༣. བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༡༥. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷི་ས་ཀྐ་སྶ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ. ཀིཾ ཏཾ? ཏི་ཀི་ཙྪ་ནཾ. ཀ་རི་ཡ་ཏེ ཀ་ར་ཎཾ, བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ, ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཙ པ་རི་ཏྟཾ, པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ’’ཏི (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ) མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛེ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ. ས་ཧ་དྷ་མྨོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ, ཏེ་སཾ, ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་སི་ཀྑ་མཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཧ་དྷ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ, ཏེ་སཾ, ས་ཧ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ སི་ཀྑ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཱ་དི་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ཏྟཱ ས་མ་སཱི་ལ་ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ. ཨེ་ཏེ་ན དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀཱ་ཏུ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཏེ་སཾ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ན ཀ་རི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏ་པུ་བྦཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༡༨༦) པ་ན ‘‘ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ. སཱ ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏཱ་པི ཨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ‘ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐ བྷ་ནྟེ ཡེ་ན་ཏྠོ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ལི་ཁི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༡༨༥) ‘‘གི་ལཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཀ་ཏཱ་པི ཨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ‘ཝ་ད བྷ་ནྟེ པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི.
༡༦. པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ས་མྤཱ་དེ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟེ་ནཱཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ས་རཱི་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ན པ་སྶ་ནྟཱིཏི ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ན པ་སྶ་ནྟི. ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ཧ་ཏྠཱ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༡༨༦) ཝུ་ཏྟཾ.
༡༧. པི་ཏུ བྷ་གི་ནཱི པི་ཏུ་ཙྪཱ. མཱ་ཏུ བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ལོ. ན་པྤ་ཧོ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཊཱི་ཀཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ན་པྤ་ཧོ་ནྟི ཡཱ་ཙ་ནྟི ཙ, དེ་ཐ ནོ བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཊི་ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ཏེ་སཾ བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཏྟཱ བྷེ་ས་ཛྫ་མེ་ཝ ཡཱ་ཙ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦོ. ན ཡཱ་ཙ་ནྟཱིཏི ལ་ཛྫཱ་ཡ ན ཡཱ་ཙ་ནྟི, གཱ་ར་ཝེ་ན ཝཱ. ‘‘ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༡༨) པ་ན ‘‘ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་བྷོ་གཾ པ་ན ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཏཱི་སུ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ལི་ཁི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པོ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི ཏ་དེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ལི་ཁི་ཏཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༡༨༥) པ་ན ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་སྶ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་སི་དྡྷཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨེ་ཏེ ད་ས ཉཱ་ཏ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏེ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ན ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚཱཏི ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི, ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དེ་ནྟ་སྶ་པི པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ནཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ནཾ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ན་ཉྷི ས་ནྟ་ཀཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ་དི ན སི་ཡཱ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡ་མྤི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༡༨༥) ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ད་སྶ་ནྟི ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ་པི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཉཱ་ཏ་ཀེ་སུ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༡༨༦) པ་ན ‘‘ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མོ ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚོ, ཏཱ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏུ་ཡཱ སཱ་མི་ཀོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན མ་མ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ་པི པ་ར་ཛ་ན་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཉཱ་ཏི་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ནཱཏི (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༡༨༥) ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཙོ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ཧི ལཱ་བྷཾ ཨ་པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ་དི་ནཱ དོ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨུ་པ་ཀཱ་རེ ཀ་ཏེ སཱ་ས་ན་སྶ གུ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ པ་སཱི་ད་ནྟི, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ར་ཎེ པ་ན དོ་སོ ན་ཏྠི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན ‘‘ས་བྦེ་ས་མྤི དཱ་ཏུཾ ཀཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་ཉྩ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ་དི་དོ་ས་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ན བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཙོ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མུ་ཙྩ་ན་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༡༨. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན་པི ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དྡྷཾ ཀུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ན ཀ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ་པི ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. པུ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་རོ་གཱི་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པུ་ཙྪི་ཏ་སྶ་པི པ་ན པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་མུ་ལླ་པེ་སཱིཏི ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོཏི ཝི་ན་ཡཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ཙི་ཀྑ་ཎེ་ན ཝེ་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༡༨༥) ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༡༨༥) པ་ན ‘‘ཝི་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨཱི་དི་ས་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ ནཱ་མ ཨ་ཡ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ལ་བྷི་ཏ་བྦ་བྷཱ་གོ ཨ་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པུ་པྥ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣེ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝི་དྷཱ་ན་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ‘པུ་པྥཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༡༨༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༡༨༥) པ་ན ‘‘པུ་པྥ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཾ རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟ་བྷ་ཛ་ནེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ’ཏི. ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱུ་པི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་པྥ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཾ པུ་པྥཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༡༨༦) པ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་པྥཾ ཨཱ་ནེ་ཐཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘པཱུ་ཛཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཡཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ.
