༡༧. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ་པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༨༢. ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ངྒྷི་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ཡྻཱ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀེ སེ་ཡྻ’’ནྟྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མ་གྒཾ ཀ་མྨཾ ས་མུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་ངྒྷོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ ས་བྦ་ས་ངྒྷ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣོ ས་ངྒྷི་ཀོ, ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཧཱ་རོ, ཏ་སྨིཾ. ས་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སེ་ཡྻཱ, ཏཾ. ཨ་ས་ནྠ་རཱི་ཏི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ་ན. པ་ཀྐ་མ་ནཾ པ་ཀྐ་མོ, ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀེ སེ་ཡྻཾ, ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ་ན པ་ཀྐ་མོ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་པཱ་ཋ་སྶ ས་ངྒྷི་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ…པེ… པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཀྐ་མ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨཱི་དི་སོ མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏ་མོ སོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀེ…པེ… པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི་ཙྩཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ…པེ… ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ པཱ་ཀ་ཊོ, སེ་ཡྻཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ, སཱ ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ་ཨི་ཙྩཱ་ཧ ‘‘སེ་ཡྻཱ ནཱ་མ…པེ… ད་ས་ཝི་དྷཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཀ་ཏ་མཱ བྷི་སི, ཀ་ཏ་མཱ ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ བྷི་སཱི་ཏི…པེ… ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ཉྩེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི མ་ཉྩ་ཀ་བྷི་སི, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་ར་ཏྲ, ཝ་ཎྞཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱཏི པ་ཊ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི སི་བྦི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱཏི ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི, ཨ་ས་ཏི སུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ. སཱི་ཧ་དྷ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པུ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཧི ‘‘ཨ་ནྟོ་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བ་ཧི་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙ་མྨཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨཾ དཱི་པི་ཙ་མྨཾ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༥) པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༡༡༢) པ་ན ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ པཱ་སཱ་ད་པ་རི་བྷོ་ག’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་གྒ་ལི་ཀེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊཱ་དི་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་མཱ་ན་མྤི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་མཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོཏི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ཋ་པི་ཏཱ ཨུ་གྒ་ཏ་ལོ་མཱ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༡༦) ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཏ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་མྤི ཏཱ་དི་སཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་མི་ནཱ ན ས་མེ་ཏི, ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༡༡༦) ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱི་མཾ་སི་ཏེ པ་ན ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི – མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མ་ནེ ས་ཏི་པི ཡ་ཐཱ ‘‘ལ་དྡྷཱ་ཏ་པ་ཏྟོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ཨཱ་ཏ་པ་ཏྟ་སྶ ལ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ནི་ད་སྶ་ན་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་མཱ་ནཱ ཝཱ་ལ་བཱི་ཛ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ‘‘པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ནི་ད་སྶ་ན་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏེ་ཧི མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙེ ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་པི ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཊི་ལོ་མཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་ལོ་མ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ‘‘ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ ཀཱ་རི་ཏོ, སོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ’’ཏི པཱ་ཋཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ཡ་ཀོ་ཡེ་ཝ སཱ་མི་ཀོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨི་སྶ་རོ, ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ རུ་ཙི་ཡཱ’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦོ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ ཀི་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏི ཨི་སྶ་ར་ཏྠཾ ཝཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྠཾ ཝཱ་ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏེ ‘‘བྷི་ཀྑུ་མྷི ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྠ་མེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏི, ན ཨི་སྶ་ར་ཏྠ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ཨ་ཐ སི་ཡཱ ‘‘ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྠེ སི་དྡྷེ ཨི་སྶ་ར་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧི སོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏ་ཏྠེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ – ‘‘ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན ཙ བྷི་ཀྑུ་མྷི ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་པི སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ་པི ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ་པི ཏ་སྶ ཀུ་ལེ ཡོ ཀོ་ཙི པུ་གྒ་ལོ་པི ཨི་སྶ་རོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ་པི བྷི་ཀྑུ་མྷི ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀེ ཝཱ ས་ཏི ཏེ་ཡེ་ཝ ཨི་སྶ་རཱ, ན ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ ཨི་སྶ་རོ སི་ཡཱ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ན ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༡༦) ‘‘ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་མྷི ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཐཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ན ས་ཀ་ལ་སྶ ཝཱ་ཀྱ་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་མྷེ་ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ད་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ? སཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སཱ་མི་ཀོ, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ སཱ་མི་ཀོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ. ‘ཀོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ ནཱ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ ཀཱ་རི་ཏོ, སོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ ནཱ་མཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ དཱ་ཡ་ཀོ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ ནཱ་མཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ས་ཏི སཱ་མི་ཀོ ནཱ་མ ས་སྶ དྷ་ན་སྶ ཨི་སྶ་རོ, ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙེ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི, ན ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ རུ་ཙི་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ – མཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠ, ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ‘‘གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ བྲ་ཧྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ སོ བྲ་ཧྨཱ ཨི་དཱ་ནི གྷ་ཊཾ ན ཀ་རོ་ཏི, པུ་རི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘གྷ་ཊཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ་ན ‘‘གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ’’ཏི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏི པུ་བྦེ ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཏྟཱ པུ་བྦ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ་པི ‘‘གྷ་ཊི་ཀཱ་རོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ ན ཧོ་ཏི ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ དཱ་ན་སྶ, པུ་བྦེ པ་ན ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཏྟཱ པུ་བྦ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ་མི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན, པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ རུ་ཙི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ས་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༢༩༥) ‘‘ཏེ་སཾ གེ་ཧཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་མྤི ཡཱ་ཝ ན དེ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི, ཏེ་ན དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཀ་ཐཱ པཱ་ཋ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༡༩༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡོ ཀོ་ཙཱིཏི ཉཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ཡོ ཀོ་ཙི. ཡེ་ན མ་ཉྩཾ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཝི་ན་ནྟི, ཏཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཝཱ་ནཾ.
༨༣. སི་ལུ་ཙྩ་ཡ་ལེ་ཎནྟི སི་ལུ་ཙྩ་ཡེ ལེ་ཎཾ, པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏ’’ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༦༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ་ན ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ནཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཏཱ་དི་སེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན་ཏྠི, ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ཙྪི་མ་སྶ ཨཱ་བྷོ་གེ་ན མུ་ཏྟི ན་ཏྠཱིཏི ཏ་སྶ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ག་མ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. མ་ཎྜ་པེ ཝཱཏི སཱ་ཁཱ་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ པ་ད་ར་མ་ཎྜ་པེ ཝཱ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི རུ་ཀྑ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ. པ་ལུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི.
༨༤. མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་ཁི་ཏྟཾ པ་ཎ་ཝ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷནྟི ཨེ་ར་ཀ་པ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཝི་ཏྠ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧུཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟོ་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཡ་ཏྠ ཀཱ་ཀཱ ཝཱ ཀུ་ལ་ལཱ ཝཱ ན ཨཱུ་ཧ་ད་ནྟཱིཏི ཡ་ཏྠ དྷུ་ཝ་ནི་ཝཱ་སེ་ན ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་མཱ་ནཱ ཨེ་ཏེ ཀཱ་ཀ་ཀུ་ལ་ལཱ, ཨ་ཉྙེ ཝཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན ཨཱུ་ཧ་ད་ནྟི, ཏཱ་དི་སེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༨༥. ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོཏི ཨ་དྷུ་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན ཝཱི་ཏ་ཀ་ཙྪེ་ན པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏ་མ་ཉྩོ. ཨོ་ན་དྡྷོཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་དྡྷོ, སོ་ཝ ཨོ་ན་དྡྷ་ཀོ ས་ཀ་ཏྠེ ཀ-པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ན ཧི ཝ་སྶེ་ན སཱི་གྷཾ ན ན་སྶ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ སུ་ཁ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶཱ་པི པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝ་སྶ་བྷ་ཡེ་ན ས་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏེ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ན དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དཱ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀ་མྤི ཀ་མྦ་ལཾ ‘པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི དི་ནྣཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ད་མྤི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ ཙེ, ས་བྦ་སྨི་མྤི ཀཱ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༡༠༨-༡༡༠) ཝུ་ཏྟཾ. པེ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ.
ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ གི་མྷཱ་ནེ་པི མེ་གྷེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དི་ཀེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱཏི ཡ་ཏྠ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ངྒ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་བྦ་དཱ ཀ་ཙ་ཝ་ར་སྶ ས་ངྐ་ཌྜྷ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ་ལི་ཀཱ ས་ཉྩི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ, བྷི་ཏྟི་པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན ཀོ་ཎེ་སུ ཝཱ་ལི་ཀཱ ས་ཉྩི་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་པ་ར་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ད་ཝ་ལ་ཉྫེ་ན ཨ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡཾ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏི. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱཏི ནི་སཱི་ད་ནྟཱ་ནཾ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ་ནྟི ཀེ་ཙི, ས་མྨ་ཛྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ་ནྟི ཨ་པ་རེ, བ་ཧི་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ ཨ་ག་མ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ལི་ཀཱ ན ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༨༦. ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ‘‘ག་ཙྪཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཐེ་ར་སྶ ཧི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.
ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏཾ མ་གྒཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི. ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ. ཨ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་པཱ་ཏེཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ.
༨༧. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ་སུ་པི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཏེ་སུ་པི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ན་མེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་དེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ནི་སི་ནྣཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དེ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ས་ནྠ་རཱ་པ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོཏི ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀོ. སོ ཧི ཨུ་དྡྷཾ་ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ལི༹་པཱ་ཋཾ སཱ་རེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨུ་སྶཱ་ར་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་སྶཱ་ར་ཀ་སྶ, ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཝི་སུཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣེ ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ཧི ཨུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
༨༨. པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཱི ནཱ་མ ར་ཛྫུ་ཀེ་ཧི ཝཱ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཝཱ པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ. ཕ་ལ་ཀ་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡཾ པཱི་ཋཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཕ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋ་ཉྩ. དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋནྟི ཙ ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝ པཱི་ཋཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ད་ཀ་ཋ་ལི་ཀནྟི ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཊྛཱ་པ་ན་ཀཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ར་ཛ་ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ …པེ… པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཐེ་ཝེ ཨ་ས་ཏི ར་ཛ་ན་ཀ་མྨེ ནི་ཊྛི་ཏེ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྷི་ཀྑུ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ལ་ཛྫིཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟོ…པེ… ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དཱུ་རཾ ག་ནྟ་བྦ’ནྟི པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནཱ་ཏི་དཱུ་རཾ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ་པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ-
ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
ས་ཏྟ་ར་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.