༢. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༦. ཨེ་ཝཾ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་རོ་ཏི ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དི་ཝཱ་སེ་ཡྻ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་དི་མྷི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དེ་སུ ས་མ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་པི. ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ན གི་ཧི་པ་རི་ཀྑཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ ཀ་རི་ཡ་ཏེ་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཚ་ཏྟཱ་དི་ཀོ. ཏ་ཏྲཱཏི ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ. ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཀ་པྤི་ཡོ, ན ཀ་པྤི་ཡོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ, ཀ་པྤི་ཡོ ཙ ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ ཙ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡོ, ས་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ནྡེ་པི པུ་ལླི་ངྒ་མི་ཙྪ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ. ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡོ ཙ སོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཙེ་ཏི ཏ་ཐཱ, ཏ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཀེ་ཙི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟནྟི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ས་བྦ་མྤི ཧི ཚ་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ་ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༨༥) ‘‘ས་བྦ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟེ་ན ཝི་ན་ནྡྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ཡ་དི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ན དོ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ར་གྒེ་ནཱཏི ནི་ཁཱ་ད་ན་མུ་ཁེ་ན. ཡ་དི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱ་དི་སཾ ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གྷ་ཊ་ཀཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ ད་ཎྜོ ཝེ་ཋེ་ཏ་བྦོཏི ཡ་ཐཱ ལེ་ཁཱ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝེ་ཋེ་ཏ་བྦོ. ད་ཎྜ་བུ་ནྡེཏི ད་ཎྜ་མཱུ་ལེ, ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་སྶ ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལི་ཀནྟི ཚ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ, ཚ་ཏྟ་པ་ཉྫ་རེ མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན བ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཝ་ལ་ཡཾ ཝཱ. ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱཏི ནི་ནྣཾ, ཨུ་ནྣ་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. སཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི སཱ ལེ་ཁཱ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན –
‘‘ཚ་ཏྟཾ པ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཀི་ཉྩི, བ་ཧི ཨ་ནྟོ ཙ ས་བྦ་སོ;
པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན, སི་བྦི་ཏུཾ ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཾ ཝཱ, པ་ཎྞེ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ;
གྷ་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཾ ཝཱ, ལེ་ཁཱ ད་ཎྜེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘སི་བྦི་ཏུཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན, ཚ་ཏྟཾ སུ་ཏྟེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི;
ཐི་ར་ཏྠཾ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན, པ་ཉྫ་རཾ ཝཱ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ.
‘‘གྷ་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཾ ཝཱ, ལེ་ཁཱ ཝཱ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཱ;
ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ་པི གྷཾ་སི་ཏྭཱ, དྷཱ་རེ་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ད་ཎྜ་བུ་ནྡ་མྷི ཝ་ཊྚ་ཏི;
ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ལེ་ཁཱ, བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མྤི ཚ་ཏྟཾ པ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་པ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ནཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚ་ཏྟཾ. བ་ཧཱིཏི ཨུ་པ་རི. ཨ་ནྟོཏི ཧེ་ཊྛཱ. སི་བྦི་ཏུནྟི རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ. པ་ཎྞེཏི ཚ་ད་ན་པ་ཎྞེ. ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡནྟི ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་ཀཱ་རཾ. མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀནྟི མ་ཀ་ར་ད་ནྟཱ་ཀཱ་རཾ, ཡཾ ‘‘གི་རི་ཀཱུ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ནཱ་མེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་པ་ཎྞ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ མ་ཏྠ་ཀ་མ་ཎྜ་ལ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ གི་རི་ཀཱུ་ཊཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨི་མི་ནཱ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ད་ཎྜེཏི ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜེ. གྷ་ཊ་ཀནྟི གྷ་ཊཱ་ཀཱ་རོ. ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཾ ཝཱཏི བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝཱ་ལཱ༹་ནཾ རཱུ་པ་ཀཾ ཝཱ. ལེ་ཁཱཏི ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀ་ཏ་རཱ་ཛི. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ནཱི་ལཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན ཐི་ར་ཏྠཾ ཚ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ སི་བྦི་ཏུཾ ཝཱ ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་ལཱ་ཀ་པ་ཉྫ་རཾ ཐི་ར་ཏྠཾ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན ཐི་ར་ཏྠནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ སི་བྦི་ཏུ་ཉྩ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ སུ་ཏྟེ་ན ཐི་ར་ཏྠཾ སི་བྦི་ཏུཾ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན སི་བྦི་ཏུཾ ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋེ་ན ཙ ‘‘ཀེ་ཙི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན སི་བྦེ་ཏྭཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ པ་ན ནཱི་ལེ་ན ཝཱ པཱི་ཏ་ཀེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི སུ་ཏྟེ་ན ཨ་ནྟོ ཝཱ བ་ཧི ཝཱ སི་བྦི་ཏུཾ, ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀ་པ་ཉྫ་རཾ ཝཱ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋེ་ན ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ལེ་ཁཱ ཝཱ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ས་ཀ་ལཱ ལེ་ཁཱ ཝཱ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. གྷཾ་སི་ཏྭཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ. ད་ཎྜ་བུ་ནྡ་མྷཱིཏི ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་སྶ པ་ཉྫ་རེ གཱ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཕཱ་ལི་ཏ་བུ་ནྡ་མྷི, མཱུ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ནི་སྶ་ནྡེ་ཧེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ. ཁུ་དྡ་སི་ཀྑཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཚ་ཏྟ་པི་ཎྜི་ཡཱ མཱུ་ལེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཕུ་ལླ་ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ. ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜེ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ལ་ཡ་མི་ཝ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱཏི ཝ་ལ་ཡཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ན ཙ་ལ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ར་ཛྫཱུ་ཧི ད་ཎྜེ པ་ཉྫ་ར་སྶ བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཙ་ལ་ན་ཏྠཾ ཚ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཾ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཎྜེ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ལ་ཡ་མི་ཝ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ལེ་ཁཾ ཋ་པེ་ནྟི, སཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ས་ཙེ་པི ན བ་ནྡྷ་ཏི, བ་ནྡྷ་ནཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཝ་ལ་ཡཾ ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཀྑ་ར་ཎེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཚ་ཏྟེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི.
