མཱ ཧོ་ནྟི, ན ས་རཱུ་པེ་ན སཱི་མ་ཊྛ་མ་ཉྩཱ་དི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎོ བྷཱུ་མིཾ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ཨོ་ལ་མྦ་ཏི, སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎོ པ་ན ས་ཡཾ སཱི་མཱ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ན པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏེ་ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎ་ཏོ.

ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ སུ་སི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་བྷི་ཏྟི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན མཱུ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཧེ་ཊྛཱ པ་ན པ་ཙྪི་མ་སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨཱ་ཀཱ་སེ དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་བ་ཧ་ལེ་ཧི པཱ་སཱ་ཎ་བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི་པི ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏེ་ཧི ས་བྦ་སོ, ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ས་ཏི ཨུ་པ་རི བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ སཱི་མཱ ཏེ་ཧི པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནྟ་རི་ཏཱ་ཡ ཏ་པྤ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཡཱ་པི ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ན་དཱི་པཱ་ར་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ན་དཱི་ཨ་ནྟ་རི་ཏེ་སུ ཨུ་བྷོ་སུ ཏཱི་རེ་སུ ལེ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ་པི ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་ཏི་ཎྞ་སཱི་མཱ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཋ་མཾ པ་ན ཨུ་པ་རི སཱི་མཱ་ཡ བ་དྡྷཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ལེ་ཎཱ་དི་ཀ་ཏེ་སུ་པི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་མི་ཡཾ སཱི་མཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ཨེ་ཝ, ཀེ་ཙི ཏཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཙ སཱ སཱི་མཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི གོ་ཏྟཱ་དི་ཛཱ་ཏི ཝི་ཡ བྱ་ཏྟི་བྷེ་དེ་སཱུ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཧི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ནི་སྶ་ཡ་ཀེ གཱ་མཱ་ར་ཉྙཱ་དི་ཀེ ཁེ་ཏྟེ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ས་བྦ་ཏྠ སཱ་ཀ་ལྱེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ བྱཱ་པི་ནཱི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཏེ ཏེ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨེ, ཏཾ ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་མྤི ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི སཱ་ས་ནི་ཀེ་ཧི ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ནི་སྶ་ཡེ་ཀ་རཱུ་པཱ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀོ གཱ་མོ ཨ་ར་ཉྙཾ ན་དཱི ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ས་མུ་དྡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀེ, ‘‘ས་མྨ་ཏཱ སཱ སཱི་མཱ ས་ངྒྷེ་ན, ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་ས་ནེ ཙ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རོ དི་སྶ་ཏི, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ. ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ བྱཱ་པ་ན་མ་ཏྠི ཀ་སི་ཎེ་ཀ་དེ་སཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤཱ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཧཱ་ནི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡཾ ནོ མ་ཏི.

ཨ་སྶ ཧེ་ཊྛཱཏི ས་པྤ་ཕ་ཎ་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་བྦྷཱ་རེ. ལེ་ཎ་སྶཱཏི ལེ་ཎཾ ཙེ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ལེ་ཎ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ པུ་ན ལེ་ཎཾ པ་ཉྩ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ནོ་ཏ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ‘‘ལེ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཧེ་ཊྛཱ ལེ་ཎ་ཉྩ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ’’ཏི, པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ, པ་བྦ་ཏ་མཱུ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ས་དྡཾ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་སྶ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ པཱ་ར་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ པ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ར་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ་པི སཱི་མཱ་ནི་སྶ་ཡཾ པ་བྦ་ཏ་གྒཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པཱ་ར་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བ་ཧི ལེ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ བ་ཧི་ས་དྡཾ ཝི་སེ་སེ་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་རི་མ་སྶ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨོ་ར་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བ་ཧི་སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ བ་ཧཱིཏི པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ལེ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ལེ་ཎ་སྶ ཙ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏེ ཨུ་པ་རི་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ སཱི་མཱཏི ལེ་ཎ་སྶ ཙ པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་སྶ ཙ ཨ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བ་ཧི སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨ་ནྟོ སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ལེ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱི་མཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནོ་ཏ་ར་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་ནོ་ཏ་ར་ནྟཱི ཨུ་པ་རི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༣༨) ཨཱ་ག་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༣༨) པ་ན ‘‘ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎཾ ཧོ་ཏཱིཏི པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༣༨) ན ‘‘ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎནྟི པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎཾ. དྭཱ་རཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘པཱ་ར་ཏོ ཨོ་ར་ཏོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦ་ཐཱ་པི སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི་ལེ་ཎེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ལེ་ཎ་བ་ཧི་ལེ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༣༨) ཨཱ་ག་ཏཾ ན་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི. བ་ཧི པ་ཏི་ཏཾ ཨ་སཱི་མཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ ཨ་ཐི་ར་ནི་སྶ་ཡེ་སུ ཋི་ཏཱ སཱི་མཱ་པི ཏེ་སཾ ཝི་ནཱ་སེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཁ་ཎ་ནྟི, སཱི་མཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་མ་ངྒ་ན་དཱི སཱི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, སཱི་མཱ ཙ པ་ཙྪཱ བ་དྡྷཱ ན་དི་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན་དིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཙ ཁ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལེཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ བྷཱུ་མི་ཝི་ཝ་རེ.

སཱི་མ་མཱ་ལ༹་ཀེཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ངྒ་ཎེ. ཝ་ཊ་རུ་ཀྑོཏི ཨི་དཾ པཱ་རོ་ཧོ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ན ཨ་ཏི་དཱུ་ར་མྤི ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠ་སཱ་ཁཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ནཱ་ཝཱ་ར་ཛྫུ་སེ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷོ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. ཏ་ཏོཏི ཏ་ཏོ སཱ་ཁ་ཏོ. མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་ར་མྤི གཱ་མ་སཱི་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ གཱ་མ་སཱི་མ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི ས་མྦྷེ་ད་དོ་སོ ན་ཏྠི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ཏཱ་ས་མྤི ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀ་ཐཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ? ཡ་སྶཱ ཧི སཱི་མཱ་ཡ ཡཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷེ དོ་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱ ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏུ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་སུ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ཙ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ས་ཙེ པ་ན རུ་ཀྑ་སྶ སཱ་ཁཱ ཝཱ་ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་པཱ་རོ་ཧོ ཝཱ བ་ཧི་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ད་སྶི་ཏོ, ན ན་དཱི་སཱི་མཱ་ཡ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ་ཏྠོ ཨུ་པ་རི པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨཱ་ཧ་ཙྩཱཏི ཕུ་སི་ཏྭཱ.

མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི མ་ཧཱ་སཱི་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་ཚ་ནྡཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ སུ་ཊྛུ བ་དྡྷཱ་ན་མྤི དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨཱི་དི་སོ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀོ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, སོ ཙ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ ས་མྦྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༨) ཨུ་བྷི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎེ ཝི་ཡ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ན་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་ཏྟཱ བ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཏཱ་སཾ པ་ཙྪཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྙཱུ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏོ བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་ས་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ པུ་བྦེ སུ་ཊྛུ བ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྪཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཏྟཱ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ ཨ་སཱི་མ་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྟེ ཏཱ སཱི་མཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡཾ པ་ཙྪཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི ཏཱ་སཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཏཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཀེ་ཙི པ་ན མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ ཏཾ སཱ་ཁཾ ཝཱ པཱ་རོ་ཧཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ཧི ན ཕུ་ས་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སོ་དྷ་ན་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་ཁཱ་པཱ་རོ་ཧཱ་ནཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་མེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སེ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཕུ་ས་ནཾ. ཡ་དི ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋཱ་ན་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ, ‘‘ཏ་སྶ སཱ་ཁཾ ཝཱ ཏ་ཏོ ནི་གྒ་ཏ་པཱ་རོ་ཧཾ ཝཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛཾ ཏ་ཏྲ་ཊྛོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ཕུ་ས་ན་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ པ་དྷཱ་ན་ཏོ ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨཱ་ཧ་ཙྩ་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ བྷི་ཀྑུ སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ་པི སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཀིཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀེ་ན ཨཱ་ཧ་ཙྩ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་སུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ཕུ་ས་ན་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, སོ་དྷ་ན་ཉྩ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སོ་དྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ’’ཏི ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སོ་དྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་པི ཙ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་མ་ཏྟ་སོ་དྷ་ནེ ཨ་བྷི་མ་ཏེ ‘‘མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལ’’ནྟི ཝི་སེ་ས་སཱི་མོ་པཱ་དཱ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི ཋ་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོ.

ཚི་ནྡི་ཏྭཱ བ་ཧི་ཊྛ་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཡོ་ཛ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ནཾ ཕུ་ས་ནེ་ནེ་ཝ ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སི་དྡྷོ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ན་དཱི་ཏཱི་རེ པ་ན ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བ་དྡྷ་ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ས་ཙེ པ་ན སེ་ཏུ ཝཱ སེ་ཏུ་པཱ་དཱ ཝཱ བ་ཧི་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་སུ གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ སཱ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཕུ་ས་ན་མེ་ཝ ས་ངྐ་ར་དོ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན བྷི་ཀྑུ་ཕུ་ས་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ན་དི་ཡཾ ནཱ་ཝཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟེ་ན ན་དཱི་སཱི་མཱ་ཡ ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཡ་དི ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཕུ་ས་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ ས་བྦ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཝུ་ཏྟོ སི་ཡཱ, ན་དི་ཡ་མྤི བ་ནྡྷ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི བྷི་ཀྑུ་ཕུ་ས་ནཾ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་སུ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཨཱ་དིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ, ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝཱ སཱ་ཁཱ་དི་མྷི ཋི་ཏེ ཏཾ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་ས་ནྟོ་ཝ བྷི་ཀྑུ སོ་དྷེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་སུ པ་ན སཱ་ཁཱ་དི་མྷི ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ ཏཾ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཨ་ཕུ་ས་ནྟཱ་པི ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ པ་ན ཏཾ སཱ་ཁཱ་དིཾ ཕུ་ས་ནྟཱ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.

ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ན་མྤི ཏ་ད་ཉྙཱ་ས་མྤི ས་བྦཱ་སཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་སཱི་མཾ ཝི་ཡ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྠེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ན་ཏྠེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་བྷེ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་སྶ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ན་ཡེ་ཧི སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༨) གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ་སཾ ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ སུ་ཏྟ་ཏོ་ཝ སི་དྡྷོ. བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ པ་ཙྪཱ ས་ཉྫཱ་ཏ་རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ་པི ཏཱ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཏཾ ཝོ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ གཱ་མ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ས་མྦྷེ་དཱ་དི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ སི་དྡྷོ, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མ་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ནཾ ན་དཱི་ཨཱ་དི་སཱི་མ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ན་ཉྩ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ས་མྦྷེ་དཱ་དི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཙ སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ན་དཱི་ཨཱ་དི་སཱི་མཱ་སུ ཙ བ་ནྡྷི་ཏུཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙེ་ཝ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ནཾ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ནི་ཡ་མ་ན་སུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ ཀ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སི་དྡྷོ ཙ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྪཱ ཙ རུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ས་མྦྷེ་དཱ་དི་དོ་ས་ས་མྦྷ་ཝོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ན ད་སྶི་ཏོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ན ད་སྶི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཏཱ་སཾ ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ་པི པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཉཱ་པི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༨) ‘‘པ་བྦ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཏེ་ན ནེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷ་ནེ བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ནཾ ས་ངྐ་ར་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་པི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, དྭི་ནྣཾ པ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨཱི་དི་སོ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨེ་ཀ་རུ་ཀྑོ་པི དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟོ སཱི་མ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཙཱ་ཡཾ ཉཱ་པི་ཏོ. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཱ་ཡ ཧི སཱི་མཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་གུ་མྦཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ནཾ ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨཱི་དི་སཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ་ཝ སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ན ཝུ་ཏྟཾ.