༡༩. ཨེ་ཝཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཏྟེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་དི ‘‘པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་རོ་ནྟི, བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ གི་ཧི་ཀ་མྨཾ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ན་ཏྟཱ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན་པི བྷ་ཎི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ, པ་གེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱཏི པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཝཱ ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་ཎཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཝེ་སེ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཝེ་སི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ ག་ཧ་ཊྛེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་དེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཏ་སྨིཾ དེ་སེ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ་སུ རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ སུ་ཏྟ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཡ་དི པཱ་དེ ཨ་པ་ནེ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ ‘‘ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལ’’ནྟི མ་ཉྙ་ནྟི ‘‘རོ་གོ ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན པཱ་དཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
མ་ཏ་ས་རཱི་ར་ད་སྶ་ནེ ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལེ སུ་སཱ་ན་ད་སྶ་ནེ་པི ཨི་དཾ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཡ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཝ་ཐི་ཀ་ད་སྶ་ནེ…པེ… མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ་ཏི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ལེ་ས་ཀ་པྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ནྣ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༡༨༥) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་སུ་བྷ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ལེ་ས་ཀ་པྤཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཏེ མ་ཏ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ནྟི, དཱ་ནཾ ད་སྶ་ནྟི, མ་ཡཾ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན པ་ན ‘‘མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཀྐོ་སི་ཏེ་པི ཨ་པ་ཀྐོ་སི་ཏེ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་སྶ པ་རི་ཏྟ་ལེ་ཁ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ པ་རི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཎ་ཏྟཱ ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ པ་ན པ་རི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ ཝཱ པཱ་དེ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ‘‘ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༣.༢༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝཱ བྷ་ཎི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཡེ་ཝ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་བྷ་ཏོ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ན པ་ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཏཱི་སུ ཊཱི་ཀཱ་སུ་པི ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི སོ སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱཏི ‘‘ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟཾ ཝཱ བྷ་ཎི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ. པ་ནཱཏི ཝི་སེ་ས་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ པཱ་ཐི་ཀ་ཝ་གྒེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་དི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མེ་ཏྟ་སུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ ཧོ་ཏི.
པི་ཊྛཾ ཝཱ མཾ་སཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏེ་ན མ་ཙྪ་ཁ་ཎྜ་པཱུ་ཝ་ཁ་ཛྫ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨོ་ཏཱ་རཾ ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་ལཱ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏཱ་ར་ཎཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཧ་རི་ཏཱུ་པ་ལི་ཏྟནྟི ཨ་ལླ་གོ་མ་ཡ་ལི་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྷི པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཙཱ་རི་ཏྟཾ བྷཱུ་མི་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ. པ་རི་སུ་དྡྷཾ…པེ… ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ར་ཀྑཱ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ས་མེ་ཏི. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༣.༢༨༢) པ་ན ‘‘ས་རཱི་ར་སུ་དྡྷི་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ‘‘ཀཱ་ཡ་སུ་དྡྷི་མ་ཏྟེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, མེ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘མེ་ཏྟཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ…པེ… ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ནི་སཾ་སཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ. ཀ་ཏ་མེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས? སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི, སུ་ཁཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཨ. ནི. ༡༡.༡༥; པ་རི. ༣༣༡; མི. པ. ༤.༤.༦).
པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ…པེ… ས་མྤ་རི་ཝཱ་རི་ཏེ་ནཱཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎོ བཱ་ཧི་ར་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ‘‘མེ་ཏྟ…པེ… ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ར་ཀྑཱ་སཾ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝི་ས་ཧ་ནྟི. མ་ངྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱཏི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཏོ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་ངྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ མ་ཧཱ་མ་ངྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མེ་ཏི. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘པུ་བྦུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ས་ནྣི་པཱ་ཏོཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཏ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ གྷོ་སེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ས་བྦེ་ཧི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ནཱ་ག་ནྟུཾ་ནཱ་མ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨ་མ་ནུ་སྶོ བུ་དྡྷཱ་ཎཱ་བྷ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ་ཎཱ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ. ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་པ་དེ་སེ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶོ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶ་ག་ཧི་ཏ་ཀོ ‘ཏྭཾ ཀོ ནཱ་མོ’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་སཱུཏི མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷཱ་དི་པཱུ་ཛཱ་སུ. ཨཱ་ས་ན་པཱུ་ཛཱ་ཡཱཏི ཙེ་ཏི་ཡེ བུ་དྡྷཱ་ས་ན་པཱུ་ཛཱ་ཡ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏེཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་དཱ་ནེ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠུ་པྤ་དེ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི.
དེ་ཝ་ཏཱ་ནནྟི ཡ་ཀྑ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༣.༢༨༣, ༢༩༣) ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ཡ་ཀྑཱ་ནཾ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ནཾ མ་ཧཱ་སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཊཱཏི ད་བྦི་མུ་ཁ་ས་ཀུ་ཎཱ. ཏེ ཨཱ་ཊཱ ན་ད་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་དཾ, དེ་ཝ་ན་ག་རཾ, ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་དེ ཀ་ཏཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་དི་ཡཾ, སུ་ཏྟཾ. ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༣.༢༨༢) ‘‘པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ’ཏི ཙ ‘མ་ངྒ་ལ་ཀ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ’ཏི ཙ ‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ནེ’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ གི་ཧཱི་ནཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ ཝུ་ཏྟཾ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༨༢) ‘‘ཨེ་ཏཾ ཏཱ་ཝ གི་ཧཱི་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀེ་ན པ་ན-ས་དྡེ་ན ས་ཧ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ‘‘ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་སེ་སེ ཧི ས་ཏི བྷེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ ན སི་ཡཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཝ བཱ་ཧི་རཱ་ར་ཀྑཱ དུ་ཀྐ་རཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ གི་ཧཱི་ནཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨེ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ནོ མ་ཏི.
ཨི་དཾ པ་ན ཨི་དྷ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ པོ་རཱ་ཎཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༣.༢༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཧཱ་ཡ མཱུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཏོ གཱ་ཐཱ་ཚ་ཀྐ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦཾ སུ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་གཱ་ཐཱ་ཡོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟ’’ནྟི ཋ་པེ་སུཾ, ཏ་མྤི པ་རི་ཏྟཾ ཨ་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཀེ་ཙི སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷཱ་རེ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན, ཀེ་ཙི ཨེ་ཀ་ཙྩཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཀེ་ཙི ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑཱུ ཏཾ་མི་སྶ་ཀ་པ་རི་ཏྟ་མྤི མ་ངྒ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟུ་མ་ཝི་ས་ཧ་ནྟཱ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སུ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ བྷ་ཎ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཨི་མཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཾ ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་མཱ་ནཱ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་སཱ་དཱ་ཡ, ཙ་ཏ་སྶ་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ སཾ་ཝི་ད་ཧིཾ་སུ, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཏྠ ས་ནྟི ཨུ་ལཱ༹་རཱ ཡ་ཀྑཱ་ནི་ཝཱ་སི་ནོ, ཡེ ཨི་མ་སྨིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ, ཏེ་སཾ པ་སཱ་དཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཾ ར་ཀྑཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ ར་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༧༦).
ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན་པི ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནི་ག་མ་ནེ ‘‘ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཾ ར་ཀྑཾ, པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཾ ར་ཀྑཾ, དྷཱ་རེ་ཐ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཾ ར་ཀྑཾ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཱ ར་ཀྑཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ ར་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༩༥) བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཉྩ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཙ ‘‘བུ་དྡྷ་བྷཱ་སི་ཏེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤི ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་ཧི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨཱ་ཧ་ཙྩ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཾ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་སུ་ཏྟ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཡུ་ཏྟཾ, ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཾ མི་སྶ་ཀ་སུ་ཏྟ་ནྟི. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༨༢) ཨཱ་ག་ཏཾ ཨི་དཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཝཱ་ཙ་ནཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ག་ཧ་ཊྛཾ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ མོ་ཙཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི མ་ནྟཾ ཝི་ཡ བྷ་ཎ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶ་ག་ཧི་ཏ་ཀོ ཏྭཾ ཀོ ནཱ་མོ་སཱི་ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༨༢).
ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཱ ར་ཀྑཱ ཙ ནཱ་མ ན ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཝི་པ་སྶི་སྶ ཙ ན་མ་ཏྠཱུ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘ཛི་ནཾ ཝ་ནྡཱ་མ གོ་ཏ་མ’’ནྟི པ་དཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་སོ་ཡེ་ཝ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཾ ར་ཀྑཾ ཨ་བྷཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ མཱ་རི་སཱ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡཱ ར་ཀྑཱ’’ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ནཱ་མ བྱ་གྒྷཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཀྑཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་མ་ནུ་སྶཾ མོ་ཙཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏི ཏ་ཐཱ མོ་ཙཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཨི་མཾ ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ.
༢༠. ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོཏི (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༡༨༥) ཨེ་ཏྠ ཨ་མ་སི་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་མ་ཊྛོ, ན ཨཱ་མ་ཊྛོ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛོ. པི་ཎྜཾ པི་ཎྜཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཏ་ཏཱི་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ. ཨ་ནཱ་མ་ཊྛོ ཙ སོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཙཱ་ཏི ཏ་ཐཱ, ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་གྒོ, ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙེ་པི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི བ་ཧུ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་དྡྷཱ་ཡ དི་ནྣཾ མ་ཧ་གྒྷ་བྷོ་ཛ་ན་མྤི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨ་པྤ་གྒྷ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མཱ་ཏཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཡ ཨ་པ་རེ་ས་མྤི ད་ས་ནྣཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ན་མྤི པེ་སེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝཱ’’ཨི་ཙྩཱ་དི་ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ན་མྤི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙ. ཐཱ་ལ་ཀེཏི ས་ངྒྷི་ཀེ ཀཾ་སཱ་དི་མ་ཡེ ཐཱ་ལ་ཀེ. པ་ཏྟོ་པི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་མ་རི་ཀ་ཙོ་ར་སྶཱཏི ར་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཙོ་ར་སྶ. ཨ་དཱི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ‘‘ན དེ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨཱ་མི་ས་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཚི་དྡ་སྶ ཝི་ཝ་ར་སྶ པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ཎཾ པི་ད་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ. སོ པ་ན དྷ་མྨཱ་མི་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྶ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝཱ…པེ… ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝཱཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཁཱི་ཎ་པ་རི་བྦ་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ག་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ཊྛཱ་ན་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཙ ཏ་བྦི་དྷུ་རཱ་ནཾ ས་མི་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏྟེ་པི དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན་པི དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ པ་ན ས་ཏི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་མྤི ཧོ་ཏི. ཨུ་བྦཱ་སེ་ཏྭཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟེ མ་ནུ་སྶེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ. ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎནྟི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
ཏ་ཏི་ཡོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.