༧. ཙཱི་ཝ་རེ པ་ན ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ཧཱིཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༨༥; ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༨༥) ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི. ཨི་ད་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘པ་ཀ་ཏི་སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊྚ་མུ་ཁེཏི དྭི་ནྣཾ པ་ཊྚཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡ་ནྟེཏི ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ. ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ཎཱིཏི ཝ་ར་ཀ་སཱི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ. ས་ངྑ་ལི་ཀནྟི དྭི་གུ་ཎ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ, བི་ལཱ༹་ལ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ ཝཱ. ཝེ་ཎིཾ ཝཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་གྒྷི་ཡཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཡཾ ‘‘ཨ་གྒྷི་ཡ་ཏྠ་མྦྷོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ག་ཡཱ ནཱ་མ མཱུ་ལེ ཏ་ནུ་ཀཾ ཨ་གྒེ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ག་དཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ. མུ་གྒ་རོ ནཱ་མ མཱུ་ལེ ཙ ཨ་གྒེ ཙ ཨེ་ཀ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་གྒ་རཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀྑཱི་ནི ཨུ་ཀྐི་ར་ནྟཱིཏི ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ པཱ་ལི༹་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀྑི་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟ་པི་ལ༹་ཀཱཏི ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཀོ་ཎེ་ཧི ནཱི་ཧ་ཊ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ཡོ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏཱ པི་ལ༹་ཀཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི? ཀོ་ཎེ་ཧི ནཱི་ཧ་ཊ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ག་ཎྛི་ཀ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝཱ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ སི་བྦ་ནེ་ན ཝཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡོ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟཱ ཙ པི་ལ༹་ཀཱ, དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ ཀ་པྤ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན་པི ‘‘སུ་ཏྟཱ ཙ པི་ལ༹་ཀཱ ཏ་ཏྠ, དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ དཱི་པི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟཱ ཙ པི་ལ༹་ཀཱ ཙ ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟ་པི་ལ༹་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་མྤི (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༨༥) ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟ་པི་ལ༹་ཀཱཏི ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཀོ་ཎེ་ཧི བ་ཧི ནི་གྒ་ཏ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ པི་ལ༹་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པི་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡོ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ པི་ལ༹་ཀེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟཱ ཙ པི་ལ༹་ཀཱ ཙཱ་ཏི དྭེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཀོ་ཎ་ཏོ ཀོ་ཎཾ ནཱི་ཧ་ཊ་སུ་ཏྟཱ ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ན པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ག་ཏཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་སུ་ཏྟཱ པི་ལ༹་ཀཱ ནཱ་མ. ཏཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཀེ་ཙི ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཝི་སུཾ པ་ཉྙཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ནི་སེ་དྷཱ་ཡ ‘‘དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན སི་བྦ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་སི་བྦ་ན་སྶ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཀ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་རོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སི་བྦི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ར་ཛ་ན་ཀ་མྨ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཝི་སེ་སོ ཙཱི་ཝ་རེ ར་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཏོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་རེ ར་ཏྟེ’’ཏི.
༨. མ་ཎི་ནཱཏི ནཱི་ལ་མ་ཎི་ཨཱ་དི་པཱ་སཱ་ཎེ་ན, ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་དཱི་ཧི གྷཾ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ དཱི་གྷ་ཏོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ སི་བྦི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་སཱི་སཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་ན ནཱ་མེ་ན ས་དི་ས་མྤི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ལ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༨༥) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༨༥) པ་ན ‘‘པཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦནྟི ར་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, སེ་ས་ཀཱ་ལེ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པོ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི ཨི་ད་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༤༤) ‘‘མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ལ་གྒེ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཏོ ག་ལ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྞེ བ་ནྡྷི་ཏུ་ནྟི. ཀ་ཎྞོ ཛཱི་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ་ཡཾ ར་ཛི་ཏྭཱ པ་སཱ་རི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ག་ཎྛི་ཀེཏི ཙཱི་ཝ་ར་པཱ་རུ་པ་ན་ཀཱ་ལེ པཱ་ས་ཀེ ལ་གྒཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏེ ད་ནྟཱ་དི་མ་ཡེ ག་ཎྛི་ཀེ. པི་ལ༹་ཀཱཏི བི་ནྡུཾ བི་ནྡུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦ་པི་ལ༹་ཀཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ –
‘‘ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི, མ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ;
ས་མཾ ས་ཏ་པ་དཱ་དཱི་ནཾ, སི་བྦི་ཏུཾ ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘པ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཏྟ་མུ་ཁེ་པི ཙ;
ཝེ་ཎིཾ ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ཝཱ་པི, ཀ་རོ་ཏོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ.
‘‘པ་ཊྚ་མྤི ག་ཎྛི་པཱ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝི་དྷིཾ;
ཏ་ཏྠ་གྒྷི་ཡ་ག་དཱ་རཱུ་པཾ, མུ་གྒ་རཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟི ཙ.
‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཀྑཱི་ནི, ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི ན ཝ་ཊྚ་ཏི;
སུ་ཏྟཱ ཙ པི་ལ༹་ཀཱ ཏ་ཏྠ, དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝ དཱི་པི་ཏཱ.
‘‘ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ག་ཎྛི་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚ་ཀཱ;
ཀ་ཎྞ་ཀོ་ཎེ་སུ སུ་ཏྟཱ་ནི, ར་ཏྟེ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཙཱི་ཝ་རེ.
‘‘སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཀི་ཉྩི་པི;
ཙཱི་ཝ་རེ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ཏུཾ, ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཡོ ཙ པ་ཀྑི་པ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་རཾ,
ཀ་ཉྫི་པི་ཊྛ་ཁ་ལི་ཨ་ལླི་ཀཱ་དི་སུ;
ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་མ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡཾ པ་རཾ;
ཏ་སྶ ན་ཏྠི པ་ན མུ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊཱ.
‘‘སཱུ་ཙི་ཧ་ཏྠ་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ, ཀ་ར་ཎེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙ;
ཏ་ཐཱ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཙ, དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཏུ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ར་ཛ་ནེ པ་ན ག་ནྡྷཾ ཝཱ, ཏེ་ལཾ ཝཱ ལཱ་ཁ་མེ་ཝ ཝཱ;
ཀི་ཉྩི པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཏ་ཏྠ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ས་ངྑེ་ན མ་ཎི་ནཱ ཝཱ་པི, ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཙ ཀེ་ན་ཙི;
ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཙ གྷ་ཊྚེ་ཡྻ, གྷཾ་སི་ཏ་བྦཾ ན དོ་ཎི་ཡཱ.
‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ དོ་ཎི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ, ནཱ་ཏི་གྷ་ཊྚེ་ཡྻ མུ་ཊྛི་ནཱ;
ར་ཏྟཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཀི་ཉྩི, ཧ་ཏྠེ་ཧེ་ཝ ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ག་ཎྛི་ཀེ པ་ན ལེ་ཁཱ ཝཱ, པི་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི;
ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ, པཱ་ལི༹་ཀ་ཎྞི་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི.
ཝི་ན་ཡ་སཱ་ར་ཏྠ་ས་ནྡཱི་པ་ནི་ཡ་མྤི ས་མཾ ས་ཏ་པ་དཱ་དཱི་ནནྟི ས་ཏ་པ་དཱ་དཱི་ཧི ས་དི་སཾ. ཏུ་ལྱ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ས་ངྒེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊྚ་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝཱཏི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝཱ. པ་ཊྚ་མུ་ཁེ་པི ཝཱཏི དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་པ་ཊྚཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ, ཀ་ཎྞེ་པི ཝཱ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ པ་ཊྚ་སྶ ཨཱུ་ན་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ གྷ་ཊི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝཱ. ཝེ་ཎཱིཏི ཀུ་དྲཱུ་ས་སཱི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཝ་ར་ཀ་སཱི་སཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ངྑ་ལི་ཀནྟི བི་ལཱ༹་ལ་དཱ་མ་ས་དི་ས་སི་བྦ་ནཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ས་ཏ་པ་དི་ས་དི་ས’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཊྚ་མྤཱིཏི པ་ཏྟ་མྤི. ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀོ ཝི་དྷི པ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀ་ཝི་དྷི, ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀནྟི ཝཱ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ག་མོ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝི་དྷི’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ‘‘པ་ཊྚ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཝཱ. ‘‘ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊྚནྟི ཨེ་ཏྠ བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཊྚེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝི་དྷིནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཨི་དྷ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཊྛ་ཀོ་ཎཱ་དི་ཀཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཊྚ་དྭ་ཡེ. ཨ་གྒྷི་ཡ་ག་དཱ་རཱུ་པནྟི ཨ་གྒྷི་ཡ་ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ག་དཱ་ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩ སི་བྦ་ནཾ. མུ་གྒ་རནྟི ལ་གུ་ལ༹་ས་ཎྛཱ་ན་སི་བྦ་ནཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཊྚ་དྭ་ཡེ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཀྑཱི་ནཱིཏི ཀུ་ལཱི༹་ར་ཀ་ཙྪི་ས་དི་སཱ་ནི སི་བྦ་ན་ཝི་ཀཱ་རཱ་ནི. ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱིཏི ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚ་ཀེ. སུ་ཏྟཱཏི ཀོ་ཎ་ཏོ ཀོ་ཎཾ སི་བྦི་ཏ་སུ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་སྶེ སི་བྦི་ཏ་སུ་ཏྟཱ ཙ. པི་ལ༹་ཀཱཏི ཏེ་ས་མེ་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཙ. དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝཱཏི ར་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ དཱི་པི་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟ་པི་ལ༹་ཀཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རེ ར་ཏྟེ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༥).
ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊྚི་ཀཱ པཱ་ས་པ་ཊྚི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཎྞ་ཀོ་ཎེ་སུ སུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞེ སུ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཀོ་ཎེ་སུ སུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙཱི་ཝ་རེ ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ སི་བྦི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏ་སུ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛི་ཏྭཱ སུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཀཱ་ལེ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ བ་ནྡྷ་སུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀཾ ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི, ར་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦཾ, ཡཾ པ་ན ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏེ པཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ར་ཛ་ན་ཀཱ་ལེ ལ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༥).
སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ས་ཏ་པ་དི་ས་དི་སཾ སི་བྦ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཊྚཾ ཋ་པེ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཝཱ. ཨ་ཉྙཾ ཝཱ པ་ན ཀི་ཉྩི་པཱིཏི ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་མི་ག་པ་ཀྑི་པ་དཱ་དི་ཀཾ སི་བྦ་ན་ཝི་ཀཱ་རཾ. ཀཱ་ཏུནྟི ས་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུནྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ.