ཡ་དི ཙེ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཝི་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྷི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ་སུ་པི ‘‘བྷི་ཏྟིཾ ཨ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སི་དྡྷ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙུཾ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཝ་ནཾ ན ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ནི་ར་ནྟ་རེ ཝ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་མ་ཝོ་ཙུཾ. ཏ་ཐཱ ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏ་པཱ་སཱ་དཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཐ་མྦྷཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ་སུ ཨུ་པ་རི་མ་ཏ་ལཱ་དཱི་སུ སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ཧུ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ ཏེ་ཧི མུ་ཁ་ཏོ་ཝ ཝི་ཧི་ཏོ, ཨ་པི་ཙ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ན་མྤི པཱ་ཊེ་ཀྐཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཡ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ད་བྦ་ཏི་ཎ་མ་ཏྟེ་ན་པི ས་མྦ་ནྡྷཱ གཱ་མ་ནྟ་ར་པ་ར་མྤ་རཱ ཨ་ར་ཉྙ་ན་དཱི་ས་མུ་དྡཱ ཙ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ས་ཀ་ལཾ དཱི་པཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཀ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནཾ སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཝི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ས་བྦེ་ས་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ངྐཱ་པ་ས་ངྒོ ཙ དུ་ནྣི་ཝཱ་རོ ཧོ་ཏི, ན ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ, ན བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་མ་མཱ་ལ༹་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་སུ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན སཱི་མཾ ཕུ་ས་ནྟོ་པི སཱི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་པཱིཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ པ་ཝི་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་ན་ཡེ་པི. སཱི་མ་ཊྛ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ སཱི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་སུ ཨེ་ཏཱ་སུ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ, མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱི་སུ སཱི་མཱ་སུ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཀ་མྨཾ ན ཙ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༨༩). ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠཱ་པི མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷི་ནྣ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྲ་ཊྛ་སྶ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀོ་པོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ན་ནྟི? ཏ་མྤི ཝི་ན་ཡ་ཉྙཱུ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་བ་ཧི་སཱི་མ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ སོ་དྷ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, དི་ནྣ་སྶ་པི ཚ་ནྡ་སྶ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན མ་ཧཱ་སཱི་མ་ཊྛོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ཙ་སྶ ཚ་ནྡཱ་དི ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཀ་ཐཾ སོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་སྶ་ཏཱི་ཏི? དྭི་ནྣཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་ས་ཏོ, སོ ཙ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ. ན ཧི ཝི་ན་ཡེ ས་བྦ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུཾ བུ་དྡྷ་གོ་ཙ་ར་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཙེ དྭེ་པི སཱི་མཱ་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཋི་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ག་ཎོ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ ཙ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ཀོ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀ་མྨཱ་ར་ཧོ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ སཱི་མ་ནྟ་ར་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཉྩ བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་སུ ཨེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡཱ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི, ཡཱ་སུ པ་ན ཨ་ཏྠི, ན ཏཱ་སུ, ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་སུ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨི་ཏ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ སོ་དྷ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༣༨) ‘‘ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏ་ཏྟཱ རུ་ཀྑ་སྶ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༣༨) པ་ན ‘‘ཨུ་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་སྨཱ? ཨ་ནྟོ ཋི་ཏ་ཏྟཱ. རུ་ཀྑ་སྶ ཧི ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏཾ མཱུ་ལཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ‘མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ན ཚི་ནྣེ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཾ མཱུ་ལཾ མ་ཧཱ་སཱི་མ་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏི, ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ‘སཱི་མཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཙྪཱ སཱི་མཱ་ཡཾ ཀ་ཏ་གེ་ཧེ ཝི་ཡཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཋི་ཏེ རུ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨུ་པ་རི་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ག་མ་ན་ཏོ’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ན ཨཱ་རོ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, བ་ནྡྷི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཙྪཱ ཨུ་ཊྛི་ཏ་རུ་ཀྑོ པ་ན ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ སཱི་མཱ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་རུ་ཀྑོ་པཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་ཎཱ་དི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་པི ཏི་ཎཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ན་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ པ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ནེ་ཏྠ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨུ་དྡྷ་མྤི པ་མཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་པ་བྦ་ཏཱ་དི ནཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ པ་ཙྪཱ སཱི་མ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི པ་ན ཨུ་པ་རི བ་དྡྷཱ་ཡ་པི སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ས་ངྑཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ‘‘ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨོ་རོ་ཧ་ཎཱ་རོ་ཧ་ཎཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ན ཨོ་ཏ་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཛཱ་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ནི་ཊྛི་ཏ་སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཛཱ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ པུ་བྦེ ཋི་ཏཾ པ་ཙྪཱ ས་ཉྫཱ་ཏཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཉྩ ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ས་བྦ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཧི ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་སུ ནི་སི་ནྣོ་པི བྷི་ཀྑུ སཱི་མ་ཊྛོ་ཝ ཧོ་ཏི. བ་དྡྷཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡཱཏི ཨི་ད་ཉྩ པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་སུ་པི ས་བྦཱ་སུ ཋི་ཏཾ ཏཾ སཱི་མཱ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ག་ཏནྟི རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དི་ཏ་ཏྲ་ཛཱ་ཏ་མེ་ཝ་ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ‘‘ཨི་ཏོ ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི.

ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་ཏོ ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཨུ་བྷོ་སུ བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཏི་རི་ཡཾ པ་ཏི་ཏ་ར་ཛྫུ་ད་ཎྜཱ་དི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་གོ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་གོ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སཱི་མ་ཊྛ་པ་བྦ་ཏཱ་དི ཝི་ཡ, བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་སྶ པཱ་རོ་ཧེ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ གཱ་མ་སཱི་མ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་སྶ པཱ་རོ་ཧེ ཙ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མཱུ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ‘ཨི་ཏོ ག་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ སོ བྷཱ་གོ ཡ་ཐཱ་པ་ཝི་ཊྛ་སཱི་མ་ཊྛ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་སཾ རུ་ཀྑ་པཱ་རོ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སཱ་ཁཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན་སྶཱ སཱ་ཁཱ་ཡ པཱ་རོ་ཧོ པ་ཝི་ཊྛ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ མཱུ་ལེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཡཱ་ཝ སཱ་ཁཾ ཝི་ནཱ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་ཝ མཱུ་ལ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ་པི པཱ་རོ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛ་སཱི་མ་ཏཾ ས་མུ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་བྦོ་པི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་བྷཱ་གོ པུ་རི་མ་སཱི་མ་ཊྛ་ཏཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ག་སྶ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཙ ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛེ ས་ཀ་ལ་སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ནཾ, ས་བྷཱ་གཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛེ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་སོ་དྷ་ན་ཉྩ ས་བྦཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.

༡༦༤. ཨེ་ཏྠ ཙ ན་དཱི་པཱ་ར་སཱི་མཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ པཱ་ར་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. ན་དི་ཡཱ ཨུ་བྷོ་སུ ཏཱི་རེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་མཱ་ནཱ སཱི་མཱ ན་དཱི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་དིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་མཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡ་ཉྷི སཱི་མཱ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི. ན་དཱི་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སཱ ཙ ཏ་དཱ ན་དཱི་པཱ་ར་སཱི་མཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་དི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཝ་སྶཾ ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻཱ པ་ན དྷུ་ཝ་ནཱ་ཝཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ནཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ་པི སཱི་མཱ བ་དྡྷཱ སུ་བ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ ནཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

རུ་ཀྑ་ས་ངྒྷཱ་ཊ་མ་ཡོཏི ཨ་ནེ་ཀ་རུ་ཀྑེ ཨེ་ཀ་ཏོ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ཏུ. རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏཱི་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་བྦ་ཏ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་དཱི་པ་སི་ཁ་ར་ཏྟཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.

༡༦༥. སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སོཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ. དྭེ་པཱིཏི དྭེ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡོ. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཏི. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པཱིཏི ཨི་དཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཾ, ཏ་སྶཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི་པི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ སཱ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཨི་ད་ཉྩ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི ཏཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དི་བ་ཧུ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི སཱ བ་དྡྷཱ སུ་བ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ. པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏུཾ པ་ན ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཙ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ པ་ན ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟེ་ཝ. སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑེ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་ས་མྦྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཀྑེ་པི ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻུནྟི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནཱ་ར་ཧཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ. པུ་བྦེ ཧི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དི་ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་མྤི ཝི་ནཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་བྷོ་པི ན ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ པ་དེ་ས་ནི་ཡ་མཾ ཝཱ ཏཱ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཝཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ས་བྦ་ཏྠ ས་ངྐཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ནེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ, ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱ་པི མ་ཧཱ་སཱི་མཾ པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཙ ས་ཀྐཱ…པེ… ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏུནྟི ཨི་དཾ སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱི་དི་སེ་སུ་པི ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཚ་པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ས་མ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ས་བྦ་ཏྠ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ, ཏ་ཏོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མ་ཉྩ ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སཱི་མཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཀ་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ, མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཋི་ཏ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ ས་ཏི ཨ་ཝ་སྶཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶེ་ཡྻ. ན ཧེ་ཏྠ སཱི་མཱ་ཡ, ཏ་པྤ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཝཱ ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ངྒཾ. སཱི་མཱ་ཡ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཋཱ་ནཾ ‘ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ངྒཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་པི ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི དུ་ཝི་དྷ་མྤི སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) ཨཱ་ག་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༤༤) པ་ན ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ན ས་མཱུ་ཧ་ནྟ་བྦཱཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཋ་ཏྭཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཉྷི བ་ནྡྷ་ནྟཱ ཏཱ་དི་སཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་ཝི་ཏྟེ ཨོ་ཀཱ་སེ བ་ནྡྷ་ནྟི. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ་ཡེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ. པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏུཾ པ་ན ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟེ་ཝཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱཏི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༦༦. ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ པ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. སཱ ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གཱ་མ་སཱི་མཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷཱ’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) ‘‘ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཉྙ་ན་དཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནཾ, སཱ ཙ གཱ་མ་སཱི་མཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ར་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ གཱ་མ་སཱི་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་མ་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘གཱ་མ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཧི སོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ་སུ ‘‘གཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་ཀ་ཛ་ནེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟོ གཱ་མ་ཝོ་ཧཱ་རོ, སོ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘གཱ་མ་སཱི་མཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. གཱ་མོ ཨེ་ཝ ཧི གཱ་མ་སཱི་མཱ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཉྙཾ ན་དཱི ས་མུ་དྡོ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་སུ ཏེ་སུ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སེ་སུ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་ཀ་ཛ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ལོ་ཀེ པ་ན གཱ་མ་སཱི་མཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཏྠ. སཱ་ས་ནེ པ་ན ཏེ གཱ་མཱ་ད་ཡོ ཨི་ཏ་ར་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ གཱ་མོ ཨེ་ཝ གཱ་མ་སཱི་མཱ, ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ, ས་མུ་དྡོ ཨེ་ཝ ས་མུ་དྡ་སཱི་མཱ་ཏི སཱི་མཱ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ནི་ག་མ་སྶ ཝཱཏི ཨི་དཾ གཱ་མ་སཱི་མ་པྤ་བྷེ་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ག་ར་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི.

བ་ལིཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ གཱ་མོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀ་རཱི་ས་བྷཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན རཱ་ཛ་པ་ཎྞེ་སུ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་སུ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ་སུ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ་སཱ་ན་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཀེ པ་དེ་སེ བ་ལིཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, སོ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ. རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཧི ས་བྦོ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་དཱི་ལོ་ཎི་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ཏྠ རཱ་ཛཱ ཀ་ཉྩི པ་དེ་སཾ གཱ་མ་ནྟ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏི, སོ པ་ཝི་ཊྛ་གཱ་མ་སཱི་མ་ཏཾ ཨེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏི. ན་དཱི་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པཱ་པི་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཡེ པ་ན གཱ་མཱ རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དི་བྷ་ཡ་པཱི་ལི༹་ཏེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏཱ ཙི་ར་མྤི ནི་མྨ་ནུ་སྶཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ས་མ་ནྟཱ པ་ན གཱ་མཱ ས་ནྟི, ཏེ་པི པཱ་ཊེ་ཀྐཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཝ. ཏེ་སུ ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ས་མ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཀ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཀ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ ཝཱ བ་ལིཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ གཱ་མེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི, ཡེ པ་ན གཱ་མཱ རཱ་ཛཱུ་ཧི་པི པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ གཱ་མ་ཁེ་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཨ་ར་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ, ཏེ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, པུ་རི་མཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝི་ན་སྶ་ཏི, རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ར་ཉྙཱ་དི་པ་དེ་སེ མ་ཧ་ནྟཾ གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཝཱ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝཱ་སཱི་ནཾ བྷོ་ག་གཱ་མཱ་ཏི ས་མ་ནྟཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་ནྟི, པུ་རཱ་ཎ་ནཱ་མཾ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ན ཝི་ནཱ་སེ་ནྟི, ཏེ་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པུ་རི་མ་གཱ་མ་སཱི་མ་ཏཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི. སཱ ཙ ཨི་ཏ་རཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དི ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་པ་ད་སྶ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༣) ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཧི སཱ ཙ རཱ་ཛི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་བྷི་ན་ཝཱ, ཨི་ཏ་རཱ ཙ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཡ་ཐཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་པི ས་བྦ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ས་དི་སེ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ཨེ་ཝ མ་ཉྙ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨུ་པ་རི་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ན་ཡ་སྶ ཨི་དྷེ་ཝ པ་ས་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ཝ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ས་དི་སེ ཨ་ར་ཉྙེཏི ཡ་ཏྠ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མ་སྶ ཨི་དཾ ཁེ་ཏྟ’’ནྟི གཱ་མ་ཝོ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྠ ཙ ནེ་ཝ ཀ་ས་ནྟི ན ཝ་པ་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ ཨ་ར་ཉྙེ. མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐཱ ནི་མྨ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཱ ས་མུ་དྡ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ཀཱ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཡཾ ཡ་ཉྷི ཨ་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་པ་དེ་སཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱ ཙ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཾ ཝི་ནཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ, ན་དཱི་ཨཱ་དི་སཱི་མཱ་སུ ཝི་ཡ ས་བྦ་མེ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱི་མ་ཏཱ སི་དྡྷཱ. ཨ་ར་ཉྙ་སྶ པ་ན སཱི་མ་ཏཱ ཀ་ཐ་ནྟི? ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ བ་ཧཱུ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏཱ་ས་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་མྦྷེ་ད་ཏྠཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷ ཨ་ར་ཉྙེ་པི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ. ཏཱ་ས་ཉྩ དྭི་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝི་དྷཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཨ་ར་ཉྙ་སྶ་པི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ སཱི་མ་བྷཱ་ཝོ ཏ་ཏྠ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠ་མེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཝ སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཋི་ཏཱ སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཨ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཋི་ཏཱ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ན་མྤི ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ སཱི་མ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ཝུ་ཏྟོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

ཨ་ཐ་སྶ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོཏི ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཏོ. ས་ཙེ་པི ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶ ཋི་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ས་ཧ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཁུ་དྡ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ མ་ཧ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ, ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ས་ཙེ ན་དཱི ནཱ་ཏི་དཱི་གྷཱ ཧོ་ཏི, པ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མུ་ཁ་དྭཱ་རཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་ངྒྷོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༡༦༧), ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ཙ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་མ་ནྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ མི་ནི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ སཱི་མཱ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, ན ས་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན སཱི་མཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཝ ན སི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཀཱ་ར་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨ་པི་ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཧ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀེ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏྟཱ, ཝི་ན་ཡེ ‘‘ཨཱི་དི་སཾ ཧ་ཏྠ་པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི མི་ནི་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་ན ནུ ཁོ ཧ་ཏྠེ་ན མི་ནི་ཏཾ, ན ནུ ཁོ’’ཏི སཱི་མཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, མི་ན་ནྟེ་ཧི ཙ ཨ་ནུ་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱུ་ན་མ་དྷི་ཀ་མ་ཀ་ཏྭཱ མི་ནི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ སི་ཡཱ, པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཡཾ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ ཏེ་སཾ མི་ན་ནེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཧཱ་ཡ་ཏི ཝཱ. ས་ངྒྷེ ཙ ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏེ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་ན ས་མུ་པྤ་ནྣཱ སཱི་མཱ ཏེ་སཾ པ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི ཙ, ཀ་ཐཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཋི་ཏི་ཡཱ ཙ པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལེ་པི ཝི་སུཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཀ་ཏ་སཱི་མཱ ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་བྦི་ག་མེ་ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.

ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་སོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་བྦ་ཐཱ་མེ་ན ཁི་པ་ནཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་པི ཙ ཡ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སྶ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སྶ ཝཱ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ མི་ན་ནཾ, ཁི་པ་ནཾ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ཝི་ས་ན་ཏོ ཨ་ཁེ་ཏྟེ སཱི་མཱ པ་ཝི་ཊྛཱ ཀི་ནྣཱ་མ སཱི་མཱ ན ཝི་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ སཱི་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཡ་ཏོ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི. ཡ་ཏོ པ་ན ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཁེ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན བ་ཧི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མི་ན་ན་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དི་ཁི་པ་ན་ཀ་མྨ་སྶ ཙ ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་སཱི་མཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ལེ་ཌྜུ་སུ་པྤཱ་དི་ཁི་པ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘སཱི་མཾ ཝཱ ས་མྨ་ནྣ་ཏི, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཾ ཝཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ་པི ཏ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟེ་ན པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ཧི ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ བ་ཧི ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མ་གྒ་ག་མ་ན་ན་ཧཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ཧི ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྨི་མྤི ཨ་ར་ཉྙེ ཝཱ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛེ ཏཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་བྷཱ ཝི་ཡ པ་དཱི་པ་སྶ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ སཱི་མཱ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. སཱི་མཱ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཧི ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན པེ་སི་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་མ་ནྟཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ སཱི་མཱ ཨི་ཏ་རེ་སཾ སཱི་མཱ་ཡ ཕུ་སི་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དཾ ཀ་རེ་ཡྻ, སོ མཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧ་ཏྠ་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ་ཡ་པེ་ཏྠ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨ་པི་ཙ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཙེ་ཏཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏ་མྤི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སཱི་མཱ་ནཾ, ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ངྐ་ར་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི’ཏི. ཀི་ཉྩ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙེ ཋི་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎི་ཙྪཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, སོ ཙ པ་རི་ཙྪེ་དོ སཱི་མཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑཾ ཝི་ནཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘ཨ་ཡཾ སཱི་མཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་ར་མྤི ལ་བྷ་ཏཱི’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎི་ཙྪཾ ཝི་ནཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མུ་པྤ་ཏྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ པ་དཱི་པ་པ་བྷཱ ཝི་ཡ ས་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི པ་ཙྩེ་ཀཾ སཱི་མཱ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ས་ངྒྷེ, ག་ཎེ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ངྐ་ར་དོ་ས་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཙ་སྶཱ ཝ་ཌྜྷི ཧཱ་ནི ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སཱི་མ་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི ཨེ་ཝ, ག་ཏཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ ཋི་ཏ་སཱི་མཱ་ཝི་ནཱ་སོ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ.

པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) པ་ན ‘‘ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན ཙེ་སཱ སཱི་མཱ ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀཱ་ར་ཎ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཝཱ པ་བྷཱ ཝི་ཡ པ་དཱི་པ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀི་ནྟུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནེ་ནེ་ཝ. བྷ་ག་ཝཱ ཙ ཨི་མཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཁ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ཀ་ཐཾ ན་ཧཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ན་མྤི ས་མ་ནྟཱ ཏཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ ས་མུ་པྤ་ཏྟི པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ, པ་ཡོ་ཛ་ནེ ཙ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཝ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཀ་ཐཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་སཱི་མཱ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི. ‘‘ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཋ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, ཏ་མྤི ཨི་མཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་བྦོ་དྷ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཾ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐ་ཉྩ དཱུ་ར་ཏོ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཡོ ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ད་སྶི་ཏོ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དོ, སོ སཱི་མཱ ཨེ་ཝ ན ཧོ་ཏི, ཁེ་ཏྟ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨེ་ཀོ པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཙ བ་ཧཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ. པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་སྶ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ བ་ཧི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ སི་ཡཱ. སཱི་མཱ པ་ན པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རོ་པེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟོ, ན པ་ན ཡཱ་ཝ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ. མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི ཧི གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དྷཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷེ ཋི་ཏ་སྶ སཱི་མཱ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏཱ་སཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི, ཏ་བྦི་ག་མེ་ན ཝི་ནཱ་སོ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙོ ཝཱ པ་ཀཱ་རོ ཨི་ཏོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ.

ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧), ‘‘ཝི་ཉྫྷཱ་ཊ་ཝི་ས་དི་སེ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) རུ་ཀྑཱ་དི་ནི་ར་ནྟ་རེ་པི ཨ་ར་ཉྙེ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ ས་ཧ ཨེ་ཏི་སྶཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ, པ་གེ་ཝ ཨ་གཱ་མ་ཀེ རུ་ཀྑེ་ཏི ནི་སྶི་ཏེ་པི པ་དེ་སེ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སྶ རུ་ཀྑ་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཝི་ནཱ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རོ ཙ ཨ་ནུ་མ་ཏོ་ཏི སི་དྡྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་བྦི་ཛཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ས་ངྒྷཾ ཝི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱ བ་ཧི ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ དཱུ་རེ ཨེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐ་ར་ཏོ. ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཝི. ས་ངྒ.ཨ་ཊྛ. ༡༦༧). ཨི་ད་ཉྩེ་ཏྠ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ སི་དྡྷ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་གཱ་ན་ཉྩ དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦྷེ་ད་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་དོ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཾ ན་དཱི་ཨཱ་དི་སཱི་མ་ཉྩ ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ན་མྤི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ན་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ, སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཝི་ནཱ ཨ་བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་ན ཋཱ་ན་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ན་བྷི་མ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨི་དྷཱ་པི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཝི་དྷཱ་ན་མ་ཀཾ་སུ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ན་མྤི ཧི ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི དྭཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ ས་ཏི ཨེ་ཝ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཝི་ནཱ ཋཱ་ནཾ ས་མྦྷེ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་སཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ་པི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

༡༦༧. ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་མེ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཀ་རཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟེ་ན. མ་ཧོ་གྷེ་ན པ་ན ཨུ་ཎྞ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཏ་ནྟེ་ན ཁ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀོ ཝཱ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ ‘‘ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏྠ་པི ཁུ་དྡ་ཀེ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་མུ་དྡེ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ. པུ་ན ཏ་ཏྠཱཏི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱི་སུ ཨེ་ཝ ཏཱ་སུ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་སུ པུ་ན ཝ་གྒ་ཀ་མྨ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ སཱ་ས་ན་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱ་ཡ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) ‘‘ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁི་པཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ, ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཏ་ནོ་ཀཱ་སོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ, ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ པ་ད་ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ – པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཡཾ ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་པ་རཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཏི.

ཏ་སྶ ཨ་ནྟོཏི ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཋཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ, ཏ་ཏོ བ་ཧི་པི, ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་བྦི་ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༤༧) ‘‘ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏོ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི བ་ཧུ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ ཨི་དྷ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ན་ཡ་ཏོ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི དྭི་ནྣཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་ཨ་ཙྪེ་དཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཨ་ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ, ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀོ་པ་ཙཱ་རེ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀེ ཋ་པི་ཏེ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ཏོ ཀ་མྨ་ཀོ་པོ་པི ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཙ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཙ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཝེ་སེ་པི ས་ཏི ཏ་སྶ སཱི་མ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ཀོ་པོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཐ་ན་ཉྩེ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་བྦི་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན་པི སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཱ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ ཏ་ཏྟ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཨེ་ཏཱ་སཾ དུ་བྦི་ཛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐཱ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ དཱུ་ར་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཋ་པེ་སུ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༤༧) པ་ན – ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡཱཏི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཡ. ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏོཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་ན་པི ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏོ. ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏོ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཡ་དི ཙེ་ཏཾ དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཏོ བ་ཧི ཨ་ཉྙཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཋི་ཏོ ས་ངྒྷོ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མྤི ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཊཱི. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་ད་ནྟི དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པི ཀོ་པེ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀོ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཙ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ས་བྦཱ་སུ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་སྶ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཉྙོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི པ་པ་ཉྩེ་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ས་བྦ་ཏྠ ས་ངྒྷོ ནི་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏི. ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱིཏི ཡ་སྨཱ ས་བྦོ་པི ན་དཱི་པ་དེ་སོ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ, ཏ་སྨཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ན་དི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན་ཏྠི. ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པྤ་མཱ་ཎཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི, སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཱ ཙ ན སི་ཡཱ་ཏི སཱ་མཱི་ཙི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཉྙོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པོ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ན སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀེ་ན སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་ད་མྤི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་ངྐཱ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༤༧) – ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱཏི པ་ན ཨེ་ཏི་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ནཱ་ཝཱ་ག་ཏོ ཙེ, ནཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན, ས་ཏྠ་ག་ཏོ ཙེ, ས་ཏྠེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. སོ ཙེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱ་ཏུ་མཱ་ས་ནི་ཝུ་ཏྠོ ཙེ, གཱ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ས་ཙེ ས་ཏྠོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ས་ཏྠོ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཀེ་ཙི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐཾ, ཀེ་ཙི ག་ཎུ་པོ་ས་ཐཾ, ཀེ་ཙི ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐ་ནྟི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘བ་ཧཱུ ས་ངྒྷཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱུ་ན་ཀཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ. ཋ་པེ་ནྟེ ཧི ཨཱུ་ན་ཀཾ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ཊྛ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏནྟི སཱི་མཾ. སཱི་གྷ་མེ་ཝ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི ཝཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ཧི སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ བ་ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟཱ ནུ ཁོ, ནོ ཝཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཀོ་པ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨ་ཉྙི་སྶཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱཏི ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ ན་དཱི་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑེ ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ བ་ཧི ཋི་ཏེ རུ་ཀྑེ ཝཱ. བ་ཧི་ན་དཱི་ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཧི ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མ་ཏྟཱ ཨ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, ན ཨ་ནྟོ་ན་དཱི ནི་སྶ་ཡ་ཏྟེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘བ་ཧི་ན་དཱི་ཏཱི་རེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཨ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏྟེ་ན ད་སྶི་ཏཾ, ན པ་ན ན་དཱི. ཛཱ་ཏ་རུ་ཀྑེ་པི ཋི་ཏེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི བ་ཧི་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཋཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

རུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཊྛ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ. སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ གཱ་མ་སཱི་མ་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་བ་ཧི་སཱི་མ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སོ་དྷེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཝཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི་པི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མ་ཊྛེ སོ་དྷེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ, ཨི་མཱ་ཡ ཙ ས་དྡྷིཾ ཏཱ་སཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ་པི ན་ཡ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ, ཨེ་ཏཱ་ས་ཉྩ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ ཉཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏོ་ཝ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ས་ནྣཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏཾ.

ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁཾ – ཡ་ཐཱ ཧི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་མྨ་ཏཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྨ་ཏཱ་པི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཏ་སྶཱ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ གཱ་མ་ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ་ན་ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ཧི ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཱ་སཾ ནི་སྶ་ཡ་སཱི་མཱ་ཧི ཙ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ས་མྦྷེ་ད་དོ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡོ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཝ.

ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷོ་པི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་སྨཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ན ཝི་ཧི་ཏཱ་ཏི? ནི་སྶ་ཡ་བྷེ་ད་ས་བྷཱ་ཝ་བྷེ་དེ་ཧི ས་ཡ་མེ་ཝ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ནི་སྶ་ཡ་ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་མེ་ཝ ཧི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝི་ནཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ ན་དི་ཡ་མྤི ཡཱ་ཝ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ པ་ནེ་ཏཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱ གཱ་མཱ་ར་ཉྙ་ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་སཱི་མཱ པ་ཉྩ, ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷེ་པི ས་མྦྷེ་ད་དོ་སཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི གཱ་མཱ་ད་ཡོ གཱ་མ་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ རུ་ཀྑཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷ་མ་ཏྟེ་ན ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཏི ལོ་ཀེ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ་ཝ ས་མྦྷེ་དོ ཝཱ ཨ་ས་མྦྷེ་དོ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཏྠ་ཙི་པི ས་མྦྷེ་ད་ན་ཡོ ན ད་སྶི་ཏོ, སཱ་ས་ན་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷོ ཨེ་ཝ ད་སྶི་ཏོ་ཏི.

ཨེ་ཏྠ པ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མཱ ག་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷོ་བྷཱ་ག་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་བྦ་ཐཱ ད་སྶི་ཏོ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ན ད་སྶི་ཏོ. ཀ་ཐ་མ་ཡཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི? ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ‘‘གཱ་མ་སཱི་མཱ་ད་ཡོ་པི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཀེ་ཙི པ་ན ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་ར་སཱི་མཱ, ཏཱ་ཝ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ ཙ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་པ་རི་ཏ་ལེ ཧེ་ཊྛཱ ཙ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་པྤ་དེ་སེ ཨེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་ད་ཀོ་གྷཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ནི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན་དཱི་སཱི་མཱ་ད་ཡོ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཏ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ. ཏ་སྨཱ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ བ་ཧི་ཏཱི་ར་མུ་ཁེ་ན ཨུ་མ་ངྒེ་ན, ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ པ་ཝི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ན་དི་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏི, སོ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏཱི་ར་གཱ་མཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་གཱ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏཱི་རཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཏཱི་ར་དྭ་ཡེ་པི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཾ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ས་ཙེ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ཡ་དི ཏེ་སཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨེ་ཏ་སྶ ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ན ཀ་མྨ་ཀོ་པོ. ནོ ཙེ, ཀ་མྨ་ཀོ་པོ. གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཨུ་མ་ངྒེ ཝཱ བི་ལེ ཝཱ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱ ཡ་ཏྠ པ་ཝི་སི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཡ་ཏྠ ཝཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི་ཨཱ་དིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཝཱ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཧེ་ཊྛཱ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ, ཏ་ཏྠ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ནི་སི་ནྣོ་པི ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན པ་ཀ་ཏི་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་པི ན་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦཾ ཡཱ་ཝ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀཱ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཝ, ན གཱ་མ་སཱི་མཱ. ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ་པི ཧི ཡ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ པ་ཝེ་ས་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ, ཏ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ཏ་ལེ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་ན ཧེ་ཊྛཱ ན ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རི་ཏ་ལེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀཱ་ར་ཉྙ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛཾ ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་ཊྛོ་ཏི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲ་ཊྛོ ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ཏི ཨུ་མ་ངྒ་ན་དི་ཡཾ ཋི་ཏོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི་ན་དི་ཡཾ ཋི་ཏཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ གཱ་མ་ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་སཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཾ ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ. ‘གཱ་མཱ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙཱ ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧི ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ་དི་པི ཨ་ར་ཉྙ་མེ་ཝ. ཨི་དྷ པ་ན ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུཾ སཱི་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་ས་མེ་ཝ ཨ་ར་ཉྙཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་ནྟི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ. ཨི་ནྡ་པུ་ར་ཉྷི ས་བྦཾ ཨེ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་ར་ཡ་ཀྑ་པུ་རཱ་དི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི པ་ན ས་མ་ནྟཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ནི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་བྦ་ཏ་དཱི་པ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ, ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨུ་པ་རི་ཨ་ར་ཉྙ་ཏ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ར་ཉྙ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ ཝི་སུཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ གཱ་མ་ན་དཱི་ཨཱ་དི་སཱི་མཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ‘ཨི་དྡྷི་མཱ བྷི་ཀྑུ ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝི་ཏ་ལེ ཋི་ཏོ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏཱི’ཏི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡོ ན ད་སྶི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཨི་ད་ཉྩེ་ཏཱ་སཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ་པ་མཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་དི་ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཱ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎེ ཙ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་མྨ་ཏཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཨུ་པ་རི་གཱ་མ་སཱི་མཾ, ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་པི ཁེ་ཏྟ་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ‘‘ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཉྙ་མྤི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ སཱ ན བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ. སཱི་མཱ་པེ་ཀྑཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཧི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྶཱ ཙ ཨུ་པ་རི ས་མྨ་ཏཱ་ཡ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ པ་ན ཋ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙེ་ཀ་དེ་ས་མྤི ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ཧི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ་པི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་ཏྠ པ་ན ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ པ་ཝི་ཊྛཱ་ན་མྤི ཏ་ཏོ བ་ཧི ཀེ་ཝ་ལཱ་ར་ཉྙེ ཀ་རོ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ནྟ་རཱ ཏཱི་ཎི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ས་བྦ་ཐཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་ཡཱཏི ན་དི་ཡཱ པ་ཐ་ཝཱི་ཏ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ་ཡ སཱ་ཁཱ་ཡ་པི, པ་གེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཧ་ཙྩ ཋི་ཏཱ་ཡ. པཱ་རོ་ཧེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ན ས་བྷཱ་ག་ན་དཱི་སཱི་མཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན ཝི་ས་བྷཱ་ག་སཱི་མཱ་ས་མྦ་ནྡྷ་སཱ་ཁཱ་དི་ནཱ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ གཱ་མ་སཱི་མ་ཉྩ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་ན སཱ་ཁཱ་དི་ནཱ མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡཾ་ཡེ་ཝཱཏི སེ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏཱི་ར་ཊྛི་ཏ་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ན ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི་ན་དི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟེ་པི ས་མྦྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ཧི་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཧི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་ཏོ བ་ཧི ཨ་ནྟོ་ན་དི་ཡ་མྤི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟེ ས་མྦྷེ་དོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་མྤི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཀ་མྨ་ཀོ་པ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ, ན ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྦྷེ་ད་དོ་སོ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨཱ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཝཱཏི དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན. ཀོ་ཊྚ་ཀ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝཱཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སེ་ཏུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝཱ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ན་དིཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ལི༹ བ་དྡྷཱ’’ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ན་དིཾ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ པཱ་ལི༹ བ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ཌྜི་ཏོ་ད་ཀནྟི ཨ་ཏི་རི་ཏྟོ་ད་ཀཾ. ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་ནྡ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ན་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི ཏཱི་རཱ་དི་བྷི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་པུ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མནྟི བ་དྡྷ་སཱི་མཾ.

ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེཏི ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻེ. ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷཾ ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙ་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ག་མ་ན་པ་ཐེ་སུ དཱི་པ་ཀེ་སུ.

ཏཾ ཋཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ, ན ཨ་ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཎཱིཏི ས་མུ་དྡོ་ད་ཀ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝེ་ག་ནི་ནྣོ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀོ.

སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༤༧) པ་ན – ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ པ་ན ནཱ་ཝཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་མ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱི་མཱ་སོ་དྷ་ནཾ ནཱ་མ གཱ་མ་སཱི་མཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ནཱ་དི. ‘‘ན་དིཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ལི༹ བ་དྡྷཱ’’ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ན་དིཾ ཨཱ་ཝ་རི་ཏྭཱ པཱ་ལི༹ བ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ཌྜི་ཏོ་ད་ཀནྟི ཏ་ལཱ༹་ཀ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ་ན ཚ་ཌྜི་ཏ་མུ་ད་ཀཾ. དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེཏི དུ་བྦུ་ཊྛི་ཀཱ་ལེ ཝ་སྶཱ་ནེ་པི དེ་ཝེ ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ. གཱ་མ་ནི་ག་མ་སཱི་མཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མནྟི བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.

ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེཏི ཡ་ཏྠ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ པ་དེ་སེ. ཨ་ར་ཉྙ་སཱི་མཱ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་སནྟི མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ. ག་མ་ན་པ་རི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨོ་ར་ཏོཏི ག་མ་ན་པ་རི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨོ་རི་མ་བྷཱ་གེ དཱི་པ་ཀཾ པ་བྦ་ཏ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་མུ་དྡ་པྤ་དེ་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟཱིཏི ཡ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་ནྟོ་ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སི་བྦི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མ་ཧཱ་སཱ་ཁ་མཱུ་ལཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. སཱ་ཁཱ་ཡ སཱ་ཁཾ ཕུ་ས་ནྟཱ་པི ཧི དཱུ་ར་ཊྛཱ་པི སི་ཡུཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ས་མྦྷེ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ད་སྶི་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝི་ཊ་པ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ཊྛཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨ་མྦནྟི ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཏཾ པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་མྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ཊྛཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛཾ ཛ་མྦུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་མྦ་ཛ་མྦཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཡཾ ཋཱ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ གཱ་མ་ཊྛ་སྶ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ཡ ཛ་མྦུ་ཡཱ ས་ཧ སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པ་ཏྟེ་པི སཱི་མཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་པ་ཏྟི ཝཱ པ་ཙྪཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ས་ཧ ས་མྦྷེ་དོ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི ཝཱ ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི མུ་ཁ་ཏོ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པ་དེ་སནྟི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སཱི་ད་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ པ་དེ་སཾ. སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་པི ཨ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཱ་པི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. སཱ པ་ན དུ་བྦོ་དྷཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནནྟི དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ. ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་མི་ཏྟ་སྶ སཱི་མ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཏྟཱ བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཱ་ཝ ས་མྦྷེ་ད་དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏོ ཨ་ཉྙོ་པི རུ་ཀྑོ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་རུ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པ་རི དི་སྶ་མཱ་ན་ཁ་ནྡྷ་སཱ་ཁཱ་དི་པ་ཝེ་སེ་སུ ཨེ་ཝ ས་ངྐ་ར་དོ་ས་སྶ ས་བྦ་ཏྠ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་པི བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མཱུ་ལཱ་ནི་པི དི་སྶ་མཱ་ནཱ་ནི ནེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟི, ས་ངྐ་རོ་ཝ, པ་བྦ་ཏ་པཱ་སཱ་ཎཱ པ་ན དི་སྶ་མཱ་ནཱ་པི བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ཝ. ཡ་དི པ་ན བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀོ ཐཱུ་ལ་རུ་ཀྑོ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི སཱི་མཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཙྪཱ བ་དྡྷཱ ཨ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

སཱི་མ་ས་ངྐ་རནྟི སཱི་མ་ས་མྦྷེ་དཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༤༨) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་མ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སཱི་མ་པྤ་དེ་སཾ པ་ཝི་ཊྛེ དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ་པི ས་ཧ ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ནི་མི་ཏྟེ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ གཱ་མ་སཱི་མ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ན་མེ་ཝ ས་ངྐ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷ་དོ་སོ་ཝ ས་ངྐ་ར་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༨) པ་ན ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཡེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ པ་ཙྪཱ ས་མྨ་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྪཱ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱི་མ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ་པི དྭཱི་སུ གཱ་མ་སཱི་མཱ་སུ ཋ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི ས་ངྒྷེ་ཧི ས་མྦྷེ་དཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ རུ་ཀྑ་པཱ་རོ་ཧཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཨ་ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ནི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་མྤི སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་སཱི་མ་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༤༨) ‘‘སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ པ་དེ་སནྟི ཡ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ པ་དེ་སཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཋི་ཏེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནྟཱ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ. དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ནི་མི་ཏྟ་སྶ སཱི་མ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཏྟཱ སཱི་མ་ས་མྦྷེ་དོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་མ་ས་ངྐ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སཱི་མ་པྤ་དེ་སཾ པ་ཝི་ཊྛེ དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙ པ་ན ཏ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ན ཧི སཱི་མཱ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, དྭེ པ་ན སཱི་མཱ པ་ཙྪཱ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ་ན རུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨི་ཏ་རཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ

སཱི་མཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ

ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.

སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

ཨེ་ཝཾ སཱི་མཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ སཱི་མ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སཱི་མཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མཱ་ར་དྡྷེ་པི སཱ་ས་ན་ཝུ་དྡྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ལ་ཛྫི་པེ་ས་ལ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ས་ཏི་ཝཱི་རི་ཡ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་ཐཱ ཨ་མྷེ་ཧི ཨཱ་ར་བྷཱི་ཡ་ཏེ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ སཱི་མཱ ནཱ་མ བ་དྡྷ་ཨ་བ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ, ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཏི ཏི་བྦི་དྷཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ, ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པ་སཱི་མཱ, ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ –

‘‘ཁ་ཎྜ་ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ-ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་ཏི བྷེ་ད་ཏོ;

ཨི་ཏི བ་དྡྷཱ ཏི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་བ་དྡྷཱ་པི ཏི་དྷཱ མ་ཏཱ.

‘‘གཱ་མ་ཏོ ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑེ་པཱ, ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ་པི ཙ;

ཏ་ཏྠ གཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.

ཏ་ཏྠ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ཏི་ཁུ་དྡི་ཀཱ, ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏཱི, ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ, ཚཱ་ཡཱ་ནི་མི་ཏྟཱ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏ་ས་མྨ་ཏཱ, ན་དི་ཡཱ ས་མྨ་ཏཱ, ས་མུ་དྡེ ས་མྨ་ཏཱ, ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ས་མྨ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ ཨི་མཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི, པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཀི་ཏྟི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་ཀི་ཏྟི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝི་པ་ཏྟི་སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ སཱི་མཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ་པི ཡུ་ཏྟཱ་ཡ, ཏི་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ་པི ཨ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ, ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཏི སཱི་མཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་བྦ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་པཱུ་ར་ཏྠཾ མ་ཧ་ནྟོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཱི་སུ ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ ‘‘ན་ནུ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི? གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ས་མྨ་ཏཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་པི་ཏཱ་ཡ ཡཾ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡཱ ཏ་སྶ ཝཱ གཱ་མ་སྶ གཱ་མ་སཱི་མཱ, ནི་ག་མ་སྶ ཝཱ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧). ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ‘‘གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ན་ག་ར་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་ག་ར་སཱི་མཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཡཾ གཱ་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ གཱ་མ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཡཾ ནི་ག་མཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྶ ནི་ག་མ་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ནི་ག་མ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཡཾ ན་ག་རཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ག་ར་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཏཱ ས་བྦཱ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧཱ ཧོ་ནྟི, ཨཱི་དི་སེ་ཡེ་ཝ ཙ པ་དེ་སེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི, ན ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ན་ར་ཧེ པ་དེ་སེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ ཏ་སྶ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀཱ བ་ལིཾ ལ་བྷ་ནྟི, སོ པ་དེ་སོ ཨ་པྤོ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ཧ་ནྟོ ཝཱ, གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏོ གཱ་མཱ་དི་བྷོ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བ་ལི་ལ་བྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. བ་ལིཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་པི རཱ་ཛ་པ་ཎྞེ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་པ་དེ་སེ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༧) ‘‘བ་ལིཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘ཨ་ཡཾ གཱ་མོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀ་རཱི་ས་བྷཱ་གོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན རཱ་ཛ་པ་ཎྞེ་སུ ཨཱ་རོ་པི་ཏེ་སུ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ་སུ ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཏ་ལཱ༹་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ་སཱ་ན་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ཀེ པ་དེ་སེ བ་ལིཾ ན ག་ཎྷ་ནྟི, སོ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ. རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ ཧི ས་བྦོ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ན་དཱི་ལོ་ཎི་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ‘‘ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ ཨེ་ཀཾ པ་དེ་སཾ, ‘ཨ་ཡཾ ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏི, སོ་པི ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ རཱ་ཛཱ ‘‘པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་ཏོ ཝི་སུཾ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མེ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶོ གཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཡཾ པ་དེ་སཾ དེ་ཏི, སོ པ་དེ་སོ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ནཱ་མ. ཨི་ཏི པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཙ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཙ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཡ ས་བྦ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ན་ཝ་བ་དྡྷ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཾ ཝཱ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཾ ཝཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་སྨཱ སཱ ཙ ཨི་ཏ་རཱ ཙ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་ན་ག་ར་ནི་ག་མ་སཱི་མཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་ཉྩ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༧) ‘‘ཏ་ཏྠ ཧི སཱ ཙ རཱ་ཛི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་བྷི་ན་ཝཱ ཙ ཨི་ཏ་རཱ ཙ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ, ཡ་ཐཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་པི ས་བྦ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ས་དི་སེ་ན བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ས་དི་སཱ, སཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཀེ་ཙི པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘མ་ཡཾ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀོ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝི་སུཾ ཁེ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨོ་ཀཱ་སེ ཀ་ཏེ ‘‘ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྲ་ཊྛེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ནཱ་དི་ནཱ སོ་དྷེ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཀ་ར་ཎཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན, ‘‘སཱ ཙ རཱ་ཛི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་བྷི་ན་ཝཱ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ ས་མེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ན དི་སྶ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་རི་མ་གཱ་མོ་ཡེ་ཝ གཱ་མོ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པ་དེ་སོ་པི ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ གཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ དྭེ གཱ་མེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ནེ་ཝ དྭེ གཱ་མེ ཀ་རོ་ཏི, ན ཙ གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ དེ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ས་མེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ན དི་སྶ་ཏི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ‘‘རཱ་ཛི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏཾ ཁེ་ཏྟཾ རཱ་ཛི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ གཱ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི་ན་ཝཱ ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་རཱ་ཎ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཙ ཨ་བྷི་ན་ཝ་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཙཱ་ཏི པུ་རི་མ་གཱ་མེ་ན ཨ་མི་སྶཾ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན རཱ་ཛི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟ་སྶ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨ་བྷི་ན་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སུཾ་གཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ན དི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཊཱི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ས་མེ་ནྟཾ ཝི་ཡ ན དི་སྶ་ཏི.

ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘གཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོཏི ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ས་མྨཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘ཨི་མ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀ་རོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་རེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏོ གཱ་མ་པྤ་དེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན, ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མེ་ན ས་ངྐ་རོ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་པ་དེ་སེ་ཡེ་ཝ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་མྤི ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧཾ ཧོ་ཏི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏཾ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཏཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པྤ་དེ་སཾ ‘ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ’ཏི རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏི, གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ ཙ ཏ་ཏོ བ་ལིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་དཱ ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏོ པ་དེ་སོ’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ‘‘གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ར་གྒཱ་ཧ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་དེ་སོ གཱ་མ་སཱི་མཱ’’ཏི སཱི་མཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ག་ཎྛི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཏེ་སུ པ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ བ་ལི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘རཱ་ཛཱ ཀ་སྶ་ཙི དེ་ཏཱི’’ཏི དཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ན ‘‘གཱ་མ་བྷོ་ཛ་ཀོ ཙ བ་ལིཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཉྙེ པ་ཎྜི་ཏཱ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཐ་ཝི་སྶ་རོ རཱ་ཛཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ ཨེ་ཏྟ་ཀ་ཀ་རཱི་ས་མ་ཏྟོ པ་དེ་སོ པུ་རི་མ་གཱ་མ་ཏོ ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སོ པ་དེ་སོ བ་ལིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏོ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏོ ཝཱ, ཝི་སུཾ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨེ་ཝཾ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཏ་ཐ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡ་དི པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ ནཱ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་རཱ ཧོ་ཏི སུ་ཁ་ར་ཀྑི་ཏཱ, ཏ་མེ་ཝ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཾ སུ་ཊྛུ ར་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ སོ་དྷེ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་དི པ་ན པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་རཱ ཧོ་ཏི, ནི་ག་མ་སཱི་མཱ, ན་ག་ར་སཱི་མཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི, བ་ཧཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི པ་ཐ་ཝི་སྶ་ར་རཱ་ཛཱུ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ སུ་ཊྛུ སོ་དྷེ་ཏྭཱ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན སུ་ཊྛུ སོ་དྷ་ན་ཉྩ སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ཏ་བྦཾ? སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཧི སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ, ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་སཱ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སྶ་ཉྩཱ་ར་ས་མ་ཡེ ས་ཙེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཡེ ཏ་ཏྠ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ‘‘མ་ཡཾ ཨ་ཛྫ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ ས་ཀ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ མཱ ནི་ཀྑ་མ་ཐཱ’’ཏི པེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཏེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏ་བྦཱ, ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡེ ཨཱ་ཧ་ཊེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ མ་གྒེ་སུ ཙ ན་དཱི་ཏི་ཏྠ་གཱ་མ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཙ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་ཏྠ་ཉྩ བ་ཧི་སཱི་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཨཱ་རཱ་མི་ཀེ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཝཱ ས་ངྑ་ས་ཉྙཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཏི.

ན་ནུ ཙ ཨི་དཾ སོ་དྷ་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཉྩ སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནེ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨི་མ་སྶ་པི སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་སྶ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཏྟཱ པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨི་དཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཡ་དི པོ་རཱ་ཎཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ས་ངྒྷེ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ག་ཏེ ཨ་ཉྙེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ གཱ་མ་སཱི་མཾ པ་ཝི་ཊྛེ་སུ་པི ཀ་མྨ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི. ཡ་དི པོ་རཱ་ཎཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་མྤི ས་ཏི ཀེ་ཝ་ལཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨེ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟེ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ སོ་དྷ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ས་ཙེ ཧི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པོ་རཱ་ཎ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་དེ་སེ སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ་ཏི ས་ངྒྷེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་དེ་སེ བྷི་ཀྑུ་མྷི པ་ཝི་ཊྛེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ་པི ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ཧུ་སྶཱ་ཧེ་ན སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ གཱ་མ་སཱི་མ་སོ་དྷ་ནཾ ‘‘པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ཝཱ ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝཱ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ ས་བྦེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཝི་པ་ཏྟི་དོ་སེ་ཧི མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ སཱི་མ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཀ་ཐཾ ཝི་པ་ཏྟི་དྭ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ སོ་དྷི་ཏཱ་ཡ་པི གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ. ཡ་དི པོ་རཱ་ཎ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྶཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ན་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ. པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ཧི ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་མཱི་པེ པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ན་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ པ་རེ་སཾ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ. ས་ཙེ ཧི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨ་མྦོ ཙེ་ཝ ཛ་མྦཱུ ཙཱ་ཏི དྭེ རུ་ཀྑཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་མྦ་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ ཛ་མྦཱུ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཙ ཛ་མྦུཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་མྦཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཀ་ཏེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་མྦཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཛ་མྦུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ནྟི, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཱ ས་མྦྷི་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཝཱ ས་ཀ་ལ་པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཾ ཝཱ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ པ་རེ་སཾ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ. ས་ཙེ ཧི པ་རེ་སཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ས་ཀ་ལཾ ཝཱ ཏ་སྶཱ པ་དེ་སཾ ཝཱ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟི, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཉྙེ་སཾ པོ་རཱ་ཎ་བ་དྡྷ་སཱི་མ་པྤ་དེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཀ་རོ་ནྟོ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ཏི ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་ཉྙེ་སཾ པོ་རཱ་ཎ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་པ་དེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཀ་རོ་ནྟོ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་བྷི. ཊཱི. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཏ་སྶཱ པ་དེ་སནྟི ཏ་སྶཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ, ཡ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ཋི་ཏེ་ཧི ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏཱ་དི་སཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ནྟོ ཀ་རི་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ, ན ཏུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟི ནཱ་མཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་མྤི (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༨) ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་ཏྟ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟཱ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟི, ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་ཀ་ལ་མྤི ཨ་ནྟོ ཀ་རོ་ནྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ, ཏ་སྨིཾ གཱ་མ་སཱི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི་དྭ་ཡ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐཾ སཱ་ཏྠ་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སཱི་མཱ་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་ངྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ ག་ཎ་ན་པ་ཐཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟི. སཱ སཱི་མཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སཱི་མཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ནུ ཁོ’’ཏི ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སཱ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སཱི་མཱ ཙ ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱི་མཱ་ཡཾ ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨ་མྤི ཨཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཡ་ཏི་པུ་ངྒ་ཝེ་ཧི ཨ་ཝ་སྶཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟེ་ཧི པ་ན ‘‘སཱི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ས་མཱུ་ཧ་ནྟ་བྦོ, པ་ཙྪཱ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནྟ་བྦཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨིཾ ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ‘‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ན ས་མཱུ་ཧ་ནྟ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་པི. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ པ་ན ཋི་ཏེ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཋི་ཏེ་ན ཨི་ཏ་རཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ་ཝ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ, མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཉྙི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ སཱི་མཱ ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཾ ཝ་ད་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་ས་ན་ཏོ.

‘‘ཏ་ཏྠ ས་ཙེ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཉྩ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མ་ཉྩ ཛཱ་ན་ནྟི, ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ པ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, པ་ཊི་བ་ནྡྷི་ཏུཾ པ་ན ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟེ་ཝ. ས་ཙེ བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ, སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཡེ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྷི སཱི་མཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏི སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ, ན ཙ ས་ཀྐཱ སཱི་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ, སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་ན ཉ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ ཙ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཏཱ་སཾ སཱི་མཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡོ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻུཾ, པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཙ ཀ་ཐཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་ར་མྤ་རེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ས་མྨཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ངྒཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨཱ ཝི་ཧི་ཏ་ན་ཡེ་ན པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི.

ཀ་ཐཾ? ཏ་སྨིཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀཱ་ལེ ཡ་དི པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཏཾ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཡ་དི ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཏཾ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝི་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན བྱ་ཏྟི་བ་ལ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ས་ཧ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ ལ་ཛྫི་པེ་ས་ལེ ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝཱ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཙ ཨ་ནྟོ ཙ ས་བྦ་ཏྠ བ་ཧི ཙ ས་མ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་མ་ཏྟེ པ་དེ་སེ ས་བྦ་ཏྠ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ནེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ, ནི་སཱི་ད་ནྟཱ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ, ཏ་ཏོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཀ་ཏེ པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ་པི པ་ཙྪི་མ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ནཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ སཱི་མཱ་ཡ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཝ་སྶཾ ཏཱ་སུ སཱི་མཱ་སུ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྨཱ སཱི་མ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཱ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻུཾ. ཏ་ཏོ པོ་རཱ་ཎ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) ‘‘ཀེ་ཙི པ་ན ཨཱི་དི་སེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཚ་པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ས་མ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ས་བྦ་ཏྠ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ, ཏ་ཏོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མ་ཉྩ ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སཱི་མཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཀ་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ ས་ཏི་པི ཨ་ཝ་སྶཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི.

‘‘སཱ་དྷུ་ཀཾ པ་ན ཉ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱི་མཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཡེ་ཝ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ཀ་ཐཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ སཱི་མཾ ཝཱ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝཱ ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝོ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ དྭ་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ངྒ་དྭ་ཡེ་ན ས་མྤ་ནྣེ ས་ཏི ཨི་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ངྒ་དྭ་ཡེ་ན ས་མྤ་ནྣེ ས་ཏི སཱི་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ་ཏི? ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་མྤི (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) ‘‘ན ཧེ་ཏྠ སཱི་མཱ་ཡ, ཏ་པྤ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཝཱ ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ངྒཾ, སཱི་མཱ་ཡ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཋཱ་ནཾ, ‘ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨ་ངྒཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༤) ‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་པི ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པོ་རཱ་ཎ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི. གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏི ཏཾ གཱ་མ་སཱི་མཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སོ་དྷ་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཏི་སྶཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ མ་ཧཱ་སཱི་མ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི བ་ནྡྷི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, སཱི་མཾ ཨ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཀཱ་ཏུ་མྤི ལ་བྷ་ཏི.

ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) – ‘‘གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི དུ་ཝི་དྷ་མྤི སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡ་དི ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ་ཡཱ་མཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་མེ་ཝ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ པ་དེ་སེ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཀོ མ་ཉྩོ་ཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ མ་ཉྩོ. སོ ཧི པ་ཀ་ཏི་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ན་ཝ་ཝི་ད་ཏྠི་ཀོ, ཨ་ཊྛ་ཝི་ད་ཏྠི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀོ མ་ཉྩོ སཱི་སུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་མ་ཉྩ་སྶ ཨཱ་ཡཱ་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ་ཡཱ་མོ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. མ་ཉྩ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཨཱ་ཡཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཌྜྷོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠཾ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་ད་ཏྠི་ཀ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ་ཡཱ་མཾ སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་ཉྩ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ཊྛ་མ་ཉྩ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ད་ཀྑི་ཎུ་ཏྟ་རཱ་ཡཱ་མོ མ་ཉྩོ ཧོ་ཏི, ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ་ཡཱ་མཾ སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་མ་ཉྩ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ སོ་ལ༹་ས་མ་ཉྩ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ནྟོ པཱ་ཙཱི་ན་པ་ཙྪི་མཱ་ཡཱ་མོ མ་ཉྩོ ཧོ་ཏི. དུ་ཝི་དྷེ་པི ཨཱ་ཡཱ་མཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན གུ་ཎི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཀ་ལཾ ཨ་ནྟོ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ དྭཱ་ན་ཧུ་ཏྟ་ར་ས་ཏ་མ་ཉྩ་ཀཾ ཧོ་ཏི, བ་ཧི་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མྤི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ཉྩ་ཀཾ ཝཱ དྭི་ཏི་མ་ཉྩ་ཀཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན ས་ཧ ག་ཎ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) པ་ན ‘‘ས་མ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ་པི དཱུ་ར་ཏོ ས་མཱུ་ཧ་ན་ནེ དོ་སོ ན་ཏྠི, དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ པ་ན ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཾ ནཱ་མ སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏི. ཏ་མྤི པ་ཙྪི་མ་མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་མྷེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན པ་ཀ་ར་ཎ་ན་ཡེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་ར་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཱ་ཀཱ་རོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཨི་དཱ་ནི བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦ་སཱི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ ས་མཾ སུ་དྡྷཾ ཝི་མ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀ་ལེ་ཁཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫུ་ནཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ལེ་ཁཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ལེ་ཁཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ སེ་ཏ་མ་ཏྟི་ཀ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ནྟི པ་ནྟི ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཾ སོ་དྷ་ན་ཉྩ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཝཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་པ་ནྟི་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ, ཏ་ཏོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་པ་ནྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་པ་ནྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨ་ནྟི་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་པ་ནྟི་ཡཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནྟི་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཋ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པ་ནྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཀ་དཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨེ་ཀ་དཱ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ག་ནྟྭཱ ས་བྦཱ་སུ པ་ནྟཱི་སུ ས་བྦ་སྨིཾ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ ཨི་དཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ལ་ཛྫཱི་པེ་ས་ལ་བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ དུ་ལླ་བྷ་ཏྟཱ ‘‘ཚ་པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་སཱི་མཱ་ཡཾ པ་ན སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པ་ཏོ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སི་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི ག་ར་ཧ་ཝི་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ཧི དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཉྙཱ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏ་ནྟི པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ར་ཏ་ན་པཱུ་ར་ན་ག་རེ པ་ན སི་རཱི་སུ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ་མ་ཀ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་ཨ་གྒ་རཱ་ཛི་ནོ ཀཱ་ལེ མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ལ༹་པྤ་ཏྟོ་ཏི ཝི་སྶུ་ཏོ སི་རཱི་ས་དྡྷ་མྨ་ཀི་ཏྟི་ནཱ་མ་ཀོ མ་ཧཱ་ཐེ་ར་ཝ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏེ ལ་ཛྫི་པེ་ས་ལ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཉྙེ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ཏེ་ས་ཉྩ ཐེ་རཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏྟཱ ཀ་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཝ་གྒེ་ན ཀ་ར་ཎེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ པ་ས་ཏྠ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ནཱ་མི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) ‘‘ཚ་པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱི་སཱི་མཱ་ཡ་ཉྩ ཙུ་དྡ་ས་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ནི་ཊྛི་ཏེ་པི པ་ན སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨེ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་དེ་ས་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་རཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ག་ར་ཧ་ཝི་ཝཱ་ད་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྩ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཏེ་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༢-༤༨༣; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༡) ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཀུ་པྤ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཀུ་པྤ་སྶ ཐི་ར་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཎྜ་ར་ཧ་ཏྠི་སཱ་མི་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ས་ཧ་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀཱ་ལེ རཱ་མ་ཉྙ་དེ་ས་ཝཱ་སཱི་ཧི མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ཙ མ་ར་མྨ་དེ་ས་ཝཱ་སཱི་ཧི མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ཙ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀཱ་རཱ་པེ་སཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཡ་དི པ་ན མ་ཧཱ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དྭི་ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཏ་དུ་ཏྟ་རི ཝཱ པ་དེ་སཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ ས་བྦ་ཏྠ བ་ཧི ཙ ས་མ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ ཨོ་ཀཱ་སེ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ནྟི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ཏ་ཏོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ ཙ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ སཱི་མཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཀ་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ ས་ཏི ཨ་ཝ་སྶཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ གཱ་མ་སཱི་མཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་སི་སྶེ་ཡྻ, ཏ་སྶཾ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ སཱི་མཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. བ་ནྡྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ པ་ན ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑཱ་མ.

ཀ་སྨཱ པ་ན ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧི་པི སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཀ་ཏཾ, ན་ནུ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ཝ་སཱི་མཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མྦྷེ་ད་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ས་ཙྩཾ, དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ཡ་དི ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ བ་ཧི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སཱི་མཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པཱ་ཋ་ཀེ་ན ས་ཧ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ སཱ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་སཱི་མཱ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཝ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏཾ ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཡ སཱི་མཱ་ས་མྨ་ནྣ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟོ་ནི་མི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཀོ་ཊི་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷེ་ད་དོ་སོ, ཡ་དི པ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ནི་སི་ནྣ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཎ་དོ་སོ, ཡ་དི་པི ཨ་ནྟོ ན པ་ཝི་ས་ཏི, ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊྛ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི སཱི་མཱ་ས་ངྐ་ར་དོ་སོ་ཏི ཨི་མ་སྨཱ དོ་ས་ཏྟ་ཡཱ ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧི་པི སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) ‘‘བ་ཧི ཙ ས་མ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཀེ་ཙི པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ར་ཛྫུ་པ་སཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་དེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ར་ཛྫུ་ཏོ བ་ཧི ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དེ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ད་གྒ་ཊྛ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ན པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པཱ་ཋ་ཀེ་ན ས་ཧ ཀ་མྨ་པ་ཏྟ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པཱ་ཋ་ནེ་ན ཙ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་པྤ་ཀ་ར་ཎེ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) ‘‘སཱི་མཱ་ཡ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཋཱ་ནཾ, ‘ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ངྒ’’ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཋི་ཏཱ་ཡ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ ཨ་ཀ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དོ་ས་ཏྟ་ཡ་ཏོ ན མུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ བ་ཧི་པི ཋ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ་ཝ པཱ་སཾ་ས་ཏ་རོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟི, ཏཾ ག་རུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ, ན ཨ་ན་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ སཱ་ལཾ ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ སཱི་མཱ་ཡ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཐ་མྦྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ སཱི་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

པུ་བྦེ་པི སི་རཱི་ཁེ་ཏྟ་ན་ག་རེ མ་ཧཱ་ས་ཏྟ་དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ ཀཱ་ལེ ཏེ་ན ར་ཉྙཱ ཀ་ཏ་སྶ ན་ནྡ་ན་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ ཏ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཡཱ སཱི་མཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སཱ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནིཾ་སུ, ཏ་དཱ ཏ་སྨིཾ ན་ག་རེ མ་ཧཱ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ ག་ཎ་པཱ་མོ་ཀྑ་ཏྠེ་རོ ‘‘ས་ཙེ ཐ་མྦྷཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ས་བྦེ ཐེ་རཱ ‘‘ན ཐ་མྦྷ་མ་ཏྟེ་ན པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཐ་མྦྷ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ནིཾ་སུ ཙེ་ཝ བ་ནྡྷིཾ་སུ ཙ. ཧཾ་སཱ་ཝ་ཏཱི་ན་ག་རེ དྷ་མྨ་ཙེ་ཏི་ཡ་ར་ཉྙོ ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡ་སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཋ་མཾ སཱ་ལཾ ཀ་རི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཙྪཱ ས་མཱུ་ཧ་ནིཾ་སུ, ན ཙ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་དཱི་སུ ‘‘པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦཱ’’ཏི པཱ་ཋོ ཨ་ཏྠི, ‘‘མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ནེ’’ཏི (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) པ་ན ཨ་ཏྠི. པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལཱ་པི སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཎྜི་ཏཱ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི. ཨཱི་དི་སཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ག་རུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཀི་ཉྩཱ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི སི་སྶཱ་ནུ་སི་སྶཱ་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏེ ཧི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏེ སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཉྙ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ ཝ་རཾ པ་ས་ཏྠཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་པ་ར་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཱ་དྷི་ཀཱ་རེ དྷ་མྨ་གཱ་ར་ཝེ་ཧི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ ག་མྦྷཱི་རཾ དུ་དྡ་སཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཙེ? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནཱ་ནཱ་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་ཀཱ་ཡོ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཐ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ད་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ཡ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཡ་དི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྟི, ན གཱ་མ་སཱི་མཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ཀ་མྨེ ཝ་གྒཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི སཱི་མཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་བྷི་ན་ཝ་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨི་ཏི ཨི་དཾ ཋཱ་ནཾ དུ་ཛྫཱ་ནཾ དུ་དྡ་སཾ, ཏ་སྨཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ལ་ཛྫི་པེ་ས་ལ་བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝི་ན་ཡ་ཝི་དཱུ་ཧི སུ་ཊྛུ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི.

ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ཙི་ནྟེ་ནྟོ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྶ་ཏི – ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡོ ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏུཾ ཝཱ ཝི་སོ་དྷེ་ཏུཾ ཝཱ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་མཱ་ར་བྦྷ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ས་བྦ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ས་བྦ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ་དི་སཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཝཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ, ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཝ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ཏི. སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་རཾ ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཙ པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ དི་སྶ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ དེ་སེ དྭི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཝཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཝཱ སཱི་མཱ ཨ་སུ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མྨ་ཏཱ་ཏི དི་སྶ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ མ་ར་མྨ་དེ་སེ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ སཱི་མཱ་ནཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཐ་མྦྷ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ དི་སྶ་ནྟི. ཨ་རི་མ་དྡ་ན་པུ་རེ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ན ས་མྨ་ནྣཱ་པི་ཏཱ དྭཱ་ས་ཊྛ་ཡཱ་དྷི་ཀ་ས་ཏ་ཧ་ཏྠཱ་ཡཱ་མཱ ས་ཏྟ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀ་ས་ཏ་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་ཧ དི་སྶ་ཏི. ར་ཏ་ན་པཱུ་ར་ན་ག་རེ ཙ ན་ར་པ་ཏི་ཛེ་ཡྻ་སཱུ་ར་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཊྛ་ས་ཏྟ་ཏཱ་དྷི་ཀ་ཙ་ཏུ་ས་ཏ་ཀ་ལི་ཡུ་གེ ས་མྨ་ནྣི་ཏཱ སཱི་མཱ པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ དི་སྶ་ཏི. ཡ་དི ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཱ་དི་མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ཏྠི, པོ་རཱ་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱ ན་ཝཾ ན་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ན བ་ནྡྷེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏཱ་སུ ཙ ན་ཝ་སཱི་མཱ་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ག་ཎ་ན་པ་ཐ་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ར་མྤ་ར་ཏོ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ སཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཱ སཱི་མཱ་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.

ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ས་མ་ནྟཱ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ’’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ བ་ཧི ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཙ ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་སྶ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༤༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་པི ཏཱ་དི་སཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཨ་ཏྠི, སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱ ན ཀ་ཐེ་ཡྻུཾ. ཀ་ཐེ་ནྟཱ་པི ས་མ་ནྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཋཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ་ཡེ་ཝ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ད་ཡོ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.

ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ པ་ན ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཉྩེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྑི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༤༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ་པི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་ཀཱ་ཡོ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཡ་དི ཏཱ་དི་སཱ སཱི་མཱ་ཡོ ཨ་ཏྠི, ས་ཀ་ལ་མྤི ཏཾ སཱི་མཾ ཨ་སོ་དྷེ་ཏྭཱ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ན ཀ་ཐེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི སཱི་མཾ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, སཱ ཀ་ཐཱ ཁ་ནྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་ནྟ་རི་ཏ་མ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཀ་ཐཱི་ཡ་ཏི, ན ནཱ་ནཱ་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སུ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ས་ནྟེ་སུ་པི ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏེ་ན ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘ན ས་བྦེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཏི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ་ཡོ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡོ ན ས་ནྟཱི’’ཏི. ཨཱི་དི་སཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་ཝི་དཱུ་ཧི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.

ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏེ་སུ གཱ་མེ་སུ ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟི, ཏེ་ཧི་པི ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ སཱི་མཾ ན བ་ནྡྷ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ་པི བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་དཱ་ནི ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝཱ སོ་དྷི་ཏ་ནྟི མ་ན་སི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ངྑ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་བྷ་ཎ་ན་ས་མ་ཡེ ཏེ་ན གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ་སུ ཝ་ས་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ་པི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟ་ཏོ བ་ཧི དཱུ་རེ ཝཱ་སཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་རོ་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ནི གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནྟོ་ཀ་རི་ཏྭཱ པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི ཏེ ཝ་གྒཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་ཏོ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སུ་ཁུ་མོ ནི་པུ་ཎོ ཨ་ཏྠོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ཧི ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཝི་པ་ཏྟི་དོ་སེ་ཧི མུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏི་ཁུ་དྡི་ཀཱ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི (པ་རི. ༤༨༦) ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཝི་པ་ཏྟི་དོ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ སཱི་མཱ་ཡ པ་མཱ་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? སཱི་མཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ས་ཏི ཨ་ཏི་ཁུ་དྡི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་མྨ་ཏཱ་པི སཱི་མཱ ན ཧོ་ཏི. ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ པ་རཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཀ་རོ་ནྟེ ས་ཏི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ཏཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ས་མྨ་ཏཱ་པི སཱི་མཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡཾ པ་མཱ་ཎཾ ས་ངྒྷོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡི་ཀཱ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱི ནཱ་མ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟེ་ན་པི ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱི་མཱ་ཡ པ་མཱ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ‘‘ཨ་ཏི་ཁུ་དྡི་ཀཱ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི དྭཱི་ཧི དོ་སེ་ཧི མུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏོ ‘‘ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ཚཱ་ཡཱ་ནི་མི་ཏྟཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༨༦) ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་པ་ཏྟི་དོ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ནི་མི་ཏྟཱ སཱི་མཱ ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཀ་ཐཾ? སཱི་མཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ དི་སཱ་སུ ཋ་པི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་སུ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨ་ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་དི པ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་ཨུ་ཏྟ་ར་དི་སཱ་སུ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, པུ་ན པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ ན ཀི་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་རཱ་པི ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཡཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟུ་པ་ག་པཱ་སཱ་ཎཾ ཝཱ བ་ཧི་སཱ་ར་རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཝཱ པཾ་སུ་པུ་ཉྫཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ. པ་བྦ་ཏ་ཙྪཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚཱ་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ ཚཱ་ཡཱ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ. ས་བྦ་སོ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ. ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི དོ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.

ཀ་ཐཾ? ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷེ་ན ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ག་ཧི་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ སཱི་མ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ དི་སཱ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ཝཱ དི་སཱ་སུ ནི་མི་ཏྟུ་པ་གེ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་ས་པ་ལ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎེ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཧ་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཋི་ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པཱ་ཋ་ཀེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙེ་ན ‘‘པཱ་སཱ་ཎོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ‘‘ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སཱི་མ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, པ་ཙྪི་མཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟཾ? པཱ་སཱ་ཎོ, བྷ་ནྟེ. ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟཾ? པཱ་སཱ་ཎོ, བྷ་ནྟེ. ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་གྷ་ཊི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ‘‘ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ ཚཱ་ཡཱ་ནི་མི་ཏྟཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་པ་ཏྟི་དོ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏ་ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༨༦) ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟི་དོ་ས་ཏོ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པཱ་ཋ་ཀཱ་ལེ ས་ངྒྷ་སྶ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ? ཡ་དི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷོ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧི ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི, བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏ་ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱི་མཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷེ་ན ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ ‘‘བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏ་ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧི ཋི་ཏེ་ན ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱི་མཱ་ས་མྨ་ནྣ་ན་ཊྛཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ན ‘‘བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏ་ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༨༦) ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟི་དོ་ས་ཏོ མུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ན་དི་ཡཾ ས་མྨ་ཏཱ, ས་མུ་དྡེ ས་མྨ་ཏཱ, ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༨༦) ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་པ་ཏྟི་དོ་སེ་ཧི ཙ ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ – ‘‘ས་བྦཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་དཱི ཨ་སཱི་མཱ, ས་བྦོ ས་མུ་དྡོ ཨ་སཱི་མོ, ས་བྦོ ཛཱ་ཏ་སྶ་རོ ཨ་སཱི་མོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༧) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ་སུ ས་མྨ་ཏཱ སཱི་མཱ ན ཧོ་ཏི, པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མ་ཝི་ག་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷཱ་ཡ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ས་མྨ་ཏཱ ཨེ་ཝ སཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, ན ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ན་དི་ཡཱ ས་མུ་དྡེ ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ས་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ ཨེ་ཏེ་སུ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སཱི་མཱ ཨ་ཏི་ཁུ་དྡི་ཀཱ, ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱི, ཁ་ཎྜ་ནི་མི་ཏྟཱ, ཚཱ་ཡཱ་ནི་མི་ཏྟཱ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ, བ་ཧི་སཱི་མེ ཋི་ཏ་ས་མྨ་ཏཱ, ན་དི་ཡཾ ས་མྨ་ཏཱ, ས་མུ་དྡེ ས་མྨ་ཏཱ, ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ས་མྨ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ས་མྦྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༨༦) ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི དོ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྦྷཱ མ་ཧི་ཀཱ དྷཱུ་མོ ར་ཛོ རཱ་ཧཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི མུ་ཏྟཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ, སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི.

ཏི་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ ནི་མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ. ཏཱ་སུ ‘‘པ་བྦ་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཾ མ་གྒ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་མྨི་ཀ་ནི་མི་ཏྟཾ ན་དཱི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༨) ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཏ་སྶཾ ཏ་སྶཾ དི་སཱ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ་ནི་མི་ཏྟཾ? པཱ་སཱ་ཎོ, བྷ་ནྟེ. ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི. ཏེ་སུ ཙ ཨ་ཊྛ་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་སུ དུ་ལླ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ནཾ ས་ངྐ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ པཱ་སཱ་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ན ཏ་ཐཱ ས་ངྐ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ སུ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱི་མ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་གཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ‘‘ཏཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ཧི ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་གཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་ཉྩ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༣༨) ‘‘ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་གཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ རུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཋ་མ་ངྒཾ སཱུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏོ སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ བ་དྡྷ་སཱི་མཾ ཝཱ ན་དཱི་ས་མུ་དྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ་རེ ཝཱ ཨ་ནོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཚ་ནྡཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡཱ སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ, སཱ པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཏཾ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཝ་ས་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཡེ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཏེ་སཾ སཱི་མཱ་ཡ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཡེ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཏེ་སཾ སཱི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་སཱ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་སྶ་ཉྩཱ་ར་ས་མ་ཡེ ཡ་དི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, ཏ་སྨིཾ ཡེ བྷི་ཀྑཱུ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཏེ་སཾ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་སྶཱ་མ, ཏུ་མྷེ ས་ཀ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ མཱ ནི་ཀྑ་མ་ཐཱ’’ཏི. ཡེ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཏེ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ.

ཡ་དི ཨ་ཉྙཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟ་མྤི ཨ་ནྟོ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ, ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ས་མྨ་ནྣ་ན་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ནྟུ་མྤི ཨ་ནཱ་ག་ནྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨ་ནྣ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ནྟོ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཚ་ནྡོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ‘‘ཏཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ཧི སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ནཾ ཚ་ནྡེ ཨཱ་ཧ་ཊེ ཏེ་སུ ཏེ་སུ མ་གྒེ་སུ ན་དཱི་ཏི་ཏྠ་གཱ་མ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཙ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ན་ཡ་ན་ཏྠ་ཉྩ བ་ཧི་སཱི་མ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་རི་ས་ཉྙཾ ཝཱ ས་ངྑ་ས་ཉྙཾ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཏྟ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༩) ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱི་མཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ དུ་ཏི་ཡ་ངྒཾ སཱུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པཱ་ཋ་ས་མ་ཡེ ‘‘སཱི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, པ་ཙྪཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, པ་ཙྪཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ ཙ་ཏུ་ན་ཧུ་ཏཱ་དྷི་ཀ་དྭི་ལ་ཀྑ་ཡོ་ཛ་ན་པུ་ཐུ་ལཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ནྡྷཱ་ར་ཀ་ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཡེ་ཝ…པེ… ག་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ ཡ་དི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ གཱ་མོ ཨ་ཏྠི, གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ག་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནེ་ཝ ག་ཏཱ. ཨི་ཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ན ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཏི, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ཏི, ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ པ་ན ཡ་ཏྠ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ…པེ… ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ –

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཾ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱ ཀི་ཏྟི་ཏཱ, ས་ངྒྷོ ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཾ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི སཱི་མཱ་ཡ ས་མྨུ་ཏི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ་ཡ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ. ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མྨ་ཏཱ སཱ སཱི་མཱ ས་ངྒྷེ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༩).

ཨེ་སཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ,

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཡཱ སཱ ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ, ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.

‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཡཱ སཱ ས་ངྒྷེ་ན སཱི་མཱ ས་མྨ་ཏཱ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་པོ་ས་ཐཱ. ས་ངྒྷོ ཏཾ སཱི་མཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ སཱི་མཱ་ཡ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ. ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ. ས་མྨ་ཏཱ སཱ སཱི་མཱ ས་ངྒྷེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ, ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༤).

ཨེ་སཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཉ་ཏྟི་དོ་ས་ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་དོ་སེ ཨ་ནུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་ངྒཾ སཱུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ སཱི་མཱ ཨ་ནྟོ མ་ཎི་ཝི་མཱ་ནཾ བ་ཧི ར་ཛ་ཏ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་མཱ་ན་སཱ་མི་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ, ཨ་ནྟོ ཀ་ན་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ བ་ཧི ཕ་ལི་ཀ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་མཱ་ན་སཱ་མི་ཀ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ཡ ཙ ནི་མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་རི་ས་ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མྤ་ནྣཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏི ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ཛི་ན་སཱ་ས་ན་སྶ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘སཱི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

‘‘ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ནུ་དི་སཾ པ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ཀི་ཏྟི་ཏཾ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཾ པུ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཾ སཱི་མཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི མུ་ཏྟཱ, ཏཱི་ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཀཱ་ལཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ བ་དྡྷ་སཱི་མཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.

ཡ་དི པ་ན ས་ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ མ་ཧཱ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ, པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སུ་ཊྛུ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏ་པོ་རཱ་ཎ་སཱི་མཱ་ཡ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཝི་སུཾ་གཱ་མ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ, ཏཱ་སུ ཙ དྭཱི་སུ སཱི་མཱ་སུ་པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནཾ སུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ སཱི་མཱ པ་ཋ་མཾ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ, ཏཾ པ་ན བ་ནྡྷ་ནྟེ་ཧི ཝ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཧི བོ་དྷི་ཙེ་ཏི་ཡ་བྷ་ཏྟ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཀཱ་སེ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ཧི བོ་དྷི་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་བྦ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཝི་ཝི་ཏྟོ་ཀཱ་སེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ‘‘ཨི་མཾ པ་ན ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཀི་ཏྟ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཱ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ཏི? ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༨) ‘‘སཱ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུཏི ཙ ནི་སི་ནྣེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་ཉྩ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སཱི་ད་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༣༨) ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱི་མ་མཱ་ལ༹་ཀ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་གཱ པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནྟོ་ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཨེ་སོ པཱ་སཱ་ཎོ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱི་མཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ སཱི་མཱ་ཡ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ‘‘ཏཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ བ་ཧི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ. སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ པ་ཙྪི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཝི་ཧཱ་རོ མ་ཧཱ ཧོ་ཏི, དྭེ་པི ཏི་སྶོ་པི ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་པི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡོ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཀཱ་ལེ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ‘‘ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

‘‘ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ཏི? ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཀིཾ ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ས་བྦཱ་ནི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན ཋ་ཏྭཱ པུ་རི་མཾ ཀི་ཏྟི་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པུ་ན ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ནཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ བཱ་ཧི་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་སུ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི དྭི་ནྣཾ སཱི་མཱ་ནཾ ས་ངྐ་ར་དོ་སཱ་པ་ག་མ་ན་ཏྠཾ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༣༨) ‘‘སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱཏི སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་པཱ་སཱ་ཎཱ, ཏེ པ་ན ཀི་ཏྟེ་ནྟེ་ན པ་ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ སཱི་མཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ་ཏི? ས་ཙེ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཡཾ སཱི་མཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏཾ པ་ཋ་མཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་ཏོ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༣༨) ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་མ་མ་ཧཱ་སཱི་མ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀོ གུ་ཎོ་ཏི ཙེ? ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷཱ་སུ པ་ན སཱི་མཱ་སུ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་མྨཾ ན ཀོ་པེ་ནྟི, མ་ཧཱ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཋི་ཏཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ, སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཋི་ཏཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ན ཀོ་པེ་ནྟི. གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏཱ ཀོ་པེ་ནྟི. སཱི་མ་ནྟ་རི་ཀཱ ཧི གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ བྷ་ཛ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷཱ་སུ པ་ན སཱི་མཱ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཨེ་ཝཾ བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ཧི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཝི་ནཱ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན གཱ་མོ ཨ་ཏྠི, གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ

སཱི་མཱ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ.