༡༨. ཀཱ་ལི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༨༩. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི་པི ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་རོ, ཀི་རི་ཡཱ. ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ ཀཱ་ལོ ར-ཀཱ་ར་སྶ ལ-ཀཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧཱ་སཱ་ལོ’’ཏི. ཀཱ་ལོཏི ཙེ་ཏྠ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –
‘‘ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ནི་ཊྛི་ཏོ བྷཱ་ཝོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ སུ་ནི་ཊྛི་ཏོ;
ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་ད-མ་པྤ་ཏྟཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ པ་བྷེ་ད་བྷཱུ་ཏོ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་ཨ་ཧོ་ར་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀཱ་ལེ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི. པི-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཀ་པྤི་ཡཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མི་ཡོ་ཏི ས་མུ་ཙྩེ་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི ས་ངྑྱཱ་ནི་དྡེ་སོ, ཏེ་ན ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཏཱི་ཎི ན པ་ཉྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཨི་དཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སེ ཡཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ (ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ) ‘‘ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི་པི ཙ་ཏྟཱ་རཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ…པེ… ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཝི་སེ་ས་ན་ཉྩ ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་པཱ་ནཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ས་པྤི་ཨཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་བྱཱ་པི་ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝི་སེ་ས་ན་མཱ་ཧ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ན ཨ་ཉྙཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ནྟྱ་ཏྠོ. ཡཱ་ཝ…པེ… པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོཏི ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ་ཝ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ པཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྱཱ་པི་ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་དྡྷིཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. ཡཱ་ཝ…པེ… ཏ་བྦ་ཏོཏི ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ་མོ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏོཏི ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུཾ, ཨེ་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧོ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་བྱཱ་པི་ཏཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟྱཱ་ཧ. ཡཱ་ཝ…པེ… པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོཏི ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུཾ, ཏེ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཀཱ་ལོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་དི་ནྣཾ མུ་ཁ་དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་རེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་ད་ཀ་ད་ནྟ་པོ་ནཱ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༢༦༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ན་ནུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩཾ, པ་རི་སུ་དྡྷ་ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྦཾ, ཀ་དྡ་མཱ་དི་ས་ཧི་ཏཾ པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མ་པི ‘‘ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ་པི ག་ཧ་ཎ་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཉཱ་ཡེ་ཡྻ, ན པ་ན ཨུ་ད་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ སུ་དྡྷ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི སུ་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.
༩༠. མཱུ་ལ་ཀ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏཱ་ནི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནི་པི ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཏཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ས་མྨོ་ཧོ་ཡེ་ཝ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཀྑཱ་མ. ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏྠནྟི པཱུ་ཝཱ་དི་ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཀི་ཙྩཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནེ་ཝ ཕ་ར་ནྟི ན ནི་པྥཱ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཀ་སྨིཾ དེ་སེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་སཱ་དྷེ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་པ་ར་སྨིཾ དེ་སེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱུ་མི་ར་སཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཧ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ཨ་སཱ་དྷེ་ནྟ་མྤི ཝཱ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཾ སེ་ས་ཛ་ན་པ་དེ་སུ་པི ཝི་ཀཱ་ལེ ན ཀ་པྤ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ཧི ཨ་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ས་མྨོ་ཧོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནཾ ཨ་པྤ་སི་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་མྨོ་ཧོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ མ་ཡ་མྤི མཱུ་ལ་ཀ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ན ཀ་རི་མྷ ཨུ་པ་དེ་ས་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ.
ཡནྟི ཝ་ཊྚ་ཀ་ནྡཾ.
མུ་ལཱ༹་ལནྟི ཐཱུ་ལ་ཏ་རུ་ཎ་མཱུ་ལ་མེ་ཝ.
རུ་ཀྑ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནྟོ་པ་ཐ་ཝཱི་ག་ཏོཏི སཱ་ལ་ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནཱིཏི མཱུ་ལ་ཏ་ཙ་པ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི, ཏེ་ས་མྤི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ན ས་ཀྐཱ པ་རི་ཡ་ནྟཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཙྪི་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནེ་ཝ ཕ་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ མི་ཉྫཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི ཀ་པཱ་ལཱ་ནི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. མི་ཉྫ་མྤི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢.༢༤༨-༢༤༩) པ་ན ‘‘ཧ་རཱི་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘མི་ཉྫཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ’ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཧི་ངྒཱུཏི ཧི་ངྒུ་རུ་ཀྑ་ཏོ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་སོ. ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ཧི་ངྒུ་ཝི་ཀ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧི་ངྒུ་ཛ་ཏུ ནཱ་མ ཧི་ངྒུ་རུ་ཀྑ་སྶ ད་ཎྜ་པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཡྻཱ་སོ. ཧི་ངྒུ་སི་པཱ་ཊི་ཀཾ ནཱ་མ ཧི་ངྒུ་པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཡྻཱ་སོ. ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཀནྟི ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་སི་ལེ་སོ. ཏ་ཀ་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཏྟ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སི་ལེ་སོ. ཏ་ཀ་པ་ཎྞཱིཏི པ་ལཱ་སེ བྷ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་སི་ལེ་སོ. ‘‘ད་ཎྜ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སི་ལེ་སོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
༩༡. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་པ་དེ་ཧི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ན ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མེ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ…པེ… ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་མེ ཀ་པྤ་ཏི, ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྠ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༥) ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི་ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྙཱུ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་སནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཎྜུ་ལ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀ་མྤི དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་སོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༩༢. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཱིཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནི པ་ཉྩ. ‘‘གོ་ས་པྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི རོ་ཧི་ཏ་མི་གཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་ས་ཉྷི ཁཱི་རཾ ཨ་ཏྠི, ས་པྤི་མྤི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཡེ་ཝ, ཏཾ པ་ན སུ་ལ་བྷཾ ཝཱ དུ་ལླ་བྷཾ ཝཱ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་མྤི. ‘‘ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཡེ་སཾ མཾ་སཾ ན ཀ་པྤ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་པྤི་ཨཱ་དི ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. མ་ནུ་སྶ་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི་པི ཧི ནོ ན ཀ་པྤ་ནྟི.
༩༣. ཡཱ་ཝ ཀཱ་ལོ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ལོཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, སོ ཙ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ. ཋི་ཏ་མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ་པི ཧི ཀཱ་ལ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཁཱ་དི་ཏུཾ ཝཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐཱ, ས་ཧ་སཱ པི་ཝི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀེ་ན པ་ན ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ. ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་ཉྩ ཀཱ་ལ་ཏྠ་མྦྷོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཝཱ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེཏི ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ, ས་ནྣི་ཧི་ཏཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ག་ཧ་ཎེ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཡནྟི ཡཾ པ་ཏྟཾ. ས་ནྡི་སྶ་ཏཱིཏི ཡཱ་གུ་ཡཱ ཨུ་པ་རི ས་ནྡི་སྶ་ཏི. ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞེ པ་ཏྟེ ས་ཏི་པི ནི་སྣེ་ཧ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ གྷཾ་ས་ནྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ལེ་ཁཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘སཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ནི་ར་པེ་ཀྑ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡཾ པ་ར་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་དི་ནྣ་མྤི ས་ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་ཏྟོ དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ས་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཏུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ན ས་མྨཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏེ པ་ཏྟེ ལ་གྒ་མྤི ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ‘ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ, ཏ་སྨཱ ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ན དི་སྶ་ཏི. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན ས་ནྣི་དྷི་མྤི ན ཀ་རོ་ཏི ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་དི་ས་ཏྟཱ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ད་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཙ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢.༢༥༢-༢༥༣) པ་ན ‘‘ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨ་དི་ནྣཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ན པ་ན ཏ་གྒ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ. ན ཧི ཝ་ཏྠུཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ་ག་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ན ཙ ཏཱ་དི་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘ས་ཙེ པ་ཏྟོ དུ་དྡྷོ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ. ན ཧི དྷོ་ཝ་ནེ་ན ཨཱ་མི་སཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡེ་ན པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ནེ་ཡྻ, པ་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཏ་གྒ་ཏི་ཀེ ཨཱ་མི་སེ་པི ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་མི་སེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ ཨེ་ཏྠ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨཱ་མི་སེ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ པུ་ན་དི་ཝ་སེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ མ་ཏཾ ‘ཡ་ད་གྒེ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་མི་སཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་པི ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ཡ་ཏྠ ཨཱ་མི་སཱ་པེ་ཀྑཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་པེ་ཀྑཱ་པི ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་སུཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩེ་ཏ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་མ་ཏཾ སི་ཡཱ. ཨི་དཾ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཨུ་པཱ་ཡེ ས་ཏི ག་ཎྛི་ཀཱ་ཧ་ཏ་པ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཝ་ཊྚ་ན་ཏཱ ནཱ་མ ན སི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༢༥༢-༢༥༣) ‘ཡཾ པ་ར་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་དི་ནྣ་མྤི ས་ཙེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི་ཨཱ་དི, ཏཾ ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༢༥༥) ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ནྣི་ཧི་ཏེ་སུ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀེ་སུ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཝི་སུཾ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་མི་སེཏི ཨོ་ད་ནཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡཱ་མི་སེ. དྭེཏི པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ སཱ་མི་སེ་ན མུ་ཁེ་ན བྷུ་ཉྫ་ཏོ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སཾ་ས་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟ་བྷ་ཛ་ནེ་ན ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟི དྭེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི. ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེཏི སཱ་མི་ས་ནི་རཱ་མི་ས་པ་ཀྑ་དྭ་ཡེ. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, སེ་ས་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི.
པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ པ་ན ས་ནྣི་ཧི་ཏ་མྤི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
༩༤. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༦༢༢) ‘‘ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀནྟི པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟནྟི ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཡཾ་ཀ་ཏནྟི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝཱཏི ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༩༥. ཨ་ཛྫ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཀ་སྨཱ སཱ་མཾ་པཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧཱིཏི ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤཱིཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ཧི ཙ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཙ ཀ་ཏཱ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་མྷཱིཏི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤི་མྷི. ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱཏི ‘‘ས་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་པྤི་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ. ས་པྤི་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ན་ཝ་ནཱི་ཏེ. དྷོ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་དྷོ་ཏ་ཉྩེ, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དྷོ་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ, པ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ན པ་ན ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ཝི་ཀཱ་ལེ བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན…པེ… ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷོ་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཁཱ་དིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ‘‘ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟཾ ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ས་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ཨཱ་མི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ར་སཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་དྷོ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན. ད་དྷི ཨེ་ཝ ད་དྷི་ག་ཏཾ ཡ་ཐཱ ‘‘གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ མུ་ཏྟ་ག་ཏ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༡༡༩; ཨ. ནི. ༩.༡༡). ‘‘ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ས་པྤི་ཨཱ་དི་པི ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་རཱ་མི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ན་ཝ་ནཱི་ཏེ ལ་གྒ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་སུཾ ད་དྷི་ཨཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་ལ་དྡྷེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ད་དྷི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏེ་ན ཝི་སུཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ པ་ཀྐཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨི་མྤཱིཏི ནི་རཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏེ་པི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏཱ་ཝ ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་ཏྟཱ བྷ་ཏྟེ་ན ས་ཧི་ཏ་གུ་ལ༹་པི་ཎྜཱ་དི ཝི་ཡ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན པ་ཙ་ནྟེ་ན དྷོ་ཝི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཙི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་མཱ་ན་ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་ཏཱ་ཡ སཱ་མཾ་པ་ཀྐཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ་པི སཱ་མཾ་པ་ཀྐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ པ་ཙི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨཱ་མི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་མི་སེ་ན ས་ཧ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཀྐ་སྶ ས་ཡཾ་པཱ་ཀ་དོ་སོ ཝཱ པ་རི་ས་ངྐཱི་ཡ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ན ཏཱ་ཝ ས་ཡཾ་པཱ་ཀ་དོ་སོ ཨེ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ད་དྷི་ཨཱ་དི ཨཱ་མི་ས་ག་ཏཾ, ཏཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ནཱ ས་ཧ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི པ་རི་ས་ངྐཱི་ཡ་ཏི, ཏ་དཱ ‘‘ཨཱ་མི་སེ་ན ས་ཧ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན པ་ན ‘‘པ་ཀྐ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ མ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ངྒཱི་ཀ་ཏཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཀྐ་མྤི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཁཱི་རཱ་དིཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དི ཝི་ཡ, ན ཙ ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ་ན ལ་དྡྷ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་ཊྛ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ན ཧི ག་ཧ་ཊྛཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ, སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟཱི་ཏི ནི་ཡ་མོ ཨ་ཏྠི.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ཎཱ་ད་ཡོ ན པ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ…པེ… པུ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ཏི, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན་པེ་ཏཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ན དི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ལ་ཛྫཱི སཱ་མ་ཎེ་རོ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ཎཱ་ད་ཡོ ན པ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒི་མྷི ཝི་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ…པེ… དེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་པི ནི་མི་ཏྟཾ ན དི་སྶ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཨེ་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སཾ་ས་གྒ་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི དི་ནྣ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྐཱ ན ཝི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ན ཧི ག་ཧ་ཊྛཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཎ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཁཱི་རཱ་དིཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཁཱི་རཱ་དི ཁ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི པ་ཀྐ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལཱ་དི་པི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ན ཙ ཏ་མྤི ཡུ་ཏྟཾ ད་དྷི་ཨཱ་དི་ཁ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘པུ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་སཱི་ཝ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏ་ད་ཧུ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཙི་ཏུཾ, ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་མི་སྶཾ ས་པྤི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་གྒི་མྷི ཝི་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཀྐཱ་དི་ཁ་ཡ་ཏྠཾ པ་ཙི་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་སྶ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟེ་ན ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏོ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཧི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སུཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན པ་ན ཁཱི་རཱ་དི་ནཱ ཨཱ་མི་སེ་ན ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དིཾ མི་སྶེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛ་ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཡཾ པ་ན པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཁཱི་རཱ་དིཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧེ་ཝ པ་ཀྐ་མྤི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ས་ནྣི་དྷི་པི ན ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཁཱི་རཱ་དི་མི་སྶཱ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་ཏཱ་ཡ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ས་ཙེ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧེ་ཝ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨཱ་མི་ས་ར་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༦༢༢) ཨཱ་ག་ཏོ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༦༢༢) པ་ན ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཏ་ཏྠ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ས་བྦྷཱ་ཝ་མྤི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ས་པྤི ཝཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ.
ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏཱ་ནི ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ག་ཧི་ཏནྟི ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཝི་ག་མ་ཏྠཾ པུ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙ ཋ་པི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་མྤི ས་པྤི་ཨཱ་དི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་དྡ་ལི་ས་མ་ཡེཏི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ, ཨ་ནཱ་ཏ་པ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི ན པ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ལ་ཛྫཱི་ཡེ་ཝ ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ དེ་ཏཱི་ཏི ལ་ཛྫི་སཱ་མ་ཎེ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་པི་ཙ ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༩༦. ཏི་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏེ་ལནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ བྷ་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘སཱ་མི་ས་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་བྦ་ཊྚཱི་ཏ་ཏྟཱཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ལཱ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཀ་ཏཾ.
ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡནྟི ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཀ་ཏ་ཏེ་ལཾ ས་ཙེ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ.
ཨ་ཙྪ་ཝ་སནྟི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ས་དི་སཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་ས’’ནྟི. སཾ་ས་ཊྛནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ. ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཏཱི་ཎི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙ་ན་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ལེ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་ཡ. ‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ་པི ནི་པ་ཀྐཾ སཾ་ས་ཊྛ་ཉྩ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དྭེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཡ་སྨཱ ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལེ ཀ་ས་ཊཾ ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཾ, ཏེ་ན ས་ཧ ཏེ་ལཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, པ་ཙི་ཏུཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ཀ་ས་ཊེ ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཝ་སཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘བྷ་ནྟེ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ, ཐེ་རོ ཨ་ཏི་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ཨཱ་ཝུ་སོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, རོ་ག་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
༩༧. ‘‘མ་དྷུ་ཀ་རཱི་ཧི མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཁུ་དྡ་ཀ་བྷ་མ་རཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ན’’ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ད་ཎྜ་ཀེ་སུ མ་དྷུ་ཀཱ་རི་ཀཱ མ་དྷུ་ཀ་རི་མ་ཀྑི་ཀཱ ནཱ་མ, ཏཱ་ཧི ས་ཧ ཏི་སྶོ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱཏི མ་ཧཱ་པ་ཊ་ལ་ཀཱ་རི་ཀཱ. སི་ལེ་ས་ས་དི་སནྟི སུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ནཱི་བྷཱུ་ཏཾ. ཨི་ཏ་རནྟི ཏ་ནུ་ཀ་མ་དྷུ. མ་དྷུ་པ་ཊ་ལནྟི མ་དྷུ་ར་ཧི་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ. ‘‘ས་ཙེ མ་དྷུ་ས་ཧི་ཏཾ པ་ཊ་ལཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི. པ་ཊ་ལ་སྶ བྷཱ་ཛ་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ མ་དྷུ་ནོ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཏཾ པ་ན མ་དྷུ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཾ ས་མེ་ཏི.
༩༨. ‘‘ཕཱ་ཎི་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༢༦༠) ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨུ་ཙྪུ་ཝི་ཀ་ཏི ‘ཕཱ་ཎི་ཏ’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ་པི ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ན་ཙི པ་ན ‘‘མ་དྷུ་མྷི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀཱ་ལི་ཀཱ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་མ་ཀྑི་ཀ་ཎྜཾ སེ་ལ་ཀཾ མ་དྷུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ནེ་ལ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, མ་དྷུ་སི་ཏྠཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ས་ཀ་ས་ཊོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ, སུ་དྡྷ་ཀ་ས་ཊཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི་པི བ་ཧུ་དྷཱ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣཾ མ་དྷུ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཝཱ ས་ཀ་ས་ཊོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ཨི་དཾ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དི་སྶ་ཏི, ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་མཱ་ནཾ ག་རུ་ཏ་ར་མྤི མུ་དྡི་ཀཱ་ཛཱ་ཏི་ར་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཾ་ས་ཊྛཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ལ་ཧུ་ཏ་རཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ སཾ་ས་ཊྛཾ ག་རུ་ཏ་རཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ སོ་ཡེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ས་བྦ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣེ་ན ག་རུ་ཏ་ར་སྶཱ་པི ལ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ་པ་ག་མ་ནཾ་ཡེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༤) ཧི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ན་སྶ གུ་ལ༹ཾ, ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ གུ་ལོ༹་ད་ཀ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ནེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་པི གུ་ལོ༹ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ.
ཡ་མྤི ཙ ‘‘ཨུ་ཙྪུ ཙེ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཙེ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཙེ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཏ་ཙོ ཙེ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣོ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་ས’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ’’ཏི. ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཀ་ས་ཊཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋོ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༦༢༣).
ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༦༢༣) པ་ན ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ནི་ཀྐ་ས་ཊ་ར་ས་སྶཱ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡཾ པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ ཙེ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཙེ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཙེ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ཏ་ཙོ ཙེ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་མྦ་ཕ་ལ་ར་སཱ་དི་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛ་ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་དཾ གུ་ལེ༹ ཀ་ཏེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་ས་ཊཾ པཱ་ཀེ་ན སུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྟཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟེ ཧི སཱ་མཾ་པཱ་ཀེ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ་པི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི. ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ས་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙ ‘‘ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀ་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཛྷཱ་མ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཨ་གྒི་མྷི ཨུ་ཙྪུཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཀྐཾ. ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་ས་ཊཾ པ་ཀྐ་ཀཱ་ལེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏནྟི མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཱ་ནི སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ‘‘ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཀེ་ཙི, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ན དི་སྶ་ཏི. ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ མ་དྷུ་ཀ་ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཾ ཀ་སྨཱ ཝི་ཀཱ་ལེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏེ་ལེ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཁཱི་རཾ ཏེ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཁཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་ར་མྤི ཁཱི་རཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ཀ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎྜ་ས་ཀྑ་རཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ར་ཛ་ལླི་ཀནྟི ཁཱི་ར་ཕེ་ཎཾ.
༩༩. ‘‘མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་རཱུ་པེ་ན ཋི་ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཝ་ཊྚ་ན་ཀཾ མེ་ར་ཡ་བཱི་ཛ་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སྶཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཏ་པྤ་ས་ངྒེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི ཨོ་དི་སྶ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༢༣). ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ པ་ན ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊེ་སཱུཏི མ་ཧཱ་དྭཱ་ར་སྶ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཕ་ལ་ཀེ་སུ. ཀ་སཱ་ཝེ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཀ་སཱ་ཝེ…པེ… མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, གྷུ་ཎ་པཱ་ཎ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ མ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་པྤི་ཉྩ ཏེ་ལ་ཉྩ ཝ་ས་ཉྩ མུ་དྡྷ་ནི ཏེ་ལཾ ཝཱ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མྤི ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཡ་མྤི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༢༣) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ ཨི་མཾ ཏེ་ལཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ པ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ‘‘པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ‘‘ཀིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཡ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ནི་སྶ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཙ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་ཉྩ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ནྟ་མྤི ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་ཡ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ས་ཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟེ་པི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏེ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ས་ཙེ པ་ན ཨི་ཏ་རོ ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧེ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ག་མྤི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཉྙེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀེ ཝི་ཡ ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཨི་མཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཎྛི་པ་ད་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, ན ཏཾ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཝ་ཙ་ནཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༦༢༥).
ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༦༢༥) པ་ན – ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ…པེ… ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཋོ ག་ལི༹་ཏོ, ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཋོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་ན ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ་པི ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི, ‘‘ག་ཎྛི་པ་དེ་པི ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༦༢༥) ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༢༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དཱ་ན་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ནི་ར་པེ་ཀྑ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏྟེ་པི ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ ཝི་ག་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀེ་ན. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ནི་ར་པེ་ཀྑ་དཱ་ནེ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གོ་པེ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན སཱ་པེ་ཀྑ་དཱ་ནེ དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ པཱ་ལི༹་པ་དེ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཚ་ཌྜ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ ད་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཧི ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི, ཏ་བྦི་ཛ་ཧ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ‘‘པུ་ན ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཙ་ཏྟ་ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཧི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ནི་སྶ་ཊྛ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༠༠. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སུ ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མེ་སུ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་པ་ཧོ་ན་ཀེ གེ་ཧེ ཝུ་ཏྟཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ས་ནྟ་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཀྐ་ཉྩ ཨ་ནྟོ་པ་ཀྐཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མི་ཏཾ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ས་ནྣི་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཱ་ནཱིཏི སཾ་ས་ཊྛ་ར་སཱ་ནི. དཱི་གྷ་ཀཱ་ལཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ར་སྶ་ཀཱ་ལེ་ན སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ར་སྶ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ན…པེ… ཏཱི་ཎི་པི ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི. ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཏ་ད་ཧུ་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ, ན ར་ཏྟི་ཡཾ, ན དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་སྨཱ་ཏི ཙེ? ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛེ ས་ཏི ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཙེ་པི སཾ་ས་ཊྛཾ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཾ སེ་ས་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཏ་ཏི་ཡ་ནྟ་ཝི་སེ་ས་ན་པ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, པུ་བྦ་ཝཱ་ཀྱ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶ ཕ་ལཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ པ་ན ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཏ་མེ་ཝ སུ་ནྡ་རཾ, ཀ་སྨཱ? དུ་ཏི་ཡ་ནྟ་ཉྷི ཝི་སེ་ས་ན་པ་དཾ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛེ ས་ཏི ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སོ ན ཡུ་ཏྟོ. ཀ་སྨཱ? ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ས་ནྣི་དྷི་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ, ‘‘དཱི་གྷ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ར་སྶ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཉྩ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛ་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན པ་ན ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ.
ཨ་པི་ཙ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ པ་ན ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཏ་ད་ཧུ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི པུ་བྦ་པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ལེ་ཁ་ཀེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སུ པཱ་ཋེ་སུ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ དི་སྭཱ, ཨི་དྷ ཏ་ད་ཧུ་པ་ད་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་པ་དཾ ག་ལི༹་ཏ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནེ་ཧི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ལི་ཁི་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ‘‘ཏ་ད་ཧཱུ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི, ཏེ་ན ཡཱ་ཝ ཏ་ད་ཧུ་ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན དུ་ཏི་ཡཱ་ཧཱ་དི་ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་རི་པཱ་ཋེ་པི ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན པ་ན ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ར་སྶ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྠ་པ་དེ་ན ཏུ་ལྱཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་སེ་ས་ན་པ་དཾ ཏ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སེ་ཏི, ན དཱི་གྷ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྠཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པ་དཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
དྭཱི་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ‘‘དྭཱི་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཚཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཱི་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ པ་ཉྩཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཙ་ཏུ་རཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཉྩཱ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏཱི་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཚཱ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ དྭཱི་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏ་དི་ཝ་སཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ས་དི་ཝ་ས་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་སྶ. ན ཧི ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་སྶ ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ ཨ་ཏཱི་ཏ་དི་ཝ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་ཊྛཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏཱི’’ཏི. ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ས་ཊྛཾ པ་ན ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ པཱ་ཋཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མ་སྨི་མྤི པཱ་ཋེ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ‘‘པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི པཱ་ཋཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཀེ་སུ་ཙི ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ་མཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལ་ཡཱ་མ’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཝི་ཀཱ་ལེ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཀཱ་ལེ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་ཙི. ༢༤༨) ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་མཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཁཱ་དེ་ཡྻ ཝཱ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝཱ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ནྣི་དྷི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་ཙི. ༢༥༣) ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ‘‘ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན ཏཱ་ནི གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཊི་སཱ་ཡ་ནཱི་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ, ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ, ཏཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་རཱ. ༦༢༢) ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀཱ་ལི་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ སཾ་ས་ཊྛཱ་ནི ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཱ་ནི པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སཱ་ནི ཙེ ཧོ་ནྟི, ཀ་ཐཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཝ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
ཙ་ཏུ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.