ཡོ བྷི་ཀྑུ པ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་མ་བྷི་པ་ཏྠ་ཡ་ནྟོ ཀ་ཉྫི་ཀ་པི་ཊྛ་ཁ་ལི་ཨ་ལླི་ཀཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཱ མོ་ཀྑོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཉྫི་ཀནྟི ཝཱ་ཡ་ན་ཏ་ནྟ་མ་ཀྑ་ནཾ ཀ་ཉྫི་ཀ་ས་དི་སཱ སུ་ལཱ་ཀ་ཉྫི་ཀཾ. པི་ཊྛནྟི ཏ་ཎྜུ་ལ་པི་ཊྛཾ. ཏ་ཎྜུ་ལ་པི་ཊྛེ་ཧི པ་ཀྐཱ ཁ་ལི. ཨ་ལླི་ཀཱཏི ནི་ཡྻཱ་སོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ལཱ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎེ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ སཱུ་ཙི་ཧ་ཏྠ་མ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཀ་ཉྫི་ཀ་པི་ཊྛ་ཁ་ལི་ཨ་ལླི་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཡེ་ན ཀ་སཱ་ཝེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ར་ཛ་ནེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ སུ་ག་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ག་ནྡྷཾ ཝཱ ཨུ་ཛྫ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཝ་ཎྞ་ཏྠཱ་ཡ ལཱ་ཁཾ ཝཱ. ཀི་ཉྩཱིཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི. མ་ཎི་ནཱཏི པཱ་སཱ་ཎེ་ན. ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཙ ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཡེ་ན ཨུ་ཛྫ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན མུ་གྒ་རཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་ན་པི ཀེ་ན་ཙི ཝ་ཏྠུ་ནཱ. དོ་ཎི་ཡཱཏི ར་ཛ་ན་མྦ་ཎེ ན གྷཾ་སི་ཏ་བྦཾ ཧ་ཏྠེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ར་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཀི་ཉྩི ཐོ་ཀཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཏྠ པ་ཀྐ་ར་ཛ་ནཾ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, སཱ ར་ཛ་ན་དོ་ཎཱི. ཏ་ཏྠ ཨཾ་ས་བ་དྡྷ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དིཾ གྷ་ཊྚེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
ག་ཎྛི་ཀེཏི ཝེ་ལུ༹་ད་ནྟ་ཝི་སཱ་ཎཱ་དི་མ་ཡ་ག་ཎྛི་ཀེ. ལེ་ཁཱ ཝཱཏི ཝ་ཊྚཱ་དི་བྷེ་དཱ ལེ་ཁཱ ཝཱ. པི་ལ༹་ཀཱཏི སཱ་ས་པ་བཱི་ཛ་ས་དི་སཱ ཁུ་དྡ་ཀ་བུ་བྦུ་ལཱ༹. པཱ་ལི༹་ཀ་ཎྞི་ཀ་བྷེ་ད་ཏོཏི མ་ཎི་ཀཱ་ཝ་ལི༹་རཱུ་པ་པུ་པྥ་ཀ་ཎྞི་ཀ་རཱུ་པ་བྷེ་ད་ཏོ. ‘‘ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་ཝི་ཀཱ་རོ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
༩. པ་ཏྟེ ཝཱ ཐཱ་ལ་ཀེ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཐཱ་ལ་ཀེཏི ཏ་མྦཱ་དི་མ་ཡེ པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀེ. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཡོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞ་པ་ཡོ་གོ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞོཏི ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤ་ཝ་ཎྞཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ པ་ན པ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལེཏི ཏི་པུ་སཱི་སཱ་དི་མ་ཡེ པ་ཏྟ་ཊྛ་པ་ན་ཀ་མ་ཎྜ་ལེ. ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི རཱུ་པ་ཀཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནི བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧུ པོ་རཱ་ཎཱ –
‘‘ཐཱ་ལ་ཀ་སྶ ཙ པ་ཏྟ་སྶ, བ་ཧི ཨ་ནྟོ་པི ཝཱ པ་ན;
ཨཱ་ར་གྒེ་ན ཀ་ཏཱ ལེ་ཁཱ, ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི ཀཱ་ཙི་པི.
‘‘ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ བྷ་མཾ པ་ཏྟཾ, མ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙེ པ་ཙ་ནྟི ཙ;
‘མ་ཎི་ཝ་ཎྞཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ’, ཨི་ཏི ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེ ཀི་ཉྩི;
བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི;
ན དོ་སོ ཀོ་ཙི ཏ་ཏྠ་སྶ;
ཀཱ་ཏུཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀ’’ནྟི.
ཝི་ན་ཡ་སཱ་ར་ཏྠ་ས་ནྡཱི་པ་ནི་ཡ་མྤི ཨཱ་ར་གྒེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀ་གྒེ་ན, སཱུ་ཙི་མུ་ཁེ་ན ཝཱ. ཀཱ་ཙི་པི ལེ་ཁཱཏི ཝ་ཊྚ་ཀ་གོ་མུ་ཏྟཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི་པི རཱ་ཛི. བྷ་མཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི བྷ་མེ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེཏི པ་ཏྟེ ཚ་ཝི་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏི་པུ་སཱི་སཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏེ པ་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་དྷཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀཱ་ཏ་བྦེ པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེ. བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨནྟི ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་རཱུ་པ་ཀ་ཀ་མྨ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནི པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི རཱུ་པ་ཀཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནི བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལེ. ཨ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ. མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀནྟི གི་རི་ཀཱུ་ཊ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ…པེ… ལེ་ཁཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་གྒེ་ན དི་ནྣ་ལེ་ཁཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལི་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཀ་ཏ་ལེ་ཁཱ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཚ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡནྟི དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏ་སྶ ཚ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ. ‘‘པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་བ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་པི –
‘‘ན དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཙྪ་ཏྟེ, ལེ་ཁཱ ཀཱ་ཙི་པི ཝ་ཊྚ་ཏི;
ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ, ལེ་ཁཾ ཏུ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡ’’ནྟི. –
ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཊྚཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཡཱ ལེ་ཁཱ པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏཾ ལེ་ཁཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཙྪ་ཏྟེ ཝཱ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ ཀཱ་ཙི ལེ་ཁཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
༡༠. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ པ་ན ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀྑཱི་ནཱིཏི ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སྶ ཨ་ཀྑི་ས་དི་སཱ་ནི. མ་ཀ་ར་མུ་ཁནྟི མ་ཀ་ར་མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. དེ་ཌྜུ་བྷ་སཱི་སནྟི ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤ་སཱི་ས་ས་དི་ས་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་ཙྪཱི་ནཱིཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ཙྪི་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་ཀཾ དྭི་གུ་ཎ་ཏི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན ས་ཏ་ཝཱ་ར་མྤི ས་རཱི་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཾ མུ་ར་ཛ་ས་ངྑཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མུ་ར་ཛ་ཉྷི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི མུ་ར་ཛ་ཝ་ཊྚི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ན མུ་ར་ཛཾ མ་དྡ་ཝཱི་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩ ད་སཱ་སུ ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ད་སཱ ཛཱི་ར་ནྟི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མུ་ར་ཛཾ མ་དྡ་ཝཱི་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཝི་དྷེཏི ད་སཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ད་ནྟ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏེ ཝི་དྷེ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༨༥) པ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ པཱ་ས་ནྟེ ད་སཱ་མཱུ་ལེ ཏ་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཀ་ཏྟ་བྦེ ད་ནྟ་ཝི་སཱ་ཎཱ་དི་མ་ཡེ ཝི་དྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཱ་ནི ནཱ་མ ས་ངྑོ, ཙ་ཀྐཾ, པུ་ཎྞ་ཀུ་མྦྷོ, ག་ཡཱ, སི་རཱི་ཝ་ཙྪོ, ཨ་ངྐུ་སོ, དྷ་ཛཾ, སོ་ཝ་ཏྠི་ཀ་ནྟི. མ་ཙྪ་ཡུ་ག་ལ༹་ཚ་ཏྟ་ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟནྟི ད་ནྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་སྶ ཝི་དྷ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཀོ་ཊཱི་སུ ཀཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཙྪེ་ད་རཱ་ཛི་མ་ཏྟཾ. ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ་པི –
‘‘སུ་ཏྟཾ ཝཱ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ, ཀོ་ཊྚེ་ནྟི ཙ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ;
ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སོ་བྷ་ཏྠཾ, ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ.
‘‘ད་སཱ་མུ་ཁེ ད་ལ༹ྷ་ཏྠཱ་ཡ, དྭཱི་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཏི;
མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ-ཙི་ཏྟི་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཨ་ཀྑཱི་ནི ཏ་ཏྠ ད་སྶེ་ཏྭཱ;
ཀོ་ཊྚི་ཏེ པ་ན ཀཱ ཀ་ཐཱ.
ཀ་ཀྐ་ཊ་ཀྑཱི་ནི ཝཱ ཏ་ཏྠ;
ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘གྷ་ཊཾ དེ་ཌྜུ་བྷ་སཱི་སཾ ཝཱ, མ་ཀ་ར་སྶ མུ་ཁ་མྤི ཝཱ;
ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི ད་སཱ་མུ་ཁེ.
‘‘ཨུ་ཛུ་ཀཾ མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚཾ ཝཱ, མ་ཊྛཾ ཝཱ པ་ན པ་ཊྚི་ཀཾ;
ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ, ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཏི ཀོ་ཊྚི་ཏཾ.
‘‘པ་ཊྚི་ཀཱ སཱུ་ཀ་ར་ནྟ་ནྟི, དུ་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ;
ར་ཛྫུ་ཀཱ དུ་སྶ་པ་ཊྚཱ་དི, ས་བྦཾ ཏ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ.
‘‘མུ་ར་ཛཾ མ་དྡ་ཝཱི་ཎ་ཉྩ, དེ་ཌྜུ་བྷ་ཉྩ ཀ་ལཱ་བུ་ཀཾ;
ར་ཛྫུ་ཡོ ཙ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, པུ་རི་མཱ དྭེ་ད་སཱ སི་ཡུཾ.
‘‘ད་སཱ པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཱ, ནི་དྡི་ཊྛཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ;
ཨེ་ཀཱ དྭི་ཏི་ཙ་ཏ་སྶོ ཝཱ, ཝ་ཊྚ་ནྟི ན ཏ་ཏོ པ་རཾ.
‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་མ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, མུ་ནི་ནཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ;
ཏ་ཉྩ པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་མྤི ཙ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ, བ་ཧཱུ ཨེ་ཀཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ;
ནི་ར་ནྟ་ར་ཉྷི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ, ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི བ་ནྡྷི་ཏུཾ.
‘‘ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཝི་སཱ་ཎ་ཊྛི-ལོ་ཧ་ཝེ་ལུ༹་ན་ལ༹་བྦྷ་ཝཱ;
ཛ་ཏུ་ས་ངྑ་མ་ཡཱ སུ་ཏྟ-ཕ་ལ་ཛཱ ཝི་དྷ་ཀཱ མ་ཏཱ.
‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་དྷེ་པི, ཝི་ཀཱ་རོ ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི;
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྪེ་ད-ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཏུ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. –
ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ན་ཡ་སཱ་ར་ཏྠ་ས་ནྡཱི་པ་ནི་ཡ་མྤི ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིནྟི པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ. ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ཀོ་ཊྚི་ཏ་དི་གུ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཨ་ནྟེ་སུ ད་ལ༹ྷ་ཏྠཱ་ཡ ད་སཱ་མུ་ཁེ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙི་ཏྟ་ཀ་མྤཱིཏི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཡུ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཨ་ཀྑཱི་ནཱིཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ཀྑཱི་ནི. ཏ་ཏྠཱཏི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀཱ ཀ་ཐཱ. ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུནྟི ཨུ་ཀྐི་རི་ཏུཾ.
གྷ་ཊནྟི གྷ་ཊ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. དེ་ཌྜུ་བྷ་སཱི་སཾ ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤ་སཱི་སཾ མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་ར་རཱུ་པཾ ད་སཱ་མུ་ཁེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ་སུ མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཙྪ་སྶ པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝི་ཡ ཡ་སྶཱ པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནཱ་མ. ཡ་སྶ ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ན་མི་ཝ ཝཱ་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཁ་ཛྫཱུ་རི་པ་ཏྟ་ཀཱ་ཀཱ་རཾ ནཱ་མ.
པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཀཱ་རཱ པ་ཊྚི་ཀཱ སཱུ་ཀ་ར་ནྟཾ ནཱ་མ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཀོ་ས་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཏ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ. ཏ་ཏྠ ར་ཛྫུ་ཀཱ སཱུ་ཀ་ར་ནྟཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ, དུ་སྶ་པ་ཊྚཾ པ་ཊྚི་ཀཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མུ་དྡི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཉྩ སཱུ་ཀ་ར་ནྟཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་ཀཾ པ་ན མུ་དྡི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཉྩ སཱུ་ཀ་ར་ནྟཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༧༨). ཏ་ཏྠ ར་ཛྫུ་ཀཱ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཊྚཱ, བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. མུ་དྡི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཛྫི་ཏ་ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
མུ་ར་ཛཾ ནཱ་མ མུ་ར་ཛ་ཝ་ཊྚི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཝེ་ཋེ་ཏྭཱཏི ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ. སི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ པ་ན ‘‘བ་ཧུ་ཀཱ ར་ཛྫུ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝེ་ཋི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མ་དྡ་ཝཱི་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. དེ་ཌྜུ་བྷ་ཀཾ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤ་ས་དི་སཾ. ཀ་ལཱ་བུ་ཀཾ ནཱ་མ བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀཾ. ར་ཛྫུ་ཡོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་བ་ནྡྷཱ བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཡོ, ཏ་ཐཱ་བ་ནྡྷཱ ཀ་ལཱ་བུ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི མུ་ར་ཛཱ་དཱི་ནི ཨི་མཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. པུ་རི་མཱ དྭེཏི མུ་ར་ཛཾ མ་དྡ་ཝཱི་ཎ་ནཱ་མ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ. ‘‘ད་སཱ་སུ སི་ཡུ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཎྞ་ལོ་པེ་ན ‘‘ད་སཱ སི་ཡུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘མུ་ར་ཛཾ མ་དྡ་ཝཱི་ཎ་ནྟི ཨི་དཾ ད་སཱ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི.
པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཱཏི པཱ་མ་ངྒ་དཱ་མཾ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ས་ཎྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་མ་ཡནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཊྚེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ར་ཛྫུ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘ར་ཛྫུ་ཀཱ དུ་སྶ་པ་ཊྚཱ་དཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ར་ཛྫུ་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཨི་དྷ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝ་ཊྚེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ར་ཛྫུ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཉྩཱཏི ཏཾ ཝཱ ན་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ག་ནྠི་ཏཾ. ཨེ་ཀ་མྤི ཙ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀེ་ཝ་ལ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
བ་ཧཱུ ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཊྚ་ཏི བ་ནྡྷི་ཏུནྟི མུ་ར་ཛཾ ཀ་ལཱ་བུ་ཀ་ཉྩ ན ཧོ་ཏི, ར་ཛྫུ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ‘‘བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ. སི་ཀྑཱ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ‘‘བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཝེ་ཋི་ཏཾ མུ་ར་ཛཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ད་ནྟ-ས་དྡེ་ན ཧ་ཏྠི་ད་ནྟཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཛ་ཏཱུཏི ལཱ་ཁཱ. ས་ངྑ་མ་ཡནྟི ས་ངྑ་ནཱ་བྷི་མ་ཡཾ. ཝི་དྷ་ཀཱ མ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝེ་དྷི་ཀཱཏི་པི པཱ་ཋོ, ཝི་དྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་དྷེཏི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ད་སཱ་ཡ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཀ་ཊྛ་ད་ནྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏེ ཝི་དྷེ. ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་ཊྛ་མ་ངྒ་ལཱ་དི་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཏུ-ས་དྡེ་ན གྷ་ཊཱ་ཀཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་ཙཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི.
༡༡. ཨ་ཉྫ་ནི་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཱ་པི ཝ་ངྐ་ག་ཏི་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝཱ་སི་ཨཱ་དི་བྷ་ཎྜ་པ་ཀྑི་པ་ནེ. ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ པ་ན –
‘‘མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨ-ནཱ་ནཱ་རཱུ་པ་ཝི་ཙི་ཏྟི་ཏཱ;
ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ཨ་ཉྫ་ནཱི ཛ་ན་ར་ཉྫ་ནཱི.
‘‘ཏཱ་དི་སཾ པ་ན གྷཾ་སི་ཏྭཱ, ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ;
ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ, ན དོ་སོ ཀོ་ཙི ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཝ་ཊྚཱ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ ཝཱ, ཨ་ཊྛཾ་སཱ ཝཱ་པི ཨ་ཉྫ་ནཱི;
ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐཱ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ་པི, ཨ་ཉྫ་ནི་ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཙ;
ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི, ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན, སི་པཱ་ཊིཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི;
ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ན སི་བྦེ་ཏྭཱ, ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. –
ཨཱ་ག་ཏཾ.
ཏ་ཊྚཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི མཱ་ལཱ…པེ… ཙི་ཏྟི་ཏཱཏི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨ་ལ་ཏཱ་ཀ་མྨེ་ཧི ཙ མི་ག་པ་ཀྑི་རཱུ་པཱ་དི་ནཱ་ནཱ་རཱུ་པེ་ཧི ཙ ཝི་ཙི་ཏྟི་ཏཱ. ཛ་ན་ར་ཉྫ་ནཱིཏི བཱ་ལ་ཛ་ན་པ་ལོ་བྷི་ནཱི. ཨ་ཊྛཾ་སཱ ཝཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡེ་ན སོ་ལ༹་སཾ་སཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཱཏི མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཱ. ཨ་ཉྫ་ནཱི་ས་ལཱ་ཀཱ་པི ཏ་ཐཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྫ་ནཱི་ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཙ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ཐ་ཝི་ཀཱ་པི ཝཱ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘པཱི་ཏཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞེ་ན སུ་ཏྟེ་ན པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་དི་མ་ཡཾ ཀི་ཉྩི་པི སི་པཱ་ཊི་ཀཾ སི་བྦེ་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ.
༡༢. ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀཱདཱི་སུ ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀེཏི པོ་ཏྠ་ཀཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏེ དཱི་གྷ་མུ་ཁ་ས་ཏྠ་ཀེ. བྷ་མ་ཀཱ་རཱ་ནཾ དཱ་རུ་ཨཱ་དི་ལི་ཁ་ན་ས་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཀེ་ཙི. ཝ་ཊྚ་མ་ཎི་ཀནྟི ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦ་བུ་བྦུ་ལ༹་ཀཾ. ཨ་ཉྙནྟི ཨི་མི་ནཱ པི་ལ༹་ཀཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པི་པྥ་ལི་ཀེཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚེ་ད་ན་ཀེ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་ཏྠེ. མ་ཎི་ཀནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཊྚ་མ་ཎི. པི་ལ༹་ཀནྟི སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མུ་ཏྟ་རཱ་ཛི་ས་དི་སཱ བ་ཧུ་ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལེ་ཁ་ནི་ཡཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྟཱ སུ་ཝ་ཎྞ་རཱུ་པི་ཡ་མ་ཡཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཚཱ་ཡཱ དི་སྶ་ཏི. ‘ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙེ ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧཱ་དི་མ་ཡཱ་ཝ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ ཀ་པྤ་ནྟི པ་རི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀོ པོ་ཏྠ་ཀཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ས་ཏྠ་ཀ་ཛཱ་ཏི, ཨཱ་མ་ཎྜ་སཱ་ར་ཀོ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཕ་ལ་མ་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཝ་ལི་ཏ་ཀནྟི ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཝ་ལི་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་ཀཱ་རཾ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ, ཏེ་ན ཙ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་དྡ་ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཝ་ལ་ཡཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཡ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཀ་ཏ་ཝ་ལ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་དྡ་ནི་ཙྪ་ར་ཎཾ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝ་རོ –
‘‘མ་ཎི་ཀཾ པི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ་པི, པི་པྥ་ལེ ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀེ;
ཋ་པེ་ཏུཾ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི, ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ.
‘‘ད་ཎྜ་ཀེ་པི པ་རི་ཙྪེ་ད-ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཏུ ཝ་ཊྚ་ཏི;
ཝ་ལི་ཏྭཱ ཙ ན་ཁ་ཙྪེ་དཾ, ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཧི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མྤི མ་ཎི་ཀནྟི ཐཱུ་ལ་བུ་བྦུ་ལ༹ཾ. པཱི་ལ༹་ཀནྟི སུ་ཁུ་མ་བུ་བྦུ་ལ༹ཾ. པི་པྥ་ལེཏི ཝ་ཏྠ་ཙྪེ་ད་ན་ས་ཏྠེ. ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀེཏི པ་ཏྟ་དྷཱ་ར་ཝ་ལ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཎྚ་ཀེ. ཋ་པེ་ཏུནྟི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི སེ་ས་ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་མྤི ཙ. ད་ཎྜ་ཀེཏི པི་པྥ་ལི་ད་ཎྜ་ཀེ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘པི་པྥ་ལི་ཀེ་པི མ་ཎི་ཀཾ ཝཱ པི་ལ༹་ཀཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ད་ཎྜ་ཀེ པ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཎི་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཝ་ལི་ཏྭཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ཊི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ལི་ཡོ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཁ་ཙྪེ་དཾ ཡ་སྨཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ.
ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎི་ཡཾ མ་ཎྜ་ལནྟི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎི་ཡཱ པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་མ་ཎྜ་ལཾ ཧོ་ཏི. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སི་ཡཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ངྐཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཉྫ་ནི་ཡ་མྤི ཏ་ཐཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ, ཝཱ་སི་ད་ཎྜ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ད་ཎྜ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ ཨ་ཙ་ལ་ན་ཏྠཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧེ་ན ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཊྛཾ་སཾ ཝཱ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༣. ཨཱ་མ་ཎྜ་སཱ་ར་ཀེཏི ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི པི་སི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཀྐེ་ན ཀ་ཏ་ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཏེ་ལཾ སཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན –
‘‘ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎི་ཡཾ ཝཱ་པི, དྷ་ནུ་ཀེ པེ་ལླ་ད་ཎྜ་ཀེ;
མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི, ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ས་ཎྜཱ་སེ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཚེ་ད་ན་ཝཱ་སི་ཡཱ;
དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སུ ལོ་ཧེ་ན, བ་ནྡྷི་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜེ་པི, ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི;
ཝ་ཊྚ་ལེ་ཁཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཨེ་ཀཱ ཝཱ དྭེ་པི ཧེ་ཊྛ་ཏོ.
‘‘ཝི་སཱ་ཎེ ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ་པི, ཏ་ཐེ་ཝཱ་མ་ཎྜ་སཱ་ར་ཀེ;
ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ན་ཀེ ས་བྦཾ, ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཏུ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏེ བྷ་ནྟ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ ད་ཎྜོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི ནཱ་མ. ཝཱ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་ད་ཎྜ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཉྪ་ན་ཀ་ཡ་ནྟ་དྷ་ནུ དྷ་ནུ་ཀཾ ནཱ་མ. མུ་ས་ལ་མ་ཏྠ་ཀ་པཱི་ལ༹་ན་ད་ཎྜ་ཀོ པེ་ལླ་ད་ཎྜ་ཀོ ནཱ་མ. ས་ཎྜཱ་སེཏི ཨ་གྒི་ས་ཎྜཱ་སེ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཚེ་ད་ན་ཝཱ་སི་ཡཱ ཏ་ཐཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭཱི་སུ པ་སྶེ་སཱུཏི ཝཱ་སི་ཡཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ. ལོ་ཧེ་ནཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧེ་ན. བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཊྛཾ་སཾ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཎྜཱ་སེཏི ཨ་གྒི་ས་ཎྜཱ་སེ་ཏི ནི་སྶ་ནྡེ་ཧེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱུ་ཙི་ས་ཎྜཱ་སོ ད་སྶི་ཏོ. ཧེ་ཊྛཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཡོ་པ་ཊྚ་ཝ་ལ་ཡེ. ‘‘ཨུ་པ་རི ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་མ་ཀུ་ལ༹་མ་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སཱ་ཎེཏི ཏེ་ལཱ་སི་ཉྩ་ན་ཀ་ག་ཝ་ཡ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི་སི་ངྒེ. ནཱ་ལི༹་ཡཾ ཝཱ་པཱིཏི ཝེ་ལུ༹་ནཱ་ལི༹་ཀཱ་དི་ནཱ་ལི༹་ཡཾ. ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ལཱ་བུཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨཱ་མ་ཎྜ་སཱ་ར་ཀེཏི ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཙུ་ཎྞ་མ་ཡ་ཏེ་ལ་གྷ་ཊེ. ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ན་ཀེཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ. ས་བྦཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པུ་མི་ཏྠི་རཱུ་པ་ར་ཧི་ཏཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི ས་བྦཾ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ.
བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎེཏི ཀ་ཊ་སཱ་རཱ་དི་མ་ཡེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ. པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་བྷཱ་ཛ་ནེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྦཾ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ས་ཧ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་མེ་ཏྠ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༨༥) པ་ན ‘‘ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་བཱི་ཛ་ནི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཱ་ནི ཀུ་ཉྩི་ཀཱ ཝི་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ན དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏཱ་ནི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཝི་དྷཱུ་པ་ན་ཉྩ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན་པི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ –
‘‘པཱ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨུ་ལུ༹་ངྐེ་པི, དོ་ཎི་ཡཾ ར་ཛ་ན་སྶ་པི;
གྷ་ཊེ ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋེ་པི, ཝ་ལ་ཡཱ་དྷཱ་ར་ཀཱ་དི་ཀེ.
‘‘ཏ་ཐཱ པ་ཏྟ་པི་དྷཱ་ནེ ཙ, ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ ཙ བཱི་ཛ་ནེ;
པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནི་ཡཾ ཝཱ་པི, ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡ་མེ་ཝ ཙ.
‘‘མ་ཉྩེ བྷཱུ་མ་ཏྠ་རེ པཱི་ཋེ, བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནེ་སུ ཙ;
མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ, ས་བྦ་མེ་ཝ ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
༡༤. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་སུ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་ནཱ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ པ་ན-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ཀོ. ཏེ་ན ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡ་མྤི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦེ ས་ནྟེ་པི ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རེ་ན –
‘‘ནཱ་ནཱ་མ་ཎི་མ་ཡ་ཏྠ་མྦྷ-ཀ་ཝཱ་ཊ་དྭཱ་ར་བྷི་ཏྟི་ཀཾ;
སེ་ནཱ་ས་ན་མ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཀཱ ཀ་ཐཱ ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཀེ.
‘‘སོ་ཝ་ཎྞི་ཡཾ དྭཱ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་དྡྷཾ;
སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནཱ་མ་ཎི་བྷི་ཏྟི་བྷཱུ་མིཾ;
ན ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་མྤི ནི་སེ་དྷ་ནཱི་ཡཾ;
སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